Ceza HukukuBağlı olduğu rehber: Ceza Davaları ve Ceza Yargılaması 2026
Denetimli Serbestlik ve Koşullu Salıverilme: İnfaz Hesabı Nasıl Yapılır? 2026
İnfaz hesabında kural, süreli hapis cezasının yarısının infaz kurumunda iyi halle geçirilmesinden sonra koşullu salıverilmedir; kasten öldürme, cinsel suçlar, uyuşturucu ticareti, terör ve tekerrürde bu oran üçte iki ya da dörtte üçtür. Koşullu salıverilmesine bir yıl veya daha az kalan, açık cezaevindeki iyi halli hükümlü talep ederse infaz hakiminin kararıyla denetimli serbestliğe çıkabilir. Bu süre 30.03.2020 tarihine kadar ve 31.07.2023 tarihi ve öncesinde işlenen suçlarda uzayabilir; 04.06.2025 ve sonrasında işlenen suçlarda ise koşullu salıverilmeye kadar kurumda geçirilmesi gereken sürenin en az onda biri (en az beş gün) kurumda geçirilmelidir. Hesap suç tarihine göre yapılır; kişinin kendi tarihleri Cumhuriyet başsavcılığının düzenlediği müddetnamede (infaz tarihlerini gösteren belge) yer alır.
Koşullu Salıverilme, Denetimli Serbestlik ve Bihakkın Tahliye Nedir?
Hapis cezasının infazı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun’da (5275 sayılı Kanun, kısaca CGTİK) düzenlenmiştir. Halk arasında "kaç yıl yatar" diye sorulan şey, bu Kanun’daki üç kavramın birlikte hesabıdır.
Koşullu salıverilme (uygulamadaki adıyla şartla tahliye), hükümlünün cezasının kanunda belirlenen kısmını infaz kurumunda iyi halle geçirdikten sonra, cezanın geri kalanını denetim altında dışarıda tamamlamak üzere salıverilmesidir. Koşullu salıverilmeden yararlanabilmek için hükümlünün kurumdaki infaz süresini iyi halli olarak geçirmesi gerekir (CGTİK’nın 107. maddesinin birinci fıkrası).
Denetimli serbestlik tedbiri altında infaz, cezanın koşullu salıverilme tarihine kadar olan kısmının kurumda değil, denetimli serbestlik müdürlüğünün belirlediği yükümlülüklerle (kamuya yararlı işte çalışma, belirli bir konut ya da bölgede denetim gibi) dışarıda infaz edilmesidir (CGTİK’nın 105/A maddesi). Hükümlü bu sürede de cezasını çekmektedir; tedbir, koşullu salıverilme tarihinde sona erer.
Denetim süresi, koşullu salıverilen hükümlünün tabi olduğu süredir ve infaz kurumunda geçirilmesi gereken süre kadardır; süreli hapis cezalarında hak ederek tahliye tarihini geçemez (CGTİK’nın 107. maddesinin altıncı fıkrası). Denetim süresi yükümlülüklere uygun ve iyi halli geçirilirse ceza infaz edilmiş sayılır.
Bihakkın tahliye (hak ederek tahliye), hükmedilen cezanın tamamının bittiği tarihtir. Müddetname ise hükmün kesinleşmesinden sonra Cumhuriyet başsavcılığının düzenlediği, infaza başlama, koşullu salıverilme ve bihakkın tahliye tarihlerini gösteren belgedir; Yargıtay kararlarında müddetnamedeki bu tarihler "şartla tahliye tarihi" ve "bihakkın tahliye tarihi" olarak anılır (Yargıtay 1. Ceza Dairesinin 24.04.2026 tarihli ve 2024/6630 E., 2026/3255 K. sayılı kararı).
İyi hal, kurum idare ve gözlem kurulunun hükümlüyü kurallara uyumu, yükümlülükleri, iyileştirme programları ve tekrar suç işleme riski yönünden en geç altı ayda bir değerlendirmesiyle belirlenir (CGTİK’nın 89. maddesi). Açık kuruma ayrılma, denetimli serbestlik ve koşullu salıverilme, iyi hal kararına bağlıdır. İnfaz hakimliği ise cezanın infazına ilişkin talep, şikayet ve itirazlar hakkında karar veren hakimliktir; denetimli serbestlik ve koşullu salıverilme kararlarını da infaz hakimi verir.
Buna göre bir hükümlü üç aşamadan geçer: kurumda (kapalı ve açık cezaevi) geçen süre, denetimli serbestlikte dışarıda geçen süre ve koşullu salıverilmeden bihakkın tahliyeye kadar süren denetim süresi. "Yatılan süre" yalnız ilk aşamadır.
Kaç Yıl Ceza Alan Kaç Yıl Yatar? Hızlı Tablo
Genel kuralda hükümlü cezasının yarısını kurumda geçirir ve koşullu salıverilir; denetimli serbestlik bu sürenin son bölümünü dışarıda geçirmesini sağlar. Hangi aşamanın ne zaman başlayacağı ceza süresine ve suç tarihine göre aşağıdaki tabloda gösterilmiştir.
Aşağıdaki tablo; tekerrürsüz, istisna listelerine girmeyen tek bir kasıtlı suçtan hüküm giymiş, mahsup edilecek gözaltı ya da tutukluluğu bulunmayan ve infazı iyi halle geçen yetişkin hükümlü içindir. Süreler infaza başlama tarihinden itibaren sayılır ve kanun metninden yapılan aritmetiktir; her adımın dayanağı aşağıdaki bölümlerdedir.
Hapis cezası | Koşullu salıverilme için kurumda geçirilecek süre (1/2) | Açık kuruma en erken (suç 31.07.2023 sonrası) | Denetimli serbestliğe en erken (suç 01.08.2023 ve sonrası) | Denetimli serbestliğe (suç 30.03.2020 tarihine kadar; geçici 10/6 hariç) |
|---|---|---|---|---|
1 yıl | 6 ay | Doğrudan açık kurumda başlar | Süre şartı baştan sağlanır; suç 04.06.2025 ve sonrasındaysa en az 18 gün kurumda | Süre şartı baştan sağlanır |
2 yıl | 1 yıl | Doğrudan açık kurumda başlar | Süre şartı baştan sağlanır; suç 04.06.2025 ve sonrasındaysa en az 1 ay 6 gün kurumda | Süre şartı baştan sağlanır |
3 yıl | 1 yıl 6 ay | Doğrudan açık kurumda başlar | 6 ay sonra | Süre şartı baştan sağlanır |
5 yıl | 2 yıl 6 ay | 1 ay sonra | 1 yıl 6 ay sonra | Süre şartı baştan sağlanır |
10 yıl | 5 yıl | 1 yıl sonra (cezanın onda biri) | 4 yıl sonra | 2 yıl sonra |
20 yıl | 10 yıl | 3 yıl sonra (koşullu salıverilmeye 7 yıl kalınca) | 9 yıl sonra | 7 yıl sonra |
Tabloyu okurken üç noktaya dikkat edilmelidir. Birincisi, "süre şartı baştan sağlanır" demek denetimli serbestliğin kendiliğinden başladığı anlamına gelmez; hükümlünün açık kurumda bulunması, iyi halli olması, talepte bulunması ve infaz hakiminin karar vermesi gerekir. İkincisi, 31.07.2023 tarihi ve öncesinde işlenen suçlarda geçici 10. maddenin altıncı fıkrası açık kuruma ayrılmayı da öne çeker: on yıldan az cezada kapalıda bir ay, on yıl ve fazlasında üç ay geçirilmesi yeter (10 ve 20 yıllık cezada 3 ay sonra). Aynı fıkranın şartları gerçekleşirse denetimli serbestlik süresi de kanun metnine göre üç yıl uzar: 30.03.2020 tarihine kadar işlenen suçta 6 yıl, 30.03.2020’den sonra ve 31.07.2023 tarihi ve öncesinde işlenen suçta 4 yıl; bunun için açık kurumda en az üç ay kalınır (aşağıda). Üçüncüsü, suç türü, tekerrür, birden çok ceza ve tutuklulukta geçen süre sonucu değiştirir; kişinin kendi tarihleri müddetnamede ve açık kuruma ayırma kararında yazar.
Koşullu Salıverilme Oranları: 1/2, 2/3 ve 3/4
Genel kural CGTİK’nın 107. maddesinin ikinci fıkrasının ilk cümlesindedir:
Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun’un 107. maddesinin ikinci fıkrası:
“Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına mahkûm edilmiş olanlar otuz yılını, müebbet hapis cezasına mahkûm edilmiş olanlar yirmidört yılını, diğer süreli hapis cezalarına mahkûm edilmiş olanlar cezalarının yarısını infaz kurumunda çektikleri takdirde, koşullu salıverilmeden yararlanabilirler.”
Aynı fıkra ve Kanun’un diğer hükümleri, Türk Ceza Kanunu’nda (TCK) düzenlenen bazı suçlar için daha yüksek oranlar öngörür:
Suç ya da durum | Kurumda geçirilecek süre | Dayanak |
|---|---|---|
Süreli hapis, genel kural | Cezanın yarısı | CGTİK 107/2 |
Kasten öldürme (TCK 81-83), neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama (TCK 87/2-d), işkence ve eziyet (TCK 94-96), cinsel saldırı (TCK 102, ikinci fıkra hariç), reşit olmayanla cinsel ilişki (TCK 104, ikinci ve üçüncü fıkra hariç), cinsel taciz (TCK 105), özel hayata karşı suçlar (TCK 132-138), devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk (TCK 326-339) | Süreli hapiste üçte iki (müebbette 24, ağırlaştırılmış müebbette 30 yıl; çocuğa karşı işlenen suçta (suç 28.06.2014 ve sonrası) 33 ve 39 yıl, örgüt faaliyeti çerçevesinde 30 ve 36 yıl) | CGTİK 107/2-a, b, c, d, f, h |
2937 sayılı Devlet İstihbarat Hizmetleri ve Milli İstihbarat Teşkilatı Kanunu kapsamındaki suçlar | Üçte iki | CGTİK 107/2 son cümle |
Suç işlemek için örgüt kurma ya da yönetme veya örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen suçlar (yetişkin) | Süreli hapiste üçte iki (suçun oranı daha yüksekse o oran); müebbette 30, ağırlaştırılmış müebbette 36 yıl | CGTİK 107/4 |
Nitelikli cinsel saldırı (TCK 102/2), çocukların cinsel istismarı (TCK 103), reşit olmayanla cinsel ilişki (TCK 104/2-3), uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti (TCK 188), yetişkin | Süreli hapiste dörtte üç; müebbette 33, ağırlaştırılmış müebbette 39 yıl | CGTİK 108/9 |
Aynı suçlar 28.06.2014’ten önce işlenmişse | Süreli hapiste üçte iki | CGTİK geçici 9/4 |
Çocuğa karşı işlenen suçtan müebbet ya da ağırlaştırılmış müebbet (suç 28.06.2014 ve sonrası) | Müebbette 33, ağırlaştırılmış müebbette 39 yıl | CGTİK 108/8 |
Terörle Mücadele Kanunu kapsamındaki suçlar | Süreli hapiste dörtte üç; firar, ayaklanma, üç defa hücre hapsi ve kesinleşmeden sonra yeni terör suçu hallerinde koşullu salıverilme yok | 3713 sayılı Kanun 17 |
Müebbet hapis (genel) | 24 yıl | CGTİK 107/2 |
Ağırlaştırılmış müebbet hapis (genel) | 30 yıl | CGTİK 107/2 |
Örgüt faaliyeti çerçevesinde devletin güvenliğine, anayasal düzene ya da milli savunmaya karşı suçtan ağırlaştırılmış müebbet | Koşullu salıverilme yok | CGTİK 107/16 |
Kasten öldürmede oran ve müebbet süreleri kasten öldürme suçu yazımızda da ele alınmıştır. Cinsel suçların unsurları ve cezaları için cinsel saldırı, cinsel taciz, çocuğun cinsel istismarı ve reşit olmayanla cinsel ilişki yazılarımıza bakılabilir.
