Aile HukukuBağlı olduğu rehber: Aile Hukuku Nedir? Aile Hukuku Davaları Nelerdir?
Boşanma Davalarında Gizli Çekim Video, Resim ve Ses Kaydı Delillerinin Değerlendirilmesi 2026
Boşanma davasında eşin bilgisi dışında alınan ses ve görüntü kaydı kural olarak hukuka aykırı delil sayılır ve kusur belirlemesinde dikkate alınmaz. Kaydın ani gelişen bir durumda alınması ya da eşin çekimi bilmesi gibi hallerde delil değeri ayrıca tartışılır. Kaydı alan eş, koşulları varsa Türk Ceza Kanunu’nun 134. maddesi kapsamında ceza sorumluluğuyla ve tazminat istemiyle karşılaşabilir.
Gizli Çekim ve Gizli Ses Kaydı Nedir?
Gizli çekim, bir kişinin görüntüsünün ya da sesinin kendisinin bilgisi ve rızası dışında kayda alınmasıdır. Boşanma davalarında bu, çoğunlukla eşin telefonla, eve yerleştirilen bir kamera veya ses kayıt cihazıyla ya da eşin telefonuna yüklenen bir programla yaptığı kayıtlar anlamına gelir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin incelenen 2018-2026 tarihli dosyalarında eşin bilgisi dışında alınan ses kaydı hukuka aykırı delil sayılmış ve kusur belirlemesinde dikkate alınmamıştır; kaydın eşe karşı işlenen bir suçu ispat için alınması ya da çekimin eş tarafından bilinmesi gibi haller ise ayrıca tartışılmaktadır.
Bu makaledeki Yargıtay kararlarının çoğu ses kaydına ilişkindir; fotoğraf ve video gibi görüntü kayıtları da hukuka aykırı elde edilmişse aynı kuralın kapsamındadır.
Gizli Çekim ve Ses Kaydını Düzenleyen Hükümler Nelerdir?
Gizli çekimin ve ses kaydının hukuki sonucu iki ayrı düzenleme grubuna dayanır: Anayasa, Hukuk Muhakemeleri Kanunu ve Ceza Muhakemesi Kanunu kaydın hükme esas alınıp alınamayacağını; Türk Ceza Kanunu ise kaydı alan kişinin suç işleyip işlemediğini belirler.
a) Anayasa
Anayasa’nın 20. maddesi özel hayatın, 22. maddesi haberleşmenin gizliliğini güvence altına almaktadır. Delillerin elde edilişine ilişkin ilke ise 38. maddededir.
Anayasa’nın 38. maddesinin altıncı fıkrası:
“Kanuna aykırı olarak elde edilmiş bulgular, delil olarak kabul edilemez.”
b) Hukuk Muhakemeleri Kanunu
Boşanma davası, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (HMK) hükümlerine göre görülür. Hukuka aykırı delilin sonucunu HMK’nın 189. maddesi düzenler.
HMK’nın 189. maddesinin ikinci fıkrası:
“Hukuka aykırı olarak elde edilmiş olan deliller, mahkeme tarafından bir vakıanın ispatında dikkate alınamaz.”
HMK’nın 189. maddesinin dördüncü fıkrası:
“Bir vakıanın ispatı için gösterilen delilin caiz olup olmadığına mahkemece karar verilir.”
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 15.02.2012 tarihli ve 2011/703 E., 2012/70 K. sayılı kararında bu hükmü şöyle yorumlamıştır: delilin elde ediliş biçimi mahkemece re’sen göz önüne alınır ve hukuka aykırı bulunan delil bakımından “diğer tarafça bir itiraz ileri sürülmese dahi mahkemece caiz olmadığına karar verilerek, dosya kapsamında değerlendirilmemesi ilkesi benimsenmiştir”. Dolayısıyla karşı tarafın kayda itiraz etmemiş olması, hakimin hukuka aykırı kaydı değerlendirmesine imkan vermez.
c) Ceza Muhakemesi Kanunu ve Türk Ceza Kanunu
Ceza yargısında 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (CMK) 206. maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendi, kanuna aykırı olarak elde edilen delilin ortaya konulmasının reddedilmesi gerektiğini; 217. maddesinin ikinci fıkrası ise yüklenen suçun “hukuka uygun bir şekilde elde edilmiş her türlü delille” ispat edilebileceğini düzenlemektedir. Boşanma davasında uygulanan HMK hükmü ile ceza yargısındaki bu hükümler aynı ilkeye dayanır; ancak sonuçları iki yargı kolunda aynı biçimde uygulanmamaktadır.
Gizli çekim aynı zamanda suç oluşturabilir. Görüntü ve seslerin kayda alınmasıyla özel hayatın gizliliğinin ihlali 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun (TCK) 134. maddesinde düzenlenmiştir.
Türk Ceza Kanunu’nun 134. maddesi:
“1. Kişilerin özel hayatının gizliliğini ihlal eden kimse, bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Gizliliğin görüntü veya seslerin kayda alınması suretiyle ihlal edilmesi halinde, verilecek ceza bir kat artırılır.
2. Kişilerin özel hayatına ilişkin görüntü veya sesleri hukuka aykırı olarak ifşa eden kimse iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. İfşa edilen bu verilerin basın ve yayın yoluyla yayımlanması halinde de aynı cezaya hükmolunur.”
Telefon ve internet üzerinden yapılan görüşmelerde başkalarının haberleşmesinin kaydedilmesi TCK’nın 132. maddesi kapsamında değerlendirilir; görüşmenin tarafı olan kişinin kendi görüşmesini kaydetmesi ise 132. madde kapsamında değildir ve koşulları varsa 134. madde kapsamında suç oluşturabilir. Konuşmanın tarafı olmayan kişinin yüz yüze konuşmayı dinlemesi veya kaydetmesi 133. maddenin birinci fıkrası kapsamındadır. Aleni olmayan bir söyleşiye katılan kişi, diğer konuşanların rızası olmadan söyleşiyi ses alma cihazıyla kayda alırsa aynı maddenin ikinci fıkrası uyarınca altı aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezasıyla cezalandırılır. Ceza Genel Kurulu, bu fıkranın uygulanabilmesi için en az üç kişinin bir arada bulunması gerektiğini, iki kişi arasındaki konuşmada taraflardan birinin kaydının 133. maddenin ikinci fıkrasına girmediğini, bu halde TCK’nın 134. maddesindeki suçun unsurları varsa kaydın bu madde kapsamında değerlendirilebileceğini belirtmiştir (15.03.2023 tarihli ve 2018/243 E., 2023/160 K. sayılı karar). Bu hükümlerin ayrıntısı izinsiz ses kaydı almak suç mu makalesinde yer almaktadır.
