Adli Sicil ve Arşiv Kaydı Nasıl Silinir? Süreler, Başvuru ve Memnu Hakların İadesi 2026

Adli sicil kaydı; cezanın infazı, ceza zamanaşımı ya da genel af gibi hallerde Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğünce silinerek arşive alınır, arşiv kaydı da arşive alınma koşullarının oluştuğu tarihten itibaren kural olarak beş yılda tamamen silinir. Anayasa’nın 76. maddesine ya da Türk Ceza Kanunu dışındaki bir kanuna göre hak yoksunluğu doğuran mahkumiyetlerde (adli para cezası ve ertelenen ceza dahil) bu süre, memnu hakların iadesi (yasaklanmış hakların geri verilmesi) kararı alınmışsa on beş, alınmamışsa otuz yıldır. Silme işlemini ceza mahkemesi değil Genel Müdürlük yapar; talep reddedilirse ret işleminin yazılı bildiriminden, başvuru otuz gün içinde cevaplanmazsa bu sürenin bitiminden itibaren altmış gün içinde idare mahkemesinde dava açılabilir. Memnu hakların iadesi ise cezanın infazının tamamlanmasından en az üç yıl sonra, hükmü veren mahkemeden ya da hükümlünün ikametgahındaki aynı derecedeki mahkemeden istenir.

Adli Sicil Kaydı ile Arşiv Kaydı Arasındaki Fark Nedir?

Adli sicil kaydı, halk arasında sabıka kaydı olarak bilinen ve Türk mahkemelerince verilip kesinleşen mahkumiyet hükümlerinin işlendiği kayıttır. 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu’nun 4. maddesi kayda girecek kararları sayar: hapis cezasına mahkumiyet ve infazının tamamlandığı, ertelenen cezada denetim süresi, adli para cezası ve ödendiği, belli hakları kullanmaktan yoksunluk kararları, ceza zamanaşımının dolduğunun tespiti ve af gibi. Kayıtlar, Adalet Bakanlığı Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğündeki merkezi adli sicilde tutulur (Kanun’un 2. maddesi).

Arşiv kaydı ise adli sicilden çıkarılan kaydın bir süre daha saklandığı ikinci aşamadır. Bir mahkumiyet kaydı iki ayrı işlemle ortadan kalkar:

1. Adli sicilden arşive alma: Ceza infaz edildiğinde, ceza zamanaşımı dolduğunda, genel af çıktığında ya da mahkumiyeti bütün sonuçlarıyla ortadan kaldıran şikayetten vazgeçme veya etkin pişmanlık halinde kayıt adli sicilden silinir ve arşive alınır (Kanun’un 9. maddesi).
2. Arşivden tamamen silme: Arşivdeki kayıt, mahkumiyetin türüne göre beş, on beş ya da otuz yıl sonra tamamen silinir (Kanun’un 12. maddesi).

"Kaydım silindi" denildiğinde çoğu zaman yalnız birinci aşama gerçekleşmiştir: kayıt adli sicilden çıkmış ama arşivde durmaktadır. Arşiv kaydı da belli kişi ve kurumlara verilebildiği için (aşağıda, kimlerin görebileceği başlığına bakınız) iki aşamayı ayırmak gerekir.

Bazı kararlar adli sicile hiç girmez. Kanun’un 5. maddesine göre Türk mahkemelerince verilmiş olsa bile disiplin suçlarına ve sırf askeri suçlara ilişkin mahkumiyetler, disiplin ve tazyik hapsi kararları ile idari para cezaları adli sicile kaydedilmez. Hükmün açıklanmasının geri bırakılması ve kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararları ise adli sicile değil, bunlara mahsus ayrı bir sisteme kaydedilir (aşağıda ayrı başlıkta).

Süreler ve Merciler: Özet Tablo

Kural olarak kayıt, adli sicilden arşive alınır ve arşivden beş, on beş ya da otuz yıl sonra tamamen silinir; silme işlemini Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü yapar, memnu hakların iadesi ise mahkeme kararıyla olur.

Tablodaki her satırın dayanağı ve istisnaları aşağıda ilgili başlıkta anlatılmıştır.

Adli Sicil Kaydı Ne Zaman Arşive Alınır?

Kaydın adli sicilden çıkarılması için kişinin başvurması gerekmez; Kanun bu işlemi Genel Müdürlüğe verir:

Adli Sicil Kanunu’nun 9. maddesinin birinci fıkrası:
“Adlî sicildeki bilgiler;
a) Cezanın veya güvenlik tedbirinin infazının tamamlanması,
b) Ceza mahkûmiyetini bütün sonuçlarıyla ortadan kaldıran şikayetten vazgeçme veya etkin pişmanlık,
c) Ceza zamanaşımının dolması,
d) Genel af,
Halinde Adlî Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğünce silinerek, arşiv kaydına alınır.”

Adli Sicil Yönetmeliği’nin 11. maddesine göre infazın tamamlandığını, şikayetten vazgeçmeyi, etkin pişmanlığı ya da ceza zamanaşımını gösteren bildirme fişi Genel Müdürlükteki merkezi sisteme girilince kayıt silinip arşive alınır; genel afta silme işlemi Genel Müdürlükçe re’sen yapılır. Mahkumiyeti bütün sonuçlarıyla ortadan kaldıran etkin pişmanlık hallerinde de kayıt arşive alınır; tamamen silinmesi ise aşağıdaki sürelere bağlıdır. İlgilinin ölümü üzerine adli sicil bilgileri tamamen silinir (Kanun’un 9. maddesinin ikinci fıkrası).

Ertelenen hapis cezası ve adli para cezası da önce adli sicile girer. Kanun’un 4. maddesinin birinci fıkrası, Türk mahkemelerinin verdiği ertelenen cezada denetim süresini ve adli para cezasına ilişkin mahkumiyet hükmünü adli sicile kaydedilecek bilgiler arasında sayar (b ve c bentleri). Bu kayıtlar infaz tamamlanınca, yani ertelenen cezada denetim süresi bitince, adli para cezasında ceza ödenince arşive alınır. Yargıtay 19. Ceza Dairesinin yerinde bulduğu kanun yararına bozma ihbarnamesi de ertelenen hapis cezasında denetim süresinin bittiği tarih itibarıyla cezanın infaz edilmiş sayılacağını ve adli sicil bilgilerinin bu tarihte arşive alınacağını esas almıştır (24.03.2016 tarihli ve 2016/72 E., 2016/13812 K. sayılı karar). Kanun’un 9. maddesinin üçüncü fıkrasındaki “Adlî para cezasına mahkûmiyet hükümleri ile cezanın ertelenmesine ilişkin hükümler, adlî sicil kaydına alınmadan doğrudan arşive kaydedilir.” cümlesi ise Türk vatandaşları hakkında yabancı mahkemelerce verilen kararları düzenleyen fıkradadır. Aynı fıkranın birinci cümlesine göre yabancı mahkemece verilip adli sicile kaydedilen hürriyeti bağlayıcı cezalar, hükmün kesinleştiği tarihten itibaren mahkumiyet kararında belirtilen sürenin geçmesiyle arşive alınır. Ertelenen ceza ve adli para cezası kayıtları da aşağıdaki silme sürelerine, hak yoksunluğu doğuran bir suçtan verilmişlerse on beş ve otuz yıllık sürelere tabidir.

Arşiv Kaydı Ne Zaman Tamamen Silinir?

Arşiv kaydı kural olarak beş yılda, hak yoksunluğu doğuran mahkumiyetlerde ise on beş ya da otuz yılda tamamen silinir. Süreleri Kanun’un 12. maddesi belirler:

Adli Sicil Kanunu’nun 12. maddesinin birinci fıkrası:
“Arşiv bilgileri;
a) İlgilinin ölümü üzerine,
b) Anayasanın 76 ncı maddesi ile Türk Ceza Kanunu dışındaki kanunlarda bir hak yoksunluğuna neden olan mahkûmiyetler bakımından kaydın arşive alınma koşullarının oluştuğu tarihten itibaren;
1. Yasaklanmış hakların geri verilmesi kararı alınması koşuluyla onbeş yıl geçmesiyle,
2. Yasaklanmış hakların geri verilmesi kararı alınması koşulu aranmaksızın otuz yıl geçmesiyle,
c) Diğer mahkûmiyetler bakımından kaydın arşive alınma koşullarının oluştuğu tarihten itibaren beş yıl geçmesiyle,
tamamen silinir.”