Birden fazla cezanın toplandığı hallerde kurumda geçirilecek süre için üst sınırlar vardır: birden fazla ağırlaştırılmış müebbette ya da ağırlaştırılmış müebbet ile müebbette 36 yıl, birden fazla müebbette 30 yıl, bir ağırlaştırılmış müebbet ile süreli hapiste en fazla 36 yıl, bir müebbet ile süreli hapiste en fazla 30 yıl, birden fazla süreli hapiste en fazla 28 yıl (CGTİK’nın 107. maddesinin üçüncü fıkrası). Örgüt suçlarında bu sınırlar 40, 34, 40, 34 ve 32 yıldır (107. maddenin dördüncü fıkrası).
Terör suçlarında 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu’nun 17. maddesi koşullu salıverilme ve denetimli serbestlik bakımından CGTİK’nın 107. maddesinin dördüncü fıkrası ile 108. maddesine atıf yapar ve süreli hapis cezalarında oranı dörtte üç olarak belirler. Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu da silahlı terör örgütüne üye olma suçundan süreli hapis cezası alan başvurucu yönünden oranın dörtte üç olduğunu tespit etmiş, suçta ve cezada kanunilik ilkesinin ihlal edildiği iddiasını açıkça dayanaktan yoksun bulmuştur (Anayasa Mahkemesi Genel Kurulunun 29.05.2024 tarihli Burhan Yaz (3) kararı, B. No: 2021/7919).
Aynı madde bazı terör hükümlülerinde koşullu salıverilmeyi tamamen kapatır. Tutuklu ya da hükümlüyken firar veya ayaklanma suçundan mahkum olanlar ile disiplin cezası olarak üç defa hücre hapsi almış olanlar, bu cezalar kaldırılmış olsa bile şartla salıverilmeden yararlanamaz; hükmün kesinleşmesinden sonra yeni bir terör suçu işleyen de yararlanamaz. Ölüm cezası müebbet ağır hapse ya da ağırlaştırılmış müebbet ağır hapse dönüştürülen veya ağırlaştırılmış müebbet ağır hapse mahkum olan terör suçluları da koşullu salıverilmeden yararlanamaz ve bunlarda ceza ölünceye kadar sürer. Yargıtay 1. Ceza Dairesi, terör suçlarından cezasını çekerken 13 kez hücre hapsi alan hükümlü hakkında bu madde uyarınca şartla tahliye hükümlerinin uygulanamayacağını belirtmiş, müddetnamenin buna göre düzenlenmesi gerektiğini söyleyerek itiraz merciinin kararını kanun yararına bozmuştur (Yargıtay 1. Ceza Dairesinin 26.04.2024 tarihli ve 2023/9535 E., 2024/2906 K. sayılı kararı).
a) Tekerrür ve İkinci Defa Tekerrür
Tekerrür halinde işlenen suçtan mahkum olan, süreli hapis cezasının üçte ikisini (suçun oranı daha yüksekse o oranı), müebbet hapsin 33, ağırlaştırılmış müebbet hapsin 39 yılını, birden fazla süreli hapiste en fazla 32 yılı kurumda iyi halle geçirirse koşullu salıverilir (CGTİK’nın 108. maddesinin birinci fıkrası). Tekerrür nedeniyle eklenecek miktar, tekerrüre esas alınan cezaların en ağırından fazla olamaz (108. maddenin ikinci fıkrası).
İkinci defa tekerrürde 04.06.2025’ten önce koşullu salıverilme hiç yoktu. 7550 sayılı Kanun’la (Resmi Gazete 04.06.2025, Mükerrer) 108. maddenin üçüncü fıkrası değiştirilmiş, ikinci defa tekerrürde de birinci fıkradaki süreler uygulanır olmuş ve süreli hapis cezalarında oran dörtte üç olarak belirlenmiştir; ikinci fıkradaki üst sınır da ikinci defa tekerrürde uygulanmaz.
Bu değişiklik hükümlünün lehinedir ve önceki hükümlere de uygulanmaktadır. Yargıtay 1. Ceza Dairesi, hükümde ikinci defa tekerrür nedeniyle koşullu salıverilmeye yer olmadığı yazılan bir dosyada, 7550 sayılı Kanun’la yapılan değişiklik ve “infaza yönelik düzenlemenin derhal uygulanması gerektiği ilkesi” karşısında bu ibareyi hükümden çıkararak hükmü düzeltip onamıştır (Yargıtay 1. Ceza Dairesinin 23.02.2026 tarihli ve 2024/7789 E., 2026/1175 K. sayılı kararı). Daire, ikinci kez mükerrirlere özgü rejimle çektirilecek cezanın artık önce ayrıca infaz edilmesine gerek kalmadığını, diğer cezalarla toplanarak koşullu salıverilme süresinin belirlenmesi gerektiğini de kabul etmiştir (Yargıtay 1. Ceza Dairesinin 04.07.2025 tarihli ve 2025/1757 E., 2025/5513 K. sayılı kararı).
Mükerrir hakkında infaz hakimi, cezanın infazı tamamlandıktan sonra başlayan ve bir yıldan az olmayan ayrı bir denetim süresi belirler; bu süre en fazla beş yıla kadar uzatılabilir, yükümlülüklere aykırılıkta 15 günden az, üç aydan fazla olmamak üzere disiplin hapsi uygulanır (CGTİK’nın 108. maddesinin dördüncü ila yedinci fıkraları).
b) Adli Para Cezasından Çevrilen Hapis
Ödenmeyen adli para cezasından çevrilen hapsin infazında koşullu salıverilme hükümleri uygulanmaz (CGTİK’nın 106. maddesinin dokuzuncu fıkrası). Bu hükümlüler denetimli serbestlikten de yararlanamaz (105/A maddesinin dördüncü fıkrası). Ödenmeyen adli para cezası savcının kararıyla hapse çevrilir ve kural olarak hükümlünün iki saat çalışması bir gün sayılmak üzere kamuya yararlı bir işte çalıştırılmasına karar verilir; programa ya da uyarılara uyulmazsa çalışılan günler düşülerek kalan kısım açık kurumda çektirilir (106. maddenin üçüncü fıkrası). Hükümlü kalan günlere karşılık gelen parayı öderse hapisten çıkarılır ya da çalıştırma sona erer (106. maddenin sekizinci fıkrası).
Denetimli Serbestlik: Suç Tarihine Göre Kaç Yıl Kala Çıkılır?
Genel kuralda koşullu salıverilmeye bir yıl kala çıkılır; 30.03.2020 tarihine kadar işlenen suçlarda bu süre üç yıldır. Koşullu salıverilme ve denetimli serbestlik süreleri son yıllarda birçok kez değiştiği için önce hangi kuralın uygulanacağı belirlenir. Bunun ölçütü suç tarihidir; hükmün kesinleşme tarihi ya da infaza başlama tarihi değildir.
a) Suç Tarihi Neden Belirleyicidir?
TCK’nın 7. maddesi, infaz rejimine ilişkin hükümlerin kural olarak derhal uygulanacağını, ancak koşullu salıverilmenin bu kuralın dışında kaldığını söyler:
Türk Ceza Kanunu'nun 7. maddesinin üçüncü fıkrası:
“Hapis cezasının ertelenmesi, koşullu salıverilme ve tekerrürle ilgili olanlar hariç; infaz rejimine ilişkin hükümler, derhal uygulanır.”
Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu, koşullu salıverilme için kurumda kalınması gereken sürenin cezanın kapsamına ilişkin olduğunu ve Anayasa’nın 38. maddesindeki suçta ve cezada kanunilik ilkesi içinde değerlendirileceğini belirterek bu ilkeyi şöyle uygulamıştır: “suçun işlendiği zaman yürürlükte bulunan kanuna göre koşullu salıverilmeye hak kazanan kimsenin bu hakkının geri alınamayacağı, suç işlendikten sonra yürürlüğe giren kanuna göre koşullu salıverilme hakkını kaybeden kimseye aleyhe olan hükmün uygulanamayacağı, suç tarihinden sonra yürürlüğe giren lehe düzenlemelerin hükümlü hakkında derhâl uygulanacağı” (Anayasa Mahkemesinin 29.05.2024 tarihli Burhan Yaz (3) kararı, § 66). Yani koşullu salıverilme oranı suç tarihindeki kanuna göre belirlenir, sonradan gelen lehe değişiklik hükümlüye uygulanır, aleyhe değişiklik uygulanmaz.