Boşanma Davasında Gizli Ses Kaydı Delil Olarak Kullanılabilir mi?
Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin incelenen 2018-2026 tarihli dosyalarında eşin bilgisi dışında alınan ses kaydı hukuka aykırı delil sayılmış, kusur belirlemesinde dikkate alınmamış ve kaydı dinleyen tanığın anlatımı da dışlanmıştır. Aynı Daire, 2015 tarihli bir kararında başka türlü ispat imkanı bulunmayan eşin kaydını hukuka aykırı bulmamıştır; bu nedenle sonuç, dosyanın niteliğine göre değişebilir.
a) Eşin Bilgisi Dışında Alınan Kayıt
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 20.09.2018 tarihli ve 2016/20574 E., 2018/9685 K. sayılı kararında hükme esas alınan ses kaydının “hukuka aykırı delil niteliğinde olup kusur belirlemesinde hükme esas alınamaz” olduğunu belirtmiştir. Kararın 1. bendinde Daire, kaydın hukuka aykırı delil sayılması nedeniyle erkeğe yüklenen sadakat yükümlülüğü ihlalinin kanıtlanamadığını, bu nedenle kadının boşanma davasının da reddi gerektiğini belirtmiş; ancak hükmün bu bölümü temyiz kapsamı dışında bırakıldığından bunu bozma sebebi yapmamış, yalnızca yanlışlığa işaret etmekle yetinmiştir. Kararın 2/b bendinde ise tazminat yükümlüsünün kusurlu olması gerektiği kuralı hatırlatılmış, 1. bentteki gerekçeyle kusuru ispatlanamayan erkeğe karşı ileri sürülen maddi ve manevi tazminat isteminin reddi gerekirken kabul edilmesi bozma sebebi yapılmıştır. Bentte istem “davalı-davacı erkeğin maddi ve manevi tazminat isteminin reddi” biçiminde anılmışsa da bu söz, gerekçesiyle birlikte okunduğunda kusuru ispatlanamayan erkeğe karşı ileri sürülen istemi anlatmaktadır. Bentteki bu ifade, kararın gerekçesiyle tam uyumlu değildir; bu bölüm lafzıyla ihtiyatla değerlendirilmelidir.
Daire, 10.09.2024 tarihli ve 2023/9244 E., 2024/5576 K. sayılı kararında ise eşiyle aralarında geçen konuşmaları kaydederek ses kayıtlarını dosyaya sunan erkeğin delilini hukuka aykırı bulmuş, HMK’nın 189. maddesinin ikinci fıkrası gereği kusur belirlemesinde dikkate alınamayacağını belirterek davanın kabulüne ilişkin hükmü oybirliğiyle bozmuştur. Daire bu kararda, yargılama sırasında taraflarca sunulan delillerin elde ediliş biçiminin “mahkeme tarafından re’sen göz önüne alınacağı” hükmünü de vurgulamıştır.
Aynı yaklaşım kaydı kadının sunduğu dosyalarda da uygulanmıştır. Daire, 24.02.2025 tarihli ve 2024/5509 E., 2025/1915 K. sayılı kararında davacı kadın tarafından sunulan ve erkeğin bilgisi dışında kaydedilen ses kaydının hukuka aykırı delil olması sebebiyle hükme esas alınamayacağını kabul etmiş; 17.02.2026 tarihli ve 2025/7590 E., 2026/1783 K. sayılı kararında da ses kaydının hukuka aykırı elde edildiğini, bu nedenle bu delil esas alınarak erkeğe kusur yüklenemeyeceğini belirtmiştir. Her iki karar oybirliğiyle verilmiştir.
Kaydın karşı tarafın bilgisi kapsamında alındığını göstermek, kaydı sunan tarafa düşmektedir. Daire, 25.04.2022 tarihli ve 2022/2263 E., 2022/3877 K. sayılı kararında erkeğin sunduğu telefon görüşmesi kaydının kadının “bilgisi ve rızası kapsamında kaydedildiği ve hukuka uygun olarak oluşturulduğu hususun davalı-davacı erkek tarafından ispat edilemediği” gerekçesiyle hukuka aykırı elde edilmiş delil niteliğinde olduğunu belirtmiş ve hükmü oybirliğiyle bozmuştur.
b) Eve Yerleştirilen Cihaz ve Hesaba Rızasız Giriş
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 19.11.2024 tarihli ve 2024/658 E., 2024/8815 K. sayılı kararında erkeğin şüphe üzerine evine ses kayıt cihazı yerleştirmesini ele almıştır. Daire, “kadının haberi olmaksızın, onun bilgisi ve rızası dışında müşterek konuta ses kayıt cihazı yerleştirilmek suretiyle elde edilen ses kayıtları hukuka aykırı delil niteliğinde” olduğunu belirtmiş, “Hukuka aykırı olarak elde edilen herhangi bir delil, yargılama esnasında kullanılamaz ve delil olma vasfını yitirir” sonucuna ulaşmıştır. Daire bunun üzerine kusur belirlemesini bozmuş ve tarafların eşit kusurlu olduğunu kabul etmiştir; erkeğin cihaz yerleştirmesine dayanan kusuru ise bu değerlendirmede korunmuştur. Karar oybirliğiyle verilmiştir.