Genel kural (c) bendindeki beş yıldır. On beş ve otuz yıllık süreler (b) bendindeki istisnadır ve yalnız belirli bir mahkumiyet grubuna uygulanır.

a) 15 ve 30 Yıllık Süre Hangi Mahkumiyetlere Uygulanır?

Ölçüt suçun adı ya da bir suç listesi değil, mahkumiyetin Anayasa’nın 76. maddesine ya da Türk Ceza Kanunu dışındaki bir kanuna göre hak yoksunluğu doğurup doğurmadığıdır. Danıştay 10. Dairesi, 05.04.2022 tarihli ve 2017/3512 E., 2022/1857 K. sayılı kararında, maddenin bu yapısını şöyle açıklamıştır: “Anılan Kanun maddesiyle, arşiv kayıtlarının silinmesi noktasında ayrıma gidilerek, Anayasanın 76. maddesi ile Türk Ceza Kanunu dışındaki kanunlar bakımından, hak yoksunluğuna neden olma şartı getirilmiştir.”

Türk Ceza Kanunu’nun 53. maddesindeki yoksunluklar bu ölçüte girmez; hüküm, Türk Ceza Kanunu dışındaki kanunları arar. Hak yoksunluğu doğuran hükümlere örnekler şunlardır:

• Anayasa’nın 76. maddesi: taksirli suçlar hariç toplam bir yıl veya daha fazla hapis cezası alanlar ile zimmet, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, inancı kötüye kullanma gibi sayılan suçlardan hüküm giyenler, “affa uğramış olsalar bile milletvekili seçilemezler”.
• 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 48. maddesi (A) bendinin 5 numaralı alt bendi: kasten işlenen bir suçtan bir yıl veya daha fazla hapis cezası ve sayılan suçlardan mahkumiyet, memuriyete engeldir (aşağıda ayrı başlıkta).
• 1136 sayılı Avukatlık Kanunu’nun 5. maddesi: kasten işlenen bir suçtan iki yıldan fazla hapis cezası ve sayılan suçlardan mahkumiyet, avukatlığa kabule engeldir.
• 6136 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanun’un 7. maddesi: belli mahkumiyetler silah taşıma ve bulundurma iznine engeldir (aşağıda ayrı başlıkta).

Ceza mahkemesinin hükümde ayrıca bir hak yoksunluğu kararı yazmamış olması sonucu değiştirmez. Aynı kararda Danıştay 10. Dairesi, taşıma ruhsatı olmayan tabancayla havaya ateş ettiği için para cezası alan kişi hakkında şöyle demiştir: “her ne kadar davacı hakkında, Ceza Mahkemesince Türk Ceza Kanunu'nun 53. maddesi kapsamında memnu hakların kısıtlılığına dair bir karar verilmemiş ise de, alınan mahkumiyetin sonucu olarak 6136 sayılı Kanun'un 7. maddesi uyarınca davacının ateşli silâh taşıma ve bulundurma izni bakımından bir hak yoksunluğuna uğradığı açıktır.” Daire, kaydın beş yıl yerine (b) bendine göre silineceğini kabul ederek silme talebini reddeden işlemi hukuka uygun bulmuş ve işlemi iptal eden idare mahkemesi kararını oy birliğiyle bozmuştur.

Bu ölçüt, sık rastlanan pek çok mahkumiyeti on beş ve otuz yıllık gruba sokar. Örneğin kasten işlenen bir suçtan bir yıl veya daha fazla hapis cezası, 657 sayılı Kanun’a göre memuriyete engel olduğu için Kanun’un lafzına göre hak yoksunluğu doğuran mahkumiyetlerdendir. Yargıtay 1. Ceza Dairesi de olası kastla yaralama ve 6136 sayılı Kanun’a aykırılıktan verilen ve 18.06.2015 tarihinde infaz edilen hapis cezaları için, infazın üzerinden beş yıldan fazla geçmiş olmasına rağmen silme sürelerinin dolmadığını kabul etmiştir (01.11.2021 tarihli ve 2021/11577 E., 2021/13773 K. sayılı karar, oy birliğiyle).

Cezanın türü ve miktarı da tek başına belirleyici değildir. Anayasa’nın 76. maddesi ve 657 sayılı Kanun’un 48. maddesi, sayılan suçlarda (hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma gibi) cezanın türüne ve miktarına bakmaz; bu suçlardan verilen adli para cezası ya da ertelenen ceza da hak yoksunluğu doğurur. Yargıtay 11. Ceza Dairesi, hizmet nedeniyle emniyeti suistimalden verilip ertelenen ağır para cezasına ilişkin kayıt hakkında, “hükümlünün arşiv kaydında yer alan emniyeti suistimal suçunun, Anayasa’nın 76 ncı maddesinde sayılan suçlardan olup, 5352 sayılı Kanun'un 13/A maddesinde yer alan düzenlemeler dikkate alınmak suretiyle, aynı Kanun'un 12 nci maddesinin birinci fıkrasındaki koşulların oluşması halinde silinmesinin olanaklı hale geldiği” gerekçesiyle, hükümlü hakkında iade kararı da bulunmadığını belirterek mahkumiyet hükmünü ortadan kaldıran ek kararı kanun yararına bozmuştur (06.05.2024 tarihli ve 2023/3890 E., 2024/5947 K. sayılı karar, oy birliğiyle). O kayıt 01.06.2005’ten önce işlenen bir suça ilişkindi ve geçici 2. madde yoluyla 12. maddenin birinci fıkrasına bağlanmıştı; aynı sonuç, (b) bendinin lafzı gereği sonraki kayıtlar için de geçerlidir. Bu gruptaki bir kaydın silinme süresini otuz yıldan on beş yıla indirmenin yolu iade başvurusudur.

b) Süre Hangi Tarihten Başlar?

Üç süre de Kanun’un ifadesiyle “kaydın arşive alınma koşullarının oluştuğu tarihten itibaren” işler. Bu tarih, kaydın adli sicilden arşive alınmasını gerektiren olayın, yani 9. maddede sayılan hallerin gerçekleştiği tarihtir: çoğu zaman cezanın infazının tamamlandığı gün, bazen ceza zamanaşımının dolduğu ya da genel affın yürürlüğe girdiği gün.

Ertelenen hapis cezasında bu tarih, denetim süresinin bittiği tarihtir. Türk Ceza Kanunu’nun 51. maddesinin sekizinci fıkrasına göre “Denetim süresi yükümlülüklere uygun veya iyi halli olarak geçirildiği takdirde, ceza infaz edilmiş sayılır.” İnfazın tamamlanması 9. maddeye göre arşive alınma koşulu olduğundan silme süresi bu tarihten işler. Yargıtay 4. Ceza Dairesi, ertelenen hapis cezasına ilişkin bir kaydın silinme koşullarını incelerken “denetim süresi sonunda cezanın infaz edilmiş kabul edileceği” esasına dayanmıştır (24.02.2021 tarihli ve 2020/30501 E., 2021/5948 K. sayılı karar, oy birliğiyle). Yargıtay 19. Ceza Dairesi de denetim süresinin bittiği tarih itibarıyla cezanın infaz edilmiş sayılacağını ve 12. maddenin birinci fıkrasının (c) bendine göre beş yılın bu tarihten işleyeceğini belirten kanun yararına bozma ihbarnamesindeki düşünceyi yerinde bularak, arşiv kaydının silinmesine karar veren ceza mahkemesi kararını bozmuştur (24.03.2016 tarihli ve 2016/72 E., 2016/13812 K. sayılı karar, oy birliğiyle). Türk mahkemesinin verdiği adli para cezasında da aynı kural uygulanır. Kanun’un 4. maddesi, cezanın ödenmek ya da tazyik hapsi suretiyle infaz edildiğinin kayda geçirilmesini öngörür; infazın tamamlanması 9. maddeye göre arşive alma koşulu olduğundan silme süresi, cezanın tamamının ödendiği ya da tazyik hapsiyle infazının tamamlandığı tarihten işler.

