Ziynet Eşyası Davası: Düğün Takılarının Aynen veya Nakden İadesi 2026

Ziynet eşyası davası, düğünde takılan altın, takı ve paraların, bunları elinde tutan eşten ya da onun ailesinden aynen, aynen iade mümkün değilse dava tarihindeki bedeliyle geri istendiği davadır. Eşe karşı aile mahkemesinde açılır; boşanma davasıyla birlikte, ondan ayrı ya da evlilik sürerken istenebilir. Ziynet davalının elinde mevcutsa istem zamanaşımına uğramaz; eşe karşı bedel istemi ise on yıllık zamanaşımına tabidir ve bu süre evlilik sürerken işlemez.

Ziynet Eşyası Davası Nedir?

Ziynet eşyası davası (uygulamadaki adıyla ziynet alacağı davası), düğünde takılan ziynetlerin ve paraların sahibi olan eşin, bunları elinde tutan diğer eşten ya da üçüncü kişiden geri istediği davadır. Talep çoğunlukla kademeli kurulur: önce ziynetin aynen iadesi, bu mümkün olmazsa bedelinin ödenmesi istenir. Davacı yalnız aynen iadeyi ya da doğrudan bedeli de isteyebilir; talep biçimi hükmü ve bedelin hesap tarihini etkiler (aşağıda "Dava Dilekçesi ve Talep Sonucu").

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi ziyneti, “Ziynet; altın, gümüş gibi kıymetli madenlerden yapılmış olup; insanlar tarafından takılan süs eşyası olarak tanımlanmaktadır” diye tanımlamakta; bilezik, altın kelepçe, kolye, gerdanlık, takı seti, bileklik, saat, küpe ve yüzüğü ziynet eşyası saymaktadır (Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 04.04.2024 tarihli ve 2023/5704 E., 2024/2402 K. sayılı kararı). Düğünde takılan Türk lirası ve döviz dar anlamda ziynet değildir; ancak aynı davada ayrı bir kalem olarak istenir.

Ziynet, kendisine takılan eşin kişisel malıdır (Türk Medeni Kanunu'nun (TMK) 220. maddesi). Yargıtay Hukuk Genel Kurulu bunu şöyle ifade etmiştir:

“Evlenen eşlere hediye edilen ziynet eşyaları da, tarafların karşılıksız kazandırma yoluyla elde ettikleri malvarlığı değerlerinden olup, kişisel mal olarak nitelendirilmektedir.”

Davanın dayanağı, eşlerin birbirinde kalan mallarını geri alma hakkıdır:

Türk Medeni Kanunu'nun 226. maddesinin birinci fıkrası:
“Her eş, diğer eşte bulunan mallarını geri alır.”

Bu hak boşanmaya bağlı değildir. Hukuk Genel Kurulu, mal rejiminin devam etmesinin eşlerin malları üzerindeki tasarruf özgürlüğünü kısıtlamadığını belirtmiş ve “Dolayısıyla evlilik devam ederken bir eş diğer eşte bulunan malının iadesini talep edebilir.” demiştir (Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 28.01.2026 tarihli ve 2025/200 E., 2026/52 K. sayılı kararı; aynı gün verilen 2025/199 E., 2026/51 K. sayılı karar da aynı gerekçeyi taşır).

Düğün Takıları Kime Aittir? 2024 İlke Kararı

Düğün takıları, eşler arasında bir anlaşma ya da ispatlanmış bir yerel örf ve adet yoksa, kural olarak kime takıldıysa onundur; karşı cinse özgü takılar ise o cinsten olan eşe ait sayılır. Bu kural, Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 04.04.2024 tarihli ilke kararıyla getirilmiştir. Daire, önceki uygulamasını kararda şöyle özetlemiştir:

“Dairemizin önceki içtihatları, "aksine bir anlaşma ya da örf âdet kuralı olmadığı takdirde, düğünde kim tarafından hangi eşe ne verilirse verilsin, ne takılırsa takılsın (ziynet eşyası, altın, döviz, TL vs.) bunların hepsi kadına ait sayılır" yönündeydi.”

Yeni görüş ise kararda şu sözlerle yer almıştır (Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 04.04.2024 tarihli ve 2023/5704 E., 2024/2402 K. sayılı kararı):

“Taraflar arasında ziynet eşyalarının paylaşımı konusunda anlaşma mevcut ise paylaşım bu anlaşmaya göre gerçekleştirilir. Ziynet eşyalarının paylaşımı konusunda taraflar arasında anlaşma bulunmadığı takdirde yerel örf ve adetin varlığı iddia ve ispat edilirse bu kurala göre paylaşım gerçekleştirilir. Aksi takdirde erkeğe ve kadına takılan/verilen ve ekonomik değer taşıyan her şey kural olarak kendilerine aittir. Ne var ki takılar içinde karşı cinse özgü (kadına ya da erkeğe özgü) bir şey varsa o cinse verilmiş sayılır. Özgü olma konusunda çekişme varsa ve gerektiğinde bilirkişi incelemesi yapılmalıdır. Bilirkişi incelemesi sonucunda o şeyin her iki cinse özgü olduğu belirlenmişse o şey takılan/verilen eşe ait olur. Takı sandığı/torbasına konulan ekonomik değer taşıyan şeyin aidiyeti konusunda; konulan şey kadına ya da erkeğe özgü bir şey ise o cinse verilmiş sayılır, o şeyin her iki cinse özgü olduğu belirlenmişse ortak kabul edilmelidir”

Buna göre bugün paylaşım şu sırayla yapılır:

• Eşler takıların paylaşımı konusunda anlaşmışsa anlaşma uygulanır.
• Anlaşma yoksa, iddia ve ispat edilen yerel örf ve adet uygulanır.
• İkisi de yoksa erkeğe takılanlar erkeğin, kadına takılanlar kadının olur.
• Karşı cinse özgü takı (ör. erkeğe takılan kadın bileziği) o cinsten olan eşe ait sayılır; özgülük tartışmalıysa bilirkişiye başvurulur.
• İki cinse de özgü olduğu belirlenen takı (ör. çeyrek altın), kime takıldıysa onundur.
• Takı sandığına ya da torbasına konulan, bir cinse özgüyse o cinsten olan eşin, iki cinse de özgüyse eşlerin ortak malı kabul edilir.

Aidiyet kuralının ayrıntısı ve örnekleri düğünde takılan takıların kime ait olduğu yazımızda ele alınmıştır. Bu yazı ağırlıkla davanın nasıl açılıp yürütüleceğini anlatır.

a) Düğünde Takılan Paralar

Eski uygulamada düğünde takılan paralar da kadına ait sayılıyordu; ilke kararı, yukarıdaki alıntıda görüldüğü gibi altın, döviz ve Türk lirasını birlikte sayarak bu kuralı da terk etmiştir. Para da kural olarak kime takıldıysa onundur. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, bozdurulan takılar ve düğün paralarıyla ev alındığı ileri sürülen bir davada, ilk derece mahkemesinin taraflara takılan paraları ayırmadan hüküm kurmasını bozmuş ve şunu belirtmiştir (Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 13.05.2026 tarihli ve 2026/73 E., 2026/5563 K. sayılı kararı):

“İlk Derece Mahkemesince düğünde taraflara takılan nakit paraların ayrı ayrı tespit edilerek kadın üzerine takılan nakit paralar ile ne kadar gremse altın (veya gremse ayarında altın) alınabileceği hususunda ek bilirkişi raporu alınıp sonuca göre karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi doğru görülmemiş, bozmayı gerektirmiştir.”

b) Görülmekte Olan Davalarda Yeni Kural

İlke kararından önce açılmış davalarda da yeni kural uygulanmaktadır. Ankara Bölge Adliye Mahkemesi, içtihat değişikliğinin sürpriz karar yasağı nedeniyle derhal uygulanamayacağını kabul etmişti. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi bu kararı bozmuş ve yeni içtihadın “istikrarlı bir şekilde uygulanmaya devam edilmektedir. Bu itibarla Bölge Adliye Mahkemesinin davalının ilgili kararın uygulanmasına yönelik istinaf talebinin esastan reddine karar verilmesi doğru değildir.” demiştir (Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 18.02.2025 tarihli ve 2024/9259 E., 2025/1648 K. sayılı kararı).