Başka bir dosyada (10.06.2024 tarihli ve 2023/6847 E., 2024/4473 K. sayılı karar) bölge adliye mahkemesi, kadına yüklenen güven sarsıcı davranışın “yasak delil kapsamında kalan” ses kaydına dayandığını, kaydın nasıl alındığının belli olmadığını ve erkeğin eşinin Instagram hesabına rızası dışında girdiğini kabul ettiğini belirterek bu kusuru kadından çıkarmıştır. Daire, erkeğin ses kaydının hukuka uygun olduğu yönündeki temyiz itirazını yerinde görmemiş ve hükmü oybirliğiyle onamıştır. Eşin sosyal medya hesabına girerek elde edilen yazışmaların delil değeri sosyal medya yazışmalarının boşanma davasında delil olarak kullanılması makalesinde ayrıca anlatılmıştır.
c) Kaydı Dinleyen Tanığın Anlatımı
Kaydın hukuka aykırı olması, kaydın içeriğini dinleyen tanığın anlatımını da etkiler. Daire, 12.06.2019 tarihli ve 2019/377 E., 2019/7006 K. sayılı kararında kadının erkeğin bilgisi olmaksızın telefon konuşmasını kaydetmesini hukuka aykırı bulmuş ve “bu ses kaydının bulunduğuna ilişkin tanık beyanlarına da itibar edilemez” demiştir. Gerekçesini de şöyle açıklamıştır: “Hukuka aykırı yollardan elde edilen delillere veya bunların varlığına ilişkin tanık beyanlarına ispat gücü tanınması, hukuk usulünde geçerli olan silahların eşitliği ilkesine aykırıdır.” Dairenin 2024/8815 K. sayılı kararında da kayıtları dinleyen tanık için “ses kayıtlarının aktarımını içeren beyanları da hükme esas alınamaz” sonucuna varılmıştır. Dolayısıyla tanık beyanı kaydın yerine geçmemektedir.
d) Kayıt Dışlandığında Diğer Delillerle İspat
Kaydın dışlanması, kusurun başka delillerle ispatına engel değildir. Daire, 2025/1915 K. sayılı kararında kaydın hükme esas alınamayacağını, “ancak erkeğin güven sarsıcı eylemlerinin dinlenen tanıkların beyanları ile de ispatlandığının anlaşılmasına göre” hükmün usul ve kanuna uygun olduğunu belirtmiştir. Dairenin 2026/1783 K. sayılı kararında da kayıt dışlanmış, kusurlar toplanan diğer hukuka uygun delillerle kanıtlanmış sayılmıştır. Evlilik birliğinin temelinden sarsılması nedeniyle açılan davalarda kusur, bu nedenle hukuka uygun delillerle kurulmalıdır.
“Ani Gelişen Durum” İstisnası Boşanma Davasında Uygulanır mı?
Ceza yargısında Ceza Genel Kurulu, kişinin kendisine karşı işlenmekte olan bir suçla ilgili aldığı kaydı bu istisna kapsamında hukuka uygun saymaktadır. Boşanma davalarına bakan 2. Hukuk Dairesi ise 2018-2026 arasında incelediği dosyalarda eşin aldığı kaydı bu gerekçeyle kabul etmemiştir; bu dosyalarda ölçüt, Daire çoğunluğunun görüşü olarak değil, karşı oy yazılarında ve temyiz itirazlarında yer almaktadır.
Bu istisnaya dayanan taraf, kaydın ani gelişen bir durumda ve başka türlü delil elde etme imkanı yokken alındığını ispatlamalıdır; HMK’nın 190. maddesi uyarınca ispat yükü, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa, yani kaydı sunan tarafa aittir. Delilin caiz olup olmadığına mahkeme re’sen karar verir (HMK’nın 189. maddesinin dördüncü fıkrası); mahkemenin bu konuda kendiliğinden karar verecek olması, kaydı sunan tarafın bu şartlara ilişkin ispat yükünü ortadan kaldırmaz.
a) Ceza Genel Kurulunun Ölçütü
Ceza Genel Kurulu, 22.04.2021 tarihli ve 2020/430 E., 2021/161 K. sayılı kararında ölçütü şöyle belirtmiştir: “kişinin kendisine karşı işlenmekte olan bir suçla ilgili olarak, bir daha kanıt elde etme olanağının bulunmadığı ve yetkili makamlara başvurma imkânının olmadığı ani gelişen durumlarda karşı tarafla yaptığı konuşmaları kayda alması hâlinin hukuka uygun olduğunun kabulü zorunludur. Aksi takdirde kanıtların kaybolması ve bir daha elde edilememesi söz konusudur.” Kurul aynı kararda kaydın ani gelişen bir durumda alınmadığını saptamış ve kaydı yasal delil niteliğinde saymamıştır. 21.05.2013 tarihli ve 2012/1270 E., 2013/248 K. sayılı kararında ise 21.06.2011 tarihli önceki Genel Kurul kararının (2010/5-187 E., 2011/131 K.) ölçütünü uygulayarak şartları taşıyan kaydı hukuka uygun saymış ve bu kabule dayanan mahkumiyeti oy çokluğuyla onamıştır.
Kurul, 03.04.2024 tarihli ve 2023/607 E., 2024/149 K. sayılı kararının gerekçesinde bu çizginin sınırını da şöyle açıklamıştır: “ani gelişen durum olmaksızın, plan yaparak ya da bir kurgu oluşturarak muhataplarının görüntülerinin veya seslerinin kayda alınması hâlinde bu kayıtların delil niteliği bulunmadığı gibi, alınan kayıtlar özel hayatın gizliliği kapsamında suç teşkil edebilecektir”. Bu dosyada çocuğun cinsel istismarı iddiasıyla yargılanan sanığın eylemlerini kayda almak için katılanın eve yerleştirdiği kameranın kayıtları mahkumiyete esas alınmıştı. Genel Kurul, kameranın bir plan ve kurgu içinde yerleştirilmiş olması nedeniyle eylemin özel hayatın gizliliği kapsamında suç oluşturup oluşturmadığının ayrıntılı tartışılması ve kayıtlar hukuka aykırı bulunursa dışlanması gerektiğini belirterek hükmü eksik araştırma nedeniyle oybirliğiyle bozmuştur.