c) Süre Beklenmeden Tamamen Silinen Kayıtlar

Kanun’un 12. maddesinin diğer fıkraları, beş, on beş ya da otuz yıl beklenmeden tamamen silinen kayıtları düzenler:

• Fiilin kanunla suç olmaktan çıkarılması: O suçtan mahkumiyete ilişkin adli sicil ve arşiv kayıtları “talep aranmaksızın tamamen silinir” (ikinci fıkra). Hüküm, fiilin kanunla suç olmaktan çıkarılmasından söz eder.
• Kanun yararına bozma ya da yargılamanın yenilenmesi: Bu yollar sonunda verilen beraat ya da ceza verilmesine yer olmadığı kararı kesinleşirse önceki mahkumiyete ilişkin adli sicil ve arşiv kaydı tamamen silinir (üçüncü fıkra).
• Akıl hastalığı nedeniyle güvenlik tedbiri: Bu tedbirlere ilişkin kayıtlar, infazın tamamlanmasıyla tamamen silinir (dördüncü fıkra).
• Ölüm: Arşiv bilgileri ilgilinin ölümüyle silinir (birinci fıkranın (a) bendi).

d) 01.06.2005’ten Önceki Kayıtlar

Suç tarihi 5352 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 01.06.2005’ten önce olan kayıtlar için Kanun’un geçici 2. maddesi ayrı bir düzen kurar. Bu kayıtlardan, mülga 3682 sayılı Adli Sicil Kanunu’na göre süre yönünden silinme koşulu oluşanlar silinir. Anayasa’nın 76. maddesi ve özel kanunlar bakımından hak yoksunluğu doğuran mahkumiyetlere 12. maddenin birinci fıkrası uygulanır; diğer kayıtlar ise 3682 sayılı Kanun’un 8. maddesindeki sürelerin dolduğu ya da ertelenmiş mahkumiyetin vaki olmamış sayıldığı tarih esas alınarak silinir. Eski tarihli bir kaydın silinme tarihi bu nedenle yukarıdaki tablodan farklı hesaplanabilir.

Silme İşlemini Kim Yapar, Başvuru Nereye Yapılır?

Adli sicil ve arşiv kayıtlarını silme yetkisi Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğüne aittir. Kanun’un 14. maddesine göre silme kararlarını almak üzere Genel Müdürlüğün teklifi ve Bakan onayıyla üç hakimden oluşan bir komisyon kurulur. Adli Sicil Yönetmeliği’nin 13. maddesinin son fıkrası da işlemin kendiliğinden yapılacağını öngörür: “Birinci fıkrada belirtilen hâllerde silme işlemi, Genel Müdürlüğün teklifi ve Bakanın onayı ile kurulan komisyonca re’sen yapılır.” Bu nedenle süresi dolan kaydın silinmesi için kural olarak başvuru gerekmez.

Re’sen silme yapılmamışsa ya da kayıtta hata varsa başvuru Genel Müdürlüğe yapılır. Adalet Bakanlığının e-Devlet Kapısı’ndaki “Adli Sicil Silme ve Düzeltme Talebi” hizmeti bu başvuru içindir; Genel Müdürlük de silme ve düzeltme başvurularının e-Devlet Kapısı’na taşındığını duyurmuştur. Kişi, başvurudan önce kendi adli sicil ve arşiv kaydını sorgulayabilir: Kanun’un 13. maddesinin ikinci fıkrasına göre gerçek kişiler kendileriyle ilgili kayıtları güvenli kimlik doğrulama araçlarıyla sorgulayabilir ve sonucu ilgili mercie verebilir.

Cumhuriyet başsavcılıkları mahalli adli sicil olarak adli sicil bilgisi verir (Kanun’un 8. maddesi); ancak Kanun ve Yönetmelik silme yetkisini Genel Müdürlüğe vermiştir.

Ceza mahkemesi arşiv kaydının silinmesine karar veremez. Yargıtay 1. Ceza Dairesi, hükümlünün talebi üzerine arşiv kaydının silinmesine karar veren asliye ceza mahkemesinin ek kararını 01.11.2021 tarihli ve 2021/11577 E., 2021/13773 K. sayılı kararıyla kanun yararına bozmuş ve şöyle demiştir: “11.04.2012 tarihinden itibaren arşiv kaydının silinmesi işlemleri, 5352 sayılı Adlî Sicil Kanunu’nun geçici 2/3. maddesi uyarınca, Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü'nce yerine getirilecektir.” Daire aynı sonuca 19.02.2024 tarihli ve 2024/1073 E., 2024/1009 K. sayılı kararında da varmıştır; iki karar da oy birliğiyle verilmiştir. Mahkemenin verdiği silme kararı Genel Müdürlüğü bağlamaz: ağır ceza mahkemesinin arşiv kaydının silinmesi kararına rağmen yapılan başvurunun reddine karşı açılan davada idare mahkemesi davayı reddetmiş, Danıştay 10. Dairesi de bu kararı onamıştır (26.04.2022 tarihli ve 2017/1133 E., 2022/2369 K. sayılı karar).

Memnu hakların iadesi bunun tersidir: o karar ceza mahkemesine aittir ve Genel Müdürlük veremez (aşağıda ayrı başlıkta).

Silme Talebi Reddedilirse Ne Yapılır?

Genel Müdürlüğün silme talebini reddeden işlemi bir idari işlemdir ve buna karşı idare mahkemesinde iptal davası açılır. Danıştay 10. Dairesinin aşağıda anılan kararları, Adalet Bakanlığı Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğünün ret işleminin iptali istemiyle idare mahkemesinde açılan davalara ilişkindir; bu davalarda davalı idare Bakanlıktır. Örneğin silme başvurusunu 12. maddenin birinci fıkrasının (b) bendindeki şartların gerçekleşmediğinden bahisle reddeden işlemi iptal eden idare mahkemesi kararı Danıştay 10. Dairesince onanmıştır (28.09.2023 tarihli ve 2019/10570 E., 2023/4911 K. sayılı karar). Buna karşılık yukarıda anılan 2022/1857 K. sayılı kararda ret işlemi hukuka uygun bulunmuş; yabancı mahkemece verilen uyuşturucu ticareti mahkumiyetine ilişkin başka bir davada da davanın reddi onanmıştır (28.09.2023 tarihli ve 2019/11713 E., 2023/4936 K. sayılı karar).

Dava açma süresi altmış gündür. İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun (İYUK) 7. maddesine göre özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde idare mahkemelerinde dava açma süresi altmış gündür ve süre, idari uyuşmazlıklarda yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden başlar. 5352 sayılı Kanun’da ayrı bir süre bulunmadığı için ret işleminin tebliğinden itibaren bu süre kaçırılmamalıdır.

Başvuru cevapsız kalırsa süre yine işler. İYUK’un 10. maddesine göre idari makama yapılan başvuruya “Otuz gün içinde bir cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır.” Bu durumda dava, otuz günün bittiği tarihten itibaren altmış gün içinde açılmalıdır. Otuz gün içinde kesin olmayan bir cevap verilirse kişi bunu ret sayarak dava açabilir ya da kesin cevabı bekleyebilir; ancak bekleme süresi başvuru tarihinden itibaren dört ayı geçemez. Dava açılmamışsa ya da süreden reddedilmişse, otuz günden sonra verilen cevabın tebliğinden itibaren altmış gün içinde dava açılabilir. Bu nedenle e-Devlet’ten yapılan silme başvurusunun tarihi not edilmeli, cevap gelmese de süre takip edilmelidir.

