Aile Hukuku Nedir? Aile Hukuku Davaları Nelerdir?

Av. Hüseyin Baran DelilAnkara Barosu

Son güncelleme31 Ekim 2026

Okuma11 dk

Aile Hukuku Nedir?

Aile hukuku, Türk Medeni Kanunumuzun 2. kitabında 118. madde ve devamında düzenlenmiştir. Aile hukuku içerisinde esasen:

Evlilik Hukuku,
Hısımlık ve
Vesayet hususları düzenlenmiştir

Ancak uygulamada Türk Medeni Kanunumuzda 1. kitapta 8. madde ve devamında düzenlenmiş olan kişiler hukukuna ilişkin hususlar da, aile hukukunun içerisine dahilmiş gibi muamele görmektedir. Bu nedenle bu makalemizde kişiler hukukuna ilişkin hukuki iş ve işlemlere de değineceğiz.

Randevu İçin Arayınız

Görüşmeler randevu ile, büroda ya da telefonla veya WhatsApp, Google Meet ya da Zoom Meetings gibi araçlarla çevrim içi olarak yapılabilir.

Bize ulaşın

Aile Hukuku Davaları Nelerdir?

Aile hukukunun konu alanına giren davalar: Boşanma davaları, mal rejiminin tasfiyesi, boşanmanın ferilerine ilişkin dava ve talepler(velayet, maddi ve manevi tazminat, nafaka), ziynet eşyası davası, mal rejiminin tasfiyesi davası, ayrılık davası, 6284 sayılı kanun uyarınca tedbir istemli dava ve talepler, vesayet(vasilik) davası, soybağının reddi davası, babalık davası, analık davası gibi davalardır.

Aile hukuku ve kişiler hukukunun konu alanına giren hukuki iş ve işlemlere ilişkin detaylı bilgi almak istiyorsanız, bu hususlara ilişkin makale ve yayınlarımızı okuyabilirsiniz:

Boşanma Davası Nasıl Açılır ve Süreç Nasıl İlerler?

Boşanma davası, tarafların boşanma ve ferileri üzerinde anlaşıp anlaşamamalarına göre anlaşmalı veya çekişmeli olarak açılabilir. Anlaşmalı boşanmada protokol dava dilekçesiyle nöbetçi aile mahkemesine sunulur; harç ve masraflar ödenir. Çekişmeli boşanmada ise kanunda sayılan boşanma sebeplerinden birine dayanılır.

Boşanma Sebepleri Nelerdir?

Boşanma sebepleri Türk Medeni Kanunu’nda özel ve genel boşanma sebepleri olarak düzenlenmiştir. Özel sebepler zina, hayata kast/pek kötü veya onur kırıcı davranış, suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme, terk ile akıl hastalığıdır; genel sebep ise evlilik birliğinin temelinden sarsılmasıdır (şiddetli geçimsizlik).

Anlaşmalı Boşanma Nasıl Yürütülür?

Anlaşmalı boşanma, eşlerin boşanma ve ferileri üzerinde anlaşarak bu mutabakatı protokolle mahkemeye sunmaları ve hakimin tarafları bizzat dinlemesiyle yürütülür; hakim anlaşma hükümlerini tarafların ve varsa çocukların menfaati ile kamu düzenine uygun bulursa boşanmaya karar verir. Mahkeme kararının kesinleşmesi gerekir.

Boşanma Davasında Deliller Nelerdir ve Nasıl Kullanılır?

Çekişmeli boşanma davasında taraflar, birbirlerine yükledikleri kusur ve iddiaları tanık beyanı, sosyal medya yazışmaları, HTS kayıtları, banka ve otel kayıtları gibi hukuka uygun delillerle ispatlamalıdır. Hakim delilleri taraf beyanlarıyla birlikte değerlendirir; hukuka aykırı deliller kural olarak ispatta dikkate alınmaz, boşanmada somut olaya göre istisna olabilir. Anlaşmalı boşanmada kural olarak bu delillere gerek görülmez.

Boşanma Davalarında Yargıtay Kararları Hangi Konulara Işık Tutar?

