Ceza HukukuBağlı olduğu rehber: Ceza Davaları ve Ceza Yargılaması 2026
Cinsel Taciz Suçu ve Cezası (TCK 105. Madde) 2026
Cinsel taciz suçu, bir kimseyi cinsel amaçlı olarak rahatsız etmektir; mağdurun vücuduna fiziksel temas aranmaz. Türk Ceza Kanununun 105. maddesine göre temel ceza üç aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır; fiilin çocuğa karşı işlenmesi halinde altı aydan üç yıla kadar hapis cezası verilir. Suçun nitelikli hallerinde ceza yarı oranında artırılır; mağdur bu nedenle işini, okulunu veya ailesini bırakmak zorunda kalmışsa ceza bir yıldan az olamaz. Bu yazıda suçun unsurlarını, cezayı, şikayet ve zamanaşımı rejimini, ispatı ve güncel Yargıtay uygulamasını ele alıyoruz.
Cinsel Taciz Suçu Nedir?
Cinsel taciz suçu, Türk Ceza Kanununun "Cinsel Dokunulmazlığa Karşı Suçlar" başlıklı bölümünde, 105. maddesinde düzenlenmiştir. Madde, mağdurun vücut dokunulmazlığını ihlal etmeyen cinsel davranışları cezalandırır. Fiil, mağdurun vücut dokunulmazlığını ihlal eden cinsel bir davranışa dönüşürse artık cinsel tacizden değil, aynı bölümde düzenlenen cinsel saldırı suçundan söz edilir; ancak her fiziksel temas tek başına cinsel saldırı sayılmaz. Temas içeren davranışın niteliği ve mağdurun yaşı ayrıca değerlendirilir.
Madde gerekçesinde cinsel taciz, "cinsel yönden, ahlâk temizliğine aykırı olarak mağdurun rahatsız edilmesi" biçiminde tanımlanmıştır. Tanım iki unsuru öne çıkarır: fiil cinsel nitelik taşımalı ve mağdur yönünden rahatsız edici nitelikte olmalıdır. Bu nitelikleri taşımayan kaba sözler ya da rahatsız edici davranışlar, koşulları varsa hakaret veya tehdit suçunu oluşturur.
Türk Ceza Kanununun 105. maddesi:
“(1) Bir kimseyi cinsel amaçlı olarak taciz eden kişi hakkında, mağdurun şikayeti üzerine, üç aydan iki yıla kadar hapis cezasına veya adlî para cezasına fiilin çocuğa karşı işlenmesi hâlinde altı aydan üç yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.
(2) Suçun;
a) Kamu görevinin veya hizmet ilişkisinin ya da aile içi ilişkinin sağladığı kolaylıktan faydalanmak suretiyle,
b) Vasi, eğitici, öğretici, bakıcı, koruyucu aile veya sağlık hizmeti veren ya da koruma, bakım veya gözetim yükümlülüğü bulunan kişiler tarafından,
c) Aynı işyerinde çalışmanın sağladığı kolaylıktan faydalanmak suretiyle,
d) Posta veya elektronik haberleşme araçlarının sağladığı kolaylıktan faydalanmak suretiyle,
e) Teşhir suretiyle,
işlenmesi hâlinde yukarıdaki fıkraya göre verilecek ceza yarı oranında artırılır. Bu fiil nedeniyle mağdur; işi bırakmak, okuldan veya ailesinden ayrılmak zorunda kalmış ise verilecek ceza bir yıldan az olamaz.”
Maddenin birinci fıkrası suçun temel şeklini, ikinci fıkrası nitelikli hallerini düzenler. Birinci fıkranın son cümlesi, fiilin çocuğa karşı işlenmesi halinde cezayı ağırlaştırır. İkinci fıkrada sayılan haller ise failin konumundan, işyeri veya aile ilişkisinden, iletişim aracından ya da teşhir suretiyle işlenmesinden doğan artırım nedenleridir.
a) Basit Hali
Suçun temel şekli, 105. maddenin birinci fıkrasının ilk cümlesinde düzenlenmiştir. Buna göre bir kimseyi cinsel amaçlı olarak taciz eden kişi hakkında, mağdurun şikayeti üzerine, üç aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezasına hükmolunur. Cezanın hapis ya da adli para cezası olarak belirlenmesi hakimin takdirine bırakılmıştır; ancak hapis cezası seçildikten sonra bu ceza, seçimlik ceza öngörülen suçlarda adli para cezasına çevrilemez.
Basit halde suçun oluşması için failin cinsel amaçla hareket etmesi, mağdurun rızasının bulunmaması ve fiilin objektif olarak rahatsız edici nitelikte olması gerekir. Mağdurun ayrıca psikolojik zarar gördüğünün kanıtlanması aranmaz; rahatsızlığın suç teorisindeki yeri öğretide tartışmalıdır. Vücuda temas aranmaz. Fiilin ani ya da devamlı nitelikte olması mümkündür.
b) Nitelikli Halleri
Suçun nitelikli halleri 105. maddenin ikinci fıkrasında sayılmıştır. Bu hallerin ortak sonucu, temel cezanın yarı oranında artırılmasıdır.