Yetkili mahkeme, İYUK’un 32. maddesine göre belirlenir: kanunda ya da özel kanunda yetkili mahkeme gösterilmemişse yetkili idare mahkemesi, “dava konusu olan idari işlemi veya idari sözleşmeyi yapan idari merciin bulunduğu yerdeki idare mahkemesidir”. Aynı maddeye göre yetki kamu düzenindendir. Yetkisiz mahkemeye açılan dava kendiliğinden kaybedilmiş olmaz; Danıştay 10. Dairesi, arşiv kaydının silinmesi istemiyle açılan bir davada, yetkisiz mahkemeye açılan davanın yetki yönünden reddedilerek dosyanın yetkili mahkemeye gönderileceğini ve bu kararın temyiz edilemeyeceğini hatırlatmıştır (22.04.2025 tarihli ve 2025/1315 E., 2025/2170 K. sayılı karar). Yine de yetki tartışması davayı uzatacağından dava, işlemi yapan merciin bulunduğu yerde açılmalıdır.

İdare mahkemesinin kararına karşı, kararın tebliğinden itibaren otuz gün içinde bölge idare mahkemesine istinaf yoluna başvurulabilir (İYUK’un 45. maddesi). Bölge idare mahkemesinin kararı ise ancak İYUK’un 46. maddesinde sayılan hallerde Danıştayda temyiz edilebilir; bu maddeye 16.07.2026 tarihli ve 7589 sayılı Kanun’la, bölge idare mahkemesinin ilk derece kararını kaldırarak yeniden verdiği kararlar için yeni bir fıkra eklenmiştir. Değişiklik, yürürlüğe girdiği tarihten sonra bölge idare mahkemelerince verilen kararlara uygulanır (7589 sayılı Kanun’un geçici 1. maddesinin üçüncü fıkrası). İdari yargıdaki diğer dava türleri için idare hukuku davaları yazımıza bakılabilir.

Ret işlemine karşı ceza mahkemesine ya da infaz hakimliğine başvurmak doğru yol değildir; yukarıda anlatıldığı gibi ceza mahkemesi silme kararı veremez.

Adli Sicil ve Arşiv Kaydını Kimler Görebilir?

Adli sicil ve arşiv bilgileri gizlidir. Kanun’un 11. maddesine göre görevliler bu bilgileri açıklayamaz; bilgiyi alan kişi, kurum ve kuruluşlar da veriliş amacı dışında kullanamaz.

Adli sicil bilgisi, Kanun’un 7. maddesine göre kullanılış amacı belirtilerek ilgili kişiye ya da vekaletnamede açıkça belirtilmek koşuluyla vekiline, kamu kurum ve kuruluşlarına ve kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarına verilebilir.

Arşiv bilgisi daha dar bir çevreye açıktır. Kanun’un 10. maddesinin birinci fıkrasına göre arşiv bilgilerini kişinin kendisi ya da vekaletnamede açıkça belirtilmişse vekili (kullanılış amacını belirterek), bir soruşturma ya da kovuşturma kapsamında Cumhuriyet başsavcılıkları, hakim ve mahkemeler, yetkili seçim kurulları ve “Özel kanunlarda gösterilen hallerde ilgili kamu kurum ve kuruluşları” isteyebilir. On sekiz yaşından küçüklerle ilgili adli sicil ve arşiv kayıtları ise yalnız soruşturma ve kovuşturma kapsamında Cumhuriyet başsavcılıkları, hakim ve mahkemelerce istenebilir (aynı maddenin üçüncü fıkrası).

Aynı maddenin ikinci fıkrası kişinin yakınlarının kayıtlarını korur: “Kanunda açıkça belirtilmediği takdirde, kişi hakkında alınacak bir karar veya yapılacak bir işlemle ilgili olarak, bir yakınının adlî sicil ve arşiv kayıtları istenemez ve bu bilgiler, kişiyi herhangi bir haktan yoksun bırakmak için dayanak olarak kullanılamaz.” Hüküm, lafzıyla, kişi hakkındaki karar ya da işlemde bir yakınının kayıtlarının istenmesini ve kullanılmasını yasaklar.

Kanun özel işverenleri bu listelerde saymaz. Özel sektörde adli sicil bilgisi işverene ancak kişinin kendisinin sorgulayıp verdiği belgeyle ulaşır; Kanun’un 13. maddesinin ikinci fıkrası, gerçek kişilerin kendi kayıtlarını sorgulayıp sonucu “fiziki veya elektronik ortamda merciine” verebileceğini düzenler. Belgenin çalışan tarafından verilmesi, işverenin bu bilgiyi dilediği gibi isteyip saklayabileceği anlamına gelmez. Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’nun 6. maddesine göre ceza mahkumiyeti ve güvenlik tedbirleriyle ilgili veriler özel nitelikli kişisel veridir. Bu veriler ancak aynı maddede sayılan hallerden birinde işlenebilir; açık rıza, kanunda açıkça öngörülme ya da istihdam alanındaki hukuki yükümlülüklerin yerine getirilmesi için zorunluluk bunlardandır.

a) Kamuda İşe Girişte Arşiv Kaydı Görünür mü?

Evet, kamu görevine girişte arşiv kaydı ve daha fazlası incelenir. 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu’nun 3. maddesine göre arşiv araştırması, “statüsü veya çalıştırma şekline bağlı olmaksızın ilk defa veya yeniden memuriyete yahut kamu görevine atanacaklar hakkında yapılır”; öğretmenler, kolluk ve ceza infaz kurumu personeli gibi sayılan görevlerde güvenlik soruşturması da birlikte yapılır. Arşiv araştırmasının kapsamını 4. madde belirler:

Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu’nun 4. maddesi:
“Arşiv araştırması;
a) Kişinin adli sicil kaydının,
b) Kişinin kolluk kuvvetleri tarafından hâlen aranıp aranmadığının,
c) Kişi hakkında herhangi bir tahdit olup olmadığının,
ç) Kişi hakkında kesinleşmiş mahkeme kararları ve 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 171 inci maddesinin beşinci ve 231 inci maddesinin onüçüncü fıkraları kapsamında alınan kararlar ile kişi hakkında devam eden veya sonuçlanmış olan soruşturma ya da kovuşturmalar kapsamındaki olguların,
d) Hakkında kamu görevinden çıkarılma ya da kesinleşmiş memurluktan çıkarma cezası olup olmadığının,
mevcut kayıtlardan tespit edilmesidir.”

Arşiv kaydının kamuda işe girişi fiilen nasıl etkilediğine Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun bir kararı örnek oluşturur: hizmetli kadrosuna yerleştirilen kişinin ataması, “müracaat sırasında ibraz ettiği adli sicil belgesinde arşiv kaydı bulunduğundan bahisle” yapılmamıştır (27.06.2022 tarihli ve 2022/1141 E., 2022/2318 K. sayılı karar; kararın memuriyet yönü aşağıda anlatılmıştır). 7315 sayılı Kanun’un 10. maddesine göre güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sırasında elde edilen kişisel veriler, işlenme amacı ortadan kalkınca ya da her durumda iki yılın sonunda değerlendirme komisyonlarınca silinir. Araştırmayı yapan birimlerdeki veriler ise, istihbari faaliyete konu olmayanlar bakımından iki yılın sonunda silinir. İşleme karşı dava açılmışsa veriler karar kesinleşmeden silinemez. Bu silme, kişinin adli sicil ve arşiv kaydını etkilemez; o kayıtlar 5352 sayılı Kanun’daki sürelere tabidir.

On sekiz yaşından önce işlenen suçlar ayrıca korunur. Anayasa Mahkemesi, 7315 sayılı Kanun’un bazı hükümlerine karşı açılan iptal davasında, kişilerin on sekiz yaşından önce işlediği suçlara ait kayıtların idari makamlara bildirilmesinin hukuken mümkün olmadığını ve bu kayıtların güvenlik soruşturması ile arşiv araştırmasında dikkate alınmasını önleyen yeterli güvencelerin bulunduğunu belirtmiştir. Mahkeme bu sonuca, 5352 sayılı Kanun’un 10. maddesinin üçüncü fıkrası ile Türk Ceza Kanunu’nun 53. maddesindeki çocuklara ilişkin istisnayı birlikte gözeterek varmıştır (04.12.2024 tarihli ve E. 2021/60, K. 2024/200 sayılı karar, § 149-151). Ölçüt, başvuru tarihindeki yaş değil, suçun işlendiği tarihteki yaştır.