Bozma, davalının aidiyet savunmasını zamanında ileri sürmüş olmasına dayanır. Daire, “davalı vekilinin dilekçeler aşamasında usulüne uygun olarak ileri sürdüğü” savunma ve tanık dinletme talebi incelenmeden karar verilmesini bozma nedeni saymıştır. Dilekçeler aşamasından sonra savunmanın genişletilmesi ise kural olarak mümkün değildir:

Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 141. maddesinin birinci fıkrası:
“Taraflar, cevaba cevap ve ikinci cevap dilekçeleri ile serbestçe iddia veya savunmalarını genişletebilir yahut değiştirebilirler. Dilekçelerin karşılıklı verilmesinden sonra iddia veya savunma genişletilemez yahut değiştirilemez.”

c) Erkeğin Ziynet Talebi ve Örf ve Adetin İspatı

Erkek, kendisine takılan ve kadına özgü olmayan takıların ve paraların kadında kaldığını ispatlarsa bunların iadesini isteyebilir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, erkeğin aidiyet savunmasının bulunduğu bir davada ziynetlerin tamamının kadına verilmesini bozmuş ve “erkeğe takılanlar haricinde kalan kadına ait ziynet eşyalarının tespiti ile bu eşyalar yönünden kabul kararı verilmesi gerekirken ziynet eşyalarının tamamının kadına verilmesi doğru görülmemiş” demiştir (Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 11.12.2025 tarihli ve 2025/4787 E., 2025/11126 K. sayılı kararı). Aynı davada erkek, takıların ortak olacağı yönündeki anlaşmayı ve erkek tarafının taktığı takıların erkekte kalacağı yönündeki yerel adeti ispatlayamamıştır; Daire buna rağmen, erkeğin dilekçeler aşamasındaki savunmasını gözeterek erkeğe takılanların genel kural gereği ayrılmasını istemiştir.

Anlaşma ya da yerel örf ve adet iddiası, onu ileri süren tarafça ispatlanır ve tanık dahil her delile dayanılabilir; tanık dinletme talebinin değerlendirilmemesi bozma nedenidir (2024/9259 E., 2025/1648 K.). İspatın içeriği konusunda Hukuk Genel Kurulunun eski kurala göre verilmiş bir kararı yol göstericidir: davalı erkek, takıların erkek tarafına ait olduğu adetini ileri sürmüş, ancak dinlettiği muhtar tanık başka bir adet anlatmıştır. Kurul çoğunluğu, tanığın “iddia edilenden farklı olarak” ifade verdiğini ve davalının “daha köklü bir adetin varlığını ispatlayamadığı açıktır” sonucuna varmıştır (Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 13.04.2021 tarihli ve 2017/1038 E., 2021/458 K. sayılı kararı). Karar oy çokluğuyla verilmiştir; karşı oyda, muhtarın beyanıyla yöresel adetin kanıtlandığı ve direnme kararının onanması gerektiği savunulmuştur.

Aynı kararda, düğün takılarının kime takıldıysa ona hediye edildiği görüşünün “Kurul çoğunluğunca benimsenmemiştir” olduğu da yazılıdır. Bugünkü kural bu nedenle Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 2024 tarihli içtihadına dayanır.

Ziynet Davası Hangi Mahkemede ve Kime Karşı Açılır?

Eşe karşı açılan ziynet davası, davayı kadın ya da erkek açsın, aile mahkemesinde, aile mahkemesi bulunmayan yerde aile mahkemesi sıfatıyla asliye hukuk mahkemesinde görülür. Dava yalnız eşin anne babası gibi üçüncü kişilere açılıyorsa görevli mahkeme asliye hukuk mahkemesidir. Genel yetkili mahkeme davalının yerleşim yeri mahkemesidir.

a) Eşe Karşı Dava: Aile Mahkemesi

Ziynetin iadesi Türk Medeni Kanunu'nun aile hukukunu düzenleyen İkinci Kitabındaki 226. maddeye dayanır. Davayı erkek açtığında da durum aynıdır: 2024 ilke kararından beri erkeğe takılanlar erkeğin kişisel malıdır ve erkek de diğer eşte kalan kendi malını aynı maddeye göre geri ister. Bu kitaptan doğan davalar aile mahkemesinin görevindedir:

4787 sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanun'un 4. maddesi:
“Aile mahkemeleri, aşağıdaki dava ve işleri görürler: 1. 22.11.2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medenî Kanununun Üçüncü Kısım hariç olmak üzere İkinci Kitabı ile 3.12.2001 tarihli ve 4722 sayılı Türk Medenî Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanuna göre aile hukukundan doğan dava ve işler,”

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, eşler arasındaki ziynet ve eşya davasını genel mahkemenin karara bağlamasını bozmuş; “o yerde ayrı bir aile mahkemesi varsa çekişmenin aile mahkemesinde görülmesi, aksi halde davaya aile mahkemesi sıfatıyla bakılması gerektiği” gözetilmeden hüküm kurulamayacağını belirtmiştir (Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin 26.11.2015 tarihli ve 2015/11082 E., 2015/19044 K. sayılı kararı). Görev kamu düzenine ilişkindir ve yargılamanın her aşamasında kendiliğinden gözetilir.

b) Takılar Eşin Ailesindeyse Kime Dava Açılır?

Düğünden sonra takıların "muhafaza" için kayınpeder ya da kayınvalideye verilmesi sık rastlanan bir durumdur. Bu halde iki yol vardır.

Eşe karşı dava. Takılar eşin müdahalesiyle ailesine teslim edilmişse dava eşe açılabilir. Hukuk Genel Kurulu, ziynetlerin balayına giderken erkeğin babasına verildiği bir davada, bölge adliye mahkemesinin husumet yokluğundan verdiği ret kararını bozmuş ve şunu esas almıştır (HGK 2025/200 E., 2026/52 K.):

“uyuşmazlık konusu ziynetlerin, taraflar balayına giderken güvenlik amacıyla ve özellikle davalı erkeğin müdahalesi ile davalının babasına teslim edildiği ve ziynetlerin davalı erkeğin hakimiyetinde olduğu hususu tartışmasızdır.”

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi de takıların kayınpeder tarafından alındığı bir davada “Davalı erkeğin babası ile menfaat birliği içinde olduğu ve hayatın olağan akışına göre ziynetlerden erkeğin de sorumlu olduğunun ve erkeğe husumet yöneltilebileceğinin kabulü gerekir.” demiştir (Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 03.06.2026 tarihli ve 2026/222 E., 2026/6130 K. sayılı kararı). Bu kararlarda eşin sorumluluğu, Hukuk Genel Kurulunda takıların onun müdahalesiyle verilmesine ve hakimiyetinde kalmasına, Dairede ise babasıyla menfaat birliği içinde olmasına dayandırılmıştır.

Eşin ailesine karşı dava. Dava kayınpeder ya da kayınvalideye açılırsa uyuşmazlık aile hukukundan değil borçlar hukukundan doğar ve asliye hukuk mahkemesinde görülür. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, aile mahkemesinin kayınpedere karşı açılan ziynet davasını karara bağlamasını bozmuş ve “uyuşmazlığın TMK'nın Aile Hukuku hükümlerinden kaynaklanmadığı, Borçlar Hukuku kapsamında alacak niteliğinde olduğundan davada Aile Mahkemesinin değil genel mahkemenin görevli olması gerekir.” demiştir (Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin 17.03.2015 tarihli ve 2014/18075 E., 2015/4254 K. sayılı kararı). Eşe ve ailesine birlikte açılan davada da aile mahkemesinin kayınvalide ve kayınpeder yönünden davayı ayırıp görevsizlik kararıyla asliye hukuk mahkemesine gönderdiği görülmektedir (Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 22.09.2022 tarihli ve 2022/7540 E., 2022/7333 K. sayılı kararı dosyası).

c) Yetkili Mahkeme

Ayrı açılan ziynet davasında genel yetki kuralı uygulanır:

Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 6. maddesinin birinci fıkrası:
“Genel yetkili mahkeme, davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesidir.”

Ziynet talebi boşanma dilekçesinde ileri sürülse de onun için ayrı bir yetki kuralı geçerlidir. Boşanma davasında Türk Medeni Kanunu'nun 168. maddesi eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesini yetkili kılar; ziynet talebinde ise yetkili mahkeme davalının yerleşim yeri mahkemesidir ve bu yetki kesin değildir. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, boşanma davasıyla birlikte açılıp sonra ayrılan bir ziynet davasında bunu şöyle belirtmiştir (Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin 27.12.2016 tarihli ve 2016/18682 E., 2016/16672 K. sayılı kararı):

“Bilindiği üzere, TMK'nun 220 vd maddelerinde düzenlenen kişisel eşyanın iadesi davalarında yetkili mahkeme, HMK'nun 6. maddesi uyarınca genel yetkili mahkeme olan davalının yerleşim yeri mahkemesidir. Anılan genel yetki kuralı, kamu düzenine ilişkin değildir.”