b) 2. Hukuk Dairesinin Yaklaşımı
Daire, 11.06.2015 tarihli ve 2014/24602 E., 2015/12483 K. sayılı kararında eşiyle yaptığı konuşmaları kaydeden ve CD’yi savcılığa sunan davacı bakımından şöyle demiştir: “Evlilik birliği içinde maruz kaldığı bu ilişkileri başka türlü ve şekilde ispat etme olanağı bulunmayan davacının, kendi telefonundan eşiyle yaptığı görüşmeyi, eşinin bilgisi dışında kayıt altına almasında hukuka aykırılıktan söz edilemez.” Kayıt, davacının istemediği cinsel ilişkilere zorlandığını göstermekteydi. Karar oybirliğiyle verilmiş ve davanın reddine ilişkin hüküm bozulmuştur.
İncelenen sonraki kararlarda bu esneklik görülmemektedir. 14.01.2020 tarihli ve 2019/3848 E., 2020/156 K. sayılı kararda bölge adliye mahkemesi, kadının annesiyle yaptığı telefon görüşmelerine ilişkin ses kayıtlarını hukuka aykırı bularak hükme esas almamıştır. Daire bu hükmü oy çokluğuyla onamıştır. Karşı oy yazısında Ceza Genel Kurulunun ani gelişen durum ölçütü anılarak kaydın delil olarak kabulü ve hükmün bozulması gerektiği savunulmuştur. Kaydın ispat amacıyla alınmasının hukuka uygun olduğu görüşü bu kararda çoğunluğun değil, karşı oyun görüşüdür. 20.09.2023 tarihli ve 2023/759 E., 2023/4089 K. sayılı kararda da bölge adliye mahkemesi, kadının dayandığı ses kayıtlarını erkeğin bilgisi ve rızası dışında alındığı için hukuka aykırı bulmuş; kadın temyiz dilekçesinde ani gelişen durum ilkesini ileri sürmüştür. Daire, uyuşmazlık konusunu bu noktayı da içerecek biçimde belirlemiş, ancak kadının temyiz itirazlarını bozma kapsamı dışında kalan bölümlerde yerinde görmemiş ve kusuru ses kaydına değil tanık beyanına dayanarak değiştirmiştir.
Çekimin Eş Tarafından Bilindiği Hallerde Kayıt Delil Olur mu?
Çekim gizli yapılmamış ve eş çekimi biliyorsa kaydın hukuka aykırı yolla elde edildiğinden söz edilemeyebilir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 02.11.2022 tarihli ve 2020/26 E., 2022/1434 K. sayılı kararında bu sonuca oy çokluğuyla ulaşmıştır.
Dosyada erkek eş, ortak konutta çektiği görüntü ve ses kayıtlarını sunmuş; kadın ise kayıtlar sırasında “ya bak beni çekip durma” diyerek çekimi bildiğini göstermiştir. Genel Kurul çoğunluğu, “erkeğin bu çekimleri gizli olarak yapmadığı” için kaydın kadının bilgisi dışında hukuka aykırı yolla elde edildiğinden söz edilemeyeceğini belirtmiştir. Kurul ayrıca hukuka aykırı delil konusunda medeni usul hukukunda da dürüstlük kuralının esas alınması, her olayda olayın özelliğine göre değerlendirme yapılması ve “ihlâl edilen kanun hükmü ile ispatlanmak istenen menfaat arasında amaca uygunluk” hususunun gözetilmesi gerektiğini vurgulamıştır. Genel Kurul, direnme kararını bu gerekçenin yanı sıra boşanmaya sebep olan kusurlu davranışların tanık beyanlarıyla sabit olması nedeniyle değişik gerekçeyle bozmuştur. Karşı oy yazısında kadının rızasının bulunduğu kabulüne katılınmamış, kaydın hukuka aykırı elde edilmiş bir delil olduğu ve “ani gelişen durum” istisnasının hukuk yargısında ancak çok istisnai hallerde uygulanabileceği savunulmuştur.
Bu karar, çekimin eş tarafından bilinip bilinmediğinin delilin değerlendirilmesinde belirleyici olabileceğini göstermektedir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi ise yukarıda anılan 2022/3877 K. sayılı kararında kaydın karşı tarafın bilgisi kapsamında alındığının ispatlanamamasını hukuka aykırılık sonucuna bağlamıştır.
Hukuka Aykırı Yaratılan Delil Nedir?
Hukuk Genel Kurulu, delilin hukuka aykırı elde edilmesi ile hukuka aykırı yaratılması arasında ayrım yapmaktadır: elde edilen delil olayın özelliğine göre değerlendirilebilirken yaratılan delil hiçbir halde kabul edilmemektedir. Kararda yaratılan delil, sırf boşanma davasında kullanılmak amacıyla kurgu sonucu oluşturulan kayıt olarak karşımıza çıkmaktadır.
Hukuk Genel Kurulu, 15.02.2012 tarihli ve 2011/703 E., 2012/70 K. sayılı kararında bu ayrımı yapmıştır: “Usulsüz olarak elde edilen bir delil somut olayın özelliğine göre değerlendirilebilirse de; usulsüz olarak yaratılan bir delilin hiçbir şekilde delil olarak kabulü olanaklı değildir.” Dosyada davacının ölümü üzerine dava kusur tespiti davası olarak sürdürülmüş, mahkeme eşler arasındaki konuşmaları içeren CD’yi hükme esas almıştı. Genel Kurul, CD’nin “davalı kadının rızası dışında kaydedildiği gibi sırf boşanma davasında delil olarak kullanılmak amacıyla bir kurgu sonucu oluşturulmuştur” sonucuna ulaşmış, bu delilin hükme esas alınamayacağını belirtmiş, ayrıca CD içeriğinin, savcılık evrakının, icra dosyalarının ve tanık beyanlarının kusuru ispata yeterli olmadığını saptayarak direnme kararını oybirliğiyle bozmuştur.
