Ceza Zamanaşımı ve Şikayet Süresi: Dava Kaç Yılda Düşer? 2026

Ceza hukukunda birbirine karıştırılan üç ayrı süre vardır. Dava zamanaşımı, suçun kanundaki cezasının üst sınırına göre 8, 15, 20, 25 ya da 30 yıldır; savcı huzurunda ifade, iddianame gibi işlemlerle kesilirse en çok yarısı kadar uzar ve dolduğunda dava düşer. Ceza zamanaşımı, kesinleşen cezanın infaz edilebileceği 10 ile 40 yıl arasındaki süredir. Şikayete bağlı suçlarda şikayet süresi, fiilin ve failin öğrenildiği günden itibaren altı aydır; hakarette bu süre her halde fiilden itibaren iki yılı geçemez.

Dava Zamanaşımı, Ceza Zamanaşımı ve Şikayet Süresi Nedir?

Dava zamanaşımı, suç işlendikten sonra kanunda belirlenen süre içinde yargılama kesin hükümle bitirilemezse devletin o suçtan dolayı cezalandırma yetkisinin sona ermesidir. Yargıtay Ceza Genel Kurulu bu kurumu, kamu davasının açılmaması, açılan davanın sonuçlanmaması ya da kurulan hükmün kesinleşmemesi halinde “izlenen suç siyaseti gereğince artık devletin o suçtan dolayı cezalandırma yetkisinden vazgeçmesinin ifadesi” olarak tanımlamaktadır (Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 07.01.2026 tarihli ve 2025/53 E., 2026/13 K. sayılı kararı). Süreler Türk Ceza Kanunu’nun (TCK) 66 ve 67. maddelerinde düzenlenmiştir.

Ceza zamanaşımı (halk arasında infaz zamanaşımı), mahkumiyet hükmü kesinleştikten sonra cezanın belirli bir süre içinde infaz edilememesi halinde artık infaz edilmemesidir (TCK’nın 68-71. maddeleri). Dava zamanaşımı yargılamayı, ceza zamanaşımı ise kesinleşmiş cezanın yerine getirilmesini sınırlar.

Şikayet süresi, soruşturulması ve kovuşturulması mağdurun şikayetine bağlı suçlarda şikayet hakkının kullanılabileceği altı aylık süredir (TCK’nın 73. maddesi). Ceza Genel Kurulu şikayeti şöyle tanımlar: “Bir muhakeme şartı olan şikâyet, suçtan zarar görenin soruşturma ve kovuşturma yapılmasını istemesidir.” (Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 30.10.2025 tarihli ve 2025/390 E., 2025/448 K. sayılı kararı). Şikayete bağlı bir suçta altı ay geçirilirse, dava zamanaşımı henüz dolmamış olsa bile soruşturma ve kovuşturma yapılamaz.

Üç sürenin farkı şöyle özetlenebilir:

Dava Zamanaşımı Kaç Yıldır?

Dava zamanaşımı, suçun kanundaki cezasının üst sınırına göre 8 ile 30 yıl arasındadır. Süre kesilirse en çok yarısı kadar uzar; fail suç tarihinde 12 yaşını doldurmuş ama 18 yaşını doldurmamışsa süre kısalır.

Türk Ceza Kanunu’nun 66. maddesinin birinci fıkrası:
“Kanunda başka türlü yazılmış olan haller dışında kamu davası;
a) Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektiren suçlarda otuz yıl,
b) Müebbet hapis cezasını gerektiren suçlarda yirmibeş yıl,
c) Yirmi yıldan aşağı olmamak üzere hapis cezasını gerektiren suçlarda yirmi yıl,
d) Beş yıldan fazla ve yirmi yıldan az hapis cezasını gerektiren suçlarda onbeş yıl,
e) Beş yıldan fazla olmamak üzere hapis veya adlî para cezasını gerektiren suçlarda sekiz yıl,
geçmesiyle düşer.”

Aşağıdaki tablo, 07.11.2026 itibarıyla yürürlükte olan TCK’nın 66. maddesinin birinci ve ikinci fıkraları ile 67. maddesinin dördüncü fıkrasına göre hazırlanmıştır. “15-17 yaşında” sütunu suç tarihinde 15 yaşını doldurmuş ama 18 yaşını doldurmamış faili, “12-14 yaşında” sütunu 12 yaşını doldurmuş ama 15 yaşını doldurmamış faili gösterir. Bu sütunlarda ilk rakam kesilmesiz süre, ayraç içindeki rakam kesilmeyle ulaşılabilecek en uzun süredir.

Tablodaki rakamlar kanundaki oranların doğrudan uygulamasıdır. Yargıtay, 15-17 yaş grubunda 8 yıllık basamağı 5 yıl 4 ay ve kesilmeyle 8 yıl (Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 06.12.2023 tarihli ve 2020/156 E., 2023/645 K. sayılı kararı), 12-14 yaş grubunda 15 yıllık basamağı 7 yıl 6 ay olarak hesaplamıştır (Yargıtay 2. Ceza Dairesinin 13.05.2026 tarihli ve 2026/1845 E., 2026/9214 K. sayılı kararı).

a) Süre Hangi Cezaya Göre Belirlenir?

Süre, mahkemenin vereceği cezaya göre değil, suçun kanunda yazılı cezasının üst sınırına göre belirlenir. Dosyadaki delillere göre daha ağır cezayı gerektiren nitelikli haller de hesaba katılır:

Türk Ceza Kanunu’nun 66. maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkraları:
“Dava zamanaşımı süresinin belirlenmesinde dosyadaki mevcut deliller itibarıyla suçun daha ağır cezayı gerektiren nitelikli halleri de göz önünde bulundurulur.
Yukarıdaki fıkralarda yer alan sürelerin belirlenmesinde suçun kanunda yer alan cezasının yukarı sınırı göz önünde bulundurulur; seçimlik cezaları gerektiren suçlarda zamanaşımı bakımından hapis cezası esas alınır.”

Nitelikli halin artırımı üst sınırı başka bir basamağa taşımıyorsa süre değişmez. Elektronik haberleşme araçlarıyla işlenen cinsel taciz suçunda temel ceza üç aydan iki yıla kadar olup nitelikli halde yarı oranında artırılır; Ceza Genel Kurulu bu suç için asli sürenin 8 yıl, kesilmeyle en çok sürenin 12 yıl olduğunu kabul etmiş ve dava zamanaşımı nedeniyle düşme kararı vermiştir (Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 14.02.2024 tarihli ve 2024/6 E., 2024/60 K. sayılı kararı).

Cezası sonradan değiştirilen suçlarda süre, suçun işlendiği tarihteki kanuna göre hesaplanır; sonraki kanun failin lehineyse o uygulanır (TCK’nın 7. maddesinin ikinci fıkrası). Örneğin tehdit suçunun silahla işlenen halinin (TCK’nın 106. maddesinin ikinci fıkrası) cezası, 04.06.2025 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanıp aynı gün yürürlüğe giren 7550 sayılı Kanun’la iki yıldan beş yıla kadar hapisten iki yıldan yedi yıla kadar hapse çıkarılmıştır. Buna göre:

• 04.06.2025 ve sonrasında işlenen silahla tehditte üst sınır beş yılı aştığı için dava zamanaşımı 15 yıl, kesilmeyle en çok 22 yıl 6 aydır.
• Bu tarihten önce işlenen silahla tehditte eski üst sınır (beş yıl) esas alınır; süre 8 yıl, kesilmeyle en çok 12 yıldır. Ceza Genel Kurulu, 2010-2011 yıllarında işlendiği iddia edilen silahla tehdit için cezayı “iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası” olarak esas almış ve asli süreyi sekiz yıl, kesilmeyle en çok süreyi 12 yıl olarak hesaplamıştır (Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 07.01.2026 tarihli ve 2025/53 E., 2026/13 K. sayılı kararı).

b) Suç Tarihinde 18 Yaşından Küçük Olan Failler

Fiili işlediği sırada 12 yaşını doldurmuş ama 15 yaşını doldurmamış failde sürenin yarısı, 15 yaşını doldurmuş ama 18 yaşını doldurmamış failde üçte ikisi geçince kamu davası düşer (TCK’nın 66. maddesinin ikinci fıkrası). Kesilme halindeki en uzun süre de bu indirilmiş süre üzerinden bulunur. Ceza Genel Kurulu, cezası üç aydan bir yıla kadar hapis olan bir suçta 15 yaşını doldurmuş, 18 yaşını doldurmamış fail için şu hesabı yapmıştır:

“TCK'nın 66. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca asli dava zamanaşımı süresi 5 yıl 4 ay, kesintili dava zamanaşımı süresi ise 7 yıl 12 aydır.”