Yetki kesin olmadığından davalı, ziynet talebi için yetki itirazını cevap dilekçesinde ayrıca ileri sürmezse davanın açıldığı mahkeme yetkili hale gelir (HMK'nın 19. maddesinin ikinci ve dördüncü fıkraları). Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, cevap dilekçesinde yalnız boşanmaya ilişkin olarak Türk Medeni Kanunu'nun 168. maddesine dayanılarak yapılan yetki itirazını ziynet talebi için yapılmış saymamış ve davanın açıldığı mahkemeyi yetkili bulmuştur (Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin 17.10.2022 tarihli ve 2022/9472 E., 2022/14047 K. sayılı kararı).

Ziynet Davası Ne Zamana Kadar Açılabilir? Zamanaşımı

Ziynet davalının elinde mevcutsa istem mülkiyet hakkına dayanır ve zamanaşımına uğramaz. Ziynet mevcut değilse bedel istemi on yıllık zamanaşımına tabidir. Eşe karşı istemde bu süre evlilik devam ettiği sürece işlemez; evlilik boşanmayla sona ermişse boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren işler. Evlilik süresince durma kuralı yalnız eşler arasındaki alacaklar içindir; eşin ailesine karşı istemlerde sürenin başlangıcı istemin hukuki sebebine göre ayrıca belirlenir. Boşanmanın sonuçlarına ilişkin bir yıllık süre ziynet davasına uygulanmaz.

a) Aynen İade ve Bedel Ayrımı

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi ayrımı şöyle kurmuştur (Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin 11.05.2022 tarihli ve 2022/2972 E., 2022/4456 K. sayılı kararı; aynı yönde 26.09.2018 tarihli ve 2016/22586 E., 2018/9108 K. sayılı karar):

“Dava konusu eşyaların mevcut olduğu tespit edilmiş ise uyuşmazlık mülkiyet hakkına dayandığından olayda zamanaşımı söz konusu olamaz. Dava konusu eşyaların var olduğu tespit edilemez ise, istem tazminata ilişkin olduğundan Türk Borçlar Kanununun 146. maddesinde belirlenen on yıllık zamanaşımı süresinin uygulanması ve karı koca arasındaki davalarda Türk Borçlar Kanununun 153. maddesinin dikkate alınması gerekir.”

Türk Borçlar Kanunu'nun (TBK) 153. maddesi:
“Aşağıdaki durumlarda zamanaşımı işlemeye başlamaz, başlamışsa durur: ... 3. Evlilik devam ettiği sürece, eşlerin diğerinden olan alacakları için.”

Eşler arasında sürenin başlangıcı boşanma kararının kesinleşmesidir. 2018 tarihli kararda Daire, “zamanaşımının başlangıcı boşanma kararının kesinleştiği tarihe göre belirlenmelidir” demiş ve kesinleşmeden yaklaşık üç yıl sonra açılan davayı zamanaşımından reddeden kararı bozmuştur.

b) Bir Yıllık Süre Uygulanmaz

Türk Medeni Kanunu'nun 178. maddesi, evliliğin boşanma sebebiyle sona ermesinden doğan dava haklarını boşanma hükmünün kesinleşmesinden itibaren bir yıllık zamanaşımına bağlar. Ziynetin iadesi boşanmadan doğan bir hak olmadığından bu süre uygulanmaz. Bir davada ilk derece mahkemesi bir yıllık süreyi uygulayarak davayı reddetmiş, bölge adliye mahkemesi sürenin on yıl olduğunu belirterek bu kararı kaldırmış, yeniden yapılan yargılama sonunda verilen karar Yargıtay 2. Hukuk Dairesince onanmıştır (Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 28.05.2024 tarihli ve 2023/6716 E., 2024/3945 K. sayılı kararı).

Başka bir dosyada ilk derece mahkemesi, ziynet iadesinin boşanmaya bağlı hakların kullanılmasına ilişkin olmadığını, boşanma davası bulunmasa bile istenebileceğini ve on yıllık sürenin uygulanacağını kabul etmiş; karar istinaf ve temyiz incelemesinden geçerek onanmıştır (Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 21.05.2024 tarihli ve 2023/9642 E., 2024/3687 K. sayılı kararı). Aynı dosyada eşler yurt dışında boşanmıştı; süre, tanıma ve tenfiz kararının değil yabancı boşanma kararının kesinleşmesinden başlatılmış ve on yıldan sonra açılan dava zamanaşımından reddedilmiştir. Daire bu dosyada uyuşmazlığı sürenin hangi kesinleşme tarihinden başlayacağı olarak belirlemiş ve kararı onamıştır; yurt dışında boşanan eşlerin süreyi yabancı kararın kesinleştiği tarihten itibaren hesaplaması bu nedenle güvenli olandır.

c) Evlilik Ölümle Sona Ermişse

Eşin ölümüyle evlilik sona erer; eşler arasındaki alacaklar için evlilik süresince işlemeyen zamanaşımı da bu tarihten itibaren işlemeye başlar. Alacağın ne zaman istenebilir (muaccel) hale geldiği ise ayrı bir sorudur; eşler arasında da alacak evlilik sürerken muaccel olabilir:

Türk Medeni Kanunu'nun 217. maddesi:
“Mal rejimi, eşler arasındaki borçların muaccel olmasını önlemez.”

Eşin ailesine karşı açılan davada sürenin başlangıcı somut olaya göre belirlenir. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, eşi ölen kadının kayınvalide ve kayınpederden bedel istediği bir davada uyuşmazlığı “borç olarak verildiği ileri sürülen ziynet eşyaları ile ev eşyalarının bedelinin iadesi” olarak nitelendirmiş; alacağın ölüm tarihinde muaccel olduğunu ve davanın bu tarihten on yıl geçtikten sonra açıldığını belirterek zamanaşımından verilen ret kararını onamıştır (Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin 02.06.2026 tarihli ve 2026/211 E., 2026/3415 K. sayılı kararı). Bu davada ziynetlerin aynen iadesi istenmemiş, doğrudan bedel alacağı talep edilmişti; karar bu somut olaya özgüdür, her ziynet alacağının ölümle muaccel olacağı biçiminde genellenemez.

d) Süreler Tablosu

Boşanma Davasıyla Birlikte mi, Ayrı mı Açılmalı?

Ziynet talebi boşanma davasıyla birlikte ileri sürülebileceği gibi ayrı bir davayla da istenebilir. Boşanma dilekçesinde ziynet istenmemiş olması, zamanaşımı süresi içinde ayrı dava açılabildiğinden tek başına hak kaybına yol açmaz.

a) Boşanma Davasıyla Birlikte

Ziynet talebi boşanma davası dilekçesinde ileri sürülebilir. Bu durumda da ziynet talebi boşanmadan ayrı bir davadır: konusu belli bir değerle ilgili olduğundan boşanma davasının harcı yetmez, ziynet için ayrıca nispi harç ödenir (harç tablosu aşağıda).

Birlikte açmak usul ekonomisi sağlar: boşanma davasında dinlenen tanıklara takılara ilişkin sorular da yöneltilebilir ve iki davanın delilleri birlikte toplanabilir. Ancak hakim, ziynet talebini boşanma davasından ayırmaya (tefrik) karar verebilir; bu durumda ziynet davası ayrı bir esasa kaydedilerek yargılamaya devam olunur. Yargıtay kararlarına konu dosyalarda bu ayırmaya rastlanmaktadır (Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 20.02.2024 tarihli ve 2023/2105 E., 2024/987 K. sayılı kararı dosyası; Hukuk Genel Kurulunun 2017/1038 E., 2021/458 K. sayılı kararına konu dosya).

b) Ayrı Dava

Ziynet davası evlilik sürerken, boşanma davası görülürken ya da boşanmadan sonra ayrı olarak açılabilir. Boşanmadan sonra eşe karşı açılan davada süre, yukarıda anlatıldığı gibi boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren on yıldır (bedel istemi için).

c) Mal Rejiminin Tasfiyesi ve Anlaşmalı Boşanma ile İlişkisi

Ziynet kişisel mal olduğundan iadesi, mal rejiminin tasfiyesinden ayrı bir taleptir. Hukuk Genel Kurulu, eşlerin birbirinin zilyetliğindeki mallarını “tasfiye davası ile birlikte talep edebileceği gibi tasfiyeden önce de geri isteyebilirler” demiştir (HGK 2025/200 E., 2026/52 K.). Yargıtay 8. Hukuk Dairesi de mal rejiminin tasfiyesi davasıyla birlikte istenen ziynet alacağını esastan incelemiştir (Yargıtay 8. Hukuk Dairesinin 21.02.2018 tarihli ve 2016/18252 E., 2018/2567 K. sayılı kararı). Aynı kararda aktarılan ilk bozma kararında boşanma davasının kesinleşmesi mal rejiminin tasfiyesinden doğan alacak için aranmış, ziynet talebi ise ayrıca incelenmiştir. Ziynetin tasfiye davasıyla aynı dosyada istenmesi, ziynet istemini boşanmanın kesinleşmesine bağlı kılmaz; bekleme yalnız tasfiye alacağı içindir. Tasfiye davası için mal paylaşımı davası ve edinilmiş mallara katılma rejimi yazılarımıza bakılabilir.