Bent | Nitelikli hal |
|---|---|
a | Kamu görevinin, hizmet ilişkisinin veya aile içi ilişkinin sağladığı kolaylıktan faydalanmak |
b | Vasi, eğitici, öğretici, bakıcı, koruyucu aile, sağlık hizmeti veren ya da koruma, bakım veya gözetim yükümlülüğü bulunan kişi olmak |
c | Aynı işyerinde çalışmanın sağladığı kolaylıktan faydalanmak |
d | Posta veya elektronik haberleşme araçlarının sağladığı kolaylıktan faydalanmak |
e | Teşhir suretiyle işlemek |
105/2'nin (a), (c) ve (d) bentlerinde artırım için failin bu konumdan veya ilişkiden gerçekten yararlanması gerekir. (b) bendinde ise failin vasi, eğitici, öğretici, bakıcı, koruyucu aile, sağlık hizmeti veren ya da koruma, bakım veya gözetim yükümlülüğü bulunan kişi olması ve mağdurla arasında bu sıfatın gerektirdiği eğitim, bakım, gözetim, sağlık hizmeti veya koruyucu aile ilişkisinin bulunması gerekir. Failin sıfatı tek başına, mağdurla ilişkisi yoksa bu bendi uygulatmaz. (e) bendindeki teşhirde aranan bir konum ya da ilişki yararı yoktur. Örneğin aynı işyerinde çalışan kişiler arasındaki tacizde, fiil işyeri ilişkisinin sağladığı kolaylıktan faydalanılarak işlenmişse 105. maddenin ikinci fıkrasının (c) bendi uygulanır. Telefon, mesaj, e-posta veya sosyal medya yoluyla işlenen tacizde ise aynı fıkranın (d) bendi gündeme gelir.
Teşhir suretiyle işlenen cinsel taciz, cinsel organın mağdura gösterilmesi gibi davranışları kapsar. Bu halin, Türk Ceza Kanununun 225. maddesindeki hayasızca hareketler suçundan farkı, teşhirin belirli bir kişiye yönelik olması ve aleni olmasının gerekmemesidir. Kanun koyucu bu farkı, 6545 sayılı Kanunun gerekçesinde açıkça belirtmiştir.
Cinsel Taciz Suçunun Şartları ve Unsurları
Cinsel taciz suçunun unsurları, somut olayın kendi koşulları içinde değerlendirilir. Aynı söz ya da davranış, taraflar arasındaki ilişkiye, söylenme biçimine, yere ve zamana göre suç oluşturabileceği gibi suç oluşturmayabilir. Bu nedenle suçun maddi ve manevi unsurlarının ayrı ayrı belirlenmesi gerekir.
a) Suç Fiili
Cinsel taciz, serbest hareketli bir suçtur. Söz, yazı, işaret veya herhangi bir hareketle işlenebilir. Mağdurun vücuduna temas edilmemesi suçun temel özelliğidir. Fiil ani olabileceği gibi, devamlı nitelikte de gerçekleşebilir.
Uygulamada cinsel taciz; cinsel içerikli söz söyleme, mesaj, mektup veya e-posta gönderme, cinsel amaçlı el veya vücut hareketi yapma, öpücük atma, cinsel ilişki teklif etme ve cinsel organı gösterme gibi davranışlarla işlenir. Bu liste sınırlı değildir; önemli olan davranışın cinsel niteliği ve mağdurda rahatsızlık doğurmasıdır.
Mesajla işlenen tacizde mesajın cinsel içerik taşıması gerekir. Yargıtay 14. Ceza Dairesi, eski kız arkadaşına Facebook üzerinden çok sayıda cinsel içerikli mesaj gönderilmesini cinsel taciz olarak kabul etmiştir (Yargıtay 14. Ceza Dairesinin 11.01.2016 tarihli ve 2014/1955 E., 2016/25 K. sayılı kararı). Buna karşılık cinsel içerik taşımayan, arkadaşlık kurma amacıyla gönderilen birkaç mesaj cinsel taciz sayılmamıştır (Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 27.02.2020 tarihli ve 2017/668 E., 2020/141 K. sayılı kararı).
Arkadaşlık, tanışma veya evlilik teklifi kural olarak cinsel taciz değildir. Ancak teklifin kaba ve rahatsız edici bir üslupla yapılması, reddedilmesine rağmen sürdürülmesi ya da teklifin önünde kanuni veya ahlaki bir engel bulunması halinde suç oluşur. Bu ölçütler, cinsel amacın ve taciz niteliğinin değerlendirilmesinde kullanılır; tek başına her teklifi suç haline getirmez. Yargıtay Ceza Genel Kurulu bu ölçütü ayrıntılı biçimde ortaya koymuştur (Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 01.10.2025 tarihli ve 2025/291 E., 2025/375 K. sayılı kararı).
b) Fail
Suçun faili kadın veya erkek olabilir. Kanun fail bakımından cinsiyet ayrımı yapmamıştır; "bir kimseyi cinsel amaçlı olarak taciz eden kişi" ifadesi herkesi kapsar. Failin yaşı bakımından genel hükümler uygulanır; çocuk olan fail hakkında Türk Ceza Kanununun 31. maddesindeki yaş küçüklüğü hükümleri dikkate alınır.