Yargıtay kararları boşanmada kusur tespiti, delillerin değerlendirilmesi ve dilekçeler teatisi aşamasında usule ilişkin uygulama kurallarına ışık tutmaktadır. Eşin fiziksel özellikleriyle alay edilmesi ile güven sarsıcı davranışlar kusurlu davranış olarak değerlendirilmektedir. Kişilik haklarına saldırı niteliğindeki davranışlar manevi tazminata da esas olabilmektedir.

Velayet ve Müşterek Konut Konusunda Neler Geçerlidir?

Velayet, çocuğun üstün yararı gözetilerek belirlenir; kamu düzenine ilişkin olduğundan koşulların değişmesi halinde yeniden düzenlenebilir. Boşanma süresince müşterek konutun eşlerden birine tahsisi mahkemeden istenebilir; hakim gerekli hususlarda resen karar verebilir.

Nafaka Türleri Nelerdir ve Nafaka Nasıl Belirlenir?

Nafaka türleri tedbir nafakası, yoksulluk nafakası, iştirak nafakası ve yardım nafakası olmak üzere dört tanedir. Nafaka miktarı, tarafların sosyal ve ekonomik durumları araştırılarak hakkaniyet ilkesi çerçevesinde hakimin takdir yetkisiyle belirlenmektedir.

Boşanmada Tazminat ve Ev Eşyalarının Paylaşımı Nasıl Olur?

Boşanmada maddi ve manevi tazminat, kusuru daha ağır eşin diğerine ödeyeceği meblağdır. Kusursuz ya da daha az kusurlu eş, menfaatleri boşanma nedeniyle zarara uğramışsa maddi, boşanmaya sebep olan olaylarla kişilik hakları saldırıya uğramışsa manevi tazminat isteyebilir. Ev eşyaları mal rejimi hükümlerine göre paylaştırılır; seçimlik rejim yoksa 1 Ocak 2002 sonrası edinilen mallar edinilmiş mallara katılma rejimine tabidir.

Mal Rejimi ve Mal Paylaşımı Nasıl İşler?

Mal rejimi, evlilik birliği süresince edinilen malların yönetimini ve birliğin boşanma, ölüm gibi sebeplerle sona ermesi halinde paylaşımını düzenleyen hukuki statüdür. Mal rejimi sözleşmesi yapılmamışsa, 1 Ocak 2002’den sonra edinilen mallar bakımından yasal mal rejimi olan edinilmiş mallara katılma rejimi uygulanır. Anlaşmalı boşanmada tasfiye protokolde düzenlenebilir; aksi halde kararın kesinleşmesinin ardından tasfiye davası açılabilir.

Düğün Takıları ve Ziynet Eşyaları Kime Aittir?

Ziynet eşyalarının paylaşımında öncelikle taraflar arasındaki anlaşma, anlaşma yoksa ispat edilen yerel örf ve adet esas alınır. Bunlar da yoksa Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin yeni görüşüne göre eşlere takılan ya da verilen eşya kural olarak o eşe aittir; takı sandığına konulanlar ise özgü olduğu cinse verilmiş sayılır, her iki cinse özgü olanlar ortak kabul edilir.

Soybağı, Evlat Edinme ve Vesayet Davaları Neleri Kapsar?

Soybağı, evlat edinme ve vesayet davaları; soybağının reddi ile babalık (babalığın tespiti) davalarını, evlat edinme davasını ve vesayet gerektiren hallerde vasi tayinine ilişkin işlemleri kapsamaktadır.

Nüfus Kaydı ve Kimlikle İlgili Davalar Hangileridir?

Nüfus kaydı ve kimlikle ilgili davalar; isim ve soyadı değiştirme, yaş düzeltme (yaş tashihi), anneliğin tespiti (analık) ile cinsiyet değiştirme davalarıdır. Gaiplik kararı ise ölüm hakkında kuvvetli olasılık bulunması halinde mahkemece verilir ve aile ile miras hukuku bakımından sonuç doğurur.

Sağ Kalan Eşin Mirasçılığı Mal Rejimiyle Nasıl İlişkilenir?

Sağ kalan eşin miras hukukundan doğan hakları yanında evlilikten kaynaklanan aile hukukuna dair hakları da bulunmaktadır. Bu nedenle sağ kalan eş ile mirasbırakan arasındaki mal rejiminin tasfiyesi gerekir; zira mirasbırakanın mallarının bir kısmı miras hükümlerine tabi olmadan önce aile hukuku gereğince sağ kalan eşe ait olmaktadır.