Anlaşmalı boşanmada takıların kime kalacağı ya da hangi takıların hangi tarihte iade edileceği anlaşmalı boşanma protokolü ile düzenlenebilir. Protokolde her takının cinsi, adedi, ayarı ve gramı yazılmalıdır; infazda tereddüt doğurmayan bir düzenleme, ayrıca ziynet davası açılması gereğini ortadan kaldırır.

Dava Dilekçesi ve Talep Sonucu Nasıl Yazılır?

Dava dilekçesinde istenen her ziynetin cinsi, adedi, ayarı ve gramı tek tek yazılır; talep sonucu çoğunlukla "aynen iade, olmazsa dava tarihindeki bedel ve faiz" diye kurulur. Düğünde takılan paralar ayrı bir kalem olarak istenir. Dilekçede sayılmayan ziynet, sonradan kısmen ıslahla davaya eklenemez.

a) Her Ziynetin Cinsi, Adedi, Ayarı ve Gramı

Dava dilekçesinde açık bir talep sonucu bulunması zorunludur (HMK'nın 119. maddesinin birinci fıkrasının (ğ) bendi). Bu eksiklik için hakim bir haftalık kesin süre verir; süre içinde tamamlanmazsa dava açılmamış sayılır (aynı maddenin ikinci fıkrası). Bir davada davacıya ziynetlerin neler olduğunu, ayarını ve gramını bildirmesi için kesin süre verilmiş, bildirilmeyince ziynet davası açılmamış sayılmış ve bu karar Yargıtay 2. Hukuk Dairesince onanmıştır (2023/2105 E., 2024/987 K.). Karar oy çokluğuyla verilmiştir; karşı oyda, dilekçenin bir bütün olarak talep sonucunu açıkça gösterdiği savunulmuştur.

Hakim talep sonucuyla bağlıdır (HMK'nın 26. maddesi). Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, bilirkişinin fotoğraflarda gördüğü ama dava dilekçesinde sayılmayan bir alyans için de hüküm kurulmasını bu nedenle bozmuştur (Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin 27.04.2016 tarihli ve 2015/9681 E., 2016/6664 K. sayılı kararı).

b) Talep Sonucu: Aynen İade, Olmazsa Dava Tarihindeki Bedel

Ziynetler misli eşyadır ve aynen iadesi her zaman mümkündür; aynen iade istenmişken mahkemenin doğrudan bedele hükmetmesi bozma nedenidir (Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin 03.05.2017 tarihli ve 2016/313 E., 2017/6453 K. sayılı kararı). Aynen iade mümkün olmazsa ödenecek bedel, ziynetlerin dava tarihindeki değeridir. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi bunu şöyle ifade etmiştir (2015/9681 E., 2016/6664 K.):

“Bu itibarla, mahkemece; öncelikle ziynet eşyalarının özellikleri belirtilmek suretiyle aynen iadesine, bunun mümkün olmaması halinde bilirkişi raporuyla ziynet eşyalarının dava tarihi itibariyle değerinin tahsiline karar verilmesi gerekirken, ödeme tarihindeki değere ilişkin hüküm tesisi isabetli olmamıştır.”

Hükümde her ziynetin cinsi, niteliği ve miktarının yanında bedeli de ayrı ayrı gösterilmelidir. Hukuk Genel Kurulu, bedelleri toplam olarak yazan direnme kararını bozmuş ve mahkemenin yapacağı işi şöyle tarif etmiştir (Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 18.06.2025 tarihli ve 2023/1142 E., 2025/370 K. sayılı kararı):

“Mahkemece yapılması gereken iş, davalı tarafa yüklenen "aynen iade, olmadığı takdirde bedel tahsiline" ilişkin hükmün her bir ziynet eşyasının infaz ve denetime elverişli olacak şekilde; cins, nitelik ve miktarı yanında ayrıca bedelini de göstermekten ibarettir.”

Bu kurallara göre örnek bir talep sonucu şöyle kurulabilir: Düğünde davacıya takılan 22 ayar, 20'şer gram 6 adet burma bilezik, 10 adet çeyrek altın ve 14 ayar, 15 gram 1 adet set takımının (kolye, küpe, yüzük) davalıdan aynen alınarak davacıya iadesine; aynen iade mümkün olmazsa her biri için ayrı ayrı belirlenecek dava tarihindeki değerlerinden, fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydıyla şimdilik … TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle davalıdan tahsiline.

Bu örnekteki düşük tutar ("şimdilik … TL") aynen iade istemini o tutarla sınırlamaz. Yargıtay 2. Hukuk Dairesine göre “aynen iade istemi o eşyaların gerçek bedelini de içerdiğinden” aynen iadeye karar verilecekse, ziynetlerin bilirkişi raporuyla belirlenen bedelleri üzerinden eksik nispi harç tamamlatılır; harç tamamlanmadan hüküm kurulması bozma nedenidir (Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 01.06.2023 tarihli ve 2022/8897 E., 2023/2836 K. sayılı kararı). Üç işlem birbirinden ayrıdır: harca esas değerin tamamlanması harç eksikliğinin giderilmesidir; bedel talebinin artırılması kısmi davada artırımla ya da ıslahla yapılır; dava dilekçesinde olmayan yeni bir ziynetin istenmesi ise kısmen ıslahla yapılamaz (aşağıda).

c) Fiili Ödeme Günündeki Bedel Hüküm Altına Alınabilir mi?

Hayır. Yargıtay 2. Hukuk Dairesine göre ziynetin fiili ödeme günündeki bedeline hüküm kurulamaz; bu değer infaz aşamasında dikkate alınır. Daire, aynen iade ve fiili ödeme günündeki bedeli isteyen davacı için dava tarihindeki bedele hükmedilmesini talebi aşmak saymış ve şöyle demiştir (Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 14.04.2026 tarihli ve 2025/8636 E., 2026/4113 K. sayılı kararı):

“Diğer taraftan, ziynet eşyalarının fiili ödeme günündeki değerinin ayrıca hüküm altına alınmasına da gerek bulunmamaktadır. Zira aynen iadeye karar verilmesi hâlinde, iadenin mümkün olmaması durumunda ziynetlerin güncel değerinin belirlenmesi infaz aşamasında dikkate alınabilecek olup, davacının bu yönde ayrıca hüküm kurulmasını istemesinde hukuki yararı bulunmamaktadır”

Aynı yönde, fiili ödeme günündeki bedel talebinin usulden reddedilip aynen iadeyle yetinilmesi gerektiğini belirten Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 15.01.2026 tarihli ve 2025/5251 E., 2026/398 K. sayılı kararı ile kabul edilen bedelin hükümden çıkarılması suretiyle düzelterek onama kararı veren 25.06.2026 tarihli ve 2026/1115 E., 2026/7241 K. sayılı karar vardır. Daha önce de Daire, “Fiilen ödeme günündeki bedelin tahsiline şeklinde infazda tereddüt oluşturacak bir hüküm kurulamayacağına göre” aynen iadeyle yetinilmesi gerektiğini söylemişti (Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 10.02.2022 tarihli ve 2021/9917 E., 2022/1176 K. sayılı kararı; ayrıca 21.06.2023 tarihli ve 2022/9500 E., 2023/3456 K. sayılı karar).

İki talep biçiminin sonucu farklıdır:

• Aynen, olmazsa dava tarihindeki bedel istenirse hükümde her ziynetin dava tarihindeki değeri yazılır; ziynet davalının elinde bulunmazsa bu değer, dava tarihinden işleyen faiziyle tahsil edilir.
• Yalnız aynen ve fiili ödeme günündeki bedel istenirse mahkeme yalnız aynen iadeye hükmeder; hükümde ziynet için yazılan değerler harca esastır ve infazda dikkate alınmaz. Ziynet davalının elinde bulunmazsa değeri infaz aşamasında İcra ve İflas Kanunu'nun 24. maddesine göre belirlenir.

