Aile HukukuBağlı olduğu rehber: Aile Hukuku Nedir? Aile Hukuku Davaları Nelerdir?
Anlaşmalı Boşanma Davası Nasıl Açılır? 2026
Anlaşmalı boşanma davası, eşlerin boşanma ile boşanmanın mali sonuçları ve çocukların durumu üzerinde anlaştıkları düzenlemeyi mahkemeye sunarak açtıkları davadır. Dava, anlaşma metni dilekçeye eklenerek aile mahkemesinde açılır; başvurma harcı ve gider avansı mahkeme veznesine yatırılır ve duruşmada taraflar bizzat dinlenir. Hakim anlaşmayı uygun bulursa boşanmaya karar verilir. Karar, her iki taraf bakımından gerekçeli kararın tebliğinden sonraki iki haftalık istinaf süresinin geçmesiyle veya istinaftan feragat edilmesiyle kesinleşir.
Anlaşmalı Boşanma Davası Nedir?
Anlaşmalı boşanma davası, eşlerin boşanma ve boşanmanın sonuçları üzerinde anlaşarak birlikte başvurdukları ya da birinin açtığı davayı diğerinin kabul etmesiyle yürüttükleri boşanma davasıdır. Dava, hakimin tarafları bizzat dinlemesi ve anlaşmayı uygun bulması halinde boşanma hükmüyle sonuçlanır.
Türk Medeni Kanunu'nun (TMK) 166. maddesinin üçüncü fıkrası iki yol verir: eşlerin birlikte başvurması veya bir eşin diğerinin davasını kabul etmesi. Her iki yolda aranan şey aynıdır: boşanmanın mali sonuçları ile çocukların durumu üzerinde taraflarca kabul edilen bir düzenlemenin bulunması ve bu düzenlemenin hakim tarafından uygun bulunması.
Anlaşmalı boşanmayı çekişmeli boşanmadan ayıran ölçüt, ferilerin tamamında uzlaşmadır. Boşanma, nafaka, tazminat, velayet ve kişisel ilişki başlıklarından birinde bile anlaşmazlık varsa o konu anlaşmalı dava yoluyla çözülemez; dava çekişmeli boşanma davası olarak görülür. Buna karşılık mal rejiminin tasfiyesi ve ziynet eşyası (takı) boşanmanın ferilerinden sayılmaz; bu konular anlaşma dışında bırakılıp sonradan ayrı dava konusu yapılabilir.
Anlaşmalı boşanmanın okura sağladığı yarar, uyuşmazlığın esasının tartışılmaması ve yargılamanın öngörülebilir olmasıdır: taraflar kural olarak tek duruşmada dinlenir. Bu yarar, anlaşma metninin doğru kurulmasına bağlıdır; metindeki eksiklik sonradan ayrı davaların kapısını açabilir. Boşanmanın ferileri ve sınırı boşanma davası ve ferileri yazısında ayrıntılı olarak ele alınmıştır.
Anlaşmalı Boşanma Davasının Hukuki Dayanağı Nedir?
Anlaşmalı boşanmanın dayanağı Türk Medeni Kanunu'nun 166. maddesinin üçüncü fıkrasıdır. Fıkra, boşanmaya karar verilebilmesi için hakimin tarafları bizzat dinlemesini ve taraflarca kabul edilecek düzenlemeyi uygun bulmasını şart koşar.
Türk Medeni Kanunu'nun 166. maddesinin üçüncü fıkrası:
“Evlilik en az bir yıl sürmüş ise, eşlerin birlikte başvurması ya da bir eşin diğerinin davasını kabul etmesi hâlinde, evlilik birliği temelinden sarsılmış sayılır. Bu hâlde boşanma kararı verilebilmesi için, hâkimin tarafları bizzat dinleyerek iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmesi ve boşanmanın malî sonuçları ile çocukların durumu hususunda taraflarca kabul edilecek düzenlemeyi uygun bulması şarttır. Hâkim, tarafların ve çocukların menfaatlerini göz önünde tutarak bu anlaşmada gerekli gördüğü değişiklikleri yapabilir. Bu değişikliklerin taraflarca da kabulü hâlinde boşanmaya hükmolunur. Bu hâlde tarafların ikrarlarının hâkimi bağlamayacağı hükmü uygulanmaz.”
Fıkra üç ayrı denetim kurar. Birincisi, evliliğin en az bir yıl sürmüş olmasıdır. İkincisi, tarafların iradesinin serbestçe açıklandığına hakimin bizzat dinleyerek kanaat getirmesidir; bu şart vekilin beyanıyla yerine getirilemez. Üçüncüsü, boşanmanın mali sonuçları ile çocukların durumu hususunda taraflarca kabul edilecek düzenlemenin hakim tarafından uygun bulunmasıdır.
Fıkranın son iki cümlesi hakime değişiklik yetkisi verir. Hakim, tarafların ve çocukların menfaatlerini göz önünde tutarak anlaşmada gerekli gördüğü değişiklikleri yapabilir; taraflar bu değişiklikleri kabul ederse boşanmaya hükmolunur. Aynı fıkra, bu halde tarafların ikrarlarının hakimi bağlamayacağı kuralının uygulanmayacağını belirtir. Yani anlaşmalı boşanmada tarafların beyanı, kural olarak hakimi bağlamayan bir ikrar değil, kanunun aradığı irade açıklamasıdır.
Maddenin dördüncü fıkrası 14.11.2024 tarihli 7532 sayılı Kanunla değiştirilmiştir. Bugünkü metne göre boşanma sebeplerinden biriyle açılmış davanın reddine karar verilmesi ve bu kararın kesinleştiği tarihten başlayarak bir yıl geçmesi halinde, ortak hayat yeniden kurulamamışsa evlilik birliği temelden sarsılmış sayılır ve eşlerden birinin istemiyle boşanmaya karar verilir. Bu yol anlaşmalı boşanma değildir; ancak reddedilen bir davadan sonra tarafların gündemine gelebilen bir seçenektir. Evlilik birliğinin sarsılmasına dayanan diğer boşanma sebepleri evlilik birliğinin sarsılması ve şiddetli geçimsizlik yazısında anlatılmıştır.
Anlaşmanın geçerliliği ise ayrı bir hükme bağlanmıştır: TMK'nın 184. maddesinin beşinci fıkrası, boşanmanın feri sonuçlarına ilişkin anlaşmaların hakim tarafından onaylanmadıkça geçerli olmayacağını hükme bağlar. Bu şart, protokolün hazırlanması ve duruşmadaki beyanın niteliği bakımından belirleyicidir (aşağıda).
Anlaşmalı Boşanma Davasının Şartları Nelerdir?
Anlaşmalı boşanmanın beş şartı vardır: evliliğin en az bir yıl sürmüş olması, birlikte başvurma ya da davayı kabul, boşanmanın mali sonuçları ve çocukların durumu üzerinde anlaşma, tarafların bizzat dinlenmesi ve hakimin anlaşmayı uygun bulması. Hakim anlaşmada değişiklik yaparsa tarafların bu değişikliği kabul etmesi de gerekir.
a) Evliliğin En Az Bir Yıl Sürmüş Olması
Fıkra "evlilik en az bir yıl sürmüş ise" diyerek anlaşmalı boşanmayı bir süre şartına bağlar. Süre evliliğin kurulmasıyla işlemeye başlar. Bir yıl dolmadan 166/3'e dayanılamaz; bu halde boşanma, evlilik birliğinin temelinden sarsılmasına (TMK'nın 166. maddesinin birinci ve ikinci fıkraları) veya TMK'nın 161 ila 165. maddelerinde sayılan özel sebeplere dayanılarak çekişmeli dava ile istenir. Yani bir yıl dolmamışsa anlaşmalı boşanma yolu kullanılamaz. Bir yıl dolmadan açılan çekişmeli davada tarafların anlaşması veya davalının kabulü hakimi bağlamaz; boşanma olgularının delillerle ispatı gerekir (TMK'nın 184. maddesinin birinci ve üçüncü fıkraları). Bir yıllık süre dava tarihi itibarıyla aranır; yargılama sırasında bir yıl dolsa bile dava anlaşmalı boşanmaya çevrilemez (Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 21.03.2016 tarihli ve 2015/14811 E., 2016/5467 K. sayılı kararı, künye).