Denetimli serbestlik ise infaz rejimine ilişkindir; ancak kanun koyucu bu tedbirde son yıllarda yaptığı genişletme ve daraltmaları geçici maddelerle açıkça suç tarihine bağlamıştır: 30.03.2020 tarihine kadar işlenen suçlar (geçici 6. madde), 31.07.2023 tarihi ve öncesinde işlenmiş suçlar (geçici 10. maddenin altıncı fıkrası) ve 04.06.2025’ten önce işlenen suçlar (geçici 11. madde). Bu yüzden denetimli serbestlik süresi de suç tarihine göre tespit edilir.
b) Genel Kural: Koşullu Salıverilmeye Bir Yıl Kala
Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun’un 105/A maddesinin birinci fıkrası:
“Hükümlülerin dış dünyaya uyumlarını sağlamak, aileleriyle bağlarını sürdürmelerini ve güçlendirmelerini temin etmek amacıyla, açık ceza infaz kurumunda veya çocuk eğitimevinde bulunan ve koşullu salıverilmesine bir yıl veya daha az süre kalan iyi hâlli hükümlülerin talebi hâlinde, cezalarının koşullu salıverilme tarihine kadar olan kısmının denetimli serbestlik tedbiri uygulanmak suretiyle infazına, ceza infaz kurumu idaresince hazırlanan değerlendirme raporu dikkate alınarak, hükmün infazına ilişkin işlemleri yapan Cumhuriyet başsavcılığının bulunduğu yer infaz hâkimi tarafından karar verilebilir. … Hükümlünün bu infaz usulünden yararlanabilmesi için beş günden az olmamak üzere koşullu salıverilme tarihine kadar ceza infaz kurumunda geçirmesi gereken sürenin en az onda birini ceza infaz kurumunda geçirmiş olması gerekir.”
Suç tarihine göre bugün uygulanan süreler şöyledir:
Suç tarihi | Genel kural | 0-6 yaş grubunda çocuğu olan kadın | Ağır hastalık, engellilik ya da kocama | Ek şart ya da ek süre |
|---|---|---|---|---|
30.03.2020 tarihine kadar (istisna suçlar hariç) | Koşullu salıverilmeye 3 yıl kala | 4 yıl (70 yaşını bitirmiş hükümlü de 4 yıl) | 3 yıl; 65 yaşını bitirmişse süre sınırı yok | Kapalı kurumdaki iyi halli hükümlü de yararlanır; geçici 10/6 şartlarıyla 3 yıl daha erken |
30.03.2020’den sonra, 31.07.2023 ve öncesi | 1 yıl kala | 2 yıl | 3 yıl | Geçici 10/6 şartlarıyla 3 yıl erken |
01.08.2023-03.06.2025 | 1 yıl kala | 2 yıl | 3 yıl | Ek süre ya da ek şart yok |
04.06.2025 ve sonrası | 1 yıl kala | 2 yıl | 3 yıl | Koşullu salıverilmeye kadar kurumda geçirilmesi gereken sürenin en az onda biri (en az 5 gün) kurumda geçirilmiş olmalı |
c) 30.03.2020 Tarihine Kadar İşlenen Suçlar (Geçici 6. Madde)
7242 sayılı Kanun’la (Resmi Gazete 15.04.2020) değişik geçici 6. maddeye göre 30.03.2020 tarihine kadar işlenen suçlar bakımından 105/A maddesindeki "bir yıl"lık süre "üç yıl" olarak uygulanır. Bu genişletmeden yararlanamayan suçlar şunlardır: kasten öldürme (TCK 81-83); üstsoya, altsoya, eşe, kardeşe ya da kendini savunamayacak durumdaki kişiye karşı kasten yaralama ve neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama; mağdur kim olursa olsun neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama (TCK 87/2-d); işkence ve eziyet (TCK 94-96); cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar (TCK 102-105); özel hayata ve hayatın gizli alanına karşı suçlar (TCK 132-138); uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti (TCK 188); TCK İkinci Kitap Dördüncü Kısım Dördüncü, Beşinci, Altıncı ve Yedinci Bölümdeki suçlar (devletin güvenliğine, anayasal düzene, milli savunmaya karşı suçlar ile devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk) ve 3713 sayılı Kanun kapsamındaki suçlar. Bu suçlarda 30.03.2020 tarihine kadar işlenmiş olsalar da süre bir yıl kalır.
Aynı maddenin ikinci fıkrası daha dar bir istisna listesiyle (kasten öldürme, TCK 102-105, TCK 132-138, Dördüncü Kısım Dördüncü ila Yedinci Bölüm suçları ve terör suçları) iki ayrıcalık daha tanır: 0-6 yaş grubunda çocuğu bulunan kadın hükümlüler ile 70 yaşını bitirmiş hükümlülerde süre dört yıldır; ağır bir hastalık, engellilik ya da kocama (yaşlılığa bağlı güçsüzlük) nedeniyle hayatını yalnız sürdüremeyen 65 yaşını bitirmiş hükümlülerin koşullu salıverilmeye kadarki süreleri azami süre sınırına bakılmaksızın denetimli serbestlikle infaz edilebilir. Hastalık, engellilik ya da kocama hali, Adalet Bakanlığınca belirlenen tam teşekküllü hastanelerin sağlık kurullarınca ya da Adli Tıp Kurumunca düzenlenen raporla belgelendirilir.
Geçici 6. maddenin üçüncü fıkrası, bu süreleri iyi halli olmak koşuluyla kapalı kurumdaki hükümlülere de tanır; yani 30.03.2020 tarihine kadar işlenmiş istisna dışı suçta açık kuruma ayrılmak şart değildir. Yargıtay 1. Ceza Dairesi bu imkanın yalnız istisna listesine girmeyen suçlar için geçerli olduğunu, kapalı kurumdaki bu hükümlülerin “5275 sayılı Kanun'un geçici 6. maddesinde sayılan istisna suçlar dışında kalan suçlardan hükümlü olanlar olduğunun kabulü gerektiği” sonucuna varmıştır (Yargıtay 1. Ceza Dairesinin 28.11.2025 tarihli ve 2024/5583 E., 2025/8365 K. sayılı kararı).
d) 31.07.2023 Tarihi ve Öncesinde İşlenen Suçlar (Geçici 10. Maddenin Altıncı Fıkrası)
Geçici 10. maddenin altıncı fıkrası, 31.07.2023 tarihi ve öncesinde işlenmiş suçlardan hükümlü olanlara iki imkan tanır. Birincisi, kapalı kurumda toplam hapis cezası on yıldan azsa bir ayını, on yıl ve daha fazlaysa üç ayını geçirip ilgili mevzuata göre açık kuruma ayrılmasına üç yıl veya daha az süre kalan hükümlü, bu şartların oluştuğu tarihte açık kuruma ayrılabilir. İkincisi ise şudur:
Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun’un geçici 10. maddesinin altıncı fıkrası:
“Bu hükümlüler ile 31/7/2023 tarihi ve öncesinde işlenmiş suçlar nedeniyle açık ceza infaz kurumlarında bulunan hükümlüler, talepleri hâlinde en az üç ay açık ceza infaz kurumunda kalmış olmak şartıyla ilgili mevzuat uyarınca cezaların denetimli serbestlik tedbiri altında infazı uygulamasından üç yıl erken yararlandırılır.”
Fıkra şu suçlara uygulanmaz: TCK’nın 82. maddesinin birinci fıkrasının (d), (e) ve (f) bentlerindeki nitelikli kasten öldürmeler; deprem nedeniyle bina veya diğer yapıların yıkılması, çökmesi ya da hasar alması sonucu meydana gelen öldürme suçları; TCK’nın 102. ve 103. maddeleri ile 104. maddesinin ikinci ve üçüncü fıkralarındaki cinsel suçlar; TCK İkinci Kitap Dördüncü Kısım Dördüncü, Beşinci, Altıncı ve Yedinci Bölümdeki suçlar; Terörle Mücadele Kanunu kapsamındaki suçlar ve örgüt faaliyeti kapsamında işlenen suçlar. Bu listede uyuşturucu ticareti (TCK 188) ve diğer kasten öldürme halleri yoktur; bu suçlarda geçici 6. madde uygulanmadığından, kanun metnine göre üç yıllık erken yararlanma bir yıllık genel sürenin üzerine eklenir.
Kanun, üç yıllık erken yararlanmayı "ilgili mevzuat uyarınca" uygulanan denetimli serbestlik süresine bağlamıştır. Kanun lafzından çıkan hesap şudur: üç yıl, suç tarihine göre bulunan süreye eklenir: 30.03.2020 tarihine kadar işlenen ve geçici 6. maddenin istisnalarına girmeyen suçta 3 + 3 = 6 yıl, 30.03.2020’den sonra ve 31.07.2023 tarihi ve öncesinde işlenen suçta 1 + 3 = 4 yıl. Yargıtay 1. Ceza Dairesi, aynı yapıdaki geçici 10. maddenin ikinci fıkrası bakımından bu toplamayı yapmış, geçici 6. maddeyle üç yıl olan süreye o fıkradaki beş yılı ekleyerek hükümlünün “31.07.2023 tarihi itibariyle şartla tahliye tarihine 8 yıl kala denetimli serbestlikten yararlanmasının mümkün hale geldiği” sonucuna varmıştır (Yargıtay 1. Ceza Dairesinin 24.04.2026 tarihli ve 2024/6630 E., 2026/3255 K. sayılı kararı). Altıncı fıkra bakımından bu toplamayı açıkça yapan bir Daire kararı tespit edilememiştir.
Bu fıkrada ölçüt 25.12.2025’ten beri suç tarihidir. 7571 sayılı Kanun’dan (Resmi Gazete 25.12.2025) önce fıkra "31/7/2023 tarihi itibarıyla kapalı ceza infaz kurumlarında bulunan hükümlüler"den söz ediyordu ve Yargıtay 1. Ceza Dairesi, cezası 31.07.2023’ten sonra kesinleşen ya da infazına bu tarihten sonra başlanan hükümlülerin fıkradan yararlanamayacağını kabul ediyordu (Yargıtay 1. Ceza Dairesinin 15.05.2026 tarihli ve 2025/7342 E., 2026/4000 K. sayılı kararı; 08.05.2026 tarihli ve 2025/3149 E., 2026/3755 K. sayılı kararı). 7571 sayılı Kanun’un 27. maddesi "tarihi itibarıyla" ibaresini "tarihi ve öncesinde işlenmiş suçlar nedeniyle" olarak değiştirmiş ve istisna listesini genişletmiştir. 2026’da verilen bu kararlar, Dairenin kendi ifadesiyle eski metne göre verilmiştir: “kanun yararına bozma, kesinleşen hükümde verildiği zaman yürürlükte bulunan usul ve maddi hukuka ilişkin hukuka aykırılıkların giderilmesi ile sınırlı olduğundan, inceleme karar tarihindeki mevzuat hükümlerine göre yapılmıştır” (iki kararda da aynı ifade yer alır). Bu nedenle "31.07.2023’te hükümlü olarak kurumda bulunma" şartı bugünkü kural değildir.
e) 04.06.2025 ve Sonrasında İşlenen Suçlar: Onda Bir Şartı
7550 sayılı Kanun’la 105/A maddesinin birinci fıkrasına eklenen son cümleye göre hükümlünün denetimli serbestlikten yararlanabilmesi için, beş günden az olmamak üzere, koşullu salıverilme tarihine kadar ceza infaz kurumunda geçirmesi gereken sürenin en az onda birini kurumda geçirmiş olması gerekir. Ölçü, toplam cezanın değil, koşullu salıverilmeye kadar kurumda geçirilmesi gereken sürenin onda biridir. Geçici 11. maddeye göre bu şart 04.06.2025’ten önce işlenen suçlara uygulanmaz.