Failin kamu görevlisi, işveren, öğretmen, vasi veya sağlık hizmeti veren kişi olması, suçun nitelikli halini oluşturabilir. Bu hallerde failin konumu, cezanın artırılmasına yol açar.
c) Mağdur
Cinsel taciz suçunun mağduru kadın, erkek, çocuk, evli veya bekar herkes olabilir. Suçun oluşması için mağdurun rızasının bulunmaması gerekir. Rıza, Türk Ceza Kanununun 26. maddesinin ikinci fıkrası anlamında hukuka uygunluk nedeni oluşturur.
Çocuk mağdur bakımından rıza, yaşa göre farklı değerlendirilir. On beş yaşını tamamlamamış çocuğun rızası geçerli değildir. On beş yaşını bitirmiş olup on sekiz yaşını tamamlamamış çocukta ise fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılama yeteneği gelişmişse rıza geçerli sayılabilir. Yargıtay Ceza Genel Kurulu bu ayrımı açıkça yapmıştır (Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 24.01.2024 tarihli ve 2023/544 E., 2024/38 K. sayılı kararı).
Fiilin çocuğa karşı işlenmesi, 105. maddenin birinci fıkrasının son cümlesinde ağırlaştırıcı neden olarak düzenlenmiştir. Bu halde ceza altı aydan üç yıla kadar hapistir. Fiil, cinsel istismar boyutuna ulaşırsa artık 105. madde değil, Türk Ceza Kanununun 103. maddesindeki çocuğun cinsel istismarı suçu uygulanır. Cinsel taciz ile cinsel istismar ayrı suçlardır.
d) Suçun Hukuki Konusu
Cinsel taciz suçuyla korunan hukuki değer, kişinin cinsel dokunulmazlığıdır. Suç, vücut dokunulmazlığını değil, cinsel özgürlük alanını korur. Bu nedenle cinsel tacizde fiilin vücuda temas içermemesi gerekir. Temas içeren davranışın cinsel saldırı mı, çocuk mağdurda cinsel istismar mı oluşturduğu, davranışın niteliği ve mağdurun yaşı ayrıca değerlendirilerek belirlenir. Cinsel saldırıya teşebbüs için temasın gerçekleşmiş olması gerekmez.
e) Suçun Manevi Unsuru
Suçun manevi unsuru kasttır. Failin cinsel amaç gütmesi, yani cinsel arzu ve isteklerini tatmin maksadıyla hareket etmesi gerekir. Cinsel amaç taşımayan tacizkar söz ve davranışlar cinsel taciz suçunu değil, koşullarına göre hakaret, tehdit veya kişilerin huzur ve sükununu bozma suçunu oluşturur.
Cinsel amacın varlığı, failin sözlerinin niteliği, söylenme biçimi, yeri ve zamanı, tarafların konumları ve aralarındaki ilişki birlikte değerlendirilerek belirlenir. Yargıtay Ceza Genel Kurulu, on bir yaşındaki mağdura söylenen "Çok güzelsin." sözünün tek başına cinsellik içermediğini ve cinsel amaçla söylendiğine dair şüphe bulunduğunu belirterek direnme hükmünün bozulmasına karar vermiştir (Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 01.10.2025 tarihli ve 2025/291 E., 2025/375 K. sayılı kararı, oy çokluğuyla).
Cinsel Taciz Suçunun Cezası
Cinsel taciz suçunun cezası, fiilin türüne ve mağdurun kimliğine göre değişir. Aşağıdaki tablo, 105. maddede öngörülen yaptırımları özetler.
Hal | Cezası |
|---|---|
Temel hal, yetişkin mağdur | Üç aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezası |
Fiilin çocuğa karşı işlenmesi | Altı aydan üç yıla kadar hapis cezası |
Nitelikli hal (105/2) | Temel ceza yarı oranında artırılır |
Mağdurun işi, okulu veya ailesi bırakması | Ceza bir yıldan az olamaz |
Temel halde hakim, hapis cezası ile adli para cezası arasında seçim yapar. Hapis cezası seçilirse bu ceza, seçimlik ceza öngörülen suçlarda adli para cezasına çevrilemez (Türk Ceza Kanununun 50. maddesinin ikinci fıkrası). Çocuğa karşı işlenen cinsel tacizde ise kanunda yalnız hapis cezası öngörülmüştür; doğrudan adli para cezasına hükmedilemez.
Nitelikli halde önce 105. maddenin birinci fıkrasına göre temel ceza belirlenir, ardından bu ceza yarı oranında artırılır. Fiilin hem çocuğa karşı işlenmesi hem de nitelikli hal oluşturması halinde önce altı aydan üç yıla kadar hapis cezası belirlenir, sonra bu ceza yarı oranında artırılır.
Cezanın belirlenmesinde Türk Ceza Kanununun 61. maddesi uygulanır. Takdiri indirim, erteleme ve hükmün açıklanmasının geri bırakılması gibi kurumlar, aşağıda ayrı ayrı açıklanmıştır.
Cezayı Etkileyen Haller
Cinsel taciz suçunda ceza, genel hükümlerdeki indirim, erteleme ve alternatif kurumlarla değişebilir. Bu kurumların uygulanması, somut olayın koşullarına ve sanığın durumuna bağlıdır.
a) Takdiri İndirim ve Haksız Tahrik
Türk Ceza Kanununun 62. maddesine göre fail yararına cezayı hafifletecek takdiri nedenlerin varlığı halinde cezanın altıda birine kadarı indirilir. Takdiri indirim nedeni olarak failin geçmişi, sosyal ilişkileri, fiilden sonraki ve yargılama sürecindeki pişmanlığını gösteren davranışları veya cezanın failin geleceği üzerindeki olası etkileri dikkate alınabilir.