Kararda geçen 7 yıl 12 ay, 8 yıla eşittir (Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 06.12.2023 tarihli ve 2020/156 E., 2023/645 K. sayılı kararı).

c) Zamanaşımı İşlemeyen Suçlar

Bazı suçlarda dava zamanaşımı hiç işlemez. Soykırım (TCK’nın 76. maddesinin dördüncü fıkrası), insanlığa karşı suçlar (77. maddenin dördüncü fıkrası), bu suçları işlemek için örgüt kurma (78. maddenin üçüncü fıkrası) ve işkence (94. maddenin altıncı fıkrası) için kanun, zamanaşımının işlemeyeceğini açıkça düzenlemiştir. Zamanaşımını kaldıran ya da uzatan sonraki kanun, yürürlüğünden önce işlenen fiillere uygulanmaz. İşkencede zamanaşımının işlemeyeceği kuralı 2013 yılında 6459 sayılı Kanun’la eklenmiştir; Yargıtay 8. Ceza Dairesi, 1999 tarihli olduğu iddia edilen işkence fiilinde bu kuralın “yürürlüğe girdiği tarihten sonra işlenen suçlarda uygulanacak, geçmişe etkili olmayacaktır” diyerek süreyi suç tarihindeki kanuna göre hesaplamış ve düşme kararını onamıştır (Yargıtay 8. Ceza Dairesinin 30.05.2019 tarihli ve 2019/9943 E., 2019/7851 K. sayılı kararı). Ayrıca TCK’nın İkinci Kitabının Dördüncü Kısmında yazılı, ağırlaştırılmış müebbet, müebbet ya da on yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlar yurt dışında işlenmişse dava zamanaşımı uygulanmaz (TCK’nın 66. maddesinin yedinci fıkrası).

Dava Zamanaşımı Hangi Günden Başlar?

Dava zamanaşımı kural olarak suçun işlendiği gün başlar; suçun türüne göre başlangıç günü değişir:

Türk Ceza Kanunu’nun 66. maddesinin altıncı fıkrası:
“Zamanaşımı, tamamlanmış suçlarda suçun işlendiği günden, teşebbüs halinde kalan suçlarda son hareketin yapıldığı günden, kesintisiz suçlarda kesintinin gerçekleştiği ve zincirleme suçlarda son suçun işlendiği günden, çocuklara karşı üstsoy veya bunlar üzerinde hüküm ve nüfuzu olan kimseler tarafından işlenen suçlarda çocuğun onsekiz yaşını bitirdiği günden itibaren işlemeye başlar.”

Son kural, çocuğa karşı üstsoyu ya da üzerinde hüküm ve nüfuzu olan bir kişi tarafından işlenen her suç için geçerlidir; örneğin çocuğun cinsel istismarı suçunu üstsoy işlemişse süre çocuğun 18 yaşını bitirdiği günden başlar.

Kanunda ayrıca özel başlangıç günleri vardır:

• Aynı fiilden dolayı tekrar yargılamayı gerektiren hallerde süre, mahkemenin bu talebi kabul ettiği tarihten itibaren yeniden işlemeye başlar (TCK’nın 66. maddesinin beşinci fıkrası).
• Birden fazla evlilik suçlarında zamanaşımı, evlenmenin iptali kararının kesinleştiği tarihten itibaren işler (TCK’nın 230. maddesinin dördüncü fıkrası).
• İftira suçunda dava zamanaşımı, mağdurun fiili işlemediğinin sabit olduğu tarihten başlar (TCK’nın 267. maddesinin sekizinci fıkrası).

Suç tarihi kesin olarak belirlenemiyorsa sanığın lehine olan tarih esas alınır. Yargıtay 12. Ceza Dairesi, 2013 yılının Ocak ayında gerçekleştiği anlaşılan bir eylemde “şüpheden sanık yararlanır” ilkesiyle suç tarihini 01.01.2013 kabul etmiştir (Yargıtay 12. Ceza Dairesinin 23.10.2025 tarihli ve 2021/4363 E., 2025/7497 K. sayılı kararı).

Dava Zamanaşımı Neyle Kesilir, Kesilince Ne Kadar Uzar?

Dava zamanaşımı dört işlemle kesilir; kesilince süre yeniden işlemeye başlar, ama toplam süre kanundaki sürenin en fazla yarısı kadar uzayabilir.

Türk Ceza Kanunu’nun 67. maddesinin ikinci, üçüncü ve dördüncü fıkraları:
“Bir suçla ilgili olarak;
a) Şüpheli veya sanıklardan birinin savcı huzurunda ifadesinin alınması veya sorguya çekilmesi,
b) Şüpheli veya sanıklardan biri hakkında tutuklama kararının verilmesi,
c) Suçla ilgili olarak iddianame düzenlenmesi,
d) Sanıklardan bir kısmı hakkında da olsa, mahkûmiyet kararı verilmesi,
halinde, dava zamanaşımı kesilir.
Dava zamanaşımı kesildiğinde, zamanaşımı süresi yeniden işlemeye başlar. Dava zamanaşımını kesen birden fazla nedenin bulunması halinde, zamanaşımı süresi son kesme nedeninin gerçekleştiği tarihten itibaren yeniden işlemeye başlar.
Kesilme halinde, zamanaşımı süresi ilgili suça ilişkin olarak Kanunda belirlenen sürenin en fazla yarısına kadar uzar.”

Sayım sınırlıdır; Ceza Genel Kuruluna göre “kesme sebeplerinin de kanunda açıkça gösterilmesi gerekir” (Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 10.12.2019 tarihli ve 2017/819 E., 2019/700 K. sayılı kararı). Kolluktaki ifade, şikayet dilekçesinin verilmesi ya da yalnız soruşturma başlatılması bu sayımda yer almaz. Şüphelinin dinlenmesi süreyi ancak savcı huzurunda ifade alınması ya da hakim veya mahkeme önünde sorgu olarak yapılırsa keser (sorgu, şüpheli ya da sanığın hakim veya mahkeme tarafından dinlenmesidir: CMK’nın 2. maddesinin birinci fıkrasının (h) bendi). Yargıtay 11. Ceza Dairesi, şüphelilerin “polis merkezi amirliğinde alınan ifadelerinin zamanaşımını kesmeyeceği” sonucuna vararak 8 yıllık sürenin dolduğunu kabul etmiştir (Yargıtay 11. Ceza Dairesinin 05.02.2024 tarihli ve 2023/1079 E., 2024/940 K. sayılı kararı).