Hüküm kesinleşmeden önce tutuklulukta geçen sürenin bu onda birlik süreye sayılıp sayılmadığı konusunda yayımlanmış bir Yargıtay kararı tespit edilememiştir. Kanunun ifadesi "ceza infaz kurumunda geçirmiş olması"dır; hesap müddetnamede yapılır.
f) Birden Çok Ceza ve Farklı Suç Tarihleri
Birden fazla kesinleşmiş hüküm varsa koşullu salıverilme süresinin hesabı için cezalar toplanır (içtima). Toplama yalnız 107. maddenin uygulanması içindir; her ceza varlığını ayrı korur (CGTİK’nın 99. maddesi). Bu yüzden kurumda geçirilecek süre her ceza için kendi oranıyla ayrı hesaplanıp toplanır; Yargıtay 1. Ceza Dairesi de müebbet ve süreli hapis cezalarının “her biri açısından ceza infaz kurumunda geçirmesi gereken sürenin hesaplanması” gerektiğini belirtmiştir (Yargıtay 1. Ceza Dairesinin 10.11.2025 tarihli ve 2023/5756 E., 2025/7893 K. sayılı kararı). Toplanan cezalardan birinin suç tarihi 30.03.2020’den sonraysa toplam ceza için geçici 6. madde uygulanmaz. Yargıtay 1. Ceza Dairesi, geçici 6. maddenin “30.03.2020 tarihine kadar işlenen suçlar bakımından uygulamasının mümkün olduğu” gerekçesiyle, içtimadaki hırsızlık suçu 05.11.2022’de işlenmiş hükümlünün ancak bir yıl kala denetimli serbestlikten yararlanabileceğini kabul etmiştir (Yargıtay 1. Ceza Dairesinin 28.11.2025 tarihli ve 2024/6509 E., 2025/8372 K. sayılı kararı).
İnfaz Hesabı Adım Adım Nasıl Yapılır?
İnfaz hesabı altı adımda yapılır:
- Oran ve toplama: Koşullu salıverilme için kurumda geçirilecek süre her ceza için kendi oranıyla (suç türüne ve suç tarihine göre; genel kural cezanın yarısı) ayrı hesaplanır. Birden fazla kesinleşmiş ceza varsa infaz hakimliğinden toplama kararı alınır ve bulunan süreler toplanır; örneğin 4 yıl genel suç (1/2) ve 4 yıl uyuşturucu ticareti (3/4) için 2 + 3 = 5 yıl. Toplam, 107. maddenin üçüncü fıkrasındaki üst sınırları (birden fazla süreli hapiste 28 yıl) aşamaz.
- Mahsup: Hüküm kesinleşmeden önce gözaltı ve tutuklulukta geçen süreler düşülür.
- Koşullu salıverilme tarihi: İnfaza başlama tarihine, oranla bulunan süreden mahsup düşüldükten sonra kalan süre eklenir.
- Denetimli serbestlik: Koşullu salıverilme tarihinden, suç tarihine göre bulunan süre (1 yıl, 3 yıl ya da geçici 10/6 ile daha fazla) geri sayılır.
- Açık kurum: Doğrudan açık kurumda başlanmıyorsa Açık Ceza İnfaz Kurumlarına Ayrılma Yönetmeliği’ndeki süreler uygulanır.
- Bihakkın tahliye ve denetim süresi: Cezanın tamamından mahsup düşülerek bihakkın tahliye tarihi bulunur; denetim süresi bu tarihi geçemez.
Mahsup. Türk Ceza Kanunu’nun 63. maddesine göre hüküm kesinleşmeden önce gerçekleşen ve kişi hürriyetini sınırlayan bütün haller nedeniyle geçirilmiş süreler hükmolunan hapis cezasından indirilir. Müddetnamede bu süre, koşullu salıverilme için kurumda geçirilmesi gereken süreden de düşülür; Yargıtay 1. Ceza Dairesi bir müddetnamede koşullu salıverilme tarihinin “şartla tahliyeye hak kazanabilmesi için iyi halli olarak ceza infaz kurumunda geçirmesi gereken süreden mahsup edilerek” gösterildiğini tespit etmiştir (Yargıtay 1. Ceza Dairesinin 25.12.2024 tarihli ve 2024/6623 E., 2024/8843 K. sayılı kararı). Adli kontrol altında geçen süre kural olarak mahsup edilmez; ancak özellikle bağımlılıktan arınmak amacıyla hastaneye yatma dahil tedavi ya da muayene tedbiri (CMK’nın 109. maddesinin üçüncü fıkrasının (e) bendi) altında geçen süre mahsup edilir. Ayrıca Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (CMK) 109. maddesinin altıncı fıkrasına göre konutunu terk etmeme yükümlülüğü altında geçen her iki gün cezanın mahsubunda bir gün olarak dikkate alınır. Anayasa Mahkemesi, bu iki günün bir gün sayılmasını ölçülü bulmuş ve kişi hürriyeti hakkının ihlal edilmediğine karar vermiştir (Burhan Yaz (3), §§ 45-49).
Aşağıdaki örnekler kanun metninden yapılan aritmetiktir; ay ve gün hesabı müddetnamede takvime göre yapılır.
Örnek 1: 2024’te İşlenen Suçtan 6 Yıl, 6 Ay Tutukluluk
Suç 2024’te işlenmiş, istisna listelerine girmeyen bir kasıtlı suç; ceza 6 yıl; hükümlü yargılama sırasında 6 ay tutuklu kalmış; tekerrür yok.
- Koşullu salıverilme süresi: 6 yıl × 1/2 = 3 yıl. Tutuklulukta geçen 6 ay düşülünce infaza başlandıktan sonra kurumda geçirilecek süre 2 yıl 6 aydır.
- Açık kurum: toplam ceza üç yılı aştığı için hükümlü kapalı kurumda başlar; ceza on yıldan az olduğundan kurumda bir ayını infaz edip iyi halli olduğunda (koşullu salıverilmeye yedi yıldan az kaldığı için) açık kuruma ayrılabilir. Tutuklulukta geçen sürenin bu bir aya sayılıp sayılmadığı Yönetmelik’te açıkça düzenlenmemiştir.
- Denetimli serbestlik: suç 31.07.2023’ten sonra ve 04.06.2025’ten önce işlendiği için koşullu salıverilmeye bir yıl kala, yani infaza başlandıktan 1 yıl 6 ay sonra talep edilebilir; onda bir şartı aranmaz.
- Koşullu salıverilme: infaza başlandıktan 2 yıl 6 ay sonra.
- Bihakkın tahliye: 6 yıldan 6 ay düşülünce infaza başlandıktan 5 yıl 6 ay sonra. Denetim süresi 3 yıldır ve bu tarihte sona erer.
Sonuç: hükümlü tutuklulukla birlikte yaklaşık 2 yıl kurumda, 1 yıl denetimli serbestlikte, 3 yıl da koşullu salıverilmiş olarak denetim süresinde geçirir.
Örnek 2: 2019’da İşlenen Suçtan 8 Yıl
Suç 2019’da işlenmiş; geçici 6. madde ve geçici 10/6 istisnalarına girmeyen, örgüt faaliyeti kapsamında olmayan bir kasıtlı suç; ceza 8 yıl; tutukluluk yok; infaz 2026’da başlıyor.
- Koşullu salıverilme süresi: 8 yıl × 1/2 = 4 yıl.
- Geçici 6. maddeye göre denetimli serbestlik koşullu salıverilmeye üç yıl kala, yani infaza başlandıktan 1 yıl sonra talep edilebilir; hükümlü kapalı kurumda da olsa iyi halliyse yararlanır.
- Geçici 10/6’nın şartları gerçekleşirse kanun metnine göre süre 3 + 3 = 6 yıldır ve koşullu salıverilmeye kalan dört yılı aşar; süre bakımından engel kalmaz. Ancak bu imkan için hükümlünün kapalı kurumda bir ayını geçirip açık kuruma ayrılması ve açık kurumda en az üç ay kalması gerekir. Böylece talep, karar süreleri hariç, infazın yaklaşık dördüncü ayından itibaren yapılabilir.
- Aynı 8 yıllık ceza 2024’te işlenmiş bir suçtan verilmiş olsaydı denetimli serbestlik koşullu salıverilmeye bir yıl kala, yani infaza başlandıktan 3 yıl sonra mümkün olurdu.
Bu örnek, aynı ceza için suç tarihinin kurumda geçen süreyi yıllarca değiştirdiğini gösterir.
Örnek 3: 04.06.2025’ten Sonra İşlenen Suçtan 2 Yıl
Suç 2025’in eylül ayında işlenmiş; istisna listelerine girmeyen bir kasıtlı suç; ceza 2 yıl; tutukluluk yok.
- Kasıtlı suçtan toplam üç yıl veya daha az hapis olduğu için ceza doğrudan açık kurumda infaz edilir.
- Koşullu salıverilme süresi: 2 yıl × 1/2 = 1 yıl. Koşullu salıverilmeye kalan süre baştan bir yıl olduğundan süre şartı ilk gün sağlanır.
- Onda bir şartı: koşullu salıverilmeye kadar kurumda geçirilmesi gereken 1 yılın onda biri 1 ay 6 gündür; hükümlü bu süreyi kurumda geçirdikten sonra denetimli serbestlik talep edebilir.
- Aynı ceza 2024’te işlenmiş bir suçtan verilmiş olsaydı asgari bir kurumda kalma süresi aranmazdı.
Çok kısa cezalarda beş günlük alt sınır devreye girer: koşullu salıverilmeye kadar kurumda geçirilmesi gereken süre bir ay ise onda biri üç gün eder, ancak hükümlünün en az beş gün kurumda kalması gerekir.