Tamamen silinmiş bir kaydın arşiv araştırmasında kullanılıp kullanılamayacağı ayrı bir sorudur. 5352 sayılı Kanun’un 12. maddesi süresi dolan kaydın “tamamen silinir” olduğunu söyler; 7315 sayılı Kanun’un 4. maddesi ise adli sicil kaydının yanında kesinleşmiş mahkeme kararlarını ve sonuçlanmış kovuşturmalardaki “olguları” da araştırma kapsamına alır. Kanun, tamamen silinmiş bir mahkumiyetin arşiv araştırmasında "olgu" olarak değerlendirilip değerlendirilemeyeceğini ayrıca düzenlemez. Daha eski bir dosyada idare mahkemesi, arşiv kaydı beş yılla tamamen silinmesi gereken mahkumiyetin özel güvenlik görevlisi olmaya engel gösterilemeyeceği gerekçesiyle işlemi iptal etmiş; bölge idare mahkemesi istinaf başvurusunu reddetmiş, Danıştay 10. Dairesi de bu kararı onamıştır (10.12.2020 tarihli ve 2019/9278 E., 2020/6088 K. sayılı karar). Onama kararı olduğu için gerekçe Danıştayın değil, idare mahkemesinindir.

Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması, Kamu Davasının Ertelenmesi ve Erteleme Kayıtları

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) ve kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararları adli sicile değil, bunlara mahsus bir sisteme kaydedilir. Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (CMK) 231. maddesinin on üçüncü fıkrası, 16.07.2026 tarihli ve 7589 sayılı Kanun’la yeniden düzenlenen haliyle şöyledir: “Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı, bunlara mahsus bir sisteme kaydedilir. Bu kayıtlar, ancak bir soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak Cumhuriyet savcısı, hâkim veya mahkeme tarafından istenmesi hâlinde, bu maddede belirtilen amaç için kullanılabilir.” Kamu davasının açılmasının ertelenmesi için CMK’nın 171. maddesinin beşinci fıkrası, önödeme üzerine verilen kovuşturmaya yer olmadığı ve düşme kararları için de Türk Ceza Kanunu’nun 75. maddesinin yedinci fıkrası aynı kuralı koyar; Adli Sicil Kanunu’nun 6. maddesi de bu kararların yalnız soruşturma ya da kovuşturmayla bağlantılı olarak verileceğini tekrarlar. Kanun bu kayıtların verilebileceği makamları Cumhuriyet savcısı, hakim ve mahkemeyle sınırladığı için bu kayıtlar kişinin kendisi için aldığı adli sicil belgesinde yer almaz.

HAGB kararında sanık beş yıl süreyle denetime tabi tutulur; suçu on sekiz yaşını doldurmadan işleyen çocuklar için bu süre üç yıldır (5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu’nun 23. maddesinin birinci fıkrası). Denetim süresi içinde kasten yeni bir suç işlenmez ve yükümlülüklere uyulursa açıklanması geri bırakılan hüküm ortadan kaldırılır ve davanın düşmesine karar verilir (CMK’nın 231. maddesinin sekizinci ve onuncu fıkraları).

Mahsus sistemdeki kayıt kamu görevine girişte ise görülebilir: 7315 sayılı Kanun’un 4. maddesinin (ç) bendi, CMK’nın 171. maddesinin beşinci ve 231. maddesinin on üçüncü fıkraları kapsamındaki kararları arşiv araştırmasına açıkça dahil eder. Danıştay, bu kayıtlardaki olguların idarece değerlendirilebileceğini kabul eder; sonucu ise olguların niteliği, görevin gerekleri ve davanın sonradan düşmesi gibi gelişmeler belirler:

• Danıştay 12. Dairesi, 10.12.2025 tarihli ve 2024/893 E., 2025/5671 K. sayılı kararında bu karar ve olguların “güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması kapsamında değerlendirilebilmesi mümkündür” demiş; ancak somut olayda HAGB ve takipsizlikle sonuçlanan dosyaların “vasıf ve mahiyeti” dikkate alındığında kişinin askeri personel olmasına engel olmadığına karar vermiştir (oy birliğiyle, bozma).
• Aynı Daire, 28.04.2025 tarihli ve 2025/2163 E., 2025/2070 K. sayılı kararında, HAGB kararının beş yıllık denetim süresi sonunda kaldırılıp davanın düşürüldüğünü gözetmeden verilen ret kararını bozmuştur; karar oy çokluğuyla verilmiştir, karşı oy işin esasına değil kararın temyiz edilebilirliğine ilişkindir.
• Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu ise sözleşmeli er hakkındaki bir davada, HAGB verilen suçun “gerçekleştiğinden söz edilemeyeceği ve suçlayıcı ifadeler olarak kullanılamayacağı açık ise de” fiilin işleniş şekli ve kovuşturmada ortaya konulan olgular dikkate alındığında sözleşmenin feshinin hukuka uygun olduğuna karar vermiştir (29.09.2025 tarihli ve 2024/1846 E., 2025/1746 K. sayılı karar, oy çokluğuyla).

Ertelenen hapis cezası ise HAGB’den farklıdır: ortada bir mahkumiyet vardır; kayıt denetim süresi boyunca adli sicilde durur, denetim süresi bitince arşive alınır (Kanun’un 4. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi ve 9. maddesi). Anayasa Mahkemesi, memuriyete atanmayan bir kişinin bireysel başvurusunda “Hapis cezasının ertelenmesinin, infazın şekli dışında normal bir hapis cezası mahkûmiyetinden, sonuçları bakımından farkı bulunmamaktadır.” demiştir (18.10.2023 tarihli ve 2019/16656 başvuru numaralı karar, § 42). Erteleme, kaydın arşivde beklemesini ve hak yoksunluğu doğurmasını engellemez.

HAGB’nin şartları, denetim süresi ve kanun yolu kendi başına ayrı bir konudur; burada yalnız kayıt yönü anlatılmıştır.

Arşivdeki Kayıt Yeni Bir Ceza Yargılamasında Kullanılır mı?

Kullanılabilir. Arşiv bilgisi, bir soruşturma ya da kovuşturma kapsamında Cumhuriyet başsavcılıkları, hakim ve mahkemelerce istenebilir (Kanun’un 10. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi). Kaydın yeni yargılamadaki etkisi ise kuruma göre değişir:

• Tekerrür: Ölçüt arşivde bulunmak değil, Türk Ceza Kanunu’nun 58. maddesindeki sürelerdir. Beş yıldan fazla hapis cezasında infazdan itibaren beş yıl, beş yıl veya daha az hapis ya da adli para cezasında infazdan itibaren üç yıl geçtikten sonra işlenen suçlarda tekerrür hükümleri uygulanmaz.
• Hükmün açıklanmasının geri bırakılması: CMK’nın 231. maddesinin altıncı fıkrasının (a) bendi, sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkum olmamış bulunmasını arar. Yargıtay 7. Ceza Dairesi, arşiv kaydındaki kasıtlı suçtan mahkumiyet nedeniyle bu objektif koşulun gerçekleşmediğini kabul etmiştir (23.02.2026 tarihli ve 2025/428 E., 2026/1785 K. sayılı karar, oy birliğiyle). Yargıtay 11. Ceza Dairesi ise silinme koşulları oluşmuş kaydın engel olmadığını belirtmiştir: “adli sicil kaydında bulunan ve silinme koşulları oluşan ilamların, yargılamaya konu suç tarihi itibarıyla verilecek hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararına yasal engel oluşturmayacağı” (17.02.2025 tarihli ve 2024/3449 E., 2025/1955 K. sayılı karar, oy birliğiyle, kanun yararına bozma). Yargıtay 4. Ceza Dairesi ise Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 03.02.2009 tarihli ve 2008/11-250 E., 2009/13 K. sayılı kararına dayanarak ölçütü Türk Ceza Kanunu’nun 58. maddesindeki tekerrür süreleri olarak almıştır: eski cezanın infazından sonra bu süreler geçtikten sonra işlenen suçta önceki mahkumiyet, HAGB’nin objektif koşulları bakımından engel değildir (26.02.2024 tarihli ve 2024/1110 E., 2024/2301 K. sayılı karar, oy birliğiyle, kanun yararına bozma). Tekerrür süreleri arşiv silme sürelerinden kısa olabildiği için eski mahkumiyetin engel olup olmadığı, yalnız silme koşullarına değil, infaz tarihi ile yeni suç tarihi arasında geçen süreye göre de değerlendirilmelidir. Eski kaydın engel olmaması, HAGB’nin diğer koşullarını ve mahkemenin kanaatini kendiliğinden sağlamaz.
• Altmış beş yaşını bitirmiş kişide kısa süreli hapis: Yargıtay 4. Ceza Dairesi, 12. maddenin birinci fıkrasının (c) bendine göre silinme koşulları oluşan kaydın, Türk Ceza Kanunu’nun 50. maddesinin üçüncü fıkrasındaki seçenek yaptırıma çevirme zorunluluğuna engel olmadığına karar vermiştir (22.10.2025 tarihli ve 2023/9715 E., 2025/16818 K. sayılı karar, oy birliğiyle, bozma).