Hukuk Genel Kurulunun ayrımına göre kurguya dayanan kayıt, hukuka aykırı elde edilen delilden farklı olarak hiçbir halde değerlendirilemez. Ceza Genel Kurulu da yukarıda anılan 2024/149 K. sayılı kararında plan yaparak ya da kurgu oluşturarak alınan kayıtların delil niteliği taşımadığını belirtmiştir.
Eşler Arasında Özel Hayat Alanı Daha Dar mı Yorumlanır?
Eşlerin birlikte yaşadığı konutta bulunan günlük, mektup, fotoğraf gibi belgeler bakımından Hukuk Genel Kurulu daha esnek bir yaklaşım benimsemiştir; gizli ses kaydı bakımından ise 2. Hukuk Dairesi bu esnekliği uygulamamaktadır.
Hukuk Genel Kurulu, yukarıdaki 2012/70 K. sayılı kararda kendi önceki 25.09.2002 tarihli ve 2002/2-617 E., 2002/648 K. sayılı kararını anarak, eşin evi terk etmesinden sonra ortak evde kilitli olmayan yerden bulunan günlüğün delil sayıldığını aktarmıştır. Aktarılan gerekçede, eşlerin müşterek yaşamlarını sürdürdükleri yerin gizli mekan sayılamayacağı ve “hiç kimsenin evindeki bir mekanda bulduğu bir delili hukuka aykırı yollardan ele geçirmiş sayılamayacağı” belirtilmiştir. Aktarılan örneklerde söz konusu olan, günlük, not defteri, mektup ve fotoğraf gibi eşlerin ortak yaşadıkları yerde bulunan belgelerdir; zorla veya tehditle ele geçirilen deliller bu kapsamda değildir. Aynı kararda rızası dışında kaydedilen ve kurgu sonucu oluşturulan CD ise delil olarak kabul edilmemiştir.
Gizli teknik kayıtlarda ise tablo farklıdır: 2. Hukuk Dairesi, müşterek konuta yerleştirilen ses kayıt cihazının kayıtlarını hukuka aykırı bulmuştur (2024/8815 K.). Ceza Genel Kurulu da 2024/149 K. sayılı kararında “Aile kavramı içinde eş ve çocukların da gizli yaşam alanlarının bulunması doğaldır” demiştir. Bu nedenle eşler arasında özel hayat alanının daha dar olduğu görüşü, gizli ses kayıtlarını hukuka uygun kılan bir gerekçe olarak Daire kararlarında kabul görmemiştir. Eşin sosyal medya yazışmalarının ve ekran görüntülerinin delil değeri ayrıca değerlendirilmektedir; ayrıntılar boşanma davasında sosyal medya yazışmaları makalesindedir.
Gizli Çekim Yapan Eş Hangi Sorumluluklarla Karşılaşabilir?
Gizli çekim, delil olarak dışlanmasının yanında ceza ve tazminat sorumluluğu doğurabilir. Kaydı alan eşin bu davranışı ayrıca boşanmada kusur olarak değerlendirilebilir; kusur belirlemesi tazminat ve nafaka değerlendirmesini etkileyebilir. Velayet ise boşanmadaki kusura göre değil, çocuğun menfaatine göre belirlenir (Türk Medeni Kanunu’nun 182. maddesi). Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, eşinin telefonuna gizlice program yükleyen erkeğin bu eylemini kusur saymış ve erkeğin kadına göre daha fazla kusurlu olduğuna karar vermiştir (16.04.2018 tarihli ve 2016/16760 E., 2018/5112 K. sayılı karar). Yukarıda anılan 2024/8815 K. sayılı kararda da ilk derece mahkemesi eve ses kayıt cihazı yerleştiren erkeği bu nedenle az da olsa kusurlu saymış, Daire bu kusur tespitini yerinde bularak bozma gerekçeleri arasında saymamıştır.
Ancak her gizli kayıt suç oluşturmaz; sonuç, kaydı yapan kişinin konuşmanın tarafı olup olmadığına, kaydın kaç kişi arasında geçtiğine, içeriğine ve kaydın sonradan başkalarına açıklanıp açıklanmadığına bağlıdır. Konuşmanın tarafı olmayan kişi TCK’nın 133. maddesinin birinci fıkrası kapsamında; en az üç kişilik aleni olmayan bir söyleşiye katılan kişi ise aynı maddenin ikinci fıkrası kapsamında cezalandırılabilir. İki kişi arasındaki konuşmayı taraflardan biri kaydetmişse 133. maddenin birinci ve ikinci fıkraları uygulanmaz; koşulları varsa TCK’nın 134. maddesi gündeme gelir.
a) Ceza Sorumluluğu
Yargıtay 12. Ceza Dairesinin kararları birbirinden farklıdır. Daire, 21.10.2024 tarihli ve 2021/9672 E., 2024/5543 K. sayılı kararında boşanma aşamasındaki eşiyle yüz yüze yaptığı konuşmayı rızası dışında kaydedip açtığı boşanma ve mal paylaşımı davalarına sunan kişi hakkında bölge adliye mahkemesinin verdiği beraat kararını onamıştır; Daire, “yüklenen fiilin kanunda suç olarak tanımlanmamış olduğunun belirlendiği” sonucuna varmıştır. Bölge adliye mahkemesi, kaydın yalnızca mahkemeye ibraz edildiği, başka kişilere yayılmadığı, sanığın başkaca şekilde delil elde etmesinin o an için mümkün olmadığı ve suç işleme kastının bulunmadığı gerekçeleriyle beraat kararı vermişti. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı, eylemin özel hayatın gizliliğini ihlal suçu kapsamında kaldığı gerekçesiyle hükmün bozulması görüşünü bildirmiş; Daire bu görüşe aykırı olarak beraat hükmünü onamıştır. Karar, mahkemeye sunulan her gizli kaydın cezalandırılmadığı biçiminde genel bir kural olarak okunamaz; TCK’nın 134. maddesinin birinci fıkrasının ikinci cümlesi, gizliliğin görüntü veya seslerin kayda alınması suretiyle ihlal edilmesini ifşadan bağımsız olarak cezalandırmaktadır.