İcra ve İflas Kanunu'nun 24. maddesinin dördüncü fıkrası:
“Yedinde bulunmazsa ilamda yazılı değeri alınır. Vermezse ayrıca icra emri tebliğine hacet kalmaksızın haciz yoliyle tahsil olunur. Taşınır malın değeri, ilamda yazılı olmadığı veya ihtilaflı bulunduğu takdirde, icra memuru tarafından haczin yapıldığı tarihteki rayice göre takdir olunur.”

d) Düğünde Takılan Paralar Ayrıca Yazılmalı

Düğünde takılan Türk lirası ve döviz, dilekçede ziynetlerden ayrı bir kalem olarak, tutarıyla yazılmalıdır. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, dava dilekçesinde yalnız ziynet bedeli isteyip ıslahla düğün parasını ekleyen davacı için “Islahla talep değiştirilebilir, fakat yeni bir talep eklenemez.” demiş ve para hakkında karar verilmesine yer olmadığına hükmedilmesi gerektiğini belirtmiştir (Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 17.09.2013 tarihli ve 2013/8174 E., 2013/21102 K. sayılı kararı). Bu konu 2026'da bir içtihadı birleştirme kararıyla çözülmüştür (aşağıda).

Belirsiz Alacak, Kısmi Dava, Talep Artırımı ve Islah (2026 Değişikliği)

31.07.2026'dan sonra açılan ziynet davasında belirsiz alacak davası yoluna başvurulamaz. Talebin tamamı dava edilebileceği gibi, bedel alacağının bir kısmı kısmi dava olarak da istenebilir; kısmi davada talep, tahkikat sona erene kadar bir kez artırılabilir. Bu tarihten önce açılmış belirsiz alacak davaları eski hükme göre sürer. Ayrıca her davada bir kez ıslah hakkı vardır.

a) 31.07.2026'dan Sonra Açılan Davalar: Tam ya da Kısmi Dava

Belirsiz alacak davasını düzenleyen HMK'nın 107. maddesi, 7589 sayılı Kanun'un 19. maddesiyle yürürlükten kaldırılmıştır. Kanun 31.07.2026 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanmış ve bu hüküm yayım tarihinde yürürlüğe girmiştir. Aynı Kanun'un 20. maddesi, kısmi davada talebin artırılmasına ilişkin yeni bir fıkra eklemiştir:

Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 109. maddesinin dördüncü fıkrası:
“Alacağın sadece bir kısmının dava edildiği durumlarda talep konusu, aynı davada bir defaya mahsus olmak üzere iddianın genişletilmesi yasağına tabi olmaksızın tahkikatın sona ermesine kadar artırılabilir. Bu durumda zamanaşımı, artırılan kısım bakımından da dava tarihinden itibaren kesilmiş sayılır.”

Kısmi dava açmak zorunlu değildir; ziynetlerin cinsi, adedi ve gramı biliniyorsa değerleri de dava dilekçesinde tam olarak gösterilebilir. Kısmi dava, talep konusu bölünebildiği için mümkündür (HMK'nın 109. maddesinin birinci fıkrası: “Talep konusunun niteliği itibarıyla bölünebilir olduğu durumlarda, sadece bir kısmı da dava yoluyla ileri sürülebilir.”). Ziynet davası kısmi olarak açılırsa dava "şimdilik" belirli bir bedel üzerinden açılır, bilirkişi raporu ziynetlerin değerini belirleyince talep bir kez artırılır. Artırılan kısım için zamanaşımı da dava tarihinde kesilmiş sayılır.

b) 31.07.2026'dan Önce Açılan Davalar: Belirsiz Alacak Davası

Yürürlükten kaldırılan 107. madde, kaldırılma tarihinden önce açılmış davalara uygulanmaya devam eder:

7589 sayılı Kanun'un geçici 1. maddesinin onuncu fıkrası:
“Bu maddeyi ihdas eden Kanunla 6100 sayılı Kanunun yürürlükten kaldırılan 107 nci maddesi, yürürlükten kaldırılma tarihinden önce açılan davalar bakımından uygulanmaya devam olunur.”

Eşler arasındaki ziynet davalarının temyiz incelemesini yapan Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, belirsiz alacak davası olarak açılan ziynet davasını bu niteliğiyle incelemektedir. Daire, hakimin alacağın belirlenebildiği anda davacıya talebini belirlemesi için iki haftalık kesin süre vermeden “taleple bağlı kalınarak” hüküm kurmasını bozmuştur (Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 27.11.2023 tarihli ve 2023/1197 E., 2023/5672 K. sayılı kararı). Bu davalarda bilirkişi raporu değeri belirleyince hakimin vereceği iki haftalık kesin süre içinde talebin tam ve kesin olarak belirlenmesi gerekir; süre kaçırılırsa dava, dilekçede gösterilen değer üzerinden karara bağlanır (HMK'nın mülga 107. maddesinin ikinci fıkrası).

c) Islah ve Islahla Yeni Ziynet Eklenmesi

Islah, aynı davada bir kez ve tahkikatın sonuna kadar yapılabilir:

Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 176. maddesi:
“(1) Taraflardan her biri, yapmış olduğu usul işlemlerini kısmen veya tamamen ıslah edebilir. (2) Aynı davada, taraflar ancak bir kez ıslah yoluna başvurabilir.”

Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 177. maddesinin birinci fıkrası:
“Islah, tahkikatın sona ermesine kadar yapılabilir.”

Islah dilekçesinde bütün ziynetler yeniden ve eksiksiz sayılmalıdır. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, ıslah dilekçesinde sayılmayan bilezikler için hüküm kurulmasını talebin aşılması saymış ve davacı vekilinin ıslah dilekçesiyle “talep edeceği ziynetleri hasrettiğinin kabulünün gerekeceği” sonucuna varmıştır (Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 19.06.2025 tarihli ve 2024/10051 E., 2025/6212 K. sayılı kararı). Islah dilekçesinde talep sonucu yeniden ve daha dar kurulursa, listeden çıkarılan ziynet kısmi feragat sayılabilir; Daire, ıslah dilekçesinde dava dilekçesindeki bazı ziynetlere yer vermeyen davacı için “davacının talep sonucunu daraltmasının davadan kısmi feragat niteliğinde olduğunun kabulü gerekirken” demiştir (2024/9259 E., 2025/1648 K.).

Bu değerlendirme talep sonucunun sınırlayıcı biçimde yeniden kurulduğu bir dosyaya aittir; yalnız bedeli artıran bir dilekçede önceki listenin tekrar edilmemesi kendiliğinden feragat sayılmaz. Yine de artırım ya da ıslah dilekçesinde başlangıçtaki taleplerin korunduğunun açıkça yazılması bu tartışmayı önler.

Dava dilekçesinde hiç sayılmayan bir ziynetin kısmen ıslahla davaya eklenip eklenemeyeceği konusunda Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin kararları farklı ifadeler taşıyordu:

• Eklenemeyeceği yönünde: 17.09.2013 tarihli ve 2013/8174 E., 2013/21102 K. sayılı kararda “Islahla talep değiştirilebilir, fakat yeni bir talep eklenemez.” denmiştir. 18.04.2016 tarihli ve 2015/20046 E., 2016/7837 K. sayılı kararda da Daire, “Islah yoluyla talep genişletilebilir ise de, davaya yeni bir talep eklenemez. Davacı-karşı davalı kadının, dava dilekçesinde saydıkları dışında, yeni ziynet eşyaları talep etmesi, davaya yeni talep eklenmesi niteliğindedir.” demiş ve hükmü dava dilekçesindeki 8 bilezikle sınırlamıştır.
• Eklenebileceği yönünde: 19.06.2025 tarihli ve 2024/10051 E., 2025/6212 K. sayılı kararın genel açıklamasında “Kısmi ıslah dilekçesi ile, davacı dava açırken talep etmeyi unuttuğu veya sonradan talep etme ihtiyacı hissettiği taleplerini, dava dilekçesinde belirttiği miktarları arttırabileceği gibi dava dilekçesinde bulunmayan yeni bir talebi de ekleyebilir.” denmiştir. Bu kararın uyuşmazlığı ise ıslah dilekçesinde sayılmayan ziynetle ilgilidir, ıslahla eklenen bir ziynetle değil.