Bu bir yıllık süre, TMK'nın 178. maddesindeki bir yıllık zamanaşımıyla karıştırılmamalıdır. 178. madde, evliliğin boşanma sebebiyle sona ermesinden doğan dava haklarının boşanma hükmünün kesinleşmesinden itibaren bir yıl geçmekle zamanaşımına uğrayacağını düzenler; 166/3'teki süre ise evliliğin süresine ilişkin maddi bir şarttır.
b) Birlikte Başvurma ya da Davayı Kabul
İkinci şart, eşlerin birlikte başvurması veya bir eşin diğerinin davasını kabul etmesidir. Birlikte başvurmada iki eş de irade beyanını mahkemeye sunar; davayı kabulde ise eşlerden biri çekişmeli dava açar, diğeri bu davayı kabul eder ve dava 166/3 üzerinden sonuçlanır.
c) Mali Sonuçlar ve Çocukların Durumu Üzerinde Anlaşma
Üçüncü şart, boşanmanın mali sonuçları ile çocukların durumu hususunda taraflarca kabul edilecek düzenlemenin bulunmasıdır. Mali sonuçlar maddi ve manevi tazminat, yoksulluk nafakası ve iştirak nafakasından oluşur. Çocukların durumu ise velayet, kişisel ilişki ve iştirak nafakası düzenlemelerini kapsar. İştirak nafakası, Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 28.04.2026 tarihli kararında mali sonuçlar kavramı içinde sayılmakla birlikte, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 12.02.2025 tarihli kararına göre çocuklara ilişkin bir hükümdür ve tarafların bu konudaki anlaşması hakimi bağlamaz; hakim çocuğun üstün yararına göre düzenler. Bu başlıklardan birinde anlaşma yoksa anlaşmalı boşanmanın şartı oluşmaz.
d) Tarafların Bizzat Dinlenmesi ve Anlaşmanın Uygun Bulunması
Dördüncü şart hakimin önünde gerçekleşir: hakim tarafları bizzat dinleyerek iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmeli ve anlaşmayı uygun bulmalıdır. Bu iki unsur birbirinden ayrıdır; irade serbestisi sağlansa bile hakim düzenlemeyi uygun bulmazsa boşanmaya karar verilemez. Hakimin değişiklik önerisi ve anlaşmadan dönme aşağıda ayrı bölümde ele alınmıştır.
Anlaşmalı Boşanma Davasını Kim Açabilir?
Boşanma davasını yalnız eşler açabilir. TMK'nın 166. maddesinin birinci fıkrası boşanma davası açma hakkını eşlerden her birine verir; eşler dışındaki kişilerin, örneğin mirasçıların veya alacaklıların bu davayı açması mümkün değildir. Anlaşmalı boşanmada da davayı yürütenler eşlerdir.
Kanun anlaşmalı boşanma için iki yol gösterir ve ikisinde de irade eşlerden çıkar. Birinci yol, eşlerin birlikte başvurmasıdır. İkinci yol, eşlerden birinin açtığı boşanma davasının diğer eş tarafından kabul edilmesidir; bu halde dava çekişmeli olarak açılır ve kabul beyanıyla 166/3'ün şartlarına bağlanır.
Birlikte başvurunun usulü kanunda düzenlenmemiştir. Fıkra "eşlerin birlikte başvurması" der; ancak dilekçenin tek mi iki mi olacağını ve tebligatın kime yapılacağını belirtmez. Hangi eşin davacı, hangisinin davalı gösterileceği de 166/3'te belirtilmemiştir; ancak dilekçe HMK'nın 119. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca davalının adı, soyadı ve adresini taşımak zorundadır. Eksiklik halinde hakim bir haftalık kesin süre verir; süre içinde tamamlanmazsa dava açılmamış sayılır (HMK'nın 119. maddesinin ikinci fıkrası). Başvurunun biçimi konusundaki bu belirsizlik, usule ilişkin itiraz ve gecikme riskini beraberinde getirir; bu nedenle dilekçenin, davalı eşin bilgilerini eksiksiz gösterecek ve anlaşma metnini ekleyecek biçimde hazırlanması önemlidir.
Taraflar davayı vekil aracılığıyla takip edebilir. Vekille takip edilen davada usulüne uygun düzenlenmiş vekaletname dava şartıdır (HMK'nın 114. maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi). Boşanma davası kişiye sıkı sıkıya bağlı bir hak olduğundan vekaletnamenin boşanma davasına ilişkin özel yetki içermesi (HMK'nın 74. maddesi) ve fotoğraflı olması (Noterlik Kanunu Yönetmeliğinin 93. maddesinin birinci fıkrasının (k) bendi) gerekir; genel vekaletname yeterli değildir. Eksiklik varsa mahkeme kesin süre verir; süre içinde vekaletname verilmez veya asıl taraf yapılan işlemleri kabul ettiğini dilekçeyle mahkemeye bildirmezse dava açılmamış sayılır (HMK'nın 77. maddesinin birinci fıkrası). Eksikliğin dava açılışına mı yoksa sonraki bir işleme mi ilişkin olduğu, yaptırımın kapsamını etkiler. Vekil dilekçeyi verir ve duruşmada hazır bulunur; ancak tarafların bizzat dinlenmesi şartı vekilin beyanıyla yerine getirilemez. Anlaşma metninin hazırlanması ve içeriği anlaşmalı boşanma protokolü yazısında ayrıntılı olarak anlatılmıştır.
Anlaşmalı Boşanma Davası Hangi Mahkemede Açılır?
Anlaşmalı boşanma davasında görevli mahkeme aile mahkemesidir. 4787 sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanunun 4. maddesi, aile hukukundan doğan dava ve işleri aile mahkemesine verir. Aile mahkemesi kurulamayan yerlerde görev, kanunun belirlediği asliye hukuk mahkemesine geçer.
4787 sayılı Kanunun 2. maddesinin ikinci fıkrası:
“Aile mahkemesi kurulamayan yerlerde bu Kanun kapsamına giren dava ve işlere, Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulunca belirlenen Asliye Hukuk Mahkemesince bakılır.”
Fıkranın kurduğu sonuç şudur: aile mahkemesi bulunmayan bir yerde anlaşmalı boşanma davası, o yerin asliye hukuk mahkemesinde açılır. Bu mahkeme, 4787 sayılı Kanunun 2. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca görevlendirilen asliye hukuk mahkemesidir; uygulamada "Asliye Hukuk (Aile) Mahkemesi" veya "Asliye Hukuk (Aile Mahkemesi Sıfatıyla)" biçiminde anılır. Nitekim Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 28.11.2016 tarihli ve 2016/24609 E., 2016/15229 K. sayılı kararında mahkeme "Asliye Hukuk (Aile) Mahkemesi" olarak gösterilmiştir (künye); dilekçe başlığında bu kullanım tercih edilebilir.
Aile mahkemeleri tek hakimli ve asliye mahkemesi derecesinde kurulur (4787 sayılı Kanunun 2. maddesinin birinci fıkrası). Bu derece, avukatlık ücretinin hesabında da belirleyicidir; asliye mahkemeleri için öngörülen maktu (sabit tutarlı) ücret aile mahkemesinde görülen boşanma davasında esas alınır (aşağıda). Bir yerde aile mahkemesinin birden çok dairesi kurulabilir; bu halde daireler numaralandırılır.
Görev, dava şartları arasındadır (HMK'nın 114. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi). Yabancılık unsuru taşıyan uyuşmazlıklarda aile hukukuna ilişkin yabancı mahkeme kararlarının tanıma ve tenfizi de aile mahkemesinin görevindedir (4787 sayılı Kanunun 4. maddesinin (2) numaralı bendi). Yabancı eşle boşanma ve tanıma süreci yabancı eşle anlaşmalı boşanma yazısında ele alınmıştır.
Anlaşmalı Boşanma Davası Hangi Yerde Açılır?
Yetkili mahkeme TMK'nın 168. maddesine göre belirlenir. Kural iki seçenek verir: eşlerden birinin yerleşim yeri mahkemesi veya davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesi. Bu hüküm, genel yetki kuralının yerine geçen özel bir yetki kuralıdır.
Türk Medeni Kanunu'nun 168. maddesi:
“Boşanma veya ayrılık davalarında yetkili mahkeme, eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesidir.”
TMK'nın 168. maddesindeki yetki kesin yetki değildir. HMK'nın 114. maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendi, mahkemenin yetkili olmasını yalnız "yetkinin kesin olduğu hâllerde" dava şartı sayar. HMK'nın 116. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi ise kesin yetki kuralı bulunmadığı hallerde yetki itirazını ilk itiraz olarak düzenler:
Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 116. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi:
“Kesin yetki kuralının bulunmadığı hâllerde yetki itirazı.”
İlk itirazların süresine ilişkin kural, yetkinin pratik sonucunu belirler:
Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 117. maddesinin birinci fıkrası:
“İlk itirazların hepsi cevap dilekçesinde ileri sürülmek zorundadır; aksi hâlde dinlenemez.”
Bu düzenlemenin sonucu açıktır: yetki itirazı cevap dilekçesinde ileri sürülmezse dinlenmez ve dava, açıldığı mahkemede görülmeye devam eder. Bu nedenle tarafların yerleşim yerleri dışında bir mahkemede dava açması hukuken imkansız değildir; ancak sonuç, itiraz edilmemesine bağlıdır. Yani yetki konusunda taraflara tanınmış bir serbesti yoktur; TMK'nın 168. maddesindeki kural geçerlidir ve başka bir yerde açılan dava, yetki itirazı yapılmaması halinde o mahkemede sonuç doğurur.
Bu yolu seçmenin iki riski vardır. Birincisi, taraflardan biri fikir değiştirip süresinde yetki itirazında bulunursa dava gecikir. İkincisi, tanık dinlenmesi, sosyal inceleme ve keşif gibi işlemler mahallinde yapıldığından uzak bir mahkemede yürütülen dava masraf ve zaman kaybı doğurur. Aile mahkemesi, gerekli gördüğü hallerde psikolog, pedagog ve sosyal çalışmacı gibi uzmanlardan yararlanabilir (4787 sayılı Kanunun 5. maddesi); bu incelemenin mahallinde yapılması, yer seçimini etkileyen bir başka unsurdur.