Kesilmeden sonra iki ayrı sınır birlikte işler:

• Son kesme işleminden itibaren asli süre: Son kesme işleminden sonra kanundaki sürenin tamamı (ör. 8 yıl) yeni bir kesme ya da durma olmadan geçerse dava düşer. Ceza Genel Kurulunun yukarıda anılan cinsel taciz kararında “sanık hakkında dava zamanaşımını kesen en son işlemin 02.02.2016 tarihli mahkûmiyet hükmü olup bu tarihten sonra zamanaşımını kesen veya durduran başkaca bir sebebin gerçekleşmediği” saptanmış, 8 yıllık süre 02.02.2024’te dolduğu için dava düşürülmüştür (Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 14.02.2024 tarihli ve 2024/6 E., 2024/60 K. sayılı kararı).
• Başlangıç gününden itibaren en uzun süre: Süre kaç kez kesilirse kesilsin, zamanaşımının işlemeye başladığı günden (çoğu suçta suç tarihi; yukarıdaki özel başlangıç günlerinde o gün) itibaren kanundaki sürenin bir buçuk katı (8 yıllık suçta 12 yıl) dolunca dava düşer; araya giren durma süreleri bu süreye eklenir. Yargıtay 12. Ceza Dairesi, uzlaştırma nedeniyle 16 gün duran süreyi ekleyerek “01.01.2013 olan suç tarihinden itibaren 12 yıllık kesintili zamanaşımı süresinin temyiz inceleme tarihinden önce 17.01.2025 tarihinde dolduğu” sonucuna varmış ve davayı düşürmüştür (Yargıtay 12. Ceza Dairesinin 23.10.2025 tarihli ve 2021/4363 E., 2025/7497 K. sayılı kararı).

Dava Zamanaşımı Hangi Hallerde Durur?

Durma, kanunun saydığı bir engel sürdüğü müddetçe zamanaşımının işlememesidir; engel kalkınca süre kaldığı yerden devam eder ve önceki ile sonraki süreler toplanır. Durma nedenleri kanunda sınırlı olarak sayılmıştır. Yargıtay 4. Ceza Dairesine göre “dava zamanaşımını durduran veya kesen nedenlerin kanunda açıkça gösterilmesi gerekir, bu nedenlerin yorum veya kıyas yoluyla genişletilmesi mümkün değildir” (Yargıtay 4. Ceza Dairesinin 11.03.2026 tarihli ve 2026/285 E., 2026/5115 K. sayılı kararı).

Genel durma nedenleri TCK’nın 67. maddesinin birinci fıkrasındadır:

Türk Ceza Kanunu’nun 67. maddesinin birinci fıkrası:
“Soruşturma ve kovuşturma yapılmasının, izin veya karar alınması veya diğer bir mercide çözülmesi gereken bir meselenin sonucuna bağlı bulunduğu hallerde; izin veya kararın alınmasına veya meselenin çözümüne veya kanun gereğince hakkında kaçak olduğu hususunda karar verilmiş olan suç faili hakkında bu karar kaldırılıncaya kadar dava zamanaşımı durur.”

Kanun durmayı failin yurt dışında ya da saklanıyor olmasına değil, hakkında kaçak kararı verilmiş olmasına bağlamıştır. Kaçak, Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (CMK) 247. maddesinin birinci fıkrasında “Hakkındaki soruşturmanın veya kovuşturmanın sonuçsuz kalmasını sağlamak amacıyla yurt içinde saklanan veya yabancı ülkede bulunan ve bu nedenle Cumhuriyet savcısı veya mahkeme tarafından kendisine ulaşılamayan kişi” olarak tanımlanır.

Ceza Muhakemesi Kanunu’nda ayrıca özel durma hükümleri vardır:

• Kamu davasının açılmasının ertelenmesi: “Erteleme süresince zamanaşımı işlemez.” (CMK’nın 171. maddesinin dördüncü fıkrası).
• Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB): “Denetim süresi içinde dava zamanaşımı durur.” (CMK’nın 231. maddesinin sekizinci fıkrası). Madde 16.07.2026 tarihli 7589 sayılı Kanun’la yeniden düzenlenmiş, bu cümle aynen korunmuştur. Yargıtay 4. Ceza Dairesine göre süre, HAGB kararının kesinleştiği tarihte durmaya başlar; denetim süresinde kasten yeni bir suç işlenirse ya da denetimli serbestlik yükümlülüklerine aykırı davranılırsa o tarihte yeniden işler. Daire, HAGB kararı 17.01.2013’te kesinleşen ve sanığın 14.06.2017’de yeni suç işlediği bir hakaret dosyasında, 4 yılı aşan durma süresini de hesaba katarak 8 yıllık sürenin dolduğunu ve davanın düşmesi gerektiğini kabul etmiştir (Yargıtay 4. Ceza Dairesinin 11.03.2026 tarihli ve 2026/285 E., 2026/5115 K. sayılı kararı).
• Uzlaştırma: İlk uzlaşma teklifinin yapıldığı tarihten, uzlaştırmanın sonuçsuz kaldığı ve en geç uzlaştırmacının raporunu uzlaştırma bürosuna verdiği tarihe kadar “dava zamanaşımı ile kovuşturma koşulu olan dava süresi işlemez” (CMK’nın 253. maddesinin yirmi birinci fıkrası). Uzlaşmada edimin ileri tarihe bırakılması, taksitlendirilmesi ya da süreklilik göstermesi halinde soruşturmada kamu davasının açılması ertelenir, kovuşturmada durma kararı verilir; iki halde de bu süre boyunca zamanaşımı işlemez (CMK’nın 253. maddesinin on dokuzuncu ve 254. maddesinin ikinci fıkrası).

Zamanaşımı Dolunca Ne Olur?

Zamanaşımı dolunca soruşturma evresinde kovuşturmaya yer olmadığına, kovuşturma evresinde davanın düşmesine karar verilir. Zamanaşımı kendiliğinden gözetilir; taraflar ileri sürmese de mahkeme ve Yargıtay uygular.

Türk Ceza Kanunu’nun 72. maddesinin ikinci fıkrası:
“Dava ve ceza zamanaşımı re'sen uygulanır ve bundan şüpheli, sanık ve hükümlü vazgeçemezler.”

Cumhuriyet savcısı, “kovuşturma olanağının bulunmaması” halinde kovuşturmaya yer olmadığına karar verir (CMK’nın 172. maddesinin birinci fıkrası). Kovuşturma evresinde mahkeme, Türk Ceza Kanunu’nda öngörülen düşme sebeplerinin varlığı halinde davanın düşmesine karar verir (CMK’nın 223. maddesinin sekizinci fıkrası). Temyiz incelemesinde zamanaşımının dolduğunu gören Yargıtay hükmü bozar ve yeniden yargılama gerekmediği için dosyayı geri göndermeden düşme kararını kendisi verir. Yukarıda anılan Ceza Genel Kurulu ve 12. Ceza Dairesi kararları bu yetkiyi, 5320 sayılı Kanun’un 8. maddesi uyarınca uygulanan 1412 sayılı Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu’nun 322. maddesine dayandırmıştır. Bugünkü temyiz düzeninde aynı yetki, olayın daha fazla aydınlatılmasına gerek olmadan davanın düşmesine hükmedilmesi gereken halleri de kapsayan CMK’nın 303. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendindedir.