Aile İçi Şiddet Nasıl Belgelenir?

Fiziksel şiddet, olayın akabinde yetkili mercilerden alınan darp raporuyla belgelenebilir; bu raporda vücuttaki darp izlerinin nitelik ve niceliği tıbbi olarak betimlenir. Önce geçici rapor düzenlenebilmekte, gerekli durumlarda kesin rapor alınmaktadır. Tanık beyanı ile video ve fotoğraf gibi görüntü kayıtları da delil olarak kullanılabilmektedir.

Darp Raporu Nedir? Nasıl, Neden ve Nereden Alınır?

Aile Hukuku Davalarında Usule İlişkin Hangi Adımlar Öne Çıkar?

Dava açıldığında mahkeme, tensip zaptı ile yargılamanın yol haritasını belirler. İhtiyati tedbir ve delil tespiti ise geçici hukuki koruma talepleri olarak ileri sürülebilir.

Aile Hukuku Avukatı Kimdir?

Aile hukuku avukatı, boşanma avukatı ya da nafaka avukatı diye ayrı bir meslek veya unvan yoktur; bu adlar, aile hukukuna ilişkin davaları takip eden avukat için halk arasında kullanılır.

Uygulamada bazı avukatlar için boşanma avukatı veya ceza avukatı şeklinde ayrımlar yapıldığı görülmektedir. Bu durum televizyon dizileri, medya kuruluşları vb. yayın organları tarafından yayılan yanlış, hatalı ve eksik bilgilerin halk arasında yaygınlaşmasından ileri gelmektedir. Türk hukuk sistemimizde avukatlar arasında uzmanlaşma söz konusu değildir ve her avukat, usulüne uygun bir şekilde yetkilendirildiği her türlü hukuki iş veya işlemi yerine getirebilir.

Bu nedenle "Ankara boşanma avukatı" diye arama yapan kişi de aslında ayrı bir meslek grubunu değil, Ankara’daki aile mahkemelerinde dava takip eden, baroya kayıtlı herhangi bir avukatı aramaktadır. 1136 sayılı Avukatlık Kanunu’nun 35. maddesi, dava açma, savunma ve adli işlemleri takip etme yetkisini baroda yazılı avukatlara tanır ve bu yetkiyi hukuk dallarına göre ayırmaz. Nafaka, velayet ve mal paylaşımı davaları da boşanma davası gibi aile mahkemesinde görülür; "Ankara nafaka avukatı", "Ankara velayet avukatı" ya da "Ankara aile hukuku avukatı" aramalarının karşılığı da aynı avukatlardır.

"En iyi boşanma avukatı" gibi nitelemelerin de hukuki bir karşılığı yoktur: avukatları derecelendiren bir kurum, sınav ya da sıralama bulunmaz; Türkiye Barolar Birliği Reklam Yasağı Yönetmeliği’nin 7. maddesi de avukatların faaliyet alanlarını ancak "uzmanlık anlamına gelmemek üzere" anlatabileceğini öngörür. Avukat seçerken bakılacak şey bir unvan değil, avukatın davanın konusuna, sürelerine ve delillerine hakimiyetidir.

Boşanma Davasında Avukat Tutmak Zorunlu mu?

Hayır. Avukatlık Kanunu’nun 35. maddesi, dava açma ehliyeti olan herkesin davasını kendisinin açıp takip edebileceğini de düzenler; anlaşmalı ya da çekişmeli boşanma davası avukatsız da açılabilir ve "anlaşmalı boşanma avukatı" diye ayrı bir unvan yoktur. Ancak protokolün içeriğinde, delillerde ya da sürelerde yapılan bir hata sonradan düzeltilemeyebilir; avukatsız yürütmenin riskleri Avukatsız Anlaşmalı Boşanma Davası Nasıl Açılır? yazımızda ayrıca anlatılmıştır.

Avukatlık Ücreti Ne Kadardır, Devlet Avukat Verir mi?