Anlaşmalı Boşanma Davası Nasıl Açılır?
Anlaşmalı boşanma davası şu sırayla açılır: anlaşma metninin imzalanması, dava dilekçesinin hazırlanması, harç ve gider avansının yatırılması, dilekçenin mahkemeye sunulması, tevzi ve tensip, duruşma. Dilekçe HMK'nın 119. maddesindeki unsurları taşımak zorundadır; bunların eksikliği davanın açılmamış sayılmasına kadar gidebilir.
a) Anlaşma Metninin İmzalanması
Uygulamada ilk adım, boşanmanın mali sonuçları ile çocukların durumunu gösteren anlaşma metninin hazırlanması ve taraflarca imzalanmasıdır. Kanun yazılı metin aramaz; 166/3 "taraflarca kabul edilecek düzenleme" der ve TMK'nın 184. maddesinin beşinci fıkrası bu anlaşmanın hakim tarafından onaylanmadıkça geçerli olmayacağını hükme bağlar. Taraflar anlaşmalarını duruşmada sözlü olarak da açıklayabilir; bu halde anlaşma tutanağa geçirilir ve taraflarca imzalanır. Yazılı protokol zorunlu değildir; hakimin denetimini kolaylaştırdığı ve sonradan tartışmayı önlediği için uygulamada tercih edilir. Protokolün zorunlu unsurları, örnek metni ve sık yapılan hatalar anlaşmalı boşanma protokolü yazısında anlatılmıştır.
b) Dava Dilekçesinin Hazırlanması
Dilekçe, davanın konusunu, vakıaları, delilleri, hukuki sebepleri ve talep sonucunu gösterecek biçimde yazılır. Kanunun aradığı unsurlar şunlardır:
Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 119. maddesinin birinci fıkrası:
“Dava dilekçesinde aşağıdaki hususlar bulunur: … Açık bir şekilde talep sonucu.”
Dilekçede anlaşmalı boşanma yoluyla boşanma talebi açıkça yazılır, anlaşma metni ek olarak gösterilir ve tarafların boşanma ile feriler üzerinde anlaştıkları belirtilir. Dilekçede 119. maddenin ikinci fıkrasında sayılan eksiklikler bulunursa hakim, eksikliğin tamamlanması için bir haftalık kesin süre verir; bu süre içinde eksiklik tamamlanmazsa dava açılmamış sayılır.
Dilekçeye eklenen belgeler şunlardır:
Belge | Zorunlu mu | Dayanak |
|---|---|---|
Dava dilekçesi | Evet | HMK'nın 119. maddesi |
Anlaşma metni | Kanunda şekil şartı yok, uygulamada sunulur | TMK'nın 166. maddesinin üçüncü fıkrası ve 184. maddesinin beşinci fıkrası |
Vekaletname | Vekille takipte evet | HMK'nın 114. maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi |
c) Harç ve Gider Avansının Yatırılması
Dava açılırken yargılama harçları ile gider avansı mahkeme veznesine yatırılır (HMK'nın 120. maddesinin birinci fıkrası). Gider avansı dava şartıdır (HMK'nın 114. maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi); eksikliği halinde mahkeme iki haftalık kesin süre verir (HMK'nın 120. maddesinin ikinci fıkrası), süre içinde tamamlanmazsa dava usulden reddedilir (HMK'nın 115. maddesinin ikinci fıkrası). Harç eksikliği de mahkemece tamamlatılır; iki yükümlülüğün yaptırımı aynı değildir. Anlaşmalı boşanmada başvurma harcı 732 TL, maktu karar ve ilam harcı 732 TL'dir; gider avansının tutarı ise yıllık tarifeye göre değişir (aşağıda).
d) Dilekçenin Sunulması, Tevzi ve Tensip
Dilekçe ve ekleri mahkemeye sunulur; dosya tevzi edilerek bir mahkemeye dağıtılır ve esas numarası alır. Mahkeme dilekçeyi ve eklerini inceler, duruşma hazırlığına ilişkin tensip kararını verir, duruşma gününü belirler ve taraflara tebligat çıkarır. Duruşma gününün hangi tarihe verileceği dosyanın sırasına, mahkemenin takvimine ve tebligatın ulaşmasına bağlıdır; bu nedenle baştan bir tarih öngörülemez (aşağıda).
e) Duruşma ve Karar
Duruşmada taraflar bizzat dinlenir ve beyanları tutanağa geçirilir. Hakim iradelerin serbestçe açıklandığına kanaat getirir ve anlaşmayı uygun bulursa boşanmaya karar verir. Kararın kesinleşmesi ayrı bir aşamadır; kesinleşme süreci ve nüfus kaydına bildirim aşağıda ele alınmıştır.
Dava açılışıyla ilgili usul ayrıntıları, dilekçenin verilmesi ve tebligat işlemleri boşanma davası nasıl açılır yazısında bütün olarak ele alınmıştır. Devam eden bir çekişmeli boşanma davasında taraflar anlaşmaya varırsa, anlaşma metni mahkemeye sunulabilir; TMK'nın 166. maddesinin üçüncü fıkrası ve 184. maddesinin beşinci fıkrası bu yolu kapatmaz.
Anlaşmalı Boşanma Davasında Harç ve Masraflar Ne Kadardır?
Anlaşmalı boşanma davasında 2026 tarifesine göre başvurma harcı 732 TL, maktu karar ve ilam harcı 732 TL'dir. Gider avansı bunlara ek olarak yatırılır; tutarı Adalet Bakanlığının yıllık gider avansı tarifesine göre belirlenir ve işe ve mahkemeye göre değişir.
Dava açılırken yatırılan tutarların dayanağı HMK'nın 120. maddesidir:
Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 120. maddesinin birinci fıkrası:
“Davacı, yargılama harçları ile her yıl Adalet Bakanlığınca çıkarılacak gider avansı tarifesinde belirlenecek olan tutarı, dava açarken mahkeme veznesine yatırmak zorundadır.”
2026 yılı harç tutarları, 31.12.2025 tarihli ve 33124 sayılı Resmi Gazete'nin 5. mükerrer sayısında yayımlanan 98 Seri No.lu Harçlar Kanunu Genel Tebliği ile belirlenmiştir; tebliğ 1.1.2026 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Anlaşmalı boşanmada ödenen kalemler şunlardır:
Kalem | 2026 tutarı | Dayanak |
|---|---|---|
Başvurma harcı | 732 TL | 492 sayılı Kanunun (1) sayılı tarifesi, A-I-2 |
Maktu karar ve ilam harcı | 732 TL | 492 sayılı Kanunun (1) sayılı tarifesi, A-III-2-a |
Gider avansı | Tarifeye göre, işe ve mahkemeye göre değişir | HMK'nın 120. maddesi |
Gider avansı, dava sırasında yapılacak tebligat ve posta gibi giderleri karşılamak için yatırılan paradır. Tutarı her yıl Adalet Bakanlığınca çıkarılan gider avansı tarifesinde belirlenir; bu nedenle sabit bir rakam verilemez, tutar dosyanın taraf sayısına ve yapılacak işlemlere göre değişir. Gider avansının yatırılmış olması dava şartıdır (HMK'nın 114. maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi); eksik yatırılan avans için mahkeme iki haftalık kesin süre verir (HMK'nın 120. maddesinin ikinci fıkrası).
Harç ve gider avansı dışında, dosyanın özelliğine göre başka giderler de çıkabilir. Yabancı eşle görülen davalarda tercüme ve tebligat giderleri artabilir; keşif, tanık ve bilirkişi giderleri için ayrıca delil avansı istenebilir (HMK'nın 120. maddesinin üçüncü fıkrası). Bu giderlerin tutarı işe göre değiştiği için baştan hesaplanamaz.
Ödeme gücü bulunmayan taraf adli yardım isteyebilir. Adli yardıma ilişkin usul ve esaslar HMK'nın 334 ila 340. maddelerinde düzenlenmiştir; adli yardım talebi hem dava açılırken hem de kanun yoluna başvuru sırasında ileri sürülebilir (Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 28.11.2016 tarihli ve 2016/24609 E., 2016/15229 K. sayılı kararı, künye). Mahkeme masraflarının kalemleri ve hesaplanması boşanma davası avukatlık ücretleri ve mahkeme masrafları yazısında ayrıntılı olarak ele alınmıştır.
Harç hesabında bir ayrım daha vardır. Ziynet eşyası veya mal rejimi alacağı boşanmanın eki sayılmadığı için dava değeri üzerinden nispi (değere oranlı) harca tabidir; karar ve ilam harcının dörtte biri peşin ödenir (492 sayılı Kanunun 28. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi).
Anlaşmalı Boşanma Davasında Avukatlık Ücreti Ne Kadardır?
Anlaşmalı boşanma davasında avukatlık ücretinin alt sınırı, 03.11.2026 tarihli ve 33419 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 2026-2027 Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre asliye mahkemelerinde takip edilen davalar için belirlenen 62.000 TL'dir. Aile mahkemesi asliye mahkemesi derecesinde kurulduğu için bu tutar esas alınır ve altında ücret kararlaştırılamaz.