Failin duruşmadaki mahkemeyi etkilemeye yönelik şekli tutum ve davranışları takdiri indirim nedeni sayılamaz. Takdiri indirim nedenlerinin kararda gerekçeleriyle gösterilmesi gerekir.
Haksız tahrik, Türk Ceza Kanununun 29. maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre haksız bir fiilin meydana getirdiği hiddet veya şiddetli elemin etkisi altında suç işleyen kişiye indirim uygulanır. Cinsel tacizde haksız tahrik, ancak mağdurun hukuk düzenince tasvip edilmeyen somut bir fiili varsa gündeme gelir. Mağdurun yalnızca kıyafeti, bakışı veya sosyal medya paylaşımı haksız fiil sayılmaz.
Yargıtay Ceza Genel Kurulu, bir cinsel saldırı davasında, resmi nikah olmaksızın birlikte yaşayan kişiler arasında Türk Medeni Kanununun 185. maddesinin üçüncü fıkrası kapsamında sadakat yükümlülüğü bulunmadığını, katılan ile tanık arasındaki görüşmenin rızaya dayalı olduğunu ve bu nedenle katılandan kaynaklanan haksız bir hareketin bulunmadığını belirterek haksız tahrik uygulanmasını yerinde görmemiştir (Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 22.11.2018 tarihli ve 2017/110 E., 2018/557 K. sayılı kararı).
b) Suça Teşebbüs, Gönüllü Vazgeçme ve Etkin Pişmanlık
Suça teşebbüs, Türk Ceza Kanununun 35. maddesinde düzenlenmiştir. Fail, işlemeyi kastettiği suçu elverişli hareketlerle doğrudan doğruya icraya başlayıp da elinde olmayan nedenlerle tamamlayamazsa teşebbüsten sorumlu olur. Teşebbüs halinde verilecek ceza, meydana gelen zarar veya tehlikenin ağırlığına göre belirlenir; diğer hallerde cezanın dörtte birinden dörtte üçüne kadarı indirilir.
Cinsel tacize teşebbüs, 105. maddedeki suçun icra hareketlerine başlanıp suçun tamamlanamaması halidir; öğretide mümkün olup olmadığı tartışmalıdır. Uygulamada daha sık görülen hal, cinsel saldırıya yönelen icra hareketlerinin bulunmaması nedeniyle failin o ana kadar gerçekleştirdiği söz ve davranışların tamamlanmış cinsel taciz olarak nitelendirilmesidir. Yargıtay Ceza Genel Kurulu, cinsel ilişki teklifinin kabul edilmemesi üzerine cinsel saldırıya yönelen icrai bir hareket bulunmadığı olayda eylemin cinsel taciz suçunu oluşturduğuna karar vermiştir (Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 20.10.2022 tarihli ve 2019/193 E., 2022/651 K. sayılı kararı, oy çokluğuyla). Bu karar, cinsel tacize teşebbüs değil, cinsel saldırıya teşebbüs ile tamamlanmış cinsel taciz arasındaki ayrıma ilişkindir.
Gönüllü vazgeçme, Türk Ceza Kanununun 36. maddesinde düzenlenmiştir. Fail, suçun icra hareketlerinden gönüllü vazgeçer veya kendi çabalarıyla suçun tamamlanmasını ya da neticenin gerçekleşmesini önlerse teşebbüsten cezalandırılmaz; tamamlanan kısım ayrı bir suç oluşturuyorsa yalnız o suçtan ceza verilir.
Cinsel taciz suçu için özel bir etkin pişmanlık hükmü bulunmamaktadır. Etkin pişmanlık, kanunda ayrıca düzenlenen suçlarda uygulanır; cinsel tacizde kıyasen uygulanamaz. Failin pişmanlığı, ancak takdiri indirim nedeni olarak değerlendirilebilir.
c) Suça İştirak
Suça iştirak, Türk Ceza Kanununun 37, 38 ve 39. maddelerinde düzenlenmiştir. Faillik, azmettirme ve yardım etme biçimlerinde iştirak mümkündür. Cinsel taciz suçunda da bu üç hal uygulanabilir.
Örneğin bir kişinin, arkadaşında mağdura cinsel içerikli mesaj atma kararını telkiniyle oluşturması halinde mesajı atan fail olarak, telkinde bulunan kişi ise azmettiren olarak sorumlu olur. Arkadaş zaten mesaj atma kararı vermişse telkin, koşullarına göre yardım etme olarak değerlendirilir; bu ayrım ceza miktarını etkiler. Aynı mağdura birlikte sözlü tacizde bulunan kişilerin her biri fail olarak cezalandırılır. Bu ihtimallerde fiilin birlikte işlenmesi, zincirleme suç veya fikri içtima hükümlerini de etkileyebilir.
d) Suçların İçtimaı
Bir kişinin birden çok suç işlemesi halinde kural olarak her suçtan ayrı ceza verilir. Türk Ceza Kanununun 42, 43 ve 44. maddeleri, bu kuralın istisnalarını düzenler.