Buna karşılık Daire, 13.03.2023 tarihli ve 2020/1338 E., 2023/765 K. sayılı kararında eşinin telefonuna casus program yükleyerek haberleşme içeriklerini kaydeden ve kayıtları bir tanığa dinleten kişi hakkındaki beraat hükmünü bozmuş; bu dosyada sanığın “kendisine yönelen ve ani gelişen bir suç isnadı veya haksız bir saldırı da olmadığı halde açacağı boşanma davasında hukuki avantaj sağlamak amacıyla” hareket ettiğini belirtmiştir.
Ceza Genel Kurulu, 15.03.2023 tarihli ve 2018/243 E., 2023/160 K. sayılı kararında kendisiyle husumeti bulunan kişinin konuşmasını bir başkasına kaydettirip mahkemeye delil olarak sunan sanığın eylemini özel hayatın gizliliğini ihlale azmettirme kapsamında değerlendirmiş, hükmü oy çokluğuyla bozmuştur (dört üye karşı oy kullanmıştır). Kayıtların başkalarına dinletilmesi, gönderilmesi veya paylaşılması da ayrı suçlar oluşturabilir; bu konu 12. Ceza Dairesinin 12.10.2022 tarihli ve 2022/6823 E., 2022/6714 K. sayılı kararında “taksirle ya da tamamen hukuka uygun elde edilmiş olsa dahi” özel hayata ilişkin görüntü veya sesin ifşa edilmesinin suç oluşturabileceği biçiminde açıklanmıştır.
Bir kaydın alınması nedeniyle ceza davasında beraat kararı verilmesi, aynı kaydın boşanma davasında delil sayılacağı anlamına gelmez. Yukarıda görüldüğü gibi 12. Ceza Dairesi eşin dava dosyasına sunduğu kayıt bakımından beraat hükmünü onayabilirken, 2. Hukuk Dairesi aynı türden kayıtları kusur belirlemesinde dikkate almamaktadır. Ceza hukuku ile hukuk yargısı bu konuda ayrı ölçütler uygulamaktadır.
b) Tazminat Sorumluluğu
İzinsiz kayıt, haklı kılan bir sebep bulunmadıkça kişilik hakkına saldırı sayılabilir. Kayıt boşanmaya sebep olan olaylara ilişkinse, eşe karşı manevi tazminat isteminin özel dayanağı 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 174. maddesinin ikinci fıkrasıdır; bu hükme göre boşanmaya sebep olan olaylar yüzünden kişilik hakkı saldırıya uğrayan taraf, kusurlu olan diğer taraftan uygun miktarda manevi tazminat isteyebilir. Bu istem aile mahkemesinde açılır. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 11.12.2018 tarihli ve 2017/1432 E., 2018/1886 K. sayılı kararında evlilik birliği içindeki sadakat ihlaline dayanan manevi tazminat isteminin haksız fiil hükümlerine dayandırılsa bile aile hukukundan doğduğunu ve aile mahkemesinin görevli olduğunu oy çokluğuyla kabul etmiştir; karşı oyda, istemin boşanmadan bağımsız olarak haksız fiil hükümlerine dayanabileceği ve hakların yarışması görüşü savunulmuştur. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi de 11.06.2015 tarihli ve 2014/10382 E., 2015/7766 K. sayılı kararında Türk Medeni Kanunu’nun 174. maddesinin uygulanacağı dosyada aile mahkemesinin görevli olduğunu belirtmiştir. Bu istem boşanma davasında ileri sürülebileceği gibi, boşanma hükmünün kesinleşmesinden itibaren bir yıl içinde ayrı bir davayla da istenebilir (Türk Medeni Kanunu’nun 178. maddesi).
Eşler arasındaki istemden bağımsız olarak, kayıt nedeniyle kişilik hakkı zedelenen kişi 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 24. ve 25. maddeleri ile 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun (TBK) 58. maddesi uyarınca da manevi tazminat isteyebilir; üçüncü kişilere karşı ve boşanmadan bağımsız haksız fiillerde dayanak bu hükümlerdir. Üçüncü kişiye karşı açılan bu istem, aile hukukundan doğmadığı için asliye hukuk mahkemesinde görülür (HMK’nın 2. maddesi; 4787 sayılı Kanun’un 4. maddesinin birinci fıkrası). Bu istemde zamanaşımı, zararın ve tazminat yükümlüsünün öğrenilmesinden itibaren iki yıl, her halde fiilin işlendiği tarihten itibaren on yıldır (TBK’nın 72. maddesi). Tazminat, cezayı gerektiren bir fiilden doğmuşsa ceza kanunlarının o suç için öngördüğü daha uzun zamanaşımı uygulanır (TBK’nın 72. maddesinin ikinci cümlesi); kaydın alınması TCK’nın 134. maddesinin birinci fıkrasının ikinci cümlesi kapsamındaysa dava zamanaşımı 15 yıldır (TCK’nın 66. maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi). Yalnızca ifşa (134. maddenin ikinci fıkrası) ya da 133. maddenin ikinci fıkrası söz konusuysa dava zamanaşımı 8 yıl olup (TCK’nın 66. maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi) bu süre TBK’nın 72. maddesindeki on yıllık üst süreden kısa olduğundan iki ve on yıllık süreler uygulanır. Ayrıntılı açıklama izinsiz ses kaydı almak suç mu makalesindedir.
Gizli Çekimde Üçüncü Kişilerin Durumu Nedir?
Eşin birlikte olduğu üçüncü kişinin görüntüsü veya sesi, eşin özel hayat alanına ilişkin yorumlardan bağımsız olarak bu kişinin kendi özel hayatı kapsamındadır. Üçüncü kişinin gizlice kaydedilmesi ve kaydın başkalarına gönderilmesi ayrıca suç oluşturabilir.