Tarife 3 Kasım 2026 tarihinde yayımlanmış ve 24. maddesi uyarınca yayımı tarihinde yürürlüğe girmiştir. Tarifenin 1. maddesi, taraflar arasında akdi avukatlık ücreti kararlaştırılmaması halinde mahkemelerce bu tarifede hesaplanacak ücretin altında bir ücrete hükmedilemeyeceğini belirtir. Tarifede anlaşmalı boşanmaya ayrı bir kalem öngörülmemiştir; bu nedenle asliye mahkemelerinde takip edilen davalara ilişkin maktu ücret uygulanır. Aile mahkemelerinin asliye mahkemesi derecesinde kurulması (4787 sayılı Kanunun 2. maddesinin birinci fıkrası) bu kalemin uygulanmasının gerekçesidir.
Ücretin üst sınırı da tarifeyle çizilmiştir. Mahkeme, avukata ait olmak üzere karşı tarafa yükletilecek avukatlık ücretini tarifede yazılı miktardan az ve üç katından çok belirleyemez (Tarifenin 3. maddesi). Bu kural, karşı tarafa yükletilecek vekalet ücretinin hesabında uygulanır; avukat ile iş sahibi arasındaki akdi ücretin üst sınırı ise tarifeyle çizilmez, ancak alt sınır bağlayıcıdır.
Tarafların kendi avukatlarına ödedikleri akdi vekalet ücreti yargılama gideri değildir; kural olarak karşı tarafa yükletilemez. Karşı tarafa yüklenecek olan, HMK'nın 323. maddesinin birinci fıkrasının (ğ) bendi uyarınca takdir edilen kanuni vekalet ücretidir ve mahkeme bunu resen hükmeder (HMK'nın 332. maddesinin birinci fıkrası); tarafların feragati veya protokolde aksi kararlaştırılmadıkça talep şartı aranmaz. Kötüniyetli davalı veya hiçbir hakkı olmadığı halde dava açan taraf, HMK'nın 329. maddesinin birinci fıkrası uyarınca diğer tarafın vekiliyle aralarında kararlaştırılan vekalet ücretinin tamamı veya bir kısmını ödemeye mahkum edilebilir.
Tarifenin 6. maddesi, kabul halinde anlaşmazlık ön inceleme tutanağı imzalanmadan giderilmişse vekalet ücretinin yarısına hükmedilmesini öngörür; davalının davayı kabul ettiği yolda bu ihtimal dosyaya göre değişebilir.
Avukatla çalışmak zorunlu değildir; dava açmaya yeteneği olan herkes kendi davasını bizzat açıp takip edebilir (aşağıda). Ancak anlaşma metnindeki bir hata, sonradan ayrı davalara ve hak kaybına yol açabilir; bu nedenle ücret karşılaştırması yapılırken yalnız maktu tutar değil, protokolün kurduğu haklar da hesaba katılmalıdır.
Anlaşmalı Boşanma Davası Ne Kadar Sürer?
Anlaşmalı boşanma davasının tamamlanması için kanunda bir süre öngörülmemiştir. TMK'nın 166. maddesi yalnız evliliğin en az bir yıl sürmesi şartını arar; yargılamanın hangi sürede biteceğine ilişkin bir hüküm içermez. Bu nedenle "şu kadar ayda biter" biçiminde bir taahhüt verilemez.
Süreyi belirleyen değişkenler dosyadan dosyaya değişir. Birincisi, mahkemenin iş yükü ve duruşma takvimidir; tensip işlemlerinden sonra duruşma günü hangi tarihe verilirse süre ona göre kurulur. İkincisi, tebligattır: taraflara davetiye ve dilekçe usulüne uygun biçimde ulaşmazsa duruşma yapılamaz. Üçüncüsü, duruşmada hakimin anlaşmayı uygun bulup bulmamasıdır; değişiklik önerilirse tarafların kabulü için ek işlem gerekebilir. Dördüncüsü, gerekçeli kararın yazılması ve tebliğidir. Beşincisi, kararın kesinleşmesidir: istinaf süresinin geçmesi veya feragat, sürenin son halkasıdır.
Anlaşmalı boşanma, çekişmeli boşanmaya göre kısa bir yoldur; çünkü uyuşmazlığın esası tartışılmaz ve kural olarak tek duruşmada karar verilir. Boşanma olgularının ve kusurun çekişmeli davadaki gibi ispatı aranmaz; ancak bu, mahkemenin hiçbir araştırma yapmayacağı anlamına gelmez. Özellikle çocuğun üstün yararı bakımından hakim uzman incelemesi yaptırabilir, sosyal inceleme isteyebilir (4787 sayılı Kanunun 5. maddesi). "Tek celse" kalıbı bir garanti değildir. Taraflardan birinin duruşmaya gelmemesi, tebligatın usulsüz olması, hakimin değişiklik önerisinin kabul edilmemesi veya dosyanın başka bir mahkemeye gönderilmesi ek celse ve gecikme doğurabilir.
Adli tatil de takvimi etkiler. HMK'nın 103. maddesinin birinci fıkrasında adli tatilde görülecek dava ve işler sayılmıştır; boşanma davası bu listede yer almaz. Aynı maddenin üçüncü fıkrası uyarınca adli tatilde, listeye girmeyen dava ve işlerde dava dilekçelerinin alınması, ilam verilmesi ve tebligat işlemleri yapılır. Boşanma davası ferileriyle birlikte bir bütün olarak adli tatile tabidir; velayet ve nafaka talepleri asıl davadan ayrılarak adli tatilde esastan görülemez (HMK'nın 103. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi; Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 15.01.2019 tarihli ve 2018/7020 E., 2019/186 K. sayılı kararı, künye). Adli tatilde yalnız 103/1-a kapsamındaki geçici hukuki koruma tedbirleri hakkında karar verilebilir; 103/1-h uyarınca ivedi görülmesine karar verilen dosyalarda duruşma yapılabilir. Bu nedenle adli tatilde dava açılabilir ve tebligat çıkarılabilir; duruşma günü ise mahkemenin takvimine göre belirlenir.
Anlaşmalı Boşanma Davasında Duruşmada Ne Olur?
Anlaşmalı boşanma davasında duruşmanın merkezinde tarafların bizzat dinlenmesi vardır. Hakim, tarafların iradesinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmek ve anlaşmayı uygun bulmak zorundadır; bu iki unsur dosyadan değil, duruşmadaki beyandan çıkar. Vekilin beyanı bizzat dinlenme şartının yerine geçmez.
Duruşmada hakim taraflara boşanmayı isteyip istemediklerini, anlaşmanın içeriğini bilip bilmediklerini ve mali sonuçlar ile çocukların durumu üzerinde anlaşıp anlaşmadıklarını sorar. Beyanlar tutanağa geçirilir. HMK'nın 154. maddesinin üçüncü fıkrasının (ç) bendi uyarınca davayı kabule ilişkin beyanlar, beyanda bulunana okunmak ve imzası alınmak kaydıyla tutanağa yazılır. Tutanağa geçirilen ve imzalanan beyan, tutanağın içeriğine itiraz bakımından bağlayıcıdır; ancak bu, anlaşmalı boşanma iradesinden dönme hakkını ortadan kaldırmaz. Tutanağın doğruluğuna itiraz ile anlaşmadan dönme ayrı konulardır; dönme aşağıda ayrıca ele alınmıştır.
Hakim, anlaşmayı uygun bulmazsa gerekli gördüğü değişiklikleri önerir. Taraflar değişikliği kabul ederse boşanmaya hükmolunur; kabul etmezse anlaşmalı boşanmanın şartı oluşmaz. Bu nedenle duruşmaya, anlaşma metninin içeriği bilinerek ve değişiklik önerisine hazırlıklı gidilmelidir.
Duruşmanın gizli yapılması istenebilir. TMK'nın 184. maddesinin altıncı fıkrası uyarınca hakim, taraflardan birinin istemi üzerine duruşmanın gizli yapılmasına karar verebilir. Bu, özellikle çocukların ve tarafların özel hayatına ilişkin ayrıntıların konuşulduğu dosyalarda önem taşır.
Usulüne uygun davet edilmiş taraflar duruşmaya gelmezse veya gelip davayı takip etmeyeceklerini bildirirse dosyanın işlemden kaldırılmasına karar verilir (HMK'nın 150. maddesinin birinci fıkrası). Ancak tarafların şahsen gelmemesi ile davanın usulen takip edilmemesi aynı şey değildir; vekil aracılığıyla takip, kabul edilmiş mazeret ve davetin usulüne uygunluğu ayrıca değerlendirilir. Bir taraf gelip diğeri gelmezse, gelen tarafın talebi üzerine yargılamaya gelmeyen tarafın yokluğunda devam edilebilir (HMK'nın 150. maddesinin ikinci fıkrası); ancak anlaşmalı boşanmada taraflar bizzat dinlenmeden boşanmaya karar verilemeyeceği için bu yol, boşanma hükmü bakımından sonuç doğurmaz. Dosya işlemden kaldırılırsa, işlemden kaldırılma tarihinden itibaren üç ay içinde taraflardan birinin dilekçeyle başvurusu üzerine yenilenebilir; bir ay geçtikten sonra yenilemede yeniden harç alınır ve bu harç karşı tarafa yüklenemez (HMK'nın 150. maddesinin dördüncü fıkrası). Üç ay içinde yenilenmeyen dava, sürenin dolduğu gün itibarıyla açılmamış sayılır ve mahkemece kendiliğinden karar verilerek kayıt kapatılır (HMK'nın 150. maddesinin beşinci fıkrası).