Zamanaşımı dolan sanık, kural olarak yargılamanın sürmesini ve beraatini isteyemez. Ceza Genel Kurulu, zamanaşımı dolmuş bir dosyada Özel Dairenin esasa girerek beraat hükmünü onamasını isabetsiz bulmuş, “Şüpheli veya sanığın dava zamanaşımından vazgeçmesi mümkün değildir.” demiş ve düşme kararı vermiştir. Karar oy çokluğuyla verilmiş, altı üye karşı oy kullanmıştır (Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 07.01.2026 tarihli ve 2025/53 E., 2026/13 K. sayılı kararı). Kurul aynı kararda, dosyadaki mevcut delillere göre araştırma gerekmeden beraat verilebiliyorsa düşme yerine beraat verilmesi gerektiğini kabul eden 27.09.2023 tarihli ve 7-481 sayılı kararından, “istikrar kazanmış uygulamaya rücu edilmesi gerekmiştir” diyerek dönmüştür. Tek istisna, fiilin suç oluşturmaması ya da suç olmaktan çıkarılması gibi hiçbir araştırma gerektirmeyen, derhal beraat kararı verilebilecek hallerdir; suçun sabit olmaması bu istisnaya girmez. Kurulun incelediği dosyada yerel mahkeme suçun sabit olmadığı gerekçesiyle beraat vermişti, Kurul yine düşme kararı vermiştir:

Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 223. maddesinin dokuzuncu fıkrası:
“Derhâl beraat kararı verilebilecek hâllerde durma, düşme veya ceza verilmesine yer olmadığı kararı verilemez.”

Suçtan Doğan Tazminat Davası

Zamanaşımı ceza davasını düşürse de suçtan zarar görenin tazminat hakkı ayrıca değerlendirilir. Haksız fiilden doğan tazminat istemi, zararın ve tazminat yükümlüsünün öğrenildiği tarihten itibaren iki yıl ve her halde fiilden itibaren on yıl içinde zamanaşımına uğrar; fiil ceza kanunlarında daha uzun zamanaşımı öngörülen bir suçsa o süre uygulanır:

Türk Borçlar Kanunu’nun 72. maddesinin birinci fıkrası:
“Tazminat istemi, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak iki yılın ve her hâlde fiilin işlendiği tarihten başlayarak on yılın geçmesiyle zamanaşımına uğrar. Ancak, tazminat ceza kanunlarının daha uzun bir zamanaşımı öngördüğü cezayı gerektiren bir fiilden doğmuşsa, bu zamanaşımı uygulanır.”

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, oy çokluğuyla verdiği bir trafik kazası kararında, haksız eylem aynı zamanda suçsa ve ceza kanunu daha uzun bir süre öngörüyorsa “tazminat davası da ceza davasına ilişkin zamanaşımı süresine tabî olur” demiştir (Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 05.02.2025 tarihli ve 2023/1005 E., 2025/5 K. sayılı kararı).

Ceza Zamanaşımı Kaç Yıldır?

Ceza zamanaşımı, kesinleşen cezanın türüne ve miktarına göre 10 ile 40 yıl arasındadır; fail suç tarihinde 12 yaşını doldurmuş ama 18 yaşını doldurmamışsa süre kısalır. Dava zamanaşımından farklı olarak burada kanundaki üst sınıra değil, hükmedilen ve infaz edilmeyen kalan cezaya bakılır.

Aşağıdaki tablo, 07.11.2026 itibarıyla yürürlükte olan TCK’nın 68. maddesinin birinci ve ikinci fıkralarına göre hazırlanmıştır:

Ceza zamanaşımı hükmedilen cezaya göre hesaplandığı için 18 yaşından küçük failde önce hangi cezanın verilebileceğine bakılır. Suç tarihinde 18 yaşını doldurmamış faile, müebbet ya da ağırlaştırılmış müebbet hapis gerektiren suçlarda kural olarak süreli hapis verilir (TCK’nın 31. maddesinin ikinci ve üçüncü fıkraları); süre bu süreli cezaya göre bulunur. 12-14 yaş grubunda müebbet hiçbir halde verilmez. 15-17 yaş grubunda ise 7593 sayılı Kanun’la eklenen 31. maddenin dördüncü fıkrası, kasten öldürme (TCK’nın 81 ve 82. maddeleri) ve 87. maddenin ikinci ve dördüncü fıkralarındaki neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama suçlarında mahkemeye yaş indirimini uygulamama imkanı tanır; tablodaki müebbet satırları bu yaş grubunda yalnız bu halde uygulanır. Failin aleyhine olan bu hüküm, yürürlüğe girmesinden önce işlenen fiillere uygulanmaz (TCK’nın 7. maddesi).

Türleri farklı cezaları içeren hükümler, en ağır ceza için öngörülen sürenin geçmesiyle infaz edilmez (TCK’nın 68. maddesinin dördüncü fıkrası). Sürenin başlangıcı ve hesabı şöyledir:

Türk Ceza Kanunu’nun 68. maddesinin beşinci fıkrası:
“Ceza zamanaşımı, hükmün kesinleştiği veya infazın herhangi bir suretle kesintiye uğradığı günden itibaren işlemeye başlar ve kalan ceza miktarı esas alınarak süre hesaplanır.”

Ceza zamanaşımını kesen sebepler TCK’nın 71. maddesinde sayılmıştır:

Türk Ceza Kanunu’nun 71. maddesi:
“Mahkûmiyet hükmünün infazı için yetkili merci tarafından hükümlüye kanuna göre yapılan tebligat veya bu maksatla hükümlünün yakalanması ceza zamanaşımını keser.
Bir suçtan dolayı mahkûm olan kimse üst sınırı iki yıldan fazla hapis cezasını gerektiren kasıtlı bir suç işlediği takdirde, ceza zamanaşımı kesilir.”

Ceza zamanaşımı kesilince o güne kadar işleyen süre silinir ve süre kesilme gününden itibaren yeniden ve tam olarak işler. Dava zamanaşımındaki en fazla yarısı kadar uzama sınırı burada yoktur; Ceza Genel Kurulu bunu “Dava zamanaşımının kesilmesinin aksine, ceza zamanaşımının kesilmesinde bir üst sınır yoktur.” diye açıklamıştır (Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 20.11.2024 tarihli ve 2021/222 E., 2024/360 K. sayılı kararı).

Ceza Genel Kurulu, Resmi Gazete’de ilanen yapılan tebligatın “TCK'nın 71.maddesi kapsamında ceza zamanaşımını kesen sebeplerden biri olarak kabul edilemeyeceği” sonucuna varmıştır. Kurul aynı kararda, kanun tebligatın yanında hükümlünün fiilen yakalanmasını aradığı için yakalama emri ya da davetiye çıkarılmasının da zamanaşımını kesmeyeceğini belirtmiştir. Karar oy çokluğuyla verilmiş, dört üye ilanen tebligatın zamanaşımını kestiği görüşüyle karşı oy kullanmıştır (Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 20.11.2024 tarihli ve 2021/222 E., 2024/360 K. sayılı kararı).

Ceza zamanaşımına bağlı diğer sonuçlar şunlardır:

• Cezaya bağlı ya da hükümde belirtilen hak yoksunlukları ceza zamanaşımı doluncaya kadar devam eder (TCK’nın 69. maddesi).
• Müsadereye ilişkin hüküm, kesinleşmeden itibaren yirmi yıl geçtikten sonra infaz edilmez (TCK’nın 70. maddesi).
• Soykırım, insanlığa karşı suçlar, bu suçlar için örgüt ve işkence için verilen cezalarda da zamanaşımı işlemez (TCK’nın 76-78 ve 94. maddeleri); TCK’nın İkinci Kitabının Dördüncü Kısmında yazılı ve yurt dışında işlenen suçlardan dolayı verilmiş ağırlaştırılmış müebbet, müebbet ya da on yıldan fazla hapis cezalarında zamanaşımı uygulanmaz (TCK’nın 68. maddesinin üçüncü fıkrası). Dava zamanaşımındaki istisnadan farklı olarak burada suçun kanundaki cezasına değil, somut olarak verilen cezanın türüne ve miktarına bakılır: bu suçlardan on yıl ya da daha az hapis verilmişse ceza zamanaşımı işler.