Memnu Hakların İadesi (Yasaklanmış Hakların Geri Verilmesi) Nedir?

Memnu hakların iadesi, Kanun’daki adıyla yasaklanmış hakların geri verilmesi, bir mahkumiyet nedeniyle Türk Ceza Kanunu dışındaki kanunlara göre kaybedilen hakların mahkeme kararıyla geri kazanılmasıdır. Kurum, Adli Sicil Kanunu’nun 13/A maddesinde düzenlenmiştir:

Adli Sicil Kanunu’nun 13/A maddesi:
“(1) 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu dışındaki kanunların belli bir suçtan dolayı veya belli bir cezaya mahkûmiyete bağladığı hak yoksunluklarının giderilebilmesi için, yasaklanmış hakların geri verilmesi yoluna gidilebilir. Bunun için; Türk Ceza Kanununun 53 üncü maddesinin beşinci ve altıncı fıkraları saklı kalmak kaydıyla,
a) Mahkûm olunan cezanın infazının tamamlandığı tarihten itibaren üç yıllık bir sürenin geçmiş olması,
b) Kişinin bu süre zarfında yeni bir suç işlememiş olması ve hayatını iyi halli olarak sürdürdüğü hususunda mahkemede bir kanaat oluşması,
gerekir.
(2) Mahkûm olunan cezanın infazına genel af veya etkin pişmanlık dışında başka bir hukukî nedenle son verilmiş olması halinde, yasaklanmış hakların geri verilmesi yoluna gidilebilmesi için, hükmün kesinleştiği tarihten itibaren beş yıl geçmesi gerekir. Ancak, bu süre kişinin mahkûm olduğu hapis cezasına üç yıl eklenmek suretiyle bulunacak süreden az olamaz.
(3) Yasaklanmış hakların geri verilmesi için, hükümlünün veya vekilinin talebi üzerine, hükmü veren mahkemenin veya hükümlünün ikametgâhının bulunduğu yerdeki aynı derecedeki mahkemenin karar vermesi gerekir.”

İadenin neden Türk Ceza Kanunu dışındaki kanunlarla sınırlı olduğu, Türk Ceza Kanunu’nun 53. maddesinden anlaşılır. Bu maddeye göre kasten işlenen suçtan hapis cezası alan kişi kamu görevi, velayet, vakıf, dernek ve şirket yöneticiliği gibi haklardan yoksun bırakılır; ancak bu hakları kural olarak yalnız “hapis cezasının infazı tamamlanıncaya kadar” kullanamaz. Kısa süreli hapis cezası ertelenenler ile fiili işlediği sırada on sekiz yaşını doldurmamış olanlar hakkında bu yoksunluklar hiç uygulanmaz; hapis cezası ertelenen, koşullu salıverilen ya da cezası denetimli serbestlikle infaz edilen hükümlü de kendi altsoyu üzerindeki velayet, vesayet ve kayyımlık yetkilerini kullanmaya devam eder (53. maddenin üçüncü ve dördüncü fıkraları). Maddenin seçme ve seçilme ehliyetine ilişkin bölümleri Anayasa Mahkemesinin 08.10.2015 tarihli ve E. 2014/140, K. 2015/85 sayılı kararıyla kısmen iptal edildiğinden bu iki hak ayrıca değerlendirilir; taksirli suçlar hariç ceza infaz kurumunda bulunan hükümlülerin oy kullanamaması Anayasa’nın 67. maddesinden doğar. Yargıtay 3. Ceza Dairesi bu farkı şöyle açıklamıştır: Türk Ceza Kanunu’nun 53. maddesindeki yoksunluklarda “kural olarak bir karara gerek kalmaksızın hapis cezasının infazıyla yani bihakkın tahliye tarihiyle birlikte kişi yoksun kaldığı haklarını kullanmaya başlarken, 5237 sayılı TCK dışındaki özel kanunlardan kaynaklanan hak yoksunluklarının sona ermesi bakımından 5352 sayılı Kanun'un 13/A maddesi gereği yasaklanmış hakların geri verilmesi amacıyla görevli ve yetkili mahkemeden bu hususta bir karar alınması zorunludur.” (03.12.2024 tarihli ve 2024/9646 E., 2024/16196 K. sayılı karar, oy birliğiyle). Yargıtay Ceza Genel Kurulu da şöyle demiştir: “İadesine karar verilecek yasaklanmış haklar, Anayasa'nın 76. maddesi gibi, belli bir suçtan dolayı veya belli bir cezaya mahkûmiyete bağladığı süresiz hak yoksunluklarına ilişkindir.” (08.04.2026 tarihli ve 2023/508 E., 2026/217 K. sayılı karar, oy birliğiyle).

a) Şartları ve Süreleri Nelerdir?

İade için üç şart birlikte aranır:

1. Cezanın infazının tamamlanması: Koşullu salıverilme bunun için yetmez. Yargıtay 10. Ceza Dairesi, 14.04.2026 tarihli ve 2020/19314 E., 2026/4816 K. sayılı kararında şöyle demiştir: “Cezanın infaz edilmesinden kastedilen hükümlünün cezaevinden koşullu salıverilerek tahliye edilmesi değildir. Koşullu salıverilen hükümlünün dışardaki denetim süresini de tamamlayarak ceza mahkemesinin mahkûmiyet hükmünde yer alan tüm ceza süresinin infaz edilmesidir.”
2. Üç yıl geçmesi: İnfazın tamamlandığı tarihten itibaren üç yıl geçmelidir. Yargıtay 3. Ceza Dairesi yukarıda anılan kararında bu şartı “mahkemeye herhangi bir takdir hakkı tanımayan ilk şart” olarak nitelendirmiş ve süre dolmadan verilen iade kararını kanun yararına bozmuştur.
3. Yeni suç işlenmemesi ve iyi hal: Kişinin bu süre içinde yeni bir suç işlememesi ve hayatını iyi halde sürdürdüğü konusunda mahkemede kanaat oluşması gerekir.

İnfaz, genel af ve etkin pişmanlık dışında başka bir hukuki nedenle sona ermişse (örneğin ceza zamanaşımı) süre farklıdır: hükmün kesinleştiği tarihten itibaren beş yıl geçmelidir ve bu süre, mahkum olunan hapis cezasına üç yıl eklenerek bulunan süreden az olamaz (13/A maddesinin ikinci fıkrası).

İade, Türk Ceza Kanunu’nun 53. maddesinin beşinci ve altıncı fıkralarını etkilemez. Bu fıkralar, bir hak ya da yetkinin kötüye kullanılmasıyla işlenen suçlarda o hakkın kullanılmasının yasaklanmasını ve taksirli suçlarda meslek yasağı ile sürücü belgesinin geri alınmasını düzenler; bu süreli yasaklar iade kararıyla kısalmaz.

b) Hangi Mahkemeye Başvurulur?

Talep, hükümlü ya da vekili tarafından hükmü veren mahkemeye ya da hükümlünün ikametgahının bulunduğu yerdeki aynı derecedeki mahkemeye yapılır (13/A maddesinin üçüncü fıkrası). Mahkeme kararını dosya üzerinden ya da Cumhuriyet savcısını ve hükümlüyü dinleyerek verebilir; başvuru nedeniyle oluşan bütün masraflar hükümlüye aittir (dördüncü ve yedinci fıkralar).