Bileşik suç, 42. maddede düzenlenmiştir. Bir suçun diğerinin unsurunu veya ağırlaştırıcı nedenini oluşturması halinde tek suçtan ceza verilir. Zincirleme suç, 43. maddede düzenlenmiştir. Bir suç işleme kararının icrası kapsamında değişik zamanlarda aynı kişiye karşı aynı suçun birden fazla işlenmesi halinde bir cezaya hükmedilir, ancak ceza dörtte birinden dörtte üçüne kadar artırılır. Farklı kişilere karşı değişik zamanlarda işlenen tacizler bu hükme girmez; aynı suçun birden fazla kişiye karşı tek bir fiille işlenmesi ise 43. maddenin ikinci fıkrasında ayrıca düzenlenmiştir.
Fikri içtima, 44. maddede düzenlenmiştir. Bir fiille birden fazla farklı suçun oluşması halinde fail, bunlardan en ağır cezayı gerektiren suçtan cezalandırılır. Yargıtay 14. Ceza Dairesi, aynı eylemle hem kişilerin huzur ve sükununu bozma hem de cinsel taciz suçlarının oluştuğu olayda fikri içtima hükümlerinin uygulanması ve yalnız daha ağır cezayı gerektiren cinsel taciz suçundan hüküm kurulması gerektiğine karar vermiştir (Yargıtay 14. Ceza Dairesinin 09.04.2014 tarihli ve 2012/8532 E., 2014/4814 K. sayılı kararı).
Cinsel taciz ile cinsel saldırı ayrı suçlardır. Fiil, cinsel davranış niteliği taşıyan bir temasla vücut dokunulmazlığını ihlal ediyorsa cinsel saldırı; temas içermiyorsa cinsel taciz hükümleri uygulanır. Temasın cinsel davranış niteliği ve mağdurun yaşı ayrıca değerlendirilir. Cinsel taciz ile hakaret veya tehdit suçlarının birlikte oluşması halinde ise somut olayın özelliklerine göre fikri veya gerçek içtima hükümleri değerlendirilir.
e) Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması
Hükmün açıklanmasının geri bırakılması, Ceza Muhakemesi Kanununun 231. maddesinde düzenlenmiştir. Hükmedilen ceza iki yıl veya daha az süreli hapis veya adli para cezası ise mahkeme, diğer koşullar da varsa hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verebilir.
Ceza Muhakemesi Kanununun 231. maddesi:
“(5) Sanığa yüklenen suçtan dolayı yapılan yargılama sonunda hükmolunan ceza, iki yıl veya daha az süreli hapis veya adlî para cezası ise; mahkemece, hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilebilir. Uzlaşmaya ilişkin hükümler saklıdır. Hükmün açıklanmasının geri bırakılması, müsadereye ilişkin hükümler hariç, kurulan hükmün sanık hakkında bir hukukî sonuç doğurmamasını ifade eder.”
Hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilebilmesi için sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkum olmamış olması, mahkemenin yeniden suç işlemeyeceği konusunda kanaate varması ve mağdurun veya kamunun uğradığı zararın tamamen giderilmesi gerekir. Zararın derhal giderilememesi halinde, denetim süresince aylık taksitlerle ödenmesi koşuluyla da HAGB kararı verilebilir (Ceza Muhakemesi Kanununun 231. maddesinin dokuzuncu fıkrası). Sanık, beş yıl süreyle denetim süresine tabi tutulur. Çocuklar hakkında denetim süresi üç yıldır (5395 sayılı Çocuk Koruma Kanununun 23. maddesi). 7593 sayılı Kanunla eklenen düzenlemeye göre çocuklarda uygun yönlendirme tedbirleri de uygulanır ve zararın az olduğu hallerde giderim şartı aranmayabilir. Denetim süresi içinde kasten yeni bir suç işlenmez ve denetimli serbestlik tedbirine ilişkin yükümlülüklere uygun davranılırsa açıklanması geri bırakılan hüküm ortadan kaldırılır ve davanın düşmesine karar verilir (Ceza Muhakemesi Kanununun 231. maddesinin onuncu fıkrası).
Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı, bunlara mahsus ayrı bir sisteme kaydedilir; adli sicil kaydına işlenmez. Bu karar, işkence ve eziyet suçları ile kamu görevlisinin görevi sebebiyle işlediği ve Anayasanın 17. maddesi kapsamında kötü muamele kabul edilebilecek suçlar hakkında uygulanmaz (Ceza Muhakemesi Kanununun 231. maddesinin on dördüncü fıkrası). Cinsel tacizde genel olarak HAGB mümkündür. Ancak failin kamu görevlisi olup suçu görevi sebebiyle işlemesi ve fiilin Anayasanın 17. maddesi kapsamında kötü muamele sayılabilecek nitelikte olması halinde bu istisna somut olayda ayrıca değerlendirilir.
Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verilen hükümde hapis cezası ertelenemez ve kısa süreli hapis cezası seçenek yaptırımlara çevrilemez (Ceza Muhakemesi Kanununun 231. maddesinin yedinci fıkrası).
f) Cezanın Ertelenmesi
Hapis cezasının ertelenmesi, Türk Ceza Kanununun 51. maddesinde düzenlenmiştir. İşlediği suçtan dolayı iki yıl veya daha az süreyle hapis cezasına mahkum edilen kişinin cezası ertelenebilir. Bu sürenin üst sınırı, fiili işlediği sırada on sekiz yaşını doldurmamış veya altmış beş yaşını bitirmiş olan kişiler bakımından üç yıldır.
Erteleme için failin daha önce kasıtlı bir suçtan dolayı üç aydan fazla hapis cezasına mahkum edilmemiş olması ve yargılama sürecinde gösterdiği pişmanlık dolayısıyla tekrar suç işlemeyeceği konusunda mahkemede kanaat oluşması gerekir. Denetim süresi bir yıldan az, üç yıldan fazla olmamak üzere belirlenir. Denetim süresi iyi halli geçirilirse ceza infaz edilmiş sayılır (Türk Ceza Kanununun 51. maddesinin sekizinci fıkrası). Erteleme kararı adli sicile kaydedilir; infazın tamamlanmasıyla adli sicildeki bilgi silinerek arşiv kaydına alınır (5352 sayılı Adli Sicil Kanununun 4. ve 9. maddeleri).
g) Adli Para Cezası
Adli para cezası, Türk Ceza Kanununun 52. maddesinde düzenlenmiştir. Beş günden az ve kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde yedi yüz otuz günden fazla olmamak üzere belirlenen tam gün sayısı, bir gün karşılığı takdir edilen miktarla çarpılır. Seçimlik adli para cezasında gün biriminin alt sınırı, suç tanımındaki hapis cezasının alt sınırından; üst sınırı da hapis cezasının üst sınırından fazla olamaz (Türk Ceza Kanununun 61. maddesinin dokuzuncu fıkrası). Bu nedenle yetişkin mağdura karşı temel cinsel tacizde adli para cezasının gün sayısı doksan günden az olamaz.
Bir gün karşılığı adli para cezası en az yüz, en fazla beş yüz Türk Lirasıdır. Miktar, kişinin ekonomik ve diğer şahsi halleri göz önünde bulundurularak takdir edilir. Suç tarihine göre lehe kanun değerlendirmesi saklıdır (Türk Ceza Kanununun 7. maddesinin ikinci fıkrası). Cinsel taciz suçunun temel halinde adli para cezası doğrudan öngörülmüşken, çocuğa karşı işlenen halde yalnız hapis cezası öngörülmüştür. Ödenmeyen adli para cezası yetişkinler bakımından hapse çevrilebilir; çocuklar hakkında hükmedilen adli para cezası ödenmemesi halinde hapse çevrilemez (5275 sayılı Kanunun 106. maddesi). İnfazda önce ödeme emri tebliğ edilir; ödenmeyen kısım kamuya yararlı işte çalışmaya çevrilir.
Çocuğa karşı işlenen halde hükmedilen kısa süreli hapis cezası, Türk Ceza Kanununun 50. maddesi uyarınca adli para cezasına veya diğer seçenek yaptırımlara çevrilebilir. Temel halde ise suç tanımında hapis ve adli para cezası seçimlik olarak öngörüldüğü için, hakim hapis cezasını seçtikten sonra bu ceza adli para cezasına çevrilemez.
h) Uzlaştırma
Uzlaştırma, Ceza Muhakemesi Kanununun 253. maddesinde düzenlenmiştir. Cinsel dokunulmazlığa karşı suçlarda, şikayete bağlı olsalar bile uzlaştırma yoluna gidilemez. Cinsel taciz suçu da bu kapsamdadır; suçun hiçbir halinde uzlaştırma uygulanmaz.
Ceza Muhakemesi Kanununun 253. maddesi:
“(3) Soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı olsa bile, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlarda, ısrarlı takip suçunda (madde 123/A) ve hakaret suçunda (madde 125) uzlaştırma yoluna gidilemez.”
Uzlaştırma yasağı, suçun nitelikli halleri ve çocuğa karşı işlenmesi bakımından da geçerlidir. Bu nedenle cinsel taciz suçunda uzlaştırma kararı verilmesi hukuka aykırı olur.
Şikayet, Şikayet Süresi ve Şikayetten Vazgeçme
Cinsel taciz suçunda şikayet şartı, suçun hangi halde işlendiğine göre değişir. Yetişkin mağdura karşı işlenen temel halde takip şikayete bağlıdır. Nitelikli hallerde ve çocuğa karşı işlenen halde ise Yargıtay Ceza Genel Kurulunun güncel uygulamasına göre şikayet şartı aranmaz.
Temel halde şikayet süresi altı aydır. Süre, şikayet hakkı olan kişinin fiili ve failin kim olduğunu bildiği veya öğrendiği günden başlar (Türk Ceza Kanununun 73. maddesi). Failin kimliği bilinmiyorsa süre işlemeye başlamaz. Şikayet, Cumhuriyet başsavcılığına veya kolluk makamlarına yapılır.
Türk Ceza Kanununun 73. maddesi:
“(1) Soruşturulması ve kovuşturulması şikayete bağlı olan suç hakkında yetkili kimse altı ay içinde şikayette bulunmadığı takdirde soruşturma ve kovuşturma yapılamaz.