"Ankara boşanma avukatı ücretleri" ya da "anlaşmalı boşanma avukatı ücreti" sorusunun kısa cevabı şudur: ücret avukatla müvekkil arasında kararlaştırılır; Avukatlık Kanunu’nun 164. maddesi uyarınca bu ücret Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin altında kararlaştırılamaz. Boşanma davasında avukatlık ücreti ve mahkeme masrafları Boşanma Davası Masrafları ve Avukatlık Ücreti Ne Kadar, Kim Öder? yazımızda ayrıntılı anlatılmıştır.

Yargılama giderlerini ödeme gücü olmayan kişi mahkemeden adli yardım isteyebilir; Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 335. maddesi uyarınca adli yardım, davanın avukatla takibi gerekiyorsa ücreti sonradan ödenmek üzere bir avukat temin edilmesini de kapsar. Barolardaki adli yardım büroları da Avukatlık Kanunu’nun 176 ve 177. maddeleri uyarınca ödeme gücü olmayanlara avukatlık hizmeti sağlar.

Aile Hukukunun Temel İlkeleri ve Kuralları Nelerdir?

Aile hukukunun temel ilkeleri olarak, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesine ve Anayasamızda yer alan ilke ve kurallar, emredici hükümler ile kamu düzeni ve genel ahlaka aykırı düzenleme yasağı, Türk Medeni Kanunumuzda yer alan dürüstlük kuralı ve hakkın kötüye kullanılması yasağı, müşterek çocuklara ilişkin talep ve davalarda çocuğun üstün yararı ilkesi, aile birliğinin korunması ilkesi sayılabilir.

Aile hukuku ve kişiler hukukuna ilişkin her türlü davada, bu ilkeler ve hukuk genel ilkelerinin yanında birçok ilke ve uygulama kuralları esas alınarak hakkaniyete göre hüküm kurulması amaçlanmaktadır.

Aile Hukuki Davalarında Görevli ve Yetkili Mahkeme

Aile hukuku ve kişiler hukukuna ilişkin davalar genellikle aile mahkemelerinin görevli olduğu kabul edilir ancak yerine getirilmek istenilen hukuki iş veya işlemin niteliğine göre Asliye Hukuk Mahkemeleri de görevli olabilmektedir. Bu nedenle yapılacak en doğru davranış, hangi hukuki işlem yapılacaksa, o alanda çalışmalar yürüten bir avukat ile görüşülerek hukuki danışmanlık hizmeti temin edilmesidir.

Aynı durum, aile hukuku ve kişiler hukukuna ilişkin dava ve diğer hukuki işlemler açısından yetkili mahkemenin belirlenmesine istinaden de geçerlidir ve aynı şekilde, yapılacak en doğru davranış konuya ilişkin olarak bir avukatın profesyonel yardımından faydalanmak olacaktır.

Aile Hukuku Alanında Hukuki Danışmanlık ve Avukatlık

Aile hukuku ve kişiler hukuku alanlarında avukatlık ve hukuki danışmanlık hizmeti, bu alanlara sirayet eden etkileri nedeniyle çok büyük önem arz eden bir iş etiği ve objektif ahlak anlayışı gerektirmektedir. Aile hukuku ve kişiler hukuku alanına ilişkin her türlü hukuki işlem için, bu alanlarda çalışmalar yürüten bir avukatın yardımından faydalanılması tavsiye edilmekteyse de, genellikle bu alanlarda avukat ile veya başkaca bir kişi veya makam temsil zorunlu değildir. Tabii vesayet, irade yetisinin olmayışı gibi haller bu duruma istisna oluşturabilir ve her somut olay açısından ayrıca değerlendirilmelidir.

Aile Hukuku Davalarında Zamanaşımı veya Hak Düşürücü Süreler

Aile hukuku ve kişiler hukukuna ilişkin işlemlerde zamanaşımı veya hak düşürücü süreler, her somut olay ve yapılacak her hukuki işlem açısından ayrı ayrı değerlendirmeye tabii tutulur. Bu anlamda bu alanların konusuna giren bazı davalarda zamanaşımı veya hak düşürücü süre mevcut değilken, bazılarında da bu süreler mevcut olmakla birlikte her bir işlem konusu açısından değişiklik gösterebilmektedir.

Randevu İçin Arayınız

Görüşmeler randevu ile, büroda ya da telefonla veya WhatsApp, Google Meet ya da Zoom Meetings gibi araçlarla çevrim içi olarak yapılabilir.

Bize ulaşın