Şikayet Süresi Ne Kadardır ve Ne Zaman Başlar?

Şikayete bağlı suçlarda şikayet süresi altı aydır ve fiilin de failin de öğrenildiği günden başlar; bu süre her halde dava zamanaşımını geçemez.

Türk Ceza Kanunu’nun 73. maddesinin birinci ve ikinci fıkraları:
“Soruşturulması ve kovuşturulması şikayete bağlı olan suç hakkında yetkili kimse altı ay içinde şikayette bulunmadığı takdirde soruşturma ve kovuşturma yapılamaz.
Zamanaşımı süresini geçmemek koşuluyla bu süre, şikayet hakkı olan kişinin fiili ve failin kim olduğunu bildiği veya öğrendiği günden başlar. Ancak, soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı olan hakaret suçu bakımından şikâyet süresi, her ne suretle olursa olsun fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren iki yılı geçemez.”

Şikayet hakkı olan birkaç kişiden biri altı aylık süreyi geçirirse bu, diğerlerinin hakkını düşürmez (TCK’nın 73. maddesinin üçüncü fıkrası).

a) Öğrenme Tarihi Nasıl Belirlenir?

Altı ay, suçun işlendiği günden değil, şikayet hakkı olan kişinin fiili ve failin kim olduğunu öğrendiği günden işler. Öğrenme tarihi savcılık ve mahkeme tarafından araştırılmalıdır. Yargıtay 4. Ceza Dairesi, sosyal medya yorumlarıyla işlenen bir hakarette paylaşımdan itibaren altı ay geçtiği gerekçesiyle verilen kovuşturmaya yer olmadığı kararını, “şikayetçi tarafından sunulan yorumlara ait çıktıların alındığı tarihin, paylaşım tarihinden 5 ay sonra olduğu dolayısıyla öğrenme tarihinin de suç tarihinden 5 ay sonra olduğu” gerekçesiyle kanun yararına bozmuştur (Yargıtay 4. Ceza Dairesinin 23.12.2025 tarihli ve 2025/9787 E., 2025/21072 K. sayılı kararı). Yargıtay 12. Ceza Dairesi de olay tarihi tartışmalı bir dosyada, güvenlik kamerası kayıtları getirtilerek “görüntü kaydının hangi tarihe ait olduğunun kuşkuya yer vermeyecek şekilde tespit edilmesi” gerektiğini, sürenin geçip geçmediğinin ancak bundan sonra belirlenebileceğini kabul etmiştir (Yargıtay 12. Ceza Dairesinin 14.04.2025 tarihli ve 2023/6550 E., 2025/3733 K. sayılı kararı).

b) Altı Ay Nasıl Hesaplanır?

Ay olarak belirlenen süre, son ayda sayı itibarıyla karşılığı olan günün mesai saati bitiminde sona erer; son gün tatile rastlarsa süre tatilin ertesi günü biter (CMK’nın 39. maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkraları). Şikayet UYAP üzerinden elektronik ortamda yapılıyorsa mesai saati sınırı yoktur: “Elektronik ortamda yapılan işlemlerde süre gün sonunda biter.” (CMK’nın 38/A maddesinin dokuzuncu fıkrası). Yargıtay 4. Ceza Dairesi, suç tarihi 11.11.2023 olan bir hakarette “6 aylık şikayet süresinin 11.05.2024 tarihinde dolduğu ancak bu tarihin cumartesi güne rastlaması sebebiyle şikayet süresinin 13.05.2024 tarihine uzayacağı” sonucuna varmış ve 13.05.2024’te yapılan şikayeti süresinde saymıştır (Yargıtay 4. Ceza Dairesinin 21.04.2026 tarihli ve 2026/2227 E., 2026/7423 K. sayılı kararı).

c) Şikayet Süresi Durur ya da Kesilir mi?

Hayır. Şikayet süresi hak düşürücü bir süredir. Ceza Genel Kurulu bunu şöyle ifade etmiştir: “Zamanaşımından farklı olarak şikâyet süresi hak düşürücü bir süre olması nedeniyle kesilmesi veya durması da söz konusu değildir.” (Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 07.05.2020 tarihli ve 2018/240 E., 2020/193 K. sayılı kararı). Bu nedenle aynı olayla ilgili bir hukuk davasının görülmesi altı aylık süreyi uzatmaz. Kurulun incelediği dosyada mağdurlar işgali ve faili, failin açtığı tapu davasının dilekçesi kendilerine 12.03.2010’da tebliğ edilince öğrenmiş, şikayet ise hukuk davası sonuçlandıktan sonra, 02.03.2012’de yapılmıştı; Kurul şikayeti altı aylık hak düşürücü süreden sonra yapılmış saymıştır.

Bu kuralın tek istisnası, kanun koyucunun özel bir hükümle süreyi açıkça durdurmasıdır. Covid-19 salgını sırasında 7226 sayılı Kanun’un geçici 1. maddesi şikayet süreleri ve hak düşürücü süreler dahil sürelerin 13.03.2020’den itibaren durmasını öngörmüş, durma Cumhurbaşkanı kararıyla 15.06.2020’ye kadar uzatılmıştır; dava ve ceza zamanaşımı süreleri ise kapsam dışında tutulmuştur. Yargıtay 12. Ceza Dairesi, 24.10.2019 tarihli taksirle yaralamada şikayet süresinin 13.03.2020’de durduğunu ve 15.06.2020’de yeniden işlemeye başladığını kabul ederek 23.06.2020’de yapılan şikayeti süresinde saymıştır (Yargıtay 12. Ceza Dairesinin 15.06.2021 tarihli ve 2021/2346 E., 2021/4927 K. sayılı kararı).

d) Zamanaşımı Şikayet Süresinin Dış Sınırıdır

Altı ay öğrenme gününden başladığı için suçun öğrenilmesi yıllar sonra da olabilir; ancak şikayet her halde dava zamanaşımı dolmadan yapılmalıdır. Yargıtay 4. Ceza Dairesi, 07.03.2015’te sosyal medyada yapılan ve mağdurun 30.10.2023’te öğrendiğini bildirdiği bir hakarette, “suç tarihinden şikayet tarihine kadar 8 yıllık olağan dava zamanaşımının gerçekleşmiş olduğu” gerekçesiyle mahkumiyet hükmünü kanun yararına bozmuş ve davayı düşürmüştür (Yargıtay 4. Ceza Dairesinin 15.04.2026 tarihli ve 2026/3142 E., 2026/7059 K. sayılı kararı).

e) Hakarette İki Yıllık Üst Sınır

Hakaret suçunda şikayet süresi için ikinci bir dış sınır vardır: altı ay öğrenmeden işlese de şikayet süresi “her ne suretle olursa olsun fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren iki yılı geçemez” (TCK’nın 73. maddesinin ikinci fıkrasının ikinci cümlesi). Bu cümle 7531 sayılı Kanun’la eklenmiş ve 14.11.2024’te yürürlüğe girmiştir. Örneğin Ocak 2025’te yapılan bir paylaşımı mağdur Mart 2027’de öğrenirse, öğrenmeden itibaren altı ay henüz dolmamış olsa da fiilden itibaren iki yıl geçtiği için şikayet yapılamaz. Türk Ceza Kanunu’nda iki yıllık sınır yalnız hakaret için öngörülmüştür; kanundaki diğer şikayete bağlı suçlarda dış sınır dava zamanaşımıdır. İcra ve İflas Kanunu’ndaki suçlarda ve karşılıksız çekte ise şikayet hakkı her halde fiilden itibaren bir yıl geçince düşer (aşağıda, özel kanunlar).