Tartışmayı Yargıtay İçtihatları Birleştirme Büyük Genel Kurulu kapatmıştır:

Yargıtay İçtihatları Birleştirme Büyük Genel Kurulunun 08.05.2026 tarihli ve 2021/8 E., 2026/1 K. sayılı kararı (Resmî Gazete 30.06.2026, sayı 33296):
“Hukuk yargılamasında dava dilekçesinde yer almayan bir talebin kısmen ıslah yoluyla davaya dâhil edilemeyeceğine 08.05.2026 tarihinde yapılan üçüncü görüşmede oy çokluğu ile karar verilmiştir.”

Ziynet davasında bunun sonucu şudur: dava dilekçesinde sayılmayan bir ziynet ya da düğünde takılan para, sonradan kısmen ıslahla davaya eklenemez. Kararın konusu kısmen ıslahtır; davanın tamamen ıslahı ayrı kurallara bağlıdır (HMK'nın 180. maddesi). Dilekçede sayılan bir ziynetin adet ya da gramının bilirkişi raporuna göre düzeltilmesinin yeni talep sayılıp sayılmayacağı ise dilekçenin başlangıçtaki kapsamına göre değerlendirilir; her düzeltme kendiliğinden yeni talep değildir. Güvenli yol, düğünde takılan bütün ziynetleri ve paraları baştan dava dilekçesine cins, adet, ayar ve gramıyla yazmaktır.

İspat: Ziynet Davasında Kim Neyi İspatlar?

Davacı ziynetlerin varlığını ve miktarını, kendisine ait olduğunu ve elinden çıkıp davalının hakimiyetine girdiğini ispatlar. Bu ispatlanırsa ziynetleri iade etmemek üzere aldığını ispat yükü davalıya geçer.

a) İki Aşamalı İspat Yükü

Hukuk Genel Kurulu ispat düzenini şöyle anlatmıştır (HGK 2025/200 E., 2026/52 K.):

“Ziynet eşyası davalarında, ispat hukuku yönünden öncelikli kural; davacı kadın eş tarafından dava konusu edilen ziynet eşyalarının, cins, sayı, nitelik ve miktar olarak varlığının kanıtlanmış olması gerekliliğine ilişkindir. ... İşte bu anda kadın eş; kişisel malı niteliğindeki ziynet eşyalarının kendi himayesinden çıkarak, erkeğin himayesine girdiğini şüpheye yer vermeyecek şekilde ispatlamış ise artık erkek eş; kadın eşe ait olan ziynet eşyalarının iadesiyle yükümlü olmadığı hususunu ispat yükü altındadır.”

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi de aynı iki aşamayı kurmuş ve “Borçlar hukuku genel hükümleri uyarınca, asıl olan borçlunun aldığı şeyi geri vermekle yükümlü olmasıdır.” demiştir (2026/73 E., 2026/5563 K.).

2024 ilke kararından sonra aidiyet de ispat konusudur: davacı, istediği takıların kendisine takıldığını ya da kendi cinsine özgü olduğunu ortaya koymalıdır. Bu, özellikle çeyrek altın, para ve takı sandığına konulanlar için önemlidir. Daire, düğünde taraflara takılan nakit paraların ayrı ayrı tespit edilmesini istemiş (2026/73 E., 2026/5563 K.); bilirkişi raporunun da ziynetlerin “tür, miktar ve taraflara aidiyetinin” belirlenmesine elverişli olmasını aramıştır (2025/9658 E., 2026/5598 K.; aşağıda "Bilirkişi İncelemesi").

Davacının ispat yükünün kaynağı olağan durum karinesidir. Ziynetler kolay taşınıp saklanabildiğinden olağan olan, kadına özgü ziynetin kadının yanında bulunmasıdır:

“Ziynet alacağı davalarında da olağan olan kadına özgü ziynet eşyalarının kadın eşin himayesinde bulunmasıdır. Bunun aksini iddia eden kadın eş iddiasını ispatla mükelleftir.”

Bu cümle ilke kararından (2023/5704 E., 2024/2402 K.) alınmıştır. Daha eski bir kararda Yargıtay 3. Hukuk Dairesi karinenin gerekçesini şöyle açıklamıştır (Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin 2019/1799 E., 2019/5672 K. sayılı kararı, 04.07.2019):

“Ziynet eşyası rahatlıkla saklanabilen, taşınabilen, götürülebilen türden eşyalardandır. Bu nedenle evden ayrılmayı tasarlayan kadının bunları önceden götürmesi, gizlemesi her zaman mümkün olduğu gibi, evden ayrılırken üzerinde götürmesi de mümkündür. Bunun sonucu olarak, normal koşullarda ziynet eşyalarının kadının üzerinde olduğunun kabulü gerekir.”

Aynı 2019 kararının takıların kim tarafından takılırsa takılsın kadına bağışlanmış sayılacağına ilişkin bölümü, 2024 ilke kararıyla terk edilen eski kurala dayanır.

Olağan durum karinesi olayın bütünüyle birlikte değerlendirilir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, erkeğin kadını kasten yaralamaktan ceza aldığı ve tanıkların kadının ziynetleri yanında olmadan geldiğini anlattığı bir davada “fiziksel şiddet görerek evden ayrılan kadının ziynetleri yanında götürdüğünün kabulünün mümkün olmadığı” sonucuna varmış ve ret kararını bozmuştur (Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 26.09.2024 tarihli ve 2024/270 E., 2024/6459 K. sayılı kararı). Kararda şiddet ceza dosyasıyla, ayrılışın koşulları tanıklarla ortaya konmuştu; şiddet iddiası tek başına sonucu kendiliğinden değiştirmez.

İspat yükü davalının beyanlarıyla yer değiştirebilir. İlke kararına konu dosyada erkek, kadının takılarını istediği mesajlara "getireceğim" diye cevap vermiş, sonra bileziklerin kadına teslim edildiğini ileri sürmüştür. Daire, “Bu durumda ispat yükü yer değiştirerek erkeğe geçmiş olup davalı karşı davacı erkek ziynetlerin uhdesinde olmadığını ve kadına iade edildiğini sunulan delillerle ispatlayamamıştır.” demiştir.

b) Deliller

Ziynet davasında her türlü delile dayanılabilir. Yargıtay kararlarında en sık görülenler düğün fotoğrafları ve videoları, tanık beyanları, yemin, kuyumcu bilirkişi incelemesi, mesaj kayıtları ve tarafların ikrarıdır. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, “delil olarak da fotoğraflara, tanık beyanlarına, yemine, bilirkişi incelemesine dayanmış” davacının delilleri toplanmadan verilen ret kararını bozmuştur (2022/2972 E., 2022/4456 K.). Yemin deliline dayanılmışsa yemin teklif hakkı davacıya hatırlatılmalıdır (Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 16.06.2026 tarihli ve 2026/136 E., 2026/6720 K. sayılı kararı).

Tanıklar zamanında bildirilmelidir; Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, “İkinci tanık listesindeki beyanlara göre karar verilemez.” demiştir (2013/8174 E., 2013/21102 K.). Delilin hukuka uygun elde edilmesi de şarttır:

Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 189. maddesinin ikinci fıkrası:
“Hukuka aykırı olarak elde edilmiş olan deliller, mahkeme tarafından bir vakıanın ispatında dikkate alınamaz.”

Bozdurulan veya Harcanan Takılar Geri İstenebilir mi?

Evet. Takıların bozdurulup ortak ihtiyaçlara harcanmış olması iade borcunu kendiliğinden ortadan kaldırmaz; davalı, takıların kendisine geri verilmemek üzere, rıza ile verildiğini ispatlamadıkça iade ile yükümlüdür. 2024 ilke kararından sonra bu kural yalnız davacıya ait takılar için uygulanır.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, tüp bebek tedavisi için bozdurulan takılarla ilgili davada “Bozdurulan ziynet eşyalarının rıza ile ve iade şartı olmaksızın verildiğini davalı erkek ispatlamak zorunda olup, davalı erkek bu durumu ispat edemediğinden dava konusu ziynet eşyalarını davacı kadına iade ile mükelleftir.” demiştir (Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 19.11.2018 tarihli ve 2017/1769 E., 2018/13037 K. sayılı kararı). Düğün giderleri ve ev ihtiyaçları için bozdurulan takılar için de aynı sonuca varılmıştır: “Bu durumda, davalı koca, düğün giderleri ve ev ihtiyaçları için kullanılan ziynet eşyalarını davacı kadına iade ile mükelleftir.” (Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin 27.09.2016 tarihli ve 2015/17598 E., 2016/11288 K. sayılı kararı). Aynı dosyada takıların bir kısmıyla kadın adına araç alındığı tarafların kabulündeydi; Daire bozmayı yalnız düğün giderleri ve ev ihtiyaçları için harcanan takılarla sınırlamıştır.