Akraba, arkadaş ya da dedektif gibi bir üçüncü kişinin eşin bilgisi dışında aldığı kayıt da kural olarak hukuka aykırıdır ve kaydı sunan eş bunu hukuka uygun hale getirmez. Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 18.01.2023 tarihli ve 2019/311 E., 2023/13 K. sayılı kararında Anayasa Mahkemesinin 22.06.2001 tarihli kararını aktararak delillerin üçüncü kişiler tarafından sağlanmasının hukuka aykırılığı ortadan kaldırmadığını belirtmiştir. Bu nedenle eşin bilgisi dışında alınan böyle bir kayıt, HMK’nın 189. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca delil olarak dikkate alınamaz; rıza ya da ani gelişen durum gibi hukuka uygunluk sebepleri burada da geçerlidir. Kaydı alan üçüncü kişi TCK’nın 133. maddesinin birinci fıkrası veya 134. maddesi uyarınca, eş ise kaydı aldırdığı ya da kayda yardım ettiği için azmettiren veya yardım eden olarak sorumlu olabilir. Yargıtay 12. Ceza Dairesi, eşin arkadaşına eşini eve davet ettirip gizli kamerayla görüntülettiği dosyada, kaydı alan arkadaş ile onu yönlendiren eş hakkında mahkumiyet hükümleri kurulduğunu tespit etmiş; bu hükümleri basit yargılama usulünün yeniden değerlendirilmesi gereğiyle bozmuştur (23.02.2022 tarihli ve 2021/6200 E., 2022/1353 K. sayılı karar).
Yargıtay 12. Ceza Dairesi, 05.03.2025 tarihli ve 2023/6358 E., 2025/2376 K. sayılı kararında boşanma davası sürerken, ayrı yaşadığı eşinin ve eşinin patronunun yan yana yürüdüğü ve araca bindiği 59 saniyelik görüntüyü gizlice kaydeden, boşandıktan sonra bu görüntüyü açıklama notuyla eski eşinin yakınlarına gönderen kişi hakkında verilen TCK’nın 134. maddesinin birinci ve ikinci fıkraları kapsamındaki mahkumiyet kararını incelemiştir. Dosyada taraflar arasında düzenlenen 06.07.2023 tarihli uzlaşma protokolü ve şikayetten vazgeçme beyanı bulunduğundan Daire, TCK’nın 73. maddesinin dördüncü ve altıncı fıkraları ile CMK’nın 223. maddesinin sekizinci fıkrası uyarınca hükmü bozarak kamu davalarının düşmesine oybirliğiyle karar vermiştir.
Gizli Çekim Yerine Hangi Delil Yolları Kullanılabilir?
Hukuka uygun deliller, gizli kayıtla ortaya konulmak istenen vakıaları da ispatlamaya elverişli olabilir. Yargıtay kararlarında kusur, kaydın dışlandığı dosyalarda tanık anlatımlarıyla kanıtlanmıştır (2025/1915 K.). Başlıca yollar şunlardır:
- Tanık beyanı: Olayları bizzat gören ya da duyan kişilerin anlatımı kullanılabilir. Kaydı dinleyen kişinin anlatımı ise yukarıda açıklandığı gibi kaydın yerine geçmez. Ayrıntı için boşanma davasında tanık beyanı makalesine bakılabilir.
- Delil tespiti: HMK’nın 400. maddesinin ikinci fıkrasına göre delilin hemen tespit edilmemesi halinde kaybolacağı yahut ileri sürülmesinin önemli ölçüde zorlaşacağı ihtimal dahilindeyse hukuki yarar var sayılır. Bu durumda mahkemeden delil tespiti istenebilir.
- Resmi kayıtlar ve belgeler: Savcılık dosyası, hastane ve adli tıp raporları, kolluk tutanakları gibi belgeler mahkeme aracılığıyla getirtilebilir.
- Sadakatsizlik iddialarında: Zina (aldatma) nedeniyle boşanma davası makalesinde ispat yolları ayrıca anlatılmıştır.
Yargıtayın boşanma davalarındaki delil değerlendirmesine ilişkin diğer kararlar için boşanma davalarında Yargıtay kararları makalesi incelenebilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Boşanma davasında gizli ses kaydı delil olarak kullanılabilir mi?
Çoğunlukla hayır. Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 2018-2026 arasında incelediği dosyalarda eşin bilgisi dışında alınan ses kaydı hukuka aykırı delil sayılmış ve kusur belirlemesinde dikkate alınmamıştır (HMK’nın 189. maddesinin ikinci fıkrası). Aynı Daire 2015 tarihli bir kararında, başka türlü ispat imkanı bulunmayan eşin kaydını hukuka aykırı bulmamıştır; bu nedenle sonuç dosyanın niteliğine göre değişebilir.
Kaydın kendisine karşı işlenen suçu ispat için alındığı savunması geçerli midir?
Ceza yargısında bu ölçüt kabul edilmektedir; ancak ani gelişen bir durum ve başka kanıt elde etme imkanının bulunmaması gerekir. Boşanma davasına bakan 2. Hukuk Dairesinin incelenen 2018-2026 tarihli kararlarında bu gerekçeyle kayıt kabul edilmemiştir; ölçüt, 2019/3848 E., 2020/156 K. sayılı kararda karşı oy yazısında yer almaktadır. Ceza Genel Kurulu planlı ve kurgulanmış kayıtlarda ise bu istisnayı uygulamamaktadır.
Eşin bilgisi dışında eve gizli kamera veya ses kayıt cihazı yerleştirmek delil sağlar mı?
Genellikle hayır. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, müşterek konuta eşin haberi olmadan yerleştirilen ses kayıt cihazıyla elde edilen kayıtları hukuka aykırı bulmuştur (2024/8815 K.). Bu eylem ayrıca özel hayatın gizliliğini ihlal suçu oluşturabilir; Ceza Genel Kurulu, plan ve kurgu içinde yerleştirilen kameranın kayıtlarında eylemin bu suçu oluşturup oluşmadığının ayrıntılı tartışılması gerektiğini belirtmiştir (2024/149 K.).
Kaydı dinleyen tanığın anlatımı delil sayılır mı?