Hakimin Değişiklik Yapması ve Anlaşmadan Dönme
Hakim, tarafların ve çocukların menfaatlerini göz önünde tutarak anlaşmada gerekli gördüğü değişiklikleri yapabilir; taraflar bu değişiklikleri kabul ederse boşanmaya hükmolunur, kabul etmezse boşanma kararı verilemez. Karar kesinleşinceye kadar taraflar irade beyanlarından dönebilir ve dava çekişmeli olarak görülür.
Değişiklik yetkisi, anlaşmanın hakim tarafından denetlenmesinin sonucudur. Anlaşma, tarafların serbestçe tasarruf edebildiği konularda sözleşme niteliği taşır; ancak hakim, çocukların durumu ve tarafların menfaati bakımından düzenlemeyi olduğu gibi kabul etmek zorunda değildir. Değişiklik önerisi taraflarca kabul edilmezse anlaşmalı boşanma koşulu oluşmaz; dava çekişmeli olarak devam eder.
Anlaşmadan dönme bakımından Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, karar kesinleşinceye kadar irade beyanından dönülmesini engelleyen bir hüküm bulunmadığını belirtmiştir:
Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 28.11.2016 tarihli ve 2016/24609 E., 2016/15229 K. sayılı kararı:
“Anlaşmalı boşanma yönünde oluşan karar kesinleşinceye kadar eşlerin bu yöndeki diğer bir ifadeyle gerek boşanmanın mali sonuçları, gerekse çocukların durumu hususunda kabul edilen düzenlemeleri kapsayan irade beyanından dönmesini engelleyici yasal bir hüküm bulunmamaktadır.”
Kararın kurduğu sonuç şudur: duruşmada beyan verilmiş ve hüküm kurulmuş olsa bile karar kesinleşmeden taraflardan biri dönerse, dosya anlaşmalı olarak sonuçlandırılamaz; dava çekişmeli boşanma olarak görülür. Bu nedenle anlaşmalı boşanmanın "tek celsede kesin sonuç" olarak anlatılması, kesinleşme aşamasını gizlediği ölçüde yanıltıcıdır.
Hükümden sonra dönme, karar kesinleşinceye kadar istinaf veya temyiz dilekçesinde ileri sürülebilir; istinaf süresi gerekçeli kararın usulen tebliğinden itibaren iki haftadır (HMK'nın 345. maddesinin birinci fıkrası). TMK'nın 166. maddesinin üçüncü fıkrasındaki kabul, HMK'nın 308. maddesi anlamında usuli kabul değildir; bu nedenle dönme için irade bozukluğuna dayanmak gerekmez (Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 18.04.2019 tarihli ve 2017/1941 E., 2019/475 K. sayılı kararı, künye). Karar kesinleştikten sonra hükme karşı ancak HMK'nın 375. maddesinde sayılan sebepler varsa yargılamanın iadesi istenebilir. HMK'nın 377. maddesindeki süre ve başlangıçlar sebebe göre değişir; hileye dayalı iadede hilenin öğrenilmesinden itibaren üç ay içinde başvurulabilir, 377. maddenin ikinci fıkrasında AİHM kararına dayanan iade için ayrı süre kuralı vardır. HMK'nın 311. maddesine dayanan kabulün iptali yolu bu davada uygulanmaz.
Tersi de mümkündür: çekişmeli olarak açılmış bir davada taraflar anlaşmaya varırsa, anlaşma metni mahkemeye sunulabilir. TMK'nın 166. maddesinin üçüncü fıkrası ve 184. maddesinin beşinci fıkrası bu yolu kapatmaz; ancak tarafların bizzat dinlenmesi ve anlaşmanın hakim tarafından uygun bulunması şartları bu yolda da aranır.
Anlaşmalı Boşanma Kararı Nasıl Kesinleşir?
Anlaşmalı boşanma kararı, gerekçeli kararın taraflara usulüne uygun biçimde tebliğinden sonra geçen iki haftalık istinaf süresiyle veya istinaftan feragat edilmesiyle kesinleşir. Süre tebliğle işlemeye başlar; tebliğden önce verilen feragat geçersizdir.
İstinaf süresinin kuralı şöyledir:
Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 345. maddesi:
“İstinaf yoluna başvuru süresi iki haftadır. Bu süre, ilamın usulen taraflardan her birine tebliğiyle işlemeye başlar. İstinaf yoluna başvuru süresine ilişkin özel kanun hükümleri saklıdır.”
Tebliğin usulüne uygun yapılmaması tek başına süreyi başlatmaz. Ancak Tebligat Kanunu'nun 32. maddesi uyarınca muhatap tebliğe öğrenmişse tebliğ geçerli sayılır ve muhatabın beyan ettiği öğrenme tarihi tebliğ tarihi kabul edilir. Hiç tebliğ yapılmaması ile usulsüz tebliğ birbirinden ayrılır; her öğrenme olayı, hiç yapılmamış bir tebliğin yerine geçmez. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, tebliğ memurunun ad ve soyadının yazılmadığı bir tebliğde sürenin işlemeye başlamadığını ve gerekçeli karar tebliğ edilmeden verilen istinaf feragatinin geçerli sayılamayacağını belirtmiştir (Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 21.05.2025 tarihli ve 2023/945 E., 2025/334 K. sayılı kararı, künye). Kurulun gerekçesinde, HMK'nın 349. maddesi uyarınca tarafların ilamın kendilerine tebliğinden önce istinaf kanun yoluna başvurma hakkından feragat edemeyecekleri belirtilmiştir.
Tebliğden sonra feragat mümkündür; ancak bir eşin feragati diğer eşin kanun yolu hakkını ortadan kaldırmaz. Kararın kesinleşmesi, diğer taraf bakımından da istinaf süresinin geçmesine veya feragate bağlıdır; iki haftalık süre her taraf için kendi tebliğ tarihinden işler (HMK'nın 345. ve 349. maddeleri). İstinaf yoluna başvurulursa dosya bölge adliye mahkemesine gider. Bölge adliye mahkemesinin esastan verdiği temyizi kabil nihai kararlarına karşı temyiz yolu açıktır ve temyiz süresi tebliğ tarihinden itibaren iki haftadır (HMK'nın 361. maddesinin birinci fıkrası). Buna karşılık HMK'nın 353. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında verilen kaldırma ve gönderme kararları kesindir; bunlara karşı temyiz yoluna başvurulamaz (HMK'nın 353. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi ve 362. maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi). Kanun yolları ve süreleri şu şekildedir:
Yol | Süre | Sürenin başlangıcı | Dayanak |
|---|---|---|---|
İstinaf | İki hafta | İlamın usulen tebliği | HMK'nın 345. maddesi |
Temyiz | İki hafta | Tebliğ tarihi | HMK'nın 361. maddesi |
BAM'ın 353/1-a kapsamındaki kaldırma ve gönderme kararı | Temyiz yok | Uygulanmaz | HMK'nın 353. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi ve 362. maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi |
Süre geçtiğinde veya feragat edildiğinde mahkeme kesinleşme şerhini düşer. Karar, nüfus kaydına işlenmek üzere nüfus müdürlüğüne bildirilir. 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanununun 27. maddesi, boşanma kararlarında tarafların kimlik bilgilerine, evlilik içinde doğan çocuklara ve usulün öngördüğü diğer hususlara yer verilmesini zorunlu tutar; bu nedenle kararın nüfus kaydına işlenmesi, kararda bu bilgilerin doğru yer almasına bağlıdır.
Kesinleşme tarihi, boşanmanın ferilerine ilişkin sürelerin başlangıcı bakımından da önemlidir. TMK'nın 178. maddesi, evliliğin boşanma sebebiyle sona ermesinden doğan dava haklarının boşanma hükmünün kesinleşmesinden itibaren bir yıl geçmekle zamanaşımına uğrayacağını düzenler. Kesinleşme süreci ve şerh işlemleri anlaşmalı boşanma kararının kesinleştirilmesi yazısında ayrıntılı olarak ele alınmıştır.
Anlaşmalı Boşanmada Nafaka, Tazminat ve Velayet Nasıl Düzenlenir?