Açık Cezaevine Ne Zaman Geçilir?
Açık ceza infaz kurumu, firara karşı engeli ve dış güvenlik görevlisi bulunmayan, hükümlülerin çalıştırılmasına öncelik verilen kurumdur (CGTİK’nın 14. maddesi). Denetimli serbestlik kural olarak açık kurumdan yapılır; bu yüzden açık kuruma geçiş tarihi hesabın parçasıdır.
Doğrudan açık kurum. Açık Ceza İnfaz Kurumlarına Ayrılma Yönetmeliği’nin 5. maddesine göre şu cezalar doğrudan açık kurumda infaz edilir: kasıtlı suçlardan toplam üç yıl veya daha az, taksirli suçlardan toplam beş yıl veya daha az hapis; adli para cezasından çevrilen hapis; İcra ve İflas Kanunu’na göre tazyik hapsi. Terör suçları, örgüt kurma, yönetme ya da üyelik ve örgüt faaliyeti kapsamındaki suçlar, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar, ikinci defa mükerrirler ve koşullu salıverilmesi geri alınıp cezası aynen infaz edilenler bu imkandan yararlanamaz.
Kapalıdan açığa ayrılma. Yönetmelik’in 6. maddesine göre:
- toplam cezası on yıldan az olan bir ayını, on yıl ve üzeri olan onda birini kurumda infaz etmiş, iyi halli ve koşullu salıverilmesine yedi yıl veya daha az kalmış hükümlü,
- müebbet hapiste koşullu salıverilmesine beş yıl veya daha az kalan hükümlü,
- yüksek güvenlikli kurumda toplam cezasının üçte birini iyi halle geçirmiş ve koşullu salıverilmesine üç yıl veya daha az kalmış hükümlü
açık kuruma ayrılabilir.
Bazı suçlarda ayrıca koşullu salıverilmeye kalan süre şartı aranır: TCK’nın 142, 148, 149, 188 ve 190. maddelerinde beş yıldan az; TCK’nın 102 ve 103. maddeleri ile eşe karşı işlenen 82/1-d, 86/3-a ve 96/2-b maddelerinde üç yıldan az; 4959 sayılı Topluma Kazandırma Kanunu’ndan ya da TCK’nın 221. maddesindeki etkin pişmanlık hükmünden yararlananlarda iki yıldan az; örgütten ayrıldığı idare ve gözlem kurulu kararıyla tespit edilen terör ve örgüt hükümlülerinde bir yıldan az. Cezalar toplanmışsa esas alınacak suç, koşullu salıverilmeye en az sürenin arandığı suçtur.
Açığa ayrılamayanlar. Başlıca haller şunlardır (Yönetmelik’in 8. maddesi): ağırlaştırılmış müebbet hapis hükümlüleri, yukarıdaki istisna dışında kalan terör ve örgütlü suç hükümlüleri ve toplam beş ya da daha fazla hücreye koyma cezası alıp son hücreye koyma cezasının kaldırılmasından itibaren bir yıl geçmemiş olanlar açık kuruma ayrılamaz; başka bir suçtan tutuklanan hükümlü de tutukluluğu sürdükçe ayrılamaz. Koşullu salıverilmesi geri alınanların geri alınan cezası kapalı kurumda çektirilir. Kapalı kurumdan firar eden ya da açık kurumdan ikinci kez firar eden hükümlünün firardan önce kesinleşmiş ve koşullu salıverilme tarihine kadar infazına başlanacak cezalarının tamamı da kapalı kurumda infaz edilir; bu, açık kurum üzerinden işleyen denetimli serbestliği de geciktirir.
Karar. Kapalı kurumdaki hükümlünün talebi üzerine, şartları taşıyorsa kurum idare ve gözlem kurulu açık kuruma ayrılmasına karar verir; ret kararı gerekçeli olarak tebliğ edilir. Kararda toplam ceza, koşullu salıverilme tarihi ve açık kuruma ayrılma hakkının doğduğu tarih ayrı ayrı yazılır. Talep olmasa da şartları taşıyan ve açık kurumda barınmasında risk bulunmayan hükümlü resen gönderilir (Yönetmelik’in 10. maddesi). Toplam on yıl ve daha fazla hapis cezası alanlar ile terör, örgüt, kasten öldürme, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar ve uyuşturucu ticaretinden hükümlü olanlarda kurul kararı infaz hakiminin onayından sonra uygulanır (CGTİK’nın 14. maddesinin dördüncü fıkrası) ve bu değerlendirmelerde kurula Cumhuriyet başsavcısı ya da belirleyeceği savcı başkanlık eder (89. maddenin üçüncü fıkrası).
Kapalıya iade. Açık kurumdaki hükümlünün yeni bir cezası kesinleşip toplandığında koşullu salıverilmesine Yönetmelik’in 6. maddesindeki sürelerden fazla kalırsa kapalı kuruma iade edilir (Yönetmelik’in 12. maddesinin ikinci fıkrası). Yargıtay 1. Ceza Dairesi, yeni cezalar toplandıktan sonra şartla tahliye tarihi 11.09.2031 olan hükümlünün bu hükme göre kapalıya iadesine ilişkin kurul kararına karşı şikayet ve itirazın reddinde hukuka aykırılık görmemiş, kanun yararına bozma istemini reddetmiştir (Yargıtay 1. Ceza Dairesinin 13.03.2026 tarihli ve 2024/3203 E., 2026/1975 K. sayılı kararı). Karar 7571 sayılı Kanun’dan önceki metne göre verilmiştir; Daire, yeni cezası 31.07.2023’ten sonra kesinleşen hükümlünün geçici 10/6’dan yararlanamayacağını da kabul etmiştir. Bugün geçici 10/6’da ölçüt suç tarihi olduğundan, yeni cezanın suç tarihi 31.07.2023 ve öncesindeyse sonuç değişebilir.
Denetimli Serbestliğe Başvuru, Yükümlülükler ve İhlal
Denetimli serbestlik kendiliğinden başlamaz. Kanun, infaz hakiminin hükümlünün "talebi hâlinde" karar "verebileceğini" söyler. Talep üzerine kurum idaresi önce sürenin dolup dolmadığını ve kaldırılmamış disiplin cezası bulunup bulunmadığını inceler; şekil şartlarını taşımayan talep reddedilip hükümlüye tebliğ edilir, taşıyan dosya için gözlem ve değerlendirme dosyası hazırlanır (Gözlem ve Sınıflandırma Merkezleri ile Hükümlülerin Değerlendirilmesine Dair Yönetmelik’in 36. maddesi). Karar, kurumun değerlendirme raporu dikkate alınarak, hükmün infazına ilişkin işlemleri yapan Cumhuriyet başsavcılığının bulunduğu yer infaz hakimi tarafından verilir.
Açık kurum şartının istisnası. Açık kuruma ayrılma şartları oluştuğu halde iradesi dışındaki bir nedenle açık kuruma ayrılamayan ya da bu nedenle kapalıya geri gönderilen iyi halli hükümlü de diğer şartları taşıyorsa denetimli serbestlikten yararlanabilir (105/A maddesinin ikinci fıkrası).
Yükümlülükler. Denetimli serbestlik müdürlüğü hükümlünün koşullu salıverilme tarihine kadar şu yükümlülüklerden bir ya da birkaçına tabi tutulmasına karar verir: kamuya yararlı bir işte ücretsiz çalışma, bir konut ya da bölgede denetim ve gözetim altında bulunma, belirlenen yer ya da bölgelere gitmeme, belirlenen programlara katılma. Yükümlülükler hükümlünün risk ve ihtiyaçlarına göre değiştirilebilir. Uygulamada kamuya yararlı iş kuraldır: Denetimli Serbestlik Hizmetleri Yönetmeliği’ne göre her hükümlüye bu yükümlülük verilir ve denetimli serbestlik süresinin üçte biri, günde dört, ayda seksen saat çalışılarak tamamlanır; yüksek riskli hükümlülere ayrıca konutta denetim yükümlülüğü verilir. 60 yaş ve üstündeki, hayatını yalnız sürdüremeyen ya da doğumuna on hafta kalmış hükümlülere bu yükümlülük uygulanmaz; 0-6 yaş grubunda çocuğu bulunan kadınlara bu durum sürdükçe uygulanmaz (Yönetmelik’in 80 ve 81. maddeleri). Kullanmak için uyuşturucu madde bulundurma ya da kullanma suçundan (TCK’nın 191. maddesi) hükümlü olanlar ayrıca tedavi ve rehabilitasyon programlarına katılır (105/A maddesinin beşinci fıkrası).
Beş gün içinde başvuru. Hükümlü kurumdan ayrıldıktan sonra talebinde belirttiği denetimli serbestlik müdürlüğüne beş gün içinde başvurmalıdır (105/A maddesinin altıncı fıkrasının (a) bendi). Bu sürenin bitiminden itibaren iki gün geçtiği halde başvurmayan ya da kuruma iade kararına rağmen iki gün içinde en yakın Cumhuriyet başsavcılığına teslim olmayan hükümlü hakkında TCK’nın 292 ve 293. maddelerindeki hükümler uygulanır (105/A maddesinin sekizinci fıkrası).
İhlal ve açık kuruma geri gönderme. Hükümlü beş gün içinde başvurmazsa, yükümlülüklere, denetim ve iyileştirme programına ya da görevlilerin uyarılarına uymamakta ısrar ederse ya da kuruma dönmek isterse, denetimli serbestlik müdürlüğünün talebi üzerine müdürlüğün bulunduğu yer infaz hakimi, koşullu salıverilme tarihine kadar olan cezanın açık kurumda infazına karar verir (105/A maddesinin altıncı fıkrası). Denetimli Serbestlik Hizmetleri Yönetmeliği’nin 44. maddesine göre yükümlülüğün bir yıl içinde mazeretsiz ve kasıtlı olarak üç defa ihlal edilmesi ısrar sayılır; yazıyla tebliğ edilen ikinci uyarıdan sonra bir yıl içinde üçüncü ihlal tespit edilirse dosyanın kapatılması süreci başlar. Suça sürüklenen çocuklarda ve denetimli serbestliğe çocukken başlayıp bu sırada 18 yaşını dolduranlarda sınır, üçüncü uyarıdan sonraki dördüncü ihlaldir.