Yeni sınır, yürürlüğe girdiği tarihte soruşturma ya da kovuşturma evresinde bulunan dosyalara uygulanmaz:

Ceza Muhakemesi Kanunu’nun geçici 7. maddesinin birinci fıkrası:
“Bu maddeyi ihdas eden Kanunla 5237 sayılı Kanunun 73 üncü maddesinin ikinci fıkrasında yapılan düzenleme, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla soruşturma veya kovuşturma evresine geçilmiş dosyalar bakımından uygulanmaz.”

Hakarette mağdur şikayet etmeden önce ölürse ya da suç ölmüş kişinin hatırasına karşı işlenmişse, ölenin ikinci dereceye kadar üstsoy ve altsoyu, eşi ya da kardeşleri şikayette bulunabilir (TCK’nın 131. maddesinin ikinci fıkrası).

f) Kesintisiz Suçlarda Şikayet Süresi: Görüşler Ayrışıyor

Kesintisiz suçlarda, örneğin başkasının taşınmazının işgal edilmesinde, şikayet süresinin ne zaman başlayacağı konusunda Yargıtay içinde iki görüş vardır.

• Ceza Genel Kurulunun görüşü: Ceza Genel Kurulu, hakkı olmayan yere tecavüz suçuna ilişkin 2020 tarihli kararında, kesintisiz suçlarda da “şikâyet süresinin işlemeye başladığı tarih olarak mağdurun veya suçtan zarar görenin hem fiili, hem de failin kim olduğunu bildiği veya öğrendiği tarihin esas alınması gerektiği” sonucuna varmış ve süresinde şikayet bulunmadığı için davayı düşürmüştür. Karar bu konuda oy çokluğuyla verilmiştir (Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 07.05.2020 tarihli ve 2018/240 E., 2020/193 K. sayılı kararı).
• Yargıtay 8. Ceza Dairesinin görüşü: Daire, hakkı olmayan yere tecavüzün temadi eden bir suç olduğunu belirterek “Bu itibarla fiilin devam ettiği sürece şikayet hakkının da devam edeceği kabul edilmelidir.” demiştir. Bölge adliye mahkemesi Ceza Genel Kurulunun görüşüyle direnmiş, Daire direnme kararını yerinde görmeyerek dosyayı 16.12.2025’te Ceza Genel Kuruluna göndermiştir (Yargıtay 8. Ceza Dairesinin 16.12.2025 tarihli ve 2024/21676 E., 2025/10784 K. sayılı kararı).

Mesele Ceza Genel Kurulunun önüne yeniden gelmiştir. Bu yazının hazırlandığı tarihte Kurulun bu dosyada verdiği karara rastlanmamıştır. Hak kaybı yaşamamak için kesintisiz suçlarda da şikayetin, fiilin ve failin öğrenildiği günden itibaren altı ay içinde yapılması güvenli yoldur.

Şikayet Nereye Yapılır, Süre Kaçarsa Ne Olur?

Şikayet Cumhuriyet başsavcılığına ya da kolluğa yapılır; valilik, kaymakamlık ve mahkemeye yapılan şikayet de başsavcılığa gönderilir. Şikayetin yazılı ya da sözlü yapılması mümkündür:

Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 158. maddesi:
“Suça ilişkin ihbar veya şikâyet, Cumhuriyet Başsavcılığına veya kolluk makamlarına yapılabilir.
Valilik veya kaymakamlığa ya da mahkemeye yapılan ihbar veya şikâyet, ilgili Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilir.
Yurt dışında işlenip ülkede takibi gereken suçlar hakkında Türkiye'nin elçilik ve konsolosluklarına da ihbar veya şikâyette bulunulabilir. …
İhbar veya şikâyet yazılı veya tutanağa geçirilmek üzere sözlü olarak yapılabilir.”

Başvurunun nasıl hazırlanacağı suç duyurusu yazımızda anlatılmıştır. Şikayetin kanunda sayılan mercilere yapılması önemlidir. Yargıtay 4. Ceza Dairesi, mağdurun mesajlar için CİMER’e başvurduğu, ifadesinin ise mesajlardan iki yıldan uzun süre sonra alındığı bir hakaret dosyasında, altı ay içinde “usulüne uygun olarak yetkili makamlara yapılmış bir şikayet başvurusu” bulunmadığı gerekçesiyle davanın düşmesine karar vermiştir (Yargıtay 4. Ceza Dairesinin 08.01.2026 tarihli ve 2025/10708 E., 2026/868 K. sayılı kararı). CİMER’in şikayeti değerlendirmeye yetkili makam olmadığı görüşü Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının isteminde yer almış, Daire istemi kabul etmiştir. Bu tek bir karardır; yine de hak kaybı yaşamamak için şikayetin doğrudan başsavcılığa ya da kolluğa yapılması güvenli yoldur.

Süre geçirilmişse şikayete bağlı suç hakkında soruşturma ve kovuşturma yapılamaz (TCK’nın 73. maddesinin birinci fıkrası): soruşturma evresinde kovuşturmaya yer olmadığına, kovuşturma evresinde davanın düşmesine karar verilir. Ceza Genel Kurulu, şikayet hakkının süresinde kullanılmadığı bir dosyada yerel mahkemenin beraat hükmünü bozmuş ve davanın düşmesine karar vermiştir (Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 07.05.2020 tarihli ve 2018/240 E., 2020/193 K. sayılı kararı). Suçun şikayete bağlı olduğu ancak kovuşturma evresinde anlaşılırsa, mağdur açıkça şikayetten vazgeçmedikçe yargılamaya devam olunur (CMK’nın 158. maddesinin yedinci fıkrası). Bu istisna, suçun baştan şikayete bağlı olduğu açıkça anlaşılan dosyalarda uygulanmaz; savcılık bunu gözetmeden dava açmışsa sonuç değişmez. Kurula göre bu durumda “bu husus dikkate alınmaksızın kamu davası açılmış ve kovuşturma evresine geçilmiş olması, şikâyetin süresinde yapılmadığı gerçeğini değiştirmeyecektir”.

Ceza yolunun kapanması, hukuk yolunu kapatmaz. Aynı kararda Kurul, “süresi içinde şikâyet hakkını kullanmayan mağdur veya suçtan zarar gören bakımından hukuk davası yolu ile tecavüze son verilmesinin sağlanabileceği” belirtmiştir.

Hangi Suçlar Şikayete Bağlıdır?

Bir suçun şikayete bağlı olup olmadığı kanunda açıkça yazılıdır; bu koşul çoğunlukla suçun kendi maddesinde, bazen bölümün ortak hükmünde (ör. TCK’nın 139 ve 167. maddeleri) yer alır. Kanunda şikayet koşulu yoksa suç kendiliğinden (resen) soruşturulur. Şikayet koşulu yalnız temel halin yazılı olduğu fıkraya bağlanmışsa, temel halin şikayete bağlı olması nitelikli halleri şikayete bağlı yapmaz. Koşul suçun ya da bölümün tamamına bağlanmışsa nitelikli haller de şikayete bağlıdır: hakarette TCK’nın 131. maddesinin birinci fıkrası yalnız kamu görevlisine görevinden dolayı işlenen hakareti, özel hayata ve hayatın gizli alanına karşı suçlarda 139. maddenin birinci fıkrası yalnız kişisel verilere ilişkin suçları şikayet koşulunun dışında tutar. Ceza Genel Kurulu, cinsel tacizin çocuğa karşı ve TCK’nın 105. maddesinin ikinci fıkrasındaki nitelikli hallerinin şikayete bağlı olmadığını, “basit hâlinin soruşturulması ve kovuşturulmasının şikâyete tabi olmasının söz konusu suçun nitelikli hâllerini de şikâyete tabi hâle getirmemesi” gerekçesiyle oy çokluğuyla kabul etmiştir (Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 17.01.2024 tarihli ve 2023/565 E., 2024/11 K. sayılı kararı). Cinsel saldırıda da durum aynıdır: Kurul, 6545 sayılı Kanun’un gerekçesine ve önceki kararlarına dayanarak temel halle TCK’nın 102. maddesinin üçüncü fıkrasındaki nitelikli haller (ör. silahla ya da birden fazla kişi tarafından birlikte işlenmesi) birlikte gerçekleşirse “soruşturma ve kovuşturma yapılabilmesi şikâyete bağlı olmayacağı” sonucunu benimsemiştir (Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 24.01.2024 tarihli ve 2024/4 E., 2024/39 K. sayılı kararı).