Anlaşmalı boşanmada iki başlık düzenlenir: boşanmanın mali sonuçları ve çocukların durumu. Mali sonuçlar maddi ve manevi tazminat, yoksulluk nafakası ve iştirak nafakasından; çocukların durumu velayet, kişisel ilişki ve iştirak nafakasından oluşur. İştirak nafakasının iki başlıkta da anılması, onun hem mali sonuç hem çocuklara ilişkin hüküm sayılmasından kaynaklanır; Hukuk Genel Kurulu bu nafakayı çocuklara ilişkin hükümler arasında sayar ve tarafların anlaşmasının hakimi bağlamadığını belirtir. Eşin kendi mali talepleri (tazminat, yoksulluk nafakası) için ya somut miktar ve takvim yazılmalı ya da bu taleplerde bulunulmadığı açıkça belirtilmelidir. Çocuğa ilişkin velayet, kişisel ilişki ve iştirak nafakası ise çocuğun üstün yararına göre kurulur; bunlardan peşinen vazgeçilemez ve koşullar değişirse yeniden düzenlenebilir (TMK'nın 182, 183 ve 331. maddeleri).
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, boşanmanın mali sonuçları kavramının mal rejiminin tasfiyesini kapsamadığını, bu kavramdan anlaşılması gerekenin TMK'nın 174, 175 ve 182. maddelerinde düzenlenen tazminat, yoksulluk nafakası ve iştirak nafakası olduğunu belirtmiştir (Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 28.04.2026 tarihli ve 2025/6039 E., 2026/4692 K. sayılı kararı, künye). Bu ayrım, protokolde hangi başlığın zorunlu olduğunu belirler.
a) Maddi ve Manevi Tazminat
Tazminatın dayanağı TMK'nın 174. maddesidir:
Türk Medeni Kanunu'nun 174. maddesi:
“Mevcut veya beklenen menfaatleri boşanma yüzünden zedelenen kusursuz veya daha az kusurlu taraf, kusurlu taraftan uygun bir maddî tazminat isteyebilir.”
“Boşanmaya sebep olan olaylar yüzünden kişilik hakkı saldırıya uğrayan taraf, kusurlu olan diğer taraftan manevî tazminat olarak uygun miktarda bir para ödenmesini isteyebilir.”
Anlaşmalı boşanmada tazminat, tarafların anlaşmasıyla ve protokolde düzenlenmesi şartıyla hüküm altına alınır. Bu edim sözleşmeden doğduğu için miktar ve ödeme biçimi üzerinde anlaşma yeterlidir. Tazminatın toptan veya irat biçiminde ödenmesi kararlaştırılabilir; manevi tazminatın irat biçiminde ödenmesine karar verilemez (TMK'nın 176. maddesi). Boşanmada tazminatın koşulları boşanmada maddi ve manevi tazminat yazısında anlatılmıştır.
b) Yoksulluk Nafakası
Yoksulluk nafakası, boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek tarafın kusuru daha ağır olmamak koşuluyla geçimi için diğer taraftan mali gücü oranında süresiz olarak isteyebileceği nafakadır (TMK'nın 175. maddesi). Anlaşmalı boşanmada bu nafaka, tarafların protokolde kararlaştırmasıyla hüküm altına alınır.
Protokoldeki nafaka ve tazminat edimlerinin hukuki niteliği, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun kararında açıklanmıştır. Kurul, tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebildiği yoksulluk nafakası ile tazminat edimlerinin sözleşmeden, çocuklara ilişkin velayet, kişisel ilişki ve iştirak nafakasına ilişkin hükümlerin ise mahkeme kararından doğduğunu belirtmiştir (Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 12.02.2025 tarihli ve 2023/582 E., 2025/24 K. sayılı kararı, künye). Bu ayrım, nafakanın sonradan uyarlanması ve icrası bakımından önemlidir. Nafaka türlerinin ayrımı nafaka davası ve nafaka çeşitleri ile yoksulluk nafakası yazılarında ele alınmıştır.
c) İştirak Nafakası ve Velayet
Çocukların durumu başlığı velayet, kişisel ilişki ve iştirak nafakasını kapsar. TMK'nın 182. maddesi, mahkemenin boşanmaya karar verirken ana ve babanın haklarını ve çocukla kişisel ilişkilerini düzenleyeceğini hükme bağlar. Velayet kendisine verilmeyen eş, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılmak zorundadır; bu katkı iştirak nafakası olarak hüküm altına alınır.
İştirak nafakası çocuğun bakım ve eğitim giderlerine ilişkindir; hakim bu düzenlemeyi çocuğun menfaatine göre kurar. Protokolde bu konuda bir düzenleme yapılmamışsa veya hakim düzenlemeyi çocuğun üstün yararına uygun bulmazsa, gerekli gördüğü değişikliği taraflara önerir; taraflar kabul ederse anlaşmalı boşanmaya hükmedilir, kabul etmezse dava çekişmeli boşanma olarak sürdürülür (TMK'nın 166. maddesinin üçüncü fıkrası). Velayet ve kişisel ilişki bakımından tarafların anlaşması hakimi bağlamaz. Velayetin düzenlenmesi velayet davası, iştirak nafakası iştirak nafakası yazılarında ayrıntılı olarak anlatılmıştır.
d) Kişisel İlişki
Velayet kendisine verilmeyen eşin çocukla kişisel ilişkisi, protokolde gün ve saat gösterilerek düzenlenmelidir. TMK'nın 182. maddesinin üçüncü fıkrası, kişisel ilişkinin düzenlenmesinde çocuğun özellikle sağlık, eğitim ve ahlak bakımından yararlarının esas tutulacağını belirtir. Aynı maddenin ikinci fıkrası uyarınca mahkeme, kişisel ilişki düzenlemesinin gereklerinin yerine getirilmemesi halinde velayetin değiştirilebileceğini ihtar eder.
Kişisel ilişki takviminin belirsiz bırakılması, sonradan icra ve velayet tartışması doğurur. Bu nedenle hangi gün, saat kaçta, nereden alınıp nereye bırakılacağı yazılmalıdır. Kişisel ilişkinin kurulması müşterek çocukla kişisel ilişki kurulması yazısında ayrıntılı olarak ele alınmıştır.
Anlaşmalı Boşanmada Ortak Velayet Kararlaştırılabilir mi?
Kanunda ortak velayeti açıkça yasaklayan bir hüküm yoktur; buna karşılık TMK'nın 336. maddesinin üçüncü fıkrası velayetin boşanmada çocuk kendisine bırakılan tarafa ait olduğunu esas alır. Hakim, velayet düzenlemesinde tarafların anlaşmasıyla bağlı değildir; çocuğun üstün yararına göre takdir eder.
Türk Medeni Kanunu'nun 336. maddesinin üçüncü fıkrası:
“Velâyet, ana ve babadan birinin ölümü hâlinde sağ kalana, boşanmada ise çocuk kendisine bırakılan tarafa aittir.”
Hukuk Genel Kurulu, velayet bakımından tarafların anlaşmasının hakimi bağlamadığını açıkça belirtmiştir: “velayet ve buna bağlı sonuçlar bakımından yapılacak olan düzenlemede eşlerin anlaşmış olması, hâkim yönünden bağlayıcı değildir” (Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 12.02.2025 tarihli ve 2023/582 E., 2025/24 K. sayılı kararı, künye). Kurul, aynı kararda velayet ve kişisel ilişkiye ilişkin hükümlerin mahkeme kararından doğduğunu belirtmiştir.
Uygulamada ortak velayet, protokole yazıldığında hakimin takdirine sunulur. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 02.06.2026 tarihli kararında babanın ortak velayet talebini, çocuğun velayetinin anneye verilmesinin üstün yararına uygun olduğu gerekçesiyle yerinde görmemiştir (Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 02.06.2026 tarihli ve 2025/9657 E., 2026/5872 K. sayılı kararı, künye). Bu karar, çekişmeli bir dosyada tek taraflı ortak velayet talebinin çocuğun üstün yararı gerekçesiyle yerinde görülmediğini gösterir. Protokole ortak velayet yazılmasının hakimi bağlamadığı sonucu, yukarıda anılan Hukuk Genel Kurulu kararına dayanır.
Ortak velayet, TMK'nın 336. maddesinin ikinci fıkrasının açık bir izni değil, çocuğun üstün yararına dayanan bir düzenlemedir; fıkra yalnız ortak hayata son verilmesi veya ayrılık halinde hakimin velayeti eşlerden birine verebileceğini söyler. Protokole ortak velayet yazılacaksa çocuğun fiilen kalacağı yer ile kişisel ilişki takvimi de açıkça düzenlenmelidir; TMK'nın 182. maddesi kişisel ilişkinin çocuğun yararına göre düzenlenmesini gerektirir.
Bu nedenle ortak velayet, protokole yazılabilen ancak hakimin çocuğun üstün yararı bakımından takdir ettiği bir düzenlemedir. Anlaşmalı boşanmada velayetin nasıl belirlendiği anlaşmalı boşanmada velayet nasıl belirlenir yazısında ayrıntılı olarak ele alınmıştır.