Takıların "emanet" olarak eşin anne babasına verildiği durumda da sonuç değişmez. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, takıların düğün günü kadının elinden alındığı sabit olan davada, sonradan kadının rızasıyla ve geri istenmemek üzere bozdurulduğu savunmasını davalının ispatlayamadığını belirterek ret kararını bozmuştur (Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin 03.03.2014 tarihli ve 2013/18949 E., 2014/3199 K. sayılı kararı).

Bozdurulmuş takı için de aynen iade hükmü kurulabilir, çünkü ziynetler misli eşyadır (2016/313 E., 2017/6453 K.). 2026/73 E., 2026/5563 K. sayılı karara konu davada bozdurularak ev alımında kullanılan takılar için aynen iade hükmü kurulmuş, Daire kararı yalnız ispatlanmayan gremse altınlar yönünden bozmuştur.

Bu kararların çoğu 2024'ten önce verilmiştir ve "kadına takılan" ya da "kadına ait" takılardan söz eder. Bugün aynı ispat kuralı, yeni aidiyet kuralına göre davacıya ait olduğu belirlenen takılar için uygulanır; erkeğe takılan ve kadına özgü olmayan takıların bedeli kadına verilmez (2025/4787 E., 2025/11126 K.).

Bilirkişi, Bedel ve Faiz Nasıl Belirlenir?

Ziynetlerin cinsi, adedi, ayarı ve gramı genellikle düğün fotoğrafları ve videoları üzerinden kuyumcu bilirkişiye belirletilir; "aynen, olmazsa bedel" talebinde bedel, dava tarihindeki değere göre hesaplanır. Faiz istenmişse kararlarda dava dilekçesindeki miktara dava tarihinden, ıslahla artırılan kısma ıslah tarihinden yürütülmektedir.

a) Bilirkişi İncelemesi

Hukuk Genel Kurulu kararına konu dosyada ilk derece mahkemesi, nişan ve düğünün kamera görüntüleri ile fotoğraflarını kuyumcu bilirkişiye inceletmiş; bilirkişi her ziynetin cinsini, niteliğini, miktarını ve değerini ayrı ayrı belirlemiştir (2023/1142 E., 2025/370 K.). Rapor denetime elverişli olmalıdır. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, erkeğin bazı ziynetlerin kendisine ait olduğunu savunduğu davada mahkemenin yapacağı işi “dava konusu edilen ziynet eşyalarının tür, miktar ve taraflara aidiyetinin belirlenmesi amacıyla, dosya kapsamındaki tüm deliller değerlendirilmek suretiyle konusunda uzman bilirkişiden ayrıntılı ve denetime elverişli rapor almak” diye tarif etmiştir (Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 14.05.2026 tarihli ve 2025/9658 E., 2026/5598 K. sayılı kararı). Torbaya ya da keseye atılan altınların görüntüde seçilemediği hallerde bilirkişinin cins ve gramı nasıl tespit ettiğini açıklaması gerekir (2024/9259 E., 2025/1648 K.).

Bilirkişi ziynetlerin cinsini, miktarını, ayarını, değerini ve hangi cinse özgü olduğunu teknik olarak belirler. Takıların kime ait olduğuna ise anlaşma, örf ve adet, kime takıldığı ve diğer deliller birlikte değerlendirilerek hakim karar verir:

Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 279. maddesinin dördüncü fıkrası:
“Bilirkişi, raporunda ve sözlü açıklamaları sırasında çözümü uzmanlığı, özel veya teknik bilgiyi gerektiren hususlar dışında açıklama yapamaz; hâkim tarafından yapılması gereken hukuki nitelendirme ve değerlendirmelerde bulunamaz.”

b) Bedel

Aynen iade mümkün olmazsa ödenecek bedel ziynetlerin dava tarihindeki değeridir (2015/9681 E., 2016/6664 K.). Hükümde her ziynetin bedeli ayrı ayrı yazılır (2023/1142 E., 2025/370 K.). Fiili ödeme günündeki değerin hükme yazılamayacağı yukarıda anlatılmıştır.

c) Faiz

Faiz ayrıca istenmelidir; hakim talep sonucundan fazlasına karar veremez (HMK'nın 26. maddesi). Faiz istenmişse mahkeme bu talep hakkında karar vermek zorundadır: Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, “HMK 297/2.maddesine aykırı olarak davacının faiz talebi hakkında olumlu-olumsuz karar verilmemiş olması doğru görülmemiş, bozmayı gerektirmiştir.” demiştir (2016/313 E., 2017/6453 K.).

Kararlarda görülen uygulamada faizin başlangıcı, dava dilekçesinde istenen miktar için dava tarihi, ıslahla artırılan kısım için ıslah tarihidir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 10.11.2022 tarihli ve 2022/9133 E., 2022/9113 K. sayılı kararında hükmün tamamına dava tarihinden faiz yürütülmesi hatalı bulunmuş ve hüküm düzeltilerek onanmıştır:

“O halde mahkemece hüküm altına alınan 10.000,00 TL ziynet alacağına dava tarihinden, geri kalan 11.417,72 TL ziynet alacağına ıslah tarihinden itibaren faize hükmedilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm kurulması doğru değil ise de”

Faiz borçlunun temerrüdüne bağlıdır ve muaccel borcun borçlusu alacaklının ihtarıyla temerrüde düşer (TBK'nın 117. maddesinin birinci fıkrası). Dava açılmadan önce ihtar yapılmışsa faizin daha önceki bir tarihten istenip istenemeyeceği ayrıca değerlendirilir ve bu tarih dilekçede istenmelidir.

Mahkeme yalnız aynen iadeye hükmederse (fiili ödeme günündeki bedel istenmişse) bedel ve faiz hükmü kurulmaz; 2026/1115 E., 2026/7241 K. sayılı kararda faizli bedel kısmı hükümden çıkarılmıştır.

Ziynet Davasında Harç, Vekalet Ücreti ve Kanun Yolu (2026)

Ziynet davası konusu belli bir değerle ilgili olduğundan nispi harca tabidir. 2026'da açılan davalarda uygulanan oran ve parasal sınırlar şunlardır:

Harç, dava dilekçesinde gösterilen değer üzerinden peşin alınır; talep artırıldığında ya da ıslah edildiğinde artan kısım için de harç ödenir. Aynen iade istenmişse ve aynen iadeye karar verilecekse, ziynetlerin bilirkişiyle belirlenen toplam değeri üzerinden eksik harç tamamlatılır (2022/8897 E., 2023/2836 K.; yukarıda "Talep Sonucu"). Boşanma dilekçesinde ileri sürülen ziynet talebi için de ayrıca nispi harç ödenir.

İstinaf ve temyiz sınırları, HMK'nın Ek 1. maddesi uyarınca her yıl yeniden değerleme oranında artırılır ve bin liranın altındaki kısım atılır. 2026 sınırları, 2025 yılı için tespit edilen %25,49 yeniden değerleme oranıyla hesaplanır (Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği (Sıra No: 585), Resmi Gazete 27.11.2025). Hangi yılın sınırının uygulanacağı davanın açıldığı tarihe göre belirlenir; Ek 1. maddenin ikinci fıkrası istinaf ve temyiz sınırlarında “davanın açıldığı tarihteki miktar esas alınır” kuralını koyar. Yargıtay 5. Hukuk Dairesi de temyiz edilen miktarı dava tarihindeki kesinlik sınırıyla karşılaştırmıştır (Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin 20.05.2026 tarihli ve 2025/15198 E., 2026/9504 K. sayılı kararı). Örneğin 2025'te açılan bir davada temyiz sınırı 544.000 TL'dir (Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin 09.04.2026 tarihli ve 2026/3323 E., 2026/2055 K. sayılı kararı).

Temyiz sınırının 31.07.2026'dan beri bir istisnası vardır. Bölge adliye mahkemesi istinaf başvurusunu kabul edip yeniden esas hakkında karar vermişse, kararın kabul edilen ya da reddedilen kısmı istinaf sınırını (2026'da 50.000 TL) aşıyorsa karar temyiz edilebilir. Ancak temyiz sınırının altında kalan bu kararlarda, ilk derece kararı ile bölge adliye mahkemesi kararı arasındaki fark istinaf sınırını geçmiyorsa ya da yeni karar yalnız yargılama gideri veya vekalet ücretine ilişkinse temyiz yolu kapalıdır (HMK'nın 362. maddesinin üçüncü fıkrası, 7589 sayılı Kanun'un 25. maddesiyle eklendi). Bölge adliye mahkemesi ilk derece kararını kaldırıp yeniden hüküm kurmuşsa, temyiz yolunun açık olup olmadığı bu fıkraya göre ayrıca değerlendirilmeli ve temyiz süresi buna göre takip edilmelidir.