(2) Zamanaşımı süresini geçmemek koşuluyla bu süre, şikayet hakkı olan kişinin fiili ve failin kim olduğunu bildiği veya öğrendiği günden başlar.”
Nitelikli hallerde şikayet şartı aranmaz. Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 105. maddenin ikinci fıkrasında düzenlenen nitelikli hallerin şikayete tabi olmadığını, suçun temel şeklinin şikayete bağlı olmasının nitelikli halleri de şikayete bağlı hale getirmediğini kabul etmiştir (Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 24.01.2024 tarihli ve 2023/544 E., 2024/38 K. sayılı kararı, oy çokluğuyla; aynı yönde Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 08.01.2025 tarihli ve 2023/563 E., 2025/8 K. sayılı kararı). Bu nedenle nitelikli halde soruşturma resen başlatılır; mağdurun şikayeti beklenmez.
Çocuğa karşı işlenen cinsel tacizde de şikayet şartı aranmaz. Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 105. maddenin birinci fıkrasının son cümlesinde düzenlenen çocuğa karşı cinsel taciz suçunun bağımsız yaptırım öngören nitelikli hal olduğunu ve takibinin şikayete bağlı olmadığını kabul etmiştir (Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 17.01.2024 tarihli ve 2023/565 E., 2024/11 K. sayılı kararı, oy çokluğuyla). Öğretide aksi görüş de bulunmakla birlikte, uygulama bu yöndedir.
Şikayetten vazgeçme, şikayete bağlı suçlarda mümkündür. Mağdur soruşturma evresinde şikayetinden vazgeçerse kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir; kovuşturma evresinde vazgeçerse dava düşer. Ancak vazgeçme, onu kabul etmeyen sanığı etkilemez; sanık kabul etmezse yargılamaya devam edilir (Türk Ceza Kanununun 73. maddesinin altıncı fıkrası). Hükmün kesinleşmesinden sonraki vazgeçme cezanın infazına engel olmaz (Türk Ceza Kanununun 73. maddesinin dördüncü fıkrası). Nitelikli halde ve çocuğa karşı işlenen halde şikayet şartı aranmadığı için bu hallerde şikayetten vazgeçme de söz konusu olmaz.
Dava Zamanaşımı
Cinsel taciz suçunda dava zamanaşımı sekiz yıldır. Türk Ceza Kanununun 66. maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi, beş yıldan fazla olmamak üzere hapis veya adli para cezasını gerektiren suçlarda zamanaşımı süresini sekiz yıl olarak belirlemiştir.
Zamanaşımını kesen sebeplerin varlığı halinde süre yeniden işlemeye başlar ve kesilme halinde zamanaşımı süresi, ilgili suç için kanunda belirlenen sürenin en fazla yarısına kadar uzar (Türk Ceza Kanununun 67. maddesi). Bu nedenle cinsel tacizde kesintili dava zamanaşımı süresi on iki yıldır. Yargıtay Ceza Genel Kurulu bu hesabı açıkça yapmıştır (Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 20.10.2022 tarihli ve 2019/193 E., 2022/651 K. sayılı kararı).
Şikayet süresi ile dava zamanaşımı farklı kurumlardır. Şikayet süresi yalnız yetişkin mağdura karşı işlenen temel halde uygulanır ve altı aydır. Dava zamanaşımı ise suçun bütün hallerinde geçerlidir; sekiz yıl, kesilme halinde on iki yıldır. Çocuğa karşı işlenen halde ve nitelikli halin birlikte gerçekleşmesi halinde de cezanın üst sınırı beş yılı aşmadığı için zamanaşımı sekiz yıldır.
Süre | Ne zaman başlar | Ne kadar |
|---|---|---|
Şikayet süresi (yetişkin temel hal) | Fiilin ve failin öğrenilmesi | 6 ay |
Dava zamanaşımı | Suçun işlenmesi; zincirleme suçta son suç | 8 yıl |
Kesintili dava zamanaşımı | Son kesme nedeninin gerçekleşmesi | 8 yıl yeniden başlar; kesilme nedeniyle en fazla 12 yıl (durma halleri, özel başlangıç kuralları ve çocuk fail hükümleri saklıdır) |
Çocuğa karşı üstsoy veya çocuk üzerinde hüküm ve nüfuzu olan kişiler tarafından işlenen suçlarda zamanaşımı, suçun işlendiği günden değil, çocuğun on sekiz yaşını bitirdiği günden işlemeye başlar (Türk Ceza Kanununun 66. maddesinin altıncı fıkrası). Fiili işlediği sırada on iki yaşını doldurmuş olup on beş yaşını doldurmamış fail hakkında sürenin yarısı, on beş yaşını doldurmuş olup on sekiz yaşını doldurmamış fail hakkında üçte ikisi uygulanır (Türk Ceza Kanununun 66. maddesinin ikinci fıkrası).
Cinsel Taciz Suçunda Görevli Mahkeme
Cinsel taciz suçuna bakmakla görevli mahkeme asliye ceza mahkemesidir. 5235 sayılı Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanunun 11. maddesine göre sulh ceza hakimliği ve ağır ceza mahkemelerinin görevleri dışında kalan dava ve işlere asliye ceza mahkemeleri bakar. Bu kural yetişkin sanıklar bakımından geçerlidir. Suç tarihinde çocuk olan sanıklar hakkında çocuk mahkemelerinin görevine ilişkin özel hükümler uygulanır (5395 sayılı Çocuk Koruma Kanununun 26. maddesi); çocukların yetişkinlerle birlikte suç işlemesi halinde aynı Kanunun 17. maddesi saklıdır.