Anlaşmalı Boşanma Davasında Mal Paylaşımı
Mal rejiminin tasfiyesi boşanmanın mali sonuçları kavramına girmez; bu nedenle protokolde düzenlenmesi zorunlu değildir. Protokole yazılırsa malların tek tek ve açık biçimde gösterilmesi güçlü bir güvencedir. Mal rejimi alacağını kapsayan açık ve kapsamlı bir ibra geçerli olabilir; buna karşılık "mal tasfiyesi talebimiz yoktur" gibi genel ve belirsiz bir ifade tek başına feragat sayılmaz (Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 28.04.2026 tarihli ve 2025/6039 E., 2026/4692 K. sayılı kararı, künye).
a) Mal Rejimi Protokolde Zorunlu Değildir
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, boşanmanın mali sonuçları kavramının mal rejiminin tasfiyesini kapsamadığını, buna karşılık mal rejiminin tasfiyesine dair düzenleme yapılmasını engelleyen bir hüküm bulunmadığını belirtmiştir (Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 28.04.2026 tarihli ve 2025/6039 E., 2026/4692 K. sayılı kararı, künye). Bu nedenle mal paylaşımı protokol dışında bırakılabilir ve boşanmadan sonra ayrı dava konusu yapılabilir.
Mal rejimi, boşanmaya karar verilmesi halinde dava tarihinden geçerli olmak üzere sona erer (TMK'nın 225. maddesinin ikinci fıkrası). Bu tarih, tasfiye hesabının hangi andaki malvarlığına göre yapılacağını belirler. Mal paylaşımı davasının kapsamı boşanma mal paylaşımı davası yazısında anlatılmıştır.
b) Protokole Yazılırsa Nasıl Yazılmalıdır?
Mal rejimi protokole yazılacaksa, düzenlemenin hiçbir duraksamaya yer vermeyecek açıklıkta olması gerekir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi bu gerekliliği şöyle ifade etmiştir: “Eşler, anlaşmalı boşanma davasında mal rejiminin tasfiyesi hususunda da anlaşma yapmak istiyorlarsa, bu hususun hiçbir duraksamaya yer vermeyecek açıklıkta olması çok önemlidir.” (aynı karar). Daire, aynı kararda protokolde soyut, muğlak ve farklı yorumlanmaya açık ifadeler kullanılmaması gerektiğini de belirtmiştir.
Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, mal rejimini kapsayan protokollerde hangi malın hangi eşe bırakıldığının açık biçimde gösterilmesinin ispat ve açıklık bakımından büyük önem taşıdığını belirtmiştir. Dairenin 20.09.2017 tarihli kararında aktarılan bozma kararına göre, protokol mal rejimini kapsıyorsa taşınır ve taşınmaz malların açık bir biçimde tek tek, bentler halinde protokolde yer alması, iradeyi ve kapsamı kuşkuya yer bırakmayacak biçimde göstermek için önemlidir (Yargıtay 8. Hukuk Dairesinin 20.09.2017 tarihli ve 2017/9765 E., 2017/11128 K. sayılı kararı, künye). Daire, aynı kararda mal tabirinin dar bir kavram olduğunu belirtmiştir.
c) Genel Feragat Kalıbı Her Zaman Yeterli Değildir
"Tarafların karşılıklı mal paylaşımı alacakları yoktur" biçimindeki genel ifade tek başına mal rejimi alacağından feragat sayılmaz. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, duruşmada verilen "mal tasfiyesi talebimiz yoktur" biçimindeki beyanın açık, kayıtsız ve şartsız bir feragat niteliği taşımadığını belirtmiştir (Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 28.04.2026 tarihli ve 2025/6039 E., 2026/4692 K. sayılı kararı, künye). 8. Hukuk Dairesi de genel ifadelerin mal rejimi alacağını kapatmadığını, protokolde tasfiyenin nasıl yapıldığının ayrıca ve açıkça belirtilmesi gerektiğini kabul etmiştir (aynı 2017 kararı).
Buna karşılık protokolde "herhangi bir mal, katkı payı, katkı payı alacağı ve başka isimler altında talebimiz yoktur; birbirimizi ibra ettik" biçiminde açık ve kapsamlı bir ibra varsa, Yargıtay bu ifadenin mal rejimi tasfiyesini de kapsadığını kabul etmektedir (Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 04.04.2024 tarihli ve 2023/9077 E., 2024/2421 K. sayılı kararı, künye). Bu nedenle sonuç, protokolün tamamı, duruşma beyanları ve hüküm birlikte değerlendirilerek belirlenir; malların tek tek yazılması güçlü bir güvence olmakla birlikte her türlü feragatin geçerliliği için kanuni bir şekil şartı değildir.
Mal rejiminden feragat edilecekse, feragatin hangi malları ve hangi alacakları kapsadığının açıkça yazılması ispat kolaylığı sağlar. Mal rejimi alacağında on yıllık zamanaşımı uygulanır; Dairenin aktardığı bozma kararına göre bu süre TMK'nın 5. maddesi yoluyla TBK'nın 146. maddesindeki on yıllık zamanaşımıdır (aynı 2017 kararı). Bu süre kural olarak boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren işlemeye başlar (Yargıtay 8. Hukuk Dairesinin 23.03.2015 tarihli ve 2014/657 E., 2015/6566 K. sayılı kararı, künye); mal rejiminin dava tarihinde sona ermesi bu başlangıcı değiştirmez. Özel durumlar somut olaya göre değerlendirilir.
Anlaşmalı Boşanma Davasında Ziynet ve Ev Eşyaları
Ziynet eşyası boşanmanın ferilerinden değildir; protokolde açıkça feragat edilmedikçe sonradan dava konusu yapılabilir. Ev eşyalarının paylaşımı da genel ifadeyle değil, hangi eşyanın hangi eşte kalacağı gösterilerek yazılmalıdır.
Ziynet eşyasının kime ait olduğu, 2024 sonrası içtihatla değişmiştir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 04.04.2024 tarihli kararında önceki içtihadından dönerek yeni görüşünü açıklamıştır. Daireye göre taraflar arasında paylaşım konusunda anlaşma varsa o uygulanır; anlaşma yoksa yerel örf ve adetin varlığı iddia ve ispat edilirse o kurala göre paylaşım yapılır. Aksi takdirde “erkeğe ve kadına takılan/verilen ve ekonomik değer taşıyan her şey kural olarak kendilerine aittir”; takılar içinde karşı cinse özgü bir şey varsa o cinse verilmiş sayılır (Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 04.04.2024 tarihli ve 2023/5704 E., 2024/2402 K. sayılı kararı, künye).
Daire aynı kararda, takı sandığına veya torbasına konulan eşyanın aidiyetini de düzenlemiştir. Konulan şey kadına ya da erkeğe özgü ise o cinse verilmiş sayılır; her iki cinse özgü olduğu belirlenmişse ortak kabul edilir. Özgü olma konusunda çekişme varsa bilirkişi incelemesi yapılır.
İlke, 06.05.2026 tarihli kararda uygulanmıştır. Düğünde doğrudan erkeğe takılan ve kadına özgü sayılmayan altı adet çeyrek altının erkeğe ait olduğu kabul edilmiş, ilk derece kararı bu yönden bozulmuştur (Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 06.05.2026 tarihli ve 2025/10276 E., 2026/5181 K. sayılı kararı, künye). Bu nedenle ziynet konusunda "bütün takılar kadına aittir" biçimindeki eski anlatım bugünkü kuralı yansıtmaz.
Ev eşyaları bakımından ise protokolde hangi eşyanın hangi eşte kalacağı yazılmalıdır. Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, protokolde ev eşyalarının paylaşıldığına dair genel bir ifadenin bulunmasını, mal rejimi bakımından yeterli görmemiştir (aynı 2017 kararı). Ev eşyalarının paylaşımı boşanmada ev eşyalarının paylaştırılması, ziynet davası ziynet eşyası davası ve düğün takılarının iadesi yazılarında ele alınmıştır.
Anlaşmalı Boşanma Protokolü Nasıl Hazırlanır?
Kanun yazılı protokol aramaz; 166/3 "taraflarca kabul edilecek düzenleme" der ve anlaşma hakim tarafından onaylanmadıkça geçerli olmaz. Uygulamada anlaşma yazılı metin olarak sunulur ve mali sonuçlar ile çocukların durumu somut biçimde yazılır.
Türk Medeni Kanunu'nun 184. maddesinin beşinci fıkrası:
“Boşanma veya ayrılığın fer'î sonuçlarına ilişkin anlaşmalar, hâkim tarafından onaylanmadıkça geçerli olmaz.”
Protokolde boşanmanın mali sonuçları ile çocukların durumu başlıkları eksiksiz yer almalıdır. Tazminat ve yoksulluk nafakası bakımından ya miktar ve ödeme takvimi yazılmalı ya da bu taleplerde bulunulmadığı açıkça belirtilmelidir. Velayet, kişisel ilişki ve iştirak nafakası somut gün, saat ve miktarla düzenlenmelidir. Mal rejimi ve ziynet protokole yazılacaksa mallar tek tek gösterilmeli, feragat açık ve belirli olmalıdır.
Protokolün dili de sonucu etkiler. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, anlaşmalı boşanmaya dair düzenlenen protokolde soyut, muğlak, her anlama gelebilen, farklı şekilde yorumlanmaya açık, müphem sözcük ve cümleler kullanılmaması gerektiğini belirtmiştir (Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 28.04.2026 tarihli ve 2025/6039 E., 2026/4692 K. sayılı kararı, künye). Bu nedenle "ileride talep etmeyeceğim" gibi genel cümleler yerine, hangi talepten ne şekilde vazgeçildiği yazılmalıdır.