Kısmi davada istinaf sınırı, dava edilen kısma göre değil alacağın tamamına göre belirlenir. Kanun metnindeki "üç bin Türk Liralık" tutar başlangıç tutarıdır; Ek 1. madde uyarınca her yıl artırılır ve 2026'da açılan davalar için 50.000 TL'dir:

Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 341. maddesinin üçüncü fıkrası:
“Alacağın bir kısmının dava edilmiş olması durumunda üç bin Türk Liralık kesinlik sınırı alacağın tamamına göre belirlenir.”

Davanın reddedilen kısmı için karşı taraf lehine vekalet ücretine hükmedilir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, kısmen kabul edilen ziynet davasında “reddedilen bölüm üzerinden davalılar yararına A.A.Ü.T uyarınca vekalet ücretine hükmedilmesi gerekirken hükmedilmemiş olması doğru görülmemiş” demiştir (2021/9917 E., 2022/1176 K.). Bu nedenle dilekçeye ispatlanamayacak ziynetlerin ya da abartılı miktarların yazılması, reddedilen kısım üzerinden karşı taraf lehine vekalet ücreti riskini doğurur.

Nişanda Takılan Takılar

Evlilikle sonuçlanan nişanda takılan takılar da uygulamada düğün takılarıyla birlikte ziynet davasında istenmektedir; örneğin 2022/9500 E., 2023/3456 K. sayılı karara konu davada davacı, düğün takılarının yanında nişanda takılan çeyrek ve yarım altınları da istemiştir.

Nişan evlilikle sonuçlanmadan bozulursa hediyelerin iadesi ayrı kurallara bağlıdır:

Türk Medeni Kanunu'nun 122. maddesi:
“Nişanlılık evlenme dışındaki bir sebeple sona ererse, nişanlıların birbirlerine veya ana ve babanın ya da onlar gibi davrananların, diğer nişanlıya vermiş oldukları alışılmışın dışındaki hediyeler, verenler tarafından geri istenebilir. Hediye aynen veya mislen geri verilemiyorsa, sebepsiz zenginleşme hükümleri uygulanır.”

Türk Medeni Kanunu'nun 123. maddesi:
“Nişanlılığın sona ermesinden doğan dava hakları, sona ermenin üzerinden bir yıl geçmekle zamanaşımına uğrar.”

Bu halde hediyeyi geri isteyecek olan, onu veren kişidir ve süre nişanın bozulmasından itibaren bir yıldır. Nişanın bozulmasına bağlı talepler ayrı bir yazımızın konusudur. Diğer aile hukuku davaları için aile hukuku davaları rehberimize bakılabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Düğün takıları nasıl geri alınır?

Ziynet eşyası davasıyla. Takıları elinde tutan eşe karşı aile mahkemesinde, boşanma davasıyla birlikte ya da ayrı bir dava açılır. Dilekçede her ziynetin cinsi, adedi, ayarı ve gramı yazılır; çoğunlukla önce aynen iade, bu mümkün olmazsa dava tarihindeki bedel istenir. Anlaşmalı boşanmada takıların iadesi protokolle de düzenlenebilir.

Erkek ziynet eşyası davası açabilir mi?

Evet. 04.04.2024 tarihli ilke kararından beri erkeğe takılan ve kadına özgü olmayan takılar ile paralar kural olarak erkeğindir. Erkek bunların kadında kaldığını ispatlarsa iadesini isteyebilir; aidiyet talebini ya da savunmasını dilekçeler aşamasında ileri sürmeli ve tanıklarını bildirmelidir (2. HD 2024/9259 E., 2025/1648 K.; 2025/4787 E., 2025/11126 K.). Erkeğin açtığı dava kadının açtığı davayla aynıdır ve eşe karşı aile mahkemesinde görülür.

Ziynet eşyası davası boşanmadan açılabilir mi?

Evet. Hukuk Genel Kurulu, evlilik devam ederken bir eşin diğer eşte bulunan malının iadesini isteyebileceğini kabul etmiştir (HGK 2025/200 E., 2026/52 K.). Evlilik sürerken bedel istemi için zamanaşımı da işlemez.

Ziynet eşyası davasında zamanaşımı kaç yıldır?

Ziynet davalının elinde mevcutsa zamanaşımı yoktur. Mevcut değilse bedel istemi on yıllık zamanaşımına tabidir. Eşe karşı istemde süre evlilik sürerken işlemez ve boşanma kararının kesinleşmesinden başlar; eşin ailesine karşı istemde başlangıç, istemin hukuki sebebine göre belirlenir. Türk Medeni Kanunu'nun 178. maddesindeki bir yıllık süre uygulanmaz.

Düğün takıları kayınvalide ya da kayınpederde kaldıysa kime dava açılır?

Takılar eşin müdahalesiyle onlara verilmişse ya da eşin hakimiyetindeyse dava eşe aile mahkemesinde açılabilir (HGK 2025/200 E., 2026/52 K.). Dava yalnız kayınvalide ya da kayınpedere açılacaksa görevli mahkeme asliye hukuk mahkemesidir.

Bozdurulup ortak ihtiyaca harcanan takılar geri istenebilir mi?

Evet. Davalı, takıların kendisine geri verilmemek üzere ve rıza ile verildiğini ispatlamadıkça iade ile yükümlüdür. Ziynetler misli eşya olduğundan bozdurulmuş takı için de aynen iade hükmü kurulabilir.

Ziynetlerin bedeli hangi tarihe göre hesaplanır?

"Aynen iade, olmazsa bedel" isteniyorsa dava tarihine göre. Bu talep biçiminde aynen iade mümkün olmazsa hükme ziynetlerin dava tarihindeki değeri yazılır. Fiili ödeme günündeki bedel hükme yazılamaz; yalnız aynen iade istenmişse ziynetin güncel değeri infaz aşamasında dikkate alınır.

2026'da ziynet davası belirsiz alacak davası olarak açılabilir mi?

Hayır, 31.07.2026'dan sonra açılan davalarda bu yol yoktur, çünkü HMK'nın 107. maddesi yürürlükten kaldırılmıştır. Talebin tamamı dava edilebilir ya da kısmi dava açılabilir; kısmi davada talep, tahkikat sona erene kadar bir kez artırılabilir (HMK'nın 109. maddesinin dördüncü fıkrası). Daha önce açılmış belirsiz alacak davalarına 107. madde uygulanmaya devam eder.

Dava dilekçesinde unutulan ziynet sonradan eklenebilir mi?

Kısmen ıslahla eklenemez. Yargıtay İçtihatları Birleştirme Büyük Genel Kurulu, dava dilekçesinde yer almayan bir talebin kısmen ıslah yoluyla davaya dahil edilemeyeceğine karar vermiştir (08.05.2026, 2021/8 E., 2026/1 K.; Resmi Gazete 30.06.2026). Bu nedenle düğünde takılan bütün ziynetler ve paralar baştan dava dilekçesine yazılmalıdır.

Ziynetlerin kadında olmadığını kim ispatlar?

Kural olarak kadın ispatlar. Olağan olan, kadına özgü ziynetin kadının himayesinde bulunmasıdır; aksini iddia eden kadın, ziynetlerin elinden çıkıp diğer eşin hakimiyetine girdiğini ispatlamalıdır. Şiddet görerek evden ayrılma gibi olgular bu değerlendirmede dikkate alınır (2. HD 2024/270 E., 2024/6459 K.). Bunu ispatlarsa, ziynetleri geri vermemek üzere aldığını ispat yükü davalıya geçer (2. HD 2023/5704 E., 2024/2402 K.; HGK 2025/200 E., 2026/52 K.).

Ziynet eşyası davası ne kadar sürer?

Kanunda bu dava için bir süre öngörülmemiştir; süre bilirkişi incelemesine ve kanun yollarına göre değişir. 7589 sayılı Kanun'la HMK'nın 147. maddesine eklenen fıkraya göre duruşmalar arasındaki süre kural olarak üç aydan uzun olamaz; hakim bilirkişi incelemesinin uzaması gibi zorunlu hallerde gerekçesini belirterek daha uzun bir süre belirleyebilir.