Suçun nitelikli halde işlenmesi görevli mahkemeyi değiştirmez. Cinsel taciz suçunun cezasının üst sınırı, nitelikli halde bile ağır ceza mahkemesinin görev alanına girmez. Bu nedenle dava, asliye ceza mahkemesinde görülür.
Yetkili mahkeme, kural olarak suçun işlendiği yer mahkemesidir. Bilişim sistemlerinin araç olarak kullanılması suretiyle işlenen suçlarda mağdurun yerleşim yeri mahkemeleri de yetkilidir (Ceza Muhakemesi Kanununun 12. maddesi).
Cinsel Taciz Suçu Nasıl İspatlanır?
Cinsel taciz suçunun ispatında mağdur beyanı, tanık anlatımları, mesajlaşma kayıtları, ekran görüntüleri, sosyal medya paylaşımları, kamera görüntüleri ve HTS kayıtları gibi deliller kullanılabilir. Delilin hukuka uygun yöntemlerle elde edilmiş olması gerekir.
Mesajla işlenen tacizde mesajların içeriği belirleyicidir. Mesajların silinmesi halinde içerik tespit edilemeyebilir; bu nedenle mağdurun mesajları saklaması ve ekran görüntüsü alması önemlidir. HTS kayıtları, aramaların sıklığını ve zamanını gösterir; ancak mesaj içeriğini göstermez.
Mağdur beyanı, ceza yargılamasında önemli bir delildir; ancak beyanın güvenilirliği ve diğer delillerle uyumu ayrıca değerlendirilir. Beyanın sanık savunması ve diğer delillerle birlikte değerlendirilmesi, şüphenin sanık lehine yorumlanması gerekir. Yargıtay Ceza Genel Kurulu, ceza mahkumiyetinin her türlü şüpheden uzak, kesin ve inandırıcı delile dayanması gerektiğini belirtmiştir (Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 01.10.2025 tarihli ve 2025/291 E., 2025/375 K. sayılı kararı). Şüpheden sanık yararlanır ilkesi yargılama boyunca gözetilir; ancak iddianame düzenlemek için aranan eşik, Ceza Muhakemesi Kanununun 170. maddesinin ikinci fıkrasındaki yeterli şüphedir. Mahkumiyet için aranan kesinlik, soruşturmanın her işlemine taşınmaz.
Mağdurun olayı kime, ne zaman ve nasıl anlattığı, beyanlarının tutarlılığı, sanıkla arasında husumet bulunup bulunmadığı ve iftira nedeni olup olmadığı ispat bakımından değerlendirilir. Gizli alınan ses veya görüntü kayıtlarının delil değeri ise her dosyada ayrıca tartışılır; bu konuda izinsiz ses kaydı yazımızda ayrıntılı açıklama bulunmaktadır.
Sıkça Sorulan Sorular
Cinsel taciz suçunun cezası nedir?
Üç aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır. Fiilin çocuğa karşı işlenmesi halinde altı aydan üç yıla kadar hapis cezası verilir. Nitelikli halde ceza yarı oranında artırılır.
Cinsel tacizde şikayet süresi ne kadardır?
Yetişkin mağdura karşı işlenen temel halde altı aydır. Süre, fiilin ve failin kim olduğunun öğrenildiği günden başlar. Nitelikli hallerde ve çocuğa karşı işlenen halde şikayet şartı aranmaz.
Nitelikli cinsel tacizde şikayet gerekir mi?
Hayır. Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 105. maddenin ikinci fıkrasındaki nitelikli hallerin şikayete tabi olmadığını kabul etmiştir. Bu hallerde soruşturma resen başlatılır.
Çocuğa karşı cinsel tacizde şikayet gerekir mi?
Hayır. Çocuğa karşı cinsel taciz, 105. maddenin birinci fıkrasının son cümlesinde düzenlenen ağırlaştırıcı hal olup takibi şikayete bağlı değildir.
Cinsel tacizde dava zamanaşımı ne kadardır?
Sekiz yıldır. Zamanaşımını kesen bir sebep varsa süre en fazla yarısı kadar, yani on iki yıla kadar uzar.
Cinsel tacizde hükmün açıklanmasının geri bırakılması mümkün mü?
Evet. Hükmedilen ceza iki yıl veya daha az süreli hapis veya adli para cezası ise ve diğer koşullar varsa hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilebilir.
Cinsel tacizde uzlaşma olur mu?
Hayır. Cinsel dokunulmazlığa karşı suçlarda uzlaştırma yoluna gidilemez (Ceza Muhakemesi Kanununun 253. maddesinin üçüncü fıkrası).
Mesajla veya sosyal medyadan taciz suç mu?
Evet. Cinsel içerikli mesaj, e-posta veya sosyal medya iletisiyle mağduru rahatsız etmek cinsel taciz suçunu oluşturur. Bu halde ceza, posta veya elektronik haberleşme araçlarının sağladığı kolaylıktan faydalanıldığı için yarı oranında artırılır.