Yeni suç. Denetimli serbestlik sırasında işlendiği iddia edilen ve alt sınırı bir yıl veya daha fazla hapis olan kasıtlı bir suçtan kamu davası açılırsa infaz hakimi hükümlünün açık kuruma gönderilmesine karar verebilir; beraat, ceza verilmesine yer olmadığı, davanın reddi ya da düşme kararı verilirse denetimli serbestliğe devam edilir (105/A maddesinin yedinci fıkrası).
İhlalin sonraki cezalara etkisi. Bir cezanın denetimli serbestliği ihlal nedeniyle kaldırılmış olsa bile hükümlü, toplanan diğer cezaları bakımından yeniden yararlanabilir. Yargıtay 1. Ceza Dairesi, “hükümlünün daha öncesinde denetimli serbestlik tedbirinin gereklerine uymamakta ısrar etmesinin sonraki cezaları açısından tekrar denetimli serbestliğe ayrılmasını engellemeyeceği” belirtmiş; ihlale konu ceza için kurumda geçirilecek sürenin ayrıca hesaplanmasını, diğer cezalar bakımından daha önce denetimli serbestlikte geçen sürenin düşülmesini istemiştir (Yargıtay 1. Ceza Dairesinin 24.04.2026 tarihli ve 2024/6630 E., 2026/3255 K. sayılı kararı). Aynı Daire, denetimli serbestliğin bir kez kullanılabileceğine dair kısıtlayıcı bir hüküm bulunmadığını, önceki cezada bu imkanı kullanmış hükümlünün sonradan gelen cezası için şartlar oluşursa yeniden yararlanabileceğini kabul etmiştir; içtima halinde önceki denetimli serbestlik süresi kalan süreden düşülür (Yargıtay 1. Ceza Dairesinin 08.05.2026 tarihli ve 2025/3149 E., 2026/3755 K. sayılı kararı).
Koşullu Salıverilme Kararı, Denetim Süresi ve Geri Alınması
Karar. Koşullu salıverilme de kendiliğinden gerçekleşmez. Kurum idaresinin hazırladığı gerekçeli rapor infaz işlemlerinin yapıldığı yer infaz hakimliğine verilir; infaz hakimi raporu uygun bulursa dosya üzerinden koşullu salıverilmeye karar verir, uygun bulmazsa gerekçesini kararında gösterir ve bu kararlara karşı itiraz yoluna gidilebilir (CGTİK’nın 107. maddesinin on birinci fıkrası). Hükümlü denetimli serbestlikteyse rapor denetimli serbestlik müdürlüğünce hazırlanır ve Cumhuriyet başsavcılığı aracılığıyla infaz hakimliğine gönderilir (105/A maddesinin dokuzuncu fıkrası; Denetimli Serbestlik Hizmetleri Yönetmeliği’nin 88. maddesi).
Denetim süresi. Denetim süresi, koşullu salıverilme için kurumda geçirilmesi gereken süre kadardır ve süreli hapiste hak ederek tahliye tarihini geçemez. İnfaz hakimi denetim süresinde iki yılı geçmemek üzere hükümlünün bölgede denetim, belirli yerlere gitmeme ya da programlara katılma yükümlülüklerine tabi tutulmasına karar verebilir; hükümlünün uyumuna göre bu yükümlülükleri kaldırabilir (107. maddenin dokuzuncu ve onuncu fıkraları). Denetim süresi yükümlülüklere uygun ve iyi halli geçirilirse ceza infaz edilmiş sayılır.
Geri alma. Koşullu salıverilen hükümlü denetim süresinde hapis cezasını gerektiren kasıtlı bir suç işlerse ya da yükümlülüklere infaz hakiminin uyarısına rağmen uymamakta ısrar ederse koşullu salıverilme kararı geri alınır (107. maddenin on ikinci fıkrası). Bu durumda:
- yeni suçta, sonraki suçu işlediği tarihten başlamak ve hak ederek tahliye tarihini geçmemek koşuluyla, sonraki her suç için verilen hapis cezasının iki katı süre,
- yükümlülük ihlalinde, uymama tarihi ile hak ederek salıverilme tarihi arasını geçmemek üzere ihlalin niteliğine göre takdir edilen süre
kurumda aynen çektirilir ve aynı hüküm için bir daha koşullu salıverilme kararı verilmez (107. maddenin on üçüncü fıkrası).
Yeni suç nedeniyle geri alma için o suçtan hapis cezasına mahkumiyet gerekir; dava açılması yetmez, sonuçta adli para cezası verilirse geri alma yapılmaz (107. maddenin on beşinci fıkrası). Yargıtay 1. Ceza Dairesi, denetim süresinde işlenen kasıtlı suçtan sonuçta adli para cezası verilen hükümlü hakkındaki geri alma kararına itirazın reddini, bu yöndeki kanun yararına bozma istemini yerinde bularak bozmuştur (Yargıtay 1. Ceza Dairesinin 10.06.2021 tarihli ve 2021/7517 E., 2021/10355 K. sayılı kararı). Denetimli serbestlik sırasında dava açılması üzerine açık kuruma gönderme (105/A maddesinin yedinci fıkrası) bundan ayrı bir kurumdur.
Geri almaya, hükmü veren ilk derece mahkemesinin bulunduğu yer infaz hakimliği dosya üzerinden karar verir; cezaların toplandığı ya da hükmün bölge adliye mahkemesi veya Yargıtay tarafından verildiği hallerde yetkili hakimlik 101. maddenin ikinci fıkrasına göre belirlenir ve bu kararlara karşı itiraz yolu açıktır (107. maddenin on beşinci fıkrası). İki kat kuralı 7242 sayılı Kanun’la getirildiği için, daha önceki suçlarda hangi düzenlemenin hükümlü lehine olduğu ayrıca belirlenir; Yargıtay 1. Ceza Dairesi, değişiklik öncesi ve sonrası düzenlemeden hangisinin lehe olduğu tespit edilmeden karar verilmesini kanuna aykırı bulmuştur (Yargıtay 1. Ceza Dairesinin 13.03.2026 tarihli ve 2025/109 E., 2026/1980 K. sayılı kararı).
Kadın, Hasta, Yaşlı ve Çocuk Hükümlüler
Kadın, hasta ve engelli hükümlüler. 105/A maddesinin üçüncü fıkrasına göre sıfır-altı yaş grubunda çocuğu bulunan kadın hükümlüler koşullu salıverilmeye iki yıl, ağır bir hastalık, engellilik ya da kocama nedeniyle hayatını yalnız sürdüremeyen hükümlüler üç yıl kala, "diğer şartları da taşımaları hâlinde" denetimli serbestlikten yararlanabilir. Hastalık, engellilik ya da kocama hali Adli Tıp Kurumundan alınan ya da Adalet Bakanlığınca belirlenen tam teşekküllü hastanelerin sağlık kurullarınca düzenlenip Adli Tıp Kurumunca onaylanan raporla belgelendirilir. Kanun bu hükümlüler için de birinci fıkradaki şartları aradığından, açık kurumda bulunma, iyi hal, talep ve 04.06.2025 ve sonrası suçlarda onda bir şartı onlar bakımından da gündeme gelir.
30.03.2020 tarihine kadar işlenen suçlar. Bu suçlarda 0-6 yaş grubunda çocuğu bulunan kadın hükümlüler ile 70 yaşını bitirmiş hükümlülerde süre dört yıldır; ağır hastalık, engellilik ya da kocama nedeniyle hayatını yalnız sürdüremeyen 65 yaşını bitirmiş hükümlülerde süre sınırı yoktur. Kasten öldürme (TCK 81-83), cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar (TCK 102-105), özel hayata ve hayatın gizli alanına karşı suçlar (TCK 132-138), TCK İkinci Kitap Dördüncü Kısım Dördüncü ila Yedinci Bölüm suçları ve terör suçlarında bu ayrıcalıklar uygulanmaz (geçici 6. maddenin ikinci fıkrası, yukarıda).
Yaşlı ve ağır hasta hükümlülerde konutta infaz. Bazı yaşlı ve ağır hasta hükümlülerin cezasının konutta çektirilmesi CGTİK’nın 110. maddesinde ayrıca düzenlenmiş ve bu madde 7550 sayılı Kanun’la genişletilmiştir; konutta infaz bu yazının konusu dışındadır.
Çocuk hükümlülerde oran. Çocuklar için süreli hapiste genel oran yarıdır. Cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar (TCK 102-105) ve uyuşturucu ticaretinden (TCK 188) hapis cezası alan çocuklar ile örgüt suçları ve terör suçlarından hükümlü çocuklarda oran üçte ikidir (CGTİK’nın 107. maddesinin ikinci fıkrası). Örgüt suçlarındaki 107. maddenin dördüncü fıkrası ve cinsel suçlar ile uyuşturucu ticaretindeki dörtte üç oranı (108. maddenin dokuzuncu fıkrası) çocuklara uygulanmaz.
Çocukta gün sayımı. Koşullu salıverilme süresinin hesabında çocukken kurumda geçen günler fazla sayılır; kural da suç tarihine göre değişir:
Suç tarihi | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
30.03.2020 tarihine kadar | 15 yaşını dolduruncaya kadar kurumda geçen 1 gün 3 gün, 18 yaşını dolduruncaya kadar 1 gün 2 gün sayılır | CGTİK geçici 6/4 |
30.03.2020’den sonra, 18.08.2026’dan önce | 15 yaşını dolduruncaya kadar kurumda geçen 1 gün 2 gün sayılır; suç ayrımı yoktur | CGTİK 107/5 (7593 sayılı Kanun’dan önceki metin) |
18.08.2026 ve sonrası | 15 yaşını dolduruncaya kadar kurumda geçen 1 gün 2 gün sayılır; kasten öldürme (TCK 81-83), TCK 102 ve 103, uyuşturucu ticareti (TCK 188) ve örgüt kurma (TCK 220) hariç | CGTİK 107/5 (7593 sayılı Kanun) |
Yargıtay 1. Ceza Dairesi, geçici 6. maddenin dördüncü fıkrasının yalnız koşullu salıverilme süresinin hesabında uygulanabileceğini; koşullu salıverilmesi geri alınan hükümlüde kurumda kalınan sürenin bu hükümle yeniden hesaplanarak aynen infaz edilecek süreden ya da başka bir cezadan düşülemeyeceğini belirtmiştir. Aynı kararda Daire, 15-18 yaş arasında tutuklulukta geçen ve daha önce hiçbir cezadan mahsup edilmemiş, koşullu salıverilme hesabında da kullanılmamış sürenin, mahsup şartları varsa geçici 6/4’e göre bir gün iki gün sayılarak başka cezadan mahsubunda hukuka aykırılık görmemiştir (Yargıtay 1. Ceza Dairesinin 25.12.2024 tarihli ve 2024/6623 E., 2024/8843 K. sayılı kararı).