Genel Müdürlük bu konuda karar veremez. Yargıtay Ceza Genel Kurulu, yukarıda anılan 08.04.2026 tarihli kararında, iadenin hükmü veren ya da ikametgahtaki aynı derecedeki mahkemece verileceğini hatırlatarak şöyle demiştir: “Söz konusu talep hakkında Adli Sicil Genel Müdürlüğünce karar verilmesi mümkün değildir.” Kurul, iade talebini reddeden kararın kanun yararına bozma yoluna konu olabileceğini de kabul etmiştir. Ceza yargılamasındaki diğer yollar için ceza davaları yazımıza bakılabilir.

c) Mahkumiyet Kararında Hak Yoksunluğu Yazmıyorsa Talep Reddedilir mi?

Hayır. Mahkumiyet hükmünde bir hak yoksunluğu yazmasa da talep incelenmelidir; çünkü arşiv kaydının bulunması da Yargıtaya göre yasaklanmış hak kavramına girer. Yargıtay 1. Ceza Dairesi, “yasaklanmış hakkı bulunmadığı” gerekçesiyle karar verilmesine yer olmadığına hükmeden ağır ceza mahkemesi kararını kanun yararına bozarken, “hükümlü hakkında adli sicil arşiv kaydının bulunmasının da yasaklanmış hak kavramına dahil olduğu” gerekçesine dayanmıştır (17.10.2025 tarihli ve 2023/5757 E., 2025/7185 K. sayılı karar, oy birliğiyle). Aynı gerekçe, Yargıtay 10. Ceza Dairesinin yukarıda anılan 14.04.2026 tarihli kararında ve yalnız ağır para cezası verilmiş bir 6136 sayılı Kanun’a aykırılık dosyasında Yargıtay 8. Ceza Dairesinin 18.12.2025 tarihli ve 2025/12171 E., 2025/10958 K. sayılı kararında da tekrarlanmıştır; kararların hepsi oy birliğiyle verilen kanun yararına bozma kararlarıdır. Mahkemenin bu durumda yapması gereken, şartları inceleyip iade talebini kabul ya da reddetmektir.

d) Ret Kararına Karşı Kanun Yolu Nedir?

13/A maddesinin beşinci fıkrasına göre iade talebi üzerine verilen karara karşı, hükümle ilgili olarak CMK’da öngörülen kanun yoluna başvurulur. Yargıtay Ceza Genel Kurulu, ilk derece mahkemelerinin hükümlerine karşı olağan kanun yolu istinaf olduğu için “yasaklanmış hakların geri verilmesi talebinin reddine dair kararın da istinafa tabi olduğu açıktır” demiştir (15.10.2025 tarihli ve 2024/355 E., 2025/395 K. sayılı karar, oy çokluğuyla). Yargıtay 8. Ceza Dairesi de bu kararların “hüküm niteliğinde olup istinaf kanun yoluna tabi olduğu” gerekçesiyle temyiz edilen dosyayı bölge adliye mahkemesine gönderilmek üzere iade etmiştir (04.06.2026 tarihli ve 2026/8434 E., 2026/7661 K. sayılı karar, oy birliğiyle).

İstinaf süresi, CMK’nın 273. maddesinin birinci fıkrasına göre kararın gerekçesiyle birlikte tebliğinden itibaren iki haftadır; başvuru kararı veren mahkemeye dilekçe verilerek ya da zabıt katibine beyanda bulunularak yapılır. Bölge adliye mahkemesinin kararının temyiz edilip edilemeyeceği CMK’nın 286. maddesine göre belirlenir; Ceza Genel Kurulu aynı kararda iade kararlarının, temyizi kapalı “güvenlik tedbirine ilişkin” kararlardan sayılamayacağını oy çokluğuyla kabul etmiştir.

Kesinleşen iade kararını mahkeme sonradan kendisi kaldıramaz. Yargıtay 3. Ceza Dairesi, yukarıda anılan kararında iade kararlarının istinaf ve temyiz yollarına tabi olduğunu, süresinden sonra yapılan itirazla kesinleşen ek kararın yeniden ele alınarak ortadan kaldırılmasının mümkün olmadığını belirtmiş; böyle bir kararın ancak kanun yararına bozma yoluyla kaldırılabileceğini kabul etmiştir.

Memnu Hakların İadesi Arşiv Kaydını Siler mi?

Hayır. Yargıtay 1. Ceza Dairesi yukarıda anılan 17.10.2025 tarihli kararında bunu açıkça söylemiştir: “Yasaklanmış hakların geri verilmesine karar verildiğinde adli sicil bilgileri silinmemektedir.” İade kararı kesinleşince adli sicil arşivine kaydedilir (13/A maddesinin altıncı fıkrası).

İadenin arşiv kaydına etkisi dolaylıdır. Hak yoksunluğu doğuran mahkumiyetlerde arşiv kaydı iade kararı alınmışsa on beş, alınmamışsa otuz yılda silinir (12. maddenin birinci fıkrasının (b) bendi). Aynı kararda Daire, iadenin “arşiv kaydının silinmesi açısından lehe olduğu” sonucuna bu nedenle varmıştır. Beş yıllık genel kurala tabi kayıtlarda ise iade, silme süresini değiştirmez.

İade ileriye etkilidir; kararından önce yapılmış idari işlemi geriye dönük olarak hukuka aykırı hale getirmez. Danıştay 12. Dairesi, sürekli işçi olarak çalışırken iş sözleşmesi feshedilen ve iade kararını bu işlemden sonra alan kişinin dosyasında, yoksunluğun işlemin tesisinden sonra ortadan kalktığını gözeterek “dava konusu işlemde tesis edildiği tarih itibarıyla hukuka aykırılık bulunmamaktadır” demiştir (22.12.2025 tarihli ve 2024/2422 E., 2025/5897 K. sayılı karar, oy birliğiyle). Kamu görevine başvuracak kişinin iade kararını başvurudan ve atama işleminden önce almış olması bu nedenle önemlidir.

Dava sürerken alınan iade kararı ise mahkemeye sunulmalıdır. Anayasa Mahkemesi, özel kurs açma başvurusunun reddinden ve idare mahkemesinin ret kararından sonra, istinaf incelemesi sürerken alınan iade kararını bölge idare mahkemesinin hiç değerlendirmemesini gerekçeli karar hakkının ihlali saymış ve yeniden yargılamaya hükmetmiştir (Refik Bayhan, B. No: 2022/44330, 09.04.2026, § 38-40, oy birliğiyle). Mahkeme bu kararda işlemin hukuka aykırı olduğuna karar vermemiş, bu esaslı iddianın gerekçeyle karşılanmasını istemiştir.

Memnu Hakların İadesi Memur Olma Engelini Kaldırır mı?

Bu sorunun Danıştayda tek bir cevabı yoktur; aşağıdaki iki görüş birbirinden ayrılmaktadır. Engel, 657 sayılı Kanun’un memuriyete girişte aradığı genel şartlardan biridir:

Devlet Memurları Kanunu’nun 48. maddesinin (A) bendinin 5 numaralı alt bendi:
“Türk Ceza Kanununun 53 üncü maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa bile; kasten işlenen bir suçtan dolayı bir yıl veya daha fazla süreyle hapis cezasına ya da affa uğramış olsa bile devletin güvenliğine karşı suçlar, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, (…) zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama veya kaçakçılık suçlarından mahkûm olmamak.”