Türk Ceza Kanunu’nda şikayete bağlı başlıca suçlar şunlardır (07.11.2026 itibarıyla yürürlükteki madde metinlerine göre):

Tablodaki suçların ayrıntısı ilgili yazılarımızdadır: kasten yaralama, konut dokunulmazlığının ihlali ve mala zarar verme.

Sık karıştırılan bir nokta şudur: temel hırsızlık (TCK’nın 141. maddesi), temel dolandırıcılık (157. madde) ve hayata, vücut ya da cinsel dokunulmazlığa yönelik tehdit (106. maddenin birinci fıkrasının ilk cümlesi) şikayete bağlı değildir. Bu suçlar, şikayete bağlı olup olmadığına bakılmaksızın uzlaştırma kapsamındadır (CMK’nın 253. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi). Mağdurun şikayetten vazgeçmesi bu suçlarda davayı düşürmez; altı aylık şikayet süresi de bu suçlar için geçerli değildir. Aşağıda anlatılan akrabalar arasındaki hal bunun istisnasıdır. Hakaret ise şikayete bağlı olmasına rağmen uzlaştırma dışındadır (CMK’nın 253. maddesinin üçüncü fıkrası); 25.12.2025 itibarıyla soruşturma ya da kovuşturma evresinde olup uzlaşmanın sağlanmış olduğu dosyalar eski hükme göre sonuçlandırılır (CMK’nın geçici 8. maddesi).

Akrabalar arasında işlenen malvarlığı suçlarında ayrı bir kural vardır. Yağma ve nitelikli yağma dışındaki malvarlığı suçları (ör. hırsızlık, dolandırıcılık, mala zarar verme) ayrılık kararı verilmemiş eşin, üstsoy ya da altsoyun, bu derecedeki kayın hısımının, evlat edinen ya da evlatlığın veya aynı konutta yaşayan kardeşin zararına işlenirse faile ceza verilmez (TCK’nın 167. maddesinin birinci fıkrası). Ceza Genel Kurulunun belirttiği üzere bu halde “soruşturma yapılacağı ancak ceza verilemeyeceği” düzenlenmiştir (Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 28.12.2022 tarihli ve 2020/233 E., 2022/849 K. sayılı kararı). Ayrılık kararı verilmiş eşin, ayrı konutta yaşayan kardeşin ya da aynı konutta yaşayan amca, dayı, hala, teyze, yeğen veya ikinci derece kayın hısımının zararına işlenirse kovuşturma şikayete bağlıdır ve verilecek ceza yarı oranında indirilir (aynı maddenin ikinci fıkrası). Yargıtay 2. Ceza Dairesi, kardeşler arasındaki bir hırsızlıkta mağdur duruşmada şikayetçi olmadığını bildirip sanık da vazgeçmeyi kabul edince “kovuşturması şikâyete bağlı hırsızlık suçundan açılan davanın” düşürülmesi gerektiğini belirtmiş ve dosyayı, kanun yararına bozma yoluna gidilip gidilmeyeceğinin takdiri için Adalet Bakanlığına sunulmak üzere göndermiştir (Yargıtay 2. Ceza Dairesinin 16.12.2025 tarihli ve 2025/14877 E., 2025/23184 K. sayılı kararı).

Özel Kanunlarda Farklı Şikayet ve Dava Süreleri

Bazı özel kanunlar Türk Ceza Kanunu’ndaki altı aylık süreden farklı süreler öngörür:

• İcra ve İflas Kanunu’ndaki suçlar: İcra ve İflas Kanunu’nun cezai hükümler bölümündeki fiillerde (ör. nafaka kararına uymama) şikayet hakkı “fiilin öğrenildiği tarihten itibaren üç ay ve her halde fiilin işlendiği tarihten itibaren bir yıl geçmekle düşer” (İcra ve İflas Kanunu’nun 347. maddesi).
• Karşılıksız çek: Suç hamilin şikayetine bağlıdır; davalar icra mahkemesinde görülür ve İcra ve İflas Kanunu’nun 347. maddesi de uygulanır. Bu suçta önödeme, uzlaşma ve hükmün açıklanmasının geri bırakılması uygulanmaz (5941 sayılı Çek Kanunu’nun 5. maddesi).
• Basın yoluyla işlenen suçlar: Basılmış eserler ve internet haber siteleri yoluyla işlenen suçlarda ceza davası, bir muhakeme şartı olarak günlük süreli yayınlar ve internet haber siteleri yönünden dört ay, diğer basılmış eserler yönünden altı ay içinde açılmalıdır. Kovuşturulması şikayete bağlı suçlarda bu süre suçun işlendiğinin öğrenildiği tarihten başlar ve dava zamanaşımını aşamaz (5187 sayılı Basın Kanunu’nun 26. maddesi).

Şikayetten Vazgeçme Davayı Düşürür mü?

Evet. Şikayete bağlı suçta mağdurun vazgeçmesi, kural olarak hüküm kesinleşinceye kadar davayı düşürür; sanık vazgeçmeyi kabul etmezse yargılama sürer.

Türk Ceza Kanunu’nun 73. maddesinin dördüncü, beşinci, altıncı ve yedinci fıkraları:
“Kovuşturma yapılabilmesi şikayete bağlı suçlarda kanunda aksi yazılı olmadıkça suçtan zarar gören kişinin vazgeçmesi davayı düşürür ve hükmün kesinleşmesinden sonraki vazgeçme cezanın infazına engel olmaz.
İştirak halinde suç işlemiş sanıklardan biri hakkındaki şikayetten vazgeçme, diğerlerini de kapsar.
Kanunda aksi yazılı olmadıkça, vazgeçme onu kabul etmeyen sanığı etkilemez.
Kamu davasının düşmesi, suçtan zarar gören kişinin şikayetten vazgeçmiş olmasından ileri gelmiş ve vazgeçtiği sırada şahsi haklarından da vazgeçtiğini ayrıca açıklamış ise artık hukuk mahkemesinde de dava açamaz.”

Kesinleşmeden sonraki vazgeçmenin infaza engel olmaması, “kanunda aksi yazılı olmadıkça” geçerlidir. Karşılıksız çek bunun örneğidir: şikayetten vazgeçilirse mahkeme yargılama aşamasında davanın düşmesine, mahkumiyet kesinleşmişse hükmün bütün sonuçlarıyla ortadan kaldırılmasına karar verir (5941 sayılı Çek Kanunu’nun 6. maddesinin birinci ve ikinci fıkraları).

Birden çok fail varsa mağdur vazgeçmeyi faillerden yalnız biriyle sınırlayamaz: suç şikayete bağlıysa ve iştirak halinde işlenmişse, biri hakkındaki vazgeçme diğerlerine de uzanır. Ceza Genel Kurulu bu sonucun “suçun takibinin şikâyete bağlı suçlardan olması ve suçun iştirak hâlinde işlenmesi şartlarına bağlı bulunması” gerektiğini belirtmiştir (Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 15.10.2019 tarihli ve 2017/29 E., 2019/598 K. sayılı kararı). Vazgeçmeyi kabul ise her sanık için ayrı aranır; Yargıtay 22. Ceza Dairesi, diğer fail hakkında vazgeçme nedeniyle düşme kararı verilen dosyada sanığa vazgeçmeyi kabul edip etmediği sorulmadan mahkumiyet kurulmasını bozma nedenlerinden biri saymıştır (Yargıtay 22. Ceza Dairesinin 08.07.2015 tarihli ve 2015/4033 E., 2015/3534 K. sayılı kararı).