7593 sayılı Kanun (Resmi Gazete 18.08.2026) bu istisnaları getirirken bir geçiş hükmü koymamıştır. İstisnalar hükümlünün aleyhine olduğu ve koşullu salıverilme hükümleri TCK’nın 7. maddesinin üçüncü fıkrasına göre derhal uygulanmadığı için, Anayasa Mahkemesinin yukarıda aktarılan ilkesi uyarınca bu istisnaların 18.08.2026’dan önce işlenen suçlara uygulanmaması gerekir. Bu konuda henüz bir Yargıtay kararı tespit edilememiştir.
7593 sayılı Kanun çocuk eğitimevine geçişi de değiştirmiştir. Kasıtlı suçlardan toplam üç yıl veya daha az, taksirli suçlardan toplam beş yıl veya daha az hapis cezası alan çocukların cezası doğrudan çocuk eğitimevinde yerine getirilir. Kapalı kurumdaki çocuk hükümlünün eğitimevine ayrılmasına ise idare ve gözlem kurulu; psikolog, pedagog, sosyal çalışmacı, öğretmen ya da Türkiye Barolar Birliğinin görevlendireceği avukat gibi en az bir uzmanın katılımıyla, en geç üç ayda bir yaptığı değerlendirmeyle karar verir. Olumsuz değerlendirilen çocuğun yeniden değerlendirilme süresi altı ayı geçemez (CGTİK’nın 15. maddesi). Denetimli serbestlik çocuk eğitimevinden de istenebildiği için bu değerlendirme tahliye takvimini doğrudan etkiler.
Müddetnameye ve İnfaz Kararlarına İtiraz
Müddetnamedeki hesap hatası: süreye bağlı değildir. Müddetnamede mahsup, oran, koşullu salıverilme ya da bihakkın tahliye tarihi yanlış hesaplanmışsa CGTİK’nın 98. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendine göre infaz hakimliğinden karar istenir. Yargıtay 1. Ceza Dairesi, müddetnameye 15 günlük sürede itiraz edilmediği gerekçesiyle verilen usulden ret kararını kanun yararına bozmuş; çektirilecek cezanın hesabında infaz hakimliğinden her zaman karar istenebileceğini ve “müddetnameye itiraz konusunda yasal mevzuatta bir süre sınırlamasının olmadığını kabul etmek gerektiğinden” itirazın esastan incelenmesi gerektiğini belirtmiştir (Yargıtay 1. Ceza Dairesinin 07.11.2024 tarihli ve 2024/6621 E., 2024/7422 K. sayılı kararı). Daire daha önce de, 4675 sayılı Kanun’un 5. maddesindeki şikayetin müddetnameyi kapsamadığını ve bu konuda infaz hakimliğinden her zaman karar istenebileceğini söyleyen Adalet Bakanlığı istemini yerinde bularak aynı sonuca varmıştır (Yargıtay 1. Ceza Dairesinin 26.09.2022 tarihli ve 2022/8130 E., 2022/7302 K. sayılı kararı). Başvuru infazı kendiliğinden durdurmadığı için hesap hatası fark edilince beklemeden başvurmak yerinde olur.
Kurum işlemlerine ve savcılığın diğer infaz kararlarına şikayet. Açık kuruma ayırmama, disiplin cezası, iyi hal değerlendirmesi gibi kurum işlemleri ile Cumhuriyet savcısının diğer infaz kararlarına karşı yol, süreye bağlı şikayettir:
İnfaz Hâkimliği Kanunu'nun 5. maddesinin birinci fıkrası:
“Ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde hükümlü ve tutuklular hakkında yapılan işlemler veya bunlarla ilgili faaliyetlerin ya da Cumhuriyet savcısının ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazına ilişkin verdiği kararların kanun veya diğer mevzuat hükümlerine aykırı olduğu gerekçesiyle bu karar, işlem veya faaliyetlerin öğrenildiği tarihten itibaren onbeş gün, herhalde yapıldığı tarihten itibaren otuz gün içinde şikâyet yoluyla infaz hâkimliğine başvurulabilir.”
Şikayeti hükümlü, eşi, anası, babası, ayırt etme gücüne sahip çocuğu, kardeşi, müdafii, kanuni temsilcisi ya da kurum izleme kurulu yapabilir; dilekçe doğrudan infaz hakimliğine ya da Cumhuriyet başsavcılığı veya kurum müdürlüğü aracılığıyla verilebilir. Şikayet işlemi kendiliğinden durdurmaz; infaz hakimi ancak giderilmesi güç ya da imkansız sonuçlar doğacaksa ve işlem açıkça hukuka aykırıysa durdurabilir (4675 sayılı Kanun’un 5. maddesi). Süre geçtikten sonra yapılan şikayet esasa girilmeden reddedilir; infaz hakimi şikayete duruşma yapmadan, dosya üzerinden bir hafta içinde karar verir (6. madde). Disiplin cezasına karşı şikayette ise hakim, hükümlünün savunmasını alır ve talep edilen delilleri topladıktan sonra karar verir; savunma avukatla ya da avukat aracılığıyla yapılabilir.
Yetkili hakimlik, hükmün infazına ilişkin işlemin yapıldığı yer infaz hakimliğidir; kurumda idarece yapılan işlemlere yönelik şikayetlerde ise işlemin yapıldığı kurumun bulunduğu yer infaz hakimliği yetkilidir (4675 sayılı Kanun’un 2. maddesi). Yargıtay 1. Ceza Dairesi, müddetnamede gözaltı ve tutuklulukta geçen sürenin eksik mahsup edildiği şikayetinde infaz işleminin yapıldığı yer infaz hakimliğinin yetkili ve görevli olduğunu, yetkisizlik kararının kanuna aykırı olduğunu belirterek kararı kanun yararına bozmuştur (Yargıtay 1. Ceza Dairesinin 04.03.2024 tarihli ve 2023/8296 E., 2024/1368 K. sayılı kararı).
Hesapta ya da hükmün yorumunda duraksama. Çektirilecek cezanın hesabında duraksama olursa ya da cezanın kısmen veya tamamen yerine getirilip getirilemeyeceği ileri sürülürse infaz hakimliğinden; mahkumiyet hükmünün yorumunda duraksama olursa ya da sonradan yürürlüğe giren kanunun TCK’nın 7. maddesi kapsamında değerlendirilmesi gerekirse hükmü veren mahkemeden karar istenir. Bu başvuru infazı kendiliğinden ertelemez; mahkeme ya da hakimlik infazın ertelenmesine veya durdurulmasına karar verebilir (CGTİK’nın 98. maddesi). Sonradan yürürlüğe giren lehe kanunun uygulanması da bu yolla, hükmü veren mahkemeden istenebilir.
İnfaz hakimi kararlarına itiraz. Denetimli serbestlik ya da koşullu salıverilme talebinin reddi, geri alma ve şikayet üzerine verilen kararlar gibi infaz hakiminin kararlarına karşı tebliğden itibaren iki hafta içinde Ceza Muhakemesi Kanunu hükümlerine göre itiraz edilebilir; itiraz, infaz hakimliğinin yargı çevresinde bulunduğu ağır ceza mahkemesine yapılır (4675 sayılı Kanun’un 6. maddesinin beşinci ve altıncı fıkraları). Dilekçe kararı veren hakimliğe verilir; hakimlik itirazı yerinde görürse kararını düzeltir, görmezse en çok üç gün içinde ağır ceza mahkemesine gönderir (CMK’nın 268. maddesi).
Kanun yararına bozma. İstinaf ya da temyiz incelemesinden geçmeden kesinleşen karar veya hükümde hukuka aykırılık bulunduğunu öğrenen Adalet Bakanlığı, bozma istemini Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına bildirir; Yargıtayın ilgili ceza dairesi nedenleri yerinde görürse kararı kanun yararına bozar (CMK’nın 309. maddesi, Yargıtay kararlarında aktarıldığı şekliyle). Bu yazıda anılan Yargıtay 1. Ceza Dairesi kararlarının çoğu, infaz hakimliği kararı ve ağır ceza mahkemesine itirazdan sonra bu yolla verilmiştir.
2025-2026 Değişiklikleri ve 13. Yargı Paketi
Kamuoyunda "yargı paketi" adlarıyla anılan değişikliklerin resmi adı kanun numarasıdır. İnfaz hesabını etkileyenler şunlardır:
Kanun | Resmi Gazete | İnfaz bakımından getirdiği |
|---|---|---|
7550 sayılı Kanun | 04.06.2025 (Mükerrer, sayı 32920) | Denetimli serbestlikte onda bir ve en az beş gün şartı, yalnız 04.06.2025 ve sonrası suçlar için (geçici 11. madde); ikinci defa tekerrürde koşullu salıverilme ve süreli hapiste dörtte üç oran; konutta infazın genişletilmesi |
7571 sayılı Kanun | 25.12.2025 (sayı 33118) | Geçici 10. maddenin altıncı fıkrasında ölçütün suç tarihine (31.07.2023 tarihi ve öncesi) bağlanması, istisna listesinin genişletilmesi; yedinci ve sekizinci fıkraların yürürlükten kaldırılması |
7589 sayılı Kanun | 31.07.2026 (sayı 33326) | 5275 sayılı Kanun’da değişiklik yapmamıştır; TCK 158’e eklenen indirim ve geçici 1. maddenin yedinci fıkrası infaz aşamasındaki bazı dolandırıcılık hükümlülerini etkiler |
7593 sayılı Kanun | 18.08.2026 (sayı 33344) | Çocuklarda gün sayımına suç istisnaları (107/5); çocuk eğitimevine ayrılma ve doğrudan alınma (15. madde) |
7595 sayılı Kanun | 18.08.2026 (sayı 33344) | 5275’i değiştirmez. PKK/KCK suçlarından hükümlülerin cezalarının infazı, Milli Güvenlik Kurulu kararı Resmi Gazete’de yayımlanırsa infaz hakiminin kararıyla beş ya da on yıl ertelenebilir (6. madde); karar yayımlanmadıkça uygulanmaz |
7595 sayılı Kanun koşullu salıverilme ve denetimli serbestlik hesabını değiştirmez; ayrı bir infaz erteleme düzenlemesidir. Toplam on beş yıl veya daha az hapiste erteleme beş, daha fazlasında ve müebbetlerde on yıldır; erteleme süresi suç işlenmeden geçerse ceza infaz edilmiş sayılır. Örgüt faaliyeti çerçevesinde kasten öldürmeden mahkum olanlar ile 01.06.2005’ten önce işlenen suçlardan müebbet ya da ağırlaştırılmış müebbet hapse mahkum olanlar kapsam dışıdır. Erteleme, Milli Güvenlik Kurulu kararının Resmi Gazete’de yayımlanmasından itibaren altı ay içinde başvurana uygulanır (9. madde). 07.11.2026 itibarıyla bu karar yayımlanmamıştır.