Protokolde ödeme, teslim veya devir taahhüdü bulunması, tek başına ilamlı icraya elverişli bir hüküm doğurmaz. Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, anlaşmalı boşanma protokolünün onaylanması niteliğindeki ve tazminat yönünden eda hükmü içermeyen kararın ilamlı icraya konu edilemeyeceğini kabul etmiştir (Yargıtay 12. Hukuk Dairesinin 23.01.2019 tarihli ve 2018/5119 E., 2019/777 K. sayılı kararı, künye). Bu nedenle protokolün açık yazılması kadar, ödeme ve teslim yükümlülüklerinin kararın hüküm fıkrasına eda hükmü olarak geçirilmesi de gerekir.
Protokolün zorunlu unsurları, örnek metni, sık yapılan hatalar ve hüküm fıkrasına geçmesi gereken düzenlemeler anlaşmalı boşanma protokolü nasıl hazırlanır yazısında ayrıntılı olarak ele alınmıştır; bu yazıda protokol tekrarlanmaz.
Avukatsız Anlaşmalı Boşanma Nasıl Olur?
Anlaşmalı boşanma davası avukat olmadan da açılabilir. Avukatlık Kanunu'nun 35. maddesinin üçüncü fıkrası, dava açmaya yeteneği olan herkesin kendi davasına ait evrakı düzenleyebileceğini, davasını bizzat açabileceğini ve işini takip edebileceğini hükme bağlar.
1136 sayılı Avukatlık Kanunu'nun 35. maddesinin üçüncü fıkrası:
“Dava açmaya yeteneği olan herkes kendi davasına ait evrakı düzenleyebilir, davasını bizzat açabilir ve işini takip edebilir.”
Avukatsız yürütülen davada da aynı usul kuralları geçerlidir: dilekçe HMK'nın 119. maddesindeki unsurları taşımalı, harç ve gider avansı yatırılmalı, taraflar duruşmada bizzat hazır bulunmalıdır. Vekil aracılığıyla takip edilen davada boşanma için özel yetkili ve fotoğraflı vekaletname dava şartıdır; avukatsız davada bu şart aranmaz.
Avukatsız yürütmenin asıl riski, protokolün kurduğu haklarda ortaya çıkar. Mal rejimi ve ziynet bakımından genel ve belirsiz feragat kalıbı alacağı kapatmaz; buna karşılık mal rejimi alacağını açıkça kapsayan kapsamlı bir ibra farklı sonuç doğurabilir. Hangi malın hangi eşe bırakıldığı yazılmadıkça sonradan dava açılabilir (Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 28.04.2026 tarihli ve 2025/6039 E., 2026/4692 K. sayılı kararı, künye; Yargıtay 8. Hukuk Dairesinin 20.09.2017 tarihli ve 2017/9765 E., 2017/11128 K. sayılı kararı, künye). Nafaka ve tazminatta miktar ve takvimin belirsiz bırakılması da icra aşamasında sorun doğurur.
Avukatsız davanın adım adım anlatımı, dilekçe ve protokolde dikkat edilecek noktalar avukatsız anlaşmalı boşanma yazısında ele alınmıştır.
Sıkça Sorulan Sorular
Anlaşmalı boşanma davası nerede açılır?
Aile mahkemesinde açılır. Aile mahkemesi kurulamayan yerlerde, 4787 sayılı Kanunun 2. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca belirlenen asliye hukuk mahkemesi bu davalara bakar; yetkili mahkeme ise TMK'nın 168. maddesine göre belirlenir.
Anlaşmalı boşanma davası ne kadar sürer?
Kanunda bir süre öngörülmemiştir. Süre, mahkemenin iş yükü, tensip ve duruşma takvimi, tebligatın ne kadar sürdüğü, gerekçeli kararın yazılması ve kararın kesinleşmesi gibi değişkenlere bağlıdır; bu nedenle baştan bir ay ya da hafta sayısı verilemez.
Anlaşmalı boşanma için protokol şart mı?
Hayır, kanun yazılı protokol aramaz; "taraflarca kabul edilecek düzenleme" arar ve bu düzenleme hakim onaylamadıkça geçerli olmaz. Taraflar anlaşmalarını duruşmada sözlü olarak açıklayıp tutanağa geçirtebilir; yazılı protokol zorunlu değildir, uygulamada açıklık ve ispat kolaylığı için tercih edilir.
Eşler tek dilekçeyle birlikte dava açabilir mi?
Evet, eşler birlikte başvurabilir; TMK'nın 166. maddesinin üçüncü fıkrası bu yolu açıkça sayar. Ancak tek dilekçe ve iki imza usulü kanunda düzenlenmemiştir; hangi eşin davacı, hangisinin davalı gösterileceği de 166/3'te belirtilmemiştir. Dilekçe, HMK'nın 119. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca davalının adı, soyadı ve adresini taşımak zorundadır; eksiklik halinde bir haftalık kesin süre verilir ve süre içinde tamamlanmazsa dava açılmamış sayılır (HMK'nın 119. maddesinin ikinci fıkrası).
Evlilik bir yıl dolmadan anlaşmalı boşanma olur mu?
Hayır. TMK'nın 166. maddesinin üçüncü fıkrası evliliğin en az bir yıl sürmesini şart koşar; bir yıl dolmadan anlaşmalı boşanma yolu kullanılamaz. Bu halde boşanma, 166. maddenin birinci ve ikinci fıkralarına veya 161 ila 165. maddelerdeki sebeplere dayanılarak çekişmeli dava ile istenir.
Duruşmaya gitmezsem ne olur?
Şahsen duruşmaya gelinmezse anlaşmalı boşanma kararı verilemez. İki taraf da usulüne uygun davet edildiği halde gelmezse dosya işlemden kaldırılır (HMK'nın 150. maddesinin birinci fıkrası); taraflardan yalnız biri gelmezse, gelen tarafın talebiyle gelmeyenin yokluğunda yargılamaya devam edilebilir veya dosya işlemden kaldırılır (HMK'nın 150. maddesinin ikinci fıkrası). Vekil aracılığıyla takip, kabul edilmiş mazeret ve davetin usulüne uygunluğu bu sonucu etkileyebilir. Anlaşmalı boşanmada taraflar bizzat dinlenmeden boşanmaya karar verilemeyeceği için bu yol, boşanma hükmü bakımından sonuç doğurmaz. Dosya işlemden kaldırılırsa üç ay içinde yenilenebilir; bir ay geçtikten sonra yenilemede yeniden harç alınır, üç ay içinde yenilenmeyen dava açılmamış sayılır (HMK'nın 150. maddesinin dördüncü ve beşinci fıkraları).
Harç ne kadar?
2026 tarifesine göre başvurma harcı 732 TL, maktu karar ve ilam harcı 732 TL'dir. Bunlara ek olarak gider avansı yatırılır; tutarı Adalet Bakanlığının yıllık gider avansı tarifesine göre belirlenir ve işe ve mahkemeye göre değişir.
Avukatlık ücreti ne kadar?
2026-2027 Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre asliye mahkemelerinde takip edilen davalarda maktu ücret 62.000 TL'dir. Aile mahkemesi asliye mahkemesi derecesinde kurulduğu için anlaşmalı boşanmada bu tutar esas alınır ve altında ücret kararlaştırılamaz.
Karar ne zaman kesinleşir?
Her iki taraf bakımından gerekçeli kararın usulüne uygun tebliğinden itibaren iki haftalık istinaf süresi geçtiğinde veya her iki taraf istinaftan feragat ettiğinde kesinleşir. Bir tarafın feragati diğerinin kanun yolu hakkını ortadan kaldırmaz. Tebliğ usulsüzse süre kural olarak işlemeye başlamaz; ancak Tebligat Kanunu'nun 32. maddesi uyarınca muhatabın öğrendiği tarih tebliğ tarihi sayılır. Tebliğden önce verilen feragat geçersizdir.
Mal paylaşımı protokolde zorunlu mu?
Hayır. Mal rejiminin tasfiyesi boşanmanın mali sonuçları kavramına girmez; protokol dışında bırakılabilir ve boşanmadan sonra ayrı dava konusu yapılabilir. Protokole yazılırsa malların tek tek gösterilmesi ve feragatin açık olması gerekir.
Ziynet eşyalarını sonradan isteyebilir miyim?
Evet, protokolde bu konuda açık bir feragat yoksa istenebilir. Ziynet eşyası boşanmanın ferilerinden sayılmadığı için sonradan dava açılabilir; kime ait olduğu, 2024 sonrası içtihada göre takılan eşya ve karşı cinse özgü olup olmadığı değerlendirilerek belirlenir.
Çekişmeli davayı anlaşmalı boşanmaya çevirebilir miyim?
Evet, ancak evlilik dava tarihinde en az bir yılı doldurmuşsa. Taraflar anlaşmaya varırsa anlaşma metni mahkemeye sunulabilir; TMK'nın 166. maddesinin üçüncü fıkrası ve 184. maddesinin beşinci fıkrası bu yolu kapatmaz. Bir yıl dava tarihinde dolmamışsa yargılama sırasında dolsa bile dava anlaşmalı boşanmaya çevrilemez. Bu halde de tarafların bizzat dinlenmesi ve anlaşmanın hakim tarafından uygun bulunması gerekir.