Vazgeçme, temyiz aşamasında da sonuç doğurur. Ceza Genel Kurulu, eşe karşı nitelikli cinsel saldırı suçunda katılan vekilinin temyiz aşamasında şikayetten vazgeçtiği, sanık müdafiinin de vazgeçmeyi kabul ettiği dosyada davanın düşmesine oy birliğiyle karar vermiştir (Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 30.10.2025 tarihli ve 2025/390 E., 2025/448 K. sayılı kararı).

Sanığın kabulü aranmasının amacı, beraat etme ihtimali olan sanığa yargılamanın sürmesini isteme imkanı tanımaktır. Yargıtay 4. Ceza Dairesi, Ceza Genel Kurulunun görüşünü benimseyerek kuralın amacını “beraat etme ihtimali bulunan sanık hakkında yargılamaya devam olunarak suçun sabit olmaması hâlinde sanığın beraatine”, suç sabitse davanın düşmesine karar verilmesi olarak açıklamıştır. Sanığa vazgeçmeyi kabul edip etmediği sorulmadan mahkumiyet kurulan dosyada Daire, suç sabit olduğu için davanın düşmesine karar vermiştir (Yargıtay 4. Ceza Dairesinin 11.06.2024 tarihli ve 2024/4296 E., 2024/8583 K. sayılı kararı).

Kabulün de belirli bir şekli yoktur. Ceza Genel Kuruluna göre “Vazgeçmeyi kabul edip etmeme sanığın tekelinde olan bir hak olup sanık müdafisinin bu konuda açıkça yetkilendirilmiş olması gerekmektedir.” Kabul yazılı ya da sözlü yapılabileceği gibi, “vazgeçme iradesinin açıkça ortaya konulduğu oturumda buna itiraz edilmemesi suretiyle zımnen de gerçekleşebilir” (Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 15.10.2020 tarihli ve 2018/589 E., 2020/421 K. sayılı kararı). Yargılamanın sürmesini isteyen sanık, vazgeçmenin açıklandığı oturumda kabul etmediğini açıkça bildirmelidir.

Vazgeçmenin belirli bir şekli yoktur. Savcılık, mahkeme, kolluk ya da noter önünde veya dilekçeyle yapılabilir; Yargıtay 4. Ceza Dairesine göre “şikayetten vazgeçme iradesinin şüpheye yer bırakmayacak şekilde belirlenmesi yeterli” olup bu beyanın CMK’nın 158. maddesindeki merciler önünde yapılması zorunlu değildir. Daire, kimlik tespiti yapılmamış ve havalesi bulunmayan bir vazgeçme dilekçesinin mağdura ait olup olmadığının araştırılmasını istemiştir (Yargıtay 4. Ceza Dairesinin 13.05.2025 tarihli ve 2025/3839 E., 2025/8963 K. sayılı kararı).

Vazgeçme ceza davasını düşürür, tazminat hakkını kendiliğinden düşürmez: mağdur, vazgeçerken şahsi haklarından da vazgeçtiğini ayrıca açıklamışsa hukuk mahkemesinde dava açamaz (TCK’nın 73. maddesinin yedinci fıkrası). Uzlaştırma kapsamındaki suçlarda uzlaşma sağlanırsa, uzlaşma anında tespit edilemeyen ya da uzlaşmadan sonra ortaya çıkan zararlar hariç, soruşturma konusu suç nedeniyle tazminat davası açılamaz; açılmış olan davadan feragat edilmiş sayılır (CMK’nın 253. maddesinin on dokuzuncu fıkrası).

Sıkça Sorulan Sorular

Hakaret davası kaç yılda zamanaşımına uğrar?

Hakaretin temel halinde dava zamanaşımı 8 yıldır, kesilmeyle en çok 12 yıla uzar. Suçun cezası üç aydan iki yıla kadar hapis ya da adli para cezası olduğu için TCK’nın 66. maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi uygulanır. Şikayet ise öğrenmeden itibaren altı ay içinde ve her halde fiilden itibaren iki yıl içinde yapılmalıdır. İki yıllık sınır, 14.11.2024’te soruşturma ya da kovuşturma evresinde bulunan dosyalara uygulanmaz (CMK’nın geçici 7. maddesi).

Kolluktaki ifade zamanaşımını keser mi?

Hayır. TCK’nın 67. maddesinin ikinci fıkrası yalnız şüpheli ya da sanığın savcı huzurunda ifadesinin alınmasını veya sorguya çekilmesini kesme sebebi sayar. Tutuklama kararı, iddianame ve mahkumiyet kararı da süreyi keser.

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) kararından sonra zamanaşımı işler mi?

Hayır, denetim süresi boyunca dava zamanaşımı durur (CMK’nın 231. maddesinin sekizinci fıkrası). Durma, HAGB kararının kesinleşmesiyle başlar; denetim süresinde kasten yeni suç işlenirse ya da yükümlülüklere aykırı davranılırsa o tarihte süre yeniden işler.

Zamanaşımı dolan davada sanık beraat isteyebilir mi?

Kural olarak hayır. Zamanaşımından vazgeçilemez ve düşme kararı verilir; ancak fiil suç oluşturmuyorsa ya da suç olmaktan çıkarılmışsa, yani hiçbir araştırma gerektirmeden derhal beraat kararı verilebilecek bir durum varsa, mahkeme düşme yerine beraat kararı verir (CMK’nın 223. maddesinin dokuzuncu fıkrası). Delillerin yetersiz olması bu istisnaya girmez. Ceza Genel Kurulu bu yöndeki kararını oy çokluğuyla vermiştir.

CİMER başvurusu şikayet yerine geçer mi?

Güvenli değildir. CMK’nın 158. maddesi şikayetin Cumhuriyet başsavcılığına ya da kolluğa yapılacağını düzenler. Yargıtay 4. Ceza Dairesi, CİMER başvurusu bulunan bir dosyada altı ay içinde yetkili makamlara yapılmış usulüne uygun bir şikayet bulunmadığı gerekçesiyle davayı düşürmüştür.

Ceza zamanaşımı dolan ceza infaz edilir mi?

Hayır. TCK’nın 68. maddesindeki süre dolunca ceza infaz edilmez. Süre, hükmün kesinleştiği ya da infazın kesintiye uğradığı günden kalan ceza üzerinden işler; infaz için hükümlüye kanuna göre yapılan tebligat, hükümlünün yakalanması ya da üst sınırı iki yıldan fazla hapis gerektiren kasıtlı bir suç işlemesi süreyi keser.

Şikayet süresi kaçırılırsa hukuk davası açılabilir mi?

Evet. Şikayet süresinin geçmesi ceza soruşturmasını engeller, hukuk davasını engellemez. Tazminat istemi kendi zamanaşımı süresine tabidir (TBK’nın 72. maddesi). Mülkiyete dayalı el atmanın önlenmesi davası ise kural olarak zamanaşımına ve hak düşürücü süreye tabi değildir (Yargıtay 1. Hukuk Dairesinin 13.12.2017 tarihli ve 2015/5679 E., 2017/7298 K. sayılı kararı). Ceza Genel Kurulu da süresinde şikayet etmeyen mağdurun hukuk davası yoluyla saldırıya son verdirebileceğini belirtmiştir.