7589 sayılı Kanun ise 5275’i değiştirmemekle birlikte, ödeme aracını ya da hesap bilgisini başkasına vermekle sınırlı dolandırıcılık iştirakinde cezayı yarı oranında indiren bir hüküm (TCK 158/4) ve infaz aşamasındaki bu hükümlülere zararı altı ay içinde gidermeleri halinde etkin pişmanlık imkanı (geçici 1. maddenin yedinci fıkrası) getirmiştir. Bu düzenleme infaz hesabını değil cezanın kendisini etkiler; uygulanması 98. madde yoluyla hükmü veren mahkemeden istenir.
Bu yazının hazırlandığı 07.11.2026 tarihinde mevzuat.gov.tr’deki 5275 sayılı Kanun metninde 7593 sayılı Kanun’dan sonra yapılmış bir değişiklik bulunmamaktadır. Bu tespit 07.11.2026’da mevzuat.gov.tr’deki 5275 sayılı Kanun metni ve 18.08.2026-07.11.2026 arasındaki Resmi Gazete fihristleriyle yapılmıştır. Kamuoyunda "13. Yargı Paketi" olarak anılan düzenlemeyle infaz hesabını değiştiren bir hüküm yürürlüğe girmiş değildir; hesap bugün yukarıdaki kurallara göre yapılır.
Covid-19 salgını nedeniyle tanınan izin (geçici 9. maddenin beşinci fıkrası) ile izindeki hükümlülerin kuruma dönmesine ve denetimli serbestliğine ilişkin geçici 10. maddenin birinci ve ikinci fıkraları 31.07.2023 tarihine bağlı geçiş hükümleridir; bugün infaza başlayan hükümlüye uygulanmaz. Yargıtay 1. Ceza Dairesi de geçici 10. maddenin ikinci fıkrası için düzenlemenin “geçici bir düzenleme olduğu ve maddede kabul edilen tarih itibariyle öngörülen şartları taşıyan hükümlüler ile ilgili sınırlı bir uygulama alanının olduğu” sonucuna varmıştır (Yargıtay 1. Ceza Dairesinin 09.05.2025 tarihli ve 2024/6061 E., 2025/3759 K. sayılı kararı).
Sıkça Sorulan Sorular
3 yıl hapis cezası alan kaç yıl yatar?
Genel bir kasıtlı suçtan 3 yıl hapis cezası alan, tekerrürsüz ve iyi halliyse cezanın yarısını, yani 1 yıl 6 ayı infaz kurumunda geçirdikten sonra koşullu salıverilir. Kasıtlı suçtan toplam üç yıl veya daha az ceza, suç tarihi ne olursa olsun doğrudan açık kurumda başlar (terör, örgüt ve cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar, ikinci defa mükerrirlik ve koşullu salıverilmesi geri alınıp aynen infaz edilen ceza hariç). Suç 01.08.2023 ve sonrasında işlenmişse hükümlü 6 ay sonra denetimli serbestlik talep edebilir; bu durumda kurumda yaklaşık 6 ay, denetimli serbestlikte 1 yıl kalır. Suç 30.03.2020’den sonra ve 31.07.2023 tarihi ve öncesinde işlenmiş ve geçici 10/6 istisnalarına girmiyorsa, açık kurumda en az üç ay kaldıktan sonra talep edilebilir. Suç 30.03.2020 tarihine kadar işlenmiş ve istisna listesinde değilse süre şartı baştan sağlanır. Gözaltı ve tutuklulukta geçen süre cezadan ve koşullu salıverilme için kurumda geçirilecek 1 yıl 6 aydan düşülür; koşullu salıverilme tarihi öne geldiği için denetimli serbestlik tarihi de öne gelir. Geçici 10/6’daki üç ay ise açık kurumda geçirilmelidir; tutukluluk bu süreye sayılmaz. 04.06.2025 ve sonrasında işlenen suçlardaki onda bir şartına tutukluluğun sayılıp sayılmadığı kanunda açık değildir; hesap müddetnamede görülür.
Denetimli serbestlik otomatik mi uygulanır?
Hayır. Hükümlünün talebi, iyi hali, kurumun değerlendirme raporu ve infaz hakiminin kararı gerekir; kanun hakimin karar "verebileceğini" söyler. Talep reddedilirse tebliğden itibaren iki hafta içinde ağır ceza mahkemesine itiraz edilebilir.
İkinci defa tekerrürde koşullu salıverilme var mı?
Evet, 04.06.2025’ten beri var. Süreli hapis cezalarında cezanın dörtte üçü kurumda geçirilir. Değişiklik lehe olduğu için önceki hükümlere de uygulanır; Yargıtay 1. Ceza Dairesi 2026 tarihli bir kararında, 7550 sayılı Kanun’dan önce kurulan hükümdeki "koşullu salıverilmeye yer olmadığı" ibaresini çıkarmıştır.
Tutuklulukta geçen süre cezadan düşülür mü?
Evet. Hüküm kesinleşmeden önce gözaltı ve tutuklulukta geçen süreler hapis cezasından indirilir (TCK’nın 63. maddesi); konutu terk etmeme adli kontrolünde geçen iki gün bir gün sayılır. Başka bir dosyadaki tutukluluğun mahsubu için ise Yargıtaya göre “mahsup istenen mahkumiyete ait suçun, tutuklu kalınan suçtan verilen hükmün kesinleşmesinden önce işlenmesi gerekmektedir” (Yargıtay 1. Ceza Dairesinin 25.12.2024 tarihli ve 2024/6623 E., 2024/8843 K. sayılı kararı).
Adli para cezasından çevrilen hapiste denetimli serbestlik var mı?
Hayır. Ödenmeyen adli para cezasından çevrilen hapiste koşullu salıverilme de denetimli serbestlik de uygulanmaz. Bunun yerine kural olarak kamuya yararlı işte çalıştırma (iki saat bir gün) uygulanır; programa uyulmazsa kalan kısım açık kurumda çektirilir. Kalan günlere karşılık gelen para ödenirse hapis ya da çalıştırma sona erer.
Denetimli serbestlikteyken çalışılabilir mi, şehir dışına çıkılabilir mi?
Çalışılabilir. Kamuya yararlı işin gün ve saatleri hükümlünün işi, aile yaşamı ve eğitimi dikkate alınarak belirlenir; iş sözleşmesiyle çalıştığını ya da kendi işini işlettiğini belgeleyen hükümlü kamuya yararlı işin kaldırılmasını isteyebilir, komisyon gerekirse bu yükümlülüğe ara verir ve işin sürüp sürmediğini koşullu salıverilme tarihine kadar denetler (Denetimli Serbestlik Hizmetleri Yönetmeliği’nin 81. maddesi). Şehir dışına çıkmak ise izne bağlıdır: hükümlü yükümlülüklerini aksatacak şekilde müdürlüğün yetki sınırları dışına izinsiz çıkamaz. Haklı bir mazerette müdür beş güne kadar izin verebilir; toplam izin, eşin ya da ikinci derece dahil bir kan veya kayın hısımının ölümü ya da ağır hastalığı dışında on beş günü geçemez ve izinde geçen süre infazdan sayılır. Taşınacak hükümlü yeni adresini önceden yazılı bildirir, nakil kabul edilirse kararın tebliğinden itibaren beş gün içinde yeni müdürlüğe başvurur (Yönetmelik’in 43. maddesi). Bu kurallara uymamak yükümlülüğün ihlali sayılır.
Tahliyeden sonra beş gün içinde müdürlüğe başvurulmazsa ne olur?
İnfaz hakimi, müdürlüğün talebiyle cezanın koşullu salıverilme tarihine kadar açık kurumda çektirilmesine karar verir. Beş günlük süre bittikten sonra iki gün daha geçtiği halde başvurmayan hükümlü hakkında TCK’nın 292 ve 293. maddeleri uygulanır.
Denetimli serbestlik ihlal edilirse ne olur?
Yükümlülüklere uymamakta ısrar (bir yıl içinde mazeretsiz ve kasıtlı üç ihlal; denetimli serbestliğe çocukken başlayanlarda dört ihlal) halinde hükümlü koşullu salıverilme tarihine kadar açık kuruma gönderilir. Bu ihlal, toplanan diğer cezalar bakımından yeniden denetimli serbestliğe ayrılmayı engellemez.
13. Yargı Paketi ile yeni bir infaz indirimi geldi mi?
Hayır. 07.11.2026 itibarıyla 5275 sayılı Kanun’da yapılan son değişiklik 7593 sayılı Kanun’la (Resmi Gazete 18.08.2026) yapılmıştır ve çocuk hükümlülere ilişkindir. Aynı gün yayımlanan 7595 sayılı Kanun PKK/KCK suçlarında infazın ertelenmesini öngörür; ancak Milli Güvenlik Kurulu kararı yayımlanmadıkça uygulanmaz ve koşullu salıverilme hesabını değiştirmez. Bunun dışında 07.11.2026 itibarıyla yürürlüğe giren bir infaz indirimi yoktur.
Kendi koşullu salıverilme ve denetimli serbestlik tarihimi nereden öğrenebilirim?
Kişinin kendi tarihleri Cumhuriyet başsavcılığının düzenlediği müddetnamede yer alır. Müddetname hesap belgesidir; koşullu salıverilmeye infaz hakimi karar verir ve yeni bir ilam, mahsup düzeltmesi ya da iyi halin kaybı tarihleri değiştirebilir (CGTİK’nın 20. maddesinin dördüncü fıkrası, 107. maddesinin on birinci fıkrası); açık kuruma ayırma kararında da toplam ceza, koşullu salıverilme tarihi ve açık kuruma ayrılma hakkının doğduğu tarih ayrı ayrı gösterilir. Müddetnamedeki bir hesap hatası için infaz hakimliğinden her zaman karar istenebilir (CGTİK’nın 98. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi); kurum işlemlerine karşı şikayet ise öğrenmeden itibaren 15 gün, her halde işlemden itibaren 30 gün içinde yapılır.