Hayır. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, hukuka aykırı yollardan elde edilen ses kaydının varlığına ilişkin tanık beyanlarına da itibar edilemeyeceğini belirtmiştir (2019/7006 K.). Tanığın olayı bizzat görerek veya duyarak edindiği bilgiyi anlatması ise ayrıdır.
Kayıt dışlanırsa boşanma davası kaybedilir mi?
Kaydın dışlanması davanın kaybedileceği anlamına gelmez; kusur başka hukuka uygun delillerle ispatlanabilir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 2025/1915 K. sayılı kararında kaydı dışlamış, kusurları tanık beyanlarıyla sabit görerek hükmü onamıştır; 2026/1783 K. sayılı kararında ise kusurlar toplanan diğer hukuka uygun delillerle kanıtlanmış sayılmıştır. Kusur başka delillerle ispatlanamazsa sonuç değişir: 2019/7006 K. sayılı kararda kayda dayanan kusur ispatlanmış sayılmamış ve kabul edilen dava için bozma kararı verilmiştir.
Çekimi eş biliyorsa kayıt kullanılabilir mi?
Hukuka aykırı sayılmayabilir. Hukuk Genel Kurulu, kadının çekimi bildiğini gösteren sözler söylediği bir dosyada kaydın gizli yapılmadığını ve hukuka aykırı elde edilmediğini kabul etmiştir (2022/1434 K.). Kararın oy çokluğuyla verildiği ve karşı oy yazısında farklı görüş bulunduğu unutulmamalıdır.
Gizli çekim yapan eş hakkında ceza davası açılabilir mi?
Evet, açılabilir; ancak sonuç dosyanın niteliğine göre değişir. Yargıtay 12. Ceza Dairesi, eşiyle yaptığı konuşmayı kaydedip boşanma davasına sunan kişinin beraatini onamış (2024/5543 K.), eşinin telefonuna casus program yükleyen kişinin beraatini ise bozmuştur (2023/765 K.). Özel hayatın gizliliğini ihlal suçu kural olarak şikayete bağlıdır (TCK’nın 139. maddesinin birinci fıkrası). Şikayet süresi altı aydır ve bu süre, TCK’nın 73. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca şikayet hakkı olan kişinin fiili ve failin kim olduğunu bildiği veya öğrendiği günden başlar. Aynı bölümdeki haberleşmenin gizliliğini ihlal (TCK’nın 132. maddesi) ve kişiler arasındaki konuşmaların dinlenmesi ve kayda alınması (TCK’nın 133. maddesi) suçları da şikayete bağlıdır ve uzlaştırma kapsamındadır.
Kişisel verilerin kaydedilmesi (TCK’nın 135. maddesi) ile verileri hukuka aykırı olarak verme veya ele geçirme (TCK’nın 136. maddesi) suçları ise TCK’nın 139. maddesinin birinci fıkrası uyarınca şikayete bağlı değildir; eşin telefonuna casus program yüklenmesi ya da hesabına rızası olmadan girilmesi bu kapsamda re’sen soruşturulabilir. Şikayet, CMK’nın 158. maddesinin birinci fıkrası uyarınca Cumhuriyet Başsavcılığına veya kolluk makamlarına yapılır. TCK’nın 134. maddesindeki suç, CMK’nın 253. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi uyarınca uzlaştırma kapsamındadır; uzlaşma sağlanırsa, uzlaşma anında tespit edilemeyen veya uzlaşmadan sonra ortaya çıkan zararlar hariç, aynı suçtan tazminat davası açılamaz ve açılmış davadan feragat edilmiş sayılır (CMK’nın 253. maddesinin on dokuzuncu fıkrası). Şikayetten vazgeçilirken şahsi haklardan da vazgeçildiği ayrıca açıklanmışsa, TCK’nın 73. maddesinin yedinci fıkrası uyarınca hukuk mahkemesinde artık dava açılamaz.
Eşin birlikte olduğu üçüncü kişinin görüntüsünü kaydetmek suç mudur?
Suç oluşabilir. Üçüncü kişinin özel hayat alanı eşin özel hayat alanından bağımsızdır. Yargıtay 12. Ceza Dairesi, eşinin ve eşinin patronunun görüntüsünü gizlice kaydedip eski eşinin yakınlarına gönderen kişi hakkında TCK’nın 134. maddesi kapsamında mahkumiyet kararı verildiği bir dosyayı, taraflar arasında düzenlenen uzlaşma protokolü ve şikayetten vazgeçme nedeniyle düşme kararıyla sonuçlandırmıştır (2025/2376 K.).
Gizli kayıt almadan önce hukuki destek alınmalı mıdır?
Evet, yerinde olur. Bir kaydın kullanılabilirliği, ceza sorumluluğu doğurup doğurmayacağı ve alternatif delil yolları dosyaya göre değiştiğinden, kayıt alınmadan ve mahkemeye sunulmadan önce hukuki danışma alınması faydalıdır. Böyle bir durumda hukuki destek isteyen kişi, avukatlık ücretlerini ve diğer yargılama giderlerini karşılama olanağı yoksa 1136 sayılı Avukatlık Kanunu’nun 178. maddesi uyarınca doğrudan baronun adli yardım bürosuna başvurabilir; başvuruda isteminde haklı olduğunu delillerle göstermek zorundadır. Bu başvuru için mahkemeden ayrıca karar alınması gerekmez ve yardım, kendisine bir vekil tayin edilmesiyle sınırlıdır (Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin 08.06.2020 tarihli ve 2019/2874 E., 2020/1714 K. sayılı kararı). Yardım istemi reddedilirse ilgilisi baro başkanına başvurabilir; baro başkanının kararı kesindir (aynı maddenin ikinci fıkrası). Görülmekte olan bir dosyada adli yardım ise asıl talep veya işin karara bağlanacağı mahkemeden istenir (HMK’nın 336. maddesi); karar, yargılama giderlerinden geçici muafiyet ve davanın avukatla takibi gerekiyorsa ücreti sonradan ödenmek üzere avukat temini sağlar (HMK’nın 335. maddesi).