Birinci görüş: İdari Dava Daireleri Kurulu. Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun bu konuda aynı yönde dört kararı vardır ve dördü de oy çokluğuyla verilmiştir. Kurul iki kararında kendi gerekçesini yazmıştır. Devlet güvenlik mahkemesince “Terör örgütüne yardım ve yataklık etmek” suçundan 12 yıl 6 ay hapis cezası alıp sonra iade kararı alan kişinin atanmaması işlemine ilişkin davada Kurul, iade kararının “kullanılması men edilen belli hakları kullanma yetkisini verdiği kabul edilmekle birlikte” 48. maddedeki şartı taşıma bakımından hak doğurmadığına karar vermiştir (25.10.2021 tarihli ve 2019/3092 E., 2021/2001 K. sayılı karar). Hırsızlık suçundan mahkum olduktan sonra iade kararı alan ve hizmetli kadrosuna yerleştirilen kişinin davasında da aynı sonuca varmıştır (27.06.2022 tarihli ve 2022/1141 E., 2022/2318 K. sayılı karar). Kurula göre “Memnu hakların iadesi, mahkumiyet kararını ortadan kaldıran değil, yalnızca yasaklanmış bazı hakların iadesine yönelik bir karardır.” Kanun koyucu sayılan suçlarda özel affı bile memuriyete engel saydığına göre, “özel affa göre daha dar kapsamlı olan ve mahkumiyet hükmünü ortadan kaldırmayan memnu hakların iadesi hali, memuriyete girmeye evleviyetle engel olacaktır.” Kurul, iade sonrasında kişinin kamu hizmetine başvuru yapma ve sınavlara katılma bakımından diğer vatandaşlardan farksız olduğunu da kabul etmiş, ancak atanabilmek için 48. maddedeki şartların ayrıca taşınması gerektiğini belirtmiştir. Diğer iki kararda Kurul, yasa dışı silahlı örgüt kurmak veya katılmak suçundan (05.10.2023 tarihli ve 2023/444 E., 2023/1833 K. sayılı karar) ve muhkem eşyayı kırarak hırsızlıktan (26.12.2024 tarihli ve 2023/1407 E., 2024/3555 K. sayılı karar) mahkum olup iade kararı alan kişilerin davalarında idare mahkemelerinin ısrar kararlarını onamıştır; bu iki kararda Kurul ayrıca gerekçe yazmamıştır, ret gerekçesi idare mahkemelerinindir. Dört kararda da karşı oy kullanan üyeler, ısrar kararlarının Danıştay 12. Dairesinin bozma kararlarındaki gerekçe doğrultusunda bozulması gerektiğini savunmuştur.

İkinci görüş: Danıştay 12. Dairesi. Danıştay 12. Dairesi, devlet güvenlik mahkemesince “yasa dışı örgüt üyelerine yardım ve yataklık etmek” suçundan 3 yıl 9 ay hapis cezası almış ve sonra iade kararı almış kişinin sözleşmesinin yenilenmemesi işlemine karşı açılan davada şu sonuca varmıştır: “yasaklanmış hakların iadesi kararı alınması durumunda ise, mahkûmiyet ortadan kalkmamakla birlikte bu mahkûmiyetten doğan veya mahkûmiyetle birlikte hükmedilen ehliyetsizliklerinin ileriye dönük olarak ortadan kalkacağı sonucuna ulaşılmaktadır.” Daire, iadenin “ilgili kişiye bu karar uyarınca doğrudan memuriyete alınma hakkı vermeyip, memuriyete başvurma hakkı sağlayacağı” ve idarenin kadro ve ihtiyaç durumunu gözeterek takdir yetkisini yeniden kullanması gerektiği gerekçesiyle davanın reddine ilişkin bölge idare mahkemesi kararını bozmuştur (22.12.2025 tarihli ve 2024/2910 E., 2025/5894 K. sayılı karar, oy birliğiyle).

Anayasa Mahkemesi. Anayasa Mahkemesi, ertelenen 1 yıl 4 ay 20 gün hapis cezası nedeniyle atanmayan ve iade kararını atanmama işleminden sonra alan kişinin bireysel başvurusunda özel hayata saygı hakkının ihlal edilmediğine karar vermiştir. Mahkemeye göre “memnu hakların iadesinin mahkûmiyet hükmüne etkisinin olmadığı ancak bir hak yoksunluğunu ortadan kaldırabileceği, bununla birlikte doğrudan devlet memuru olma hakkı vermediği anlaşılmaktadır” (yukarıda anılan 2019/16656 başvuru numaralı karar, § 44, oy birliğiyle).

Kararların ağırlığı. Bu kararların hiçbiri içtihadı birleştirme kararı değildir. Ancak uyuşmazlık ısrar yoluyla Danıştaya geldiğinde son sözü İdari Dava Daireleri Kurulu söyler: Danıştay Kanunu’nun 38. maddesine göre Kurul, idare mahkemelerinden verilen ısrar kararlarını temyizen inceler; İYUK’un 50. maddesinin beşinci fıkrası da bölge idare mahkemesinin ısrar kararlarının temyizini Kurula verir ve “Danıştay İdari ve Vergi Dava Daireleri Kurulları kararlarına uyulması zorunludur” der. Yukarıdaki dört dosyada uyuşmazlık Kurula ulaşmış ve sonuç Kurulun görüşü yönünde olmuştur; Kurul kararları ise oy çokluğuyla verilmiştir. Danıştay 12. Dairesinin 22.12.2025 tarihli kararı bu çizgiden ayrılan bir daire kararıdır. İki görüşün ortak noktası şudur: iade mahkumiyeti ortadan kaldırmaz ve kendiliğinden atanma hakkı vermez. Ayrıştıkları nokta, 48. maddede sayılan suçlarda ya da bir yıl ve daha fazla hapis cezasında iadenin memuriyet engelini kaldırıp kaldırmadığıdır. Bu nedenle sayılan bir suçtan ya da kasten işlenen bir suçtan bir yıl veya daha fazla hapis cezasından mahkum olan kişi, iade kararı alsa bile kamu görevine başvurusunun reddedilebileceğini hesaba katmalı ve ret işlemine karşı süresinde dava açmalıdır.

Kaydın silinmesi memuriyet engelini kaldırır mı? 48. maddenin (A) bendinin 5 numaralı alt bendi kayda değil, mahkumiyete bağlanır: aranan şart, sayılan suçlardan ya da kasten işlenen suçtan bir yıl veya daha fazla hapis cezasından “mahkûm olmamak”tır. Danıştay 12. Dairesi, zimmet suçundan 3 yıl 6 ay ağır hapis cezası alıp memurluğuna son verilen ve adli sicil kaydının silindiği gerekçesiyle göreve dönmek isteyen kişinin davasında, bu engelin “adli sicil kaydının silinmesi müessesesi ile ortadan kalkacak nitelikte bulunmadığı” sonucuna varmıştır (19.01.2011 tarihli ve 2008/7785 E., 2011/136 K. sayılı karar, oy birliğiyle). O olayda kayıt adli sicilden çıkarılıp arşive alınmıştı ve 657 sayılı Kanun’un o tarihteki metni uygulanmıştı. Daire aynı kararda iadenin de sonucu değiştirmeyeceğini kabul etmişti; iade bakımından sonraki kararlarında yukarıdaki ikinci görüşe geçmiştir. İdari Dava Daireleri Kurulunun 2024/3555 K. sayılı kararla onadığı ısrar kararında da idare mahkemesi, iadenin ya da adli sicil kaydının silinmesinin bu engeli kaldırmayacağını kabul etmiştir; bu gerekçe Kurulun değil, idare mahkemesinindir. Bu kararlar, arşiv kaydının 12. maddeye göre tamamen silindiği bir dosyaya ilişkin değildir. Yine de silme süresi dolmuş olsa bile sayılan suçlardan mahkum olan kişi, atanmama işlemiyle karşılaşabileceğini ve dava açması gerekebileceğini hesaba katmalıdır.

a) Avukatlık, Milletvekilliği ve Diğer Özel Kanunlar

Bazı kanunlar engeli “af” halinde bile sürdürür. Avukatlık Kanunu’nun 5. maddesinin ikinci fıkrasına göre birinci fıkranın (a) bendinde sayılan yüz kızartıcı suçlardan hüküm giymiş olanlar, cezaları “ertelenmiş, paraya çevrilmiş veya affa uğramış olsa da avukatlığa kabul edilmezler”.

Avukatlık. Danıştay 8. Dairesi bu ibarelere rağmen iadenin avukatlık engelini kaldırdığını kabul etmektedir. Nitelikli dolandırıcılıktan mahkum olup baro levhasından silinen avukatın davasında Daire, bu ibareler nedeniyle sayılan suçlardan mahkumiyet halinde mesleğe süresiz girilemeyeceğini, “ancak yasaklanmış hakların geri verilmesi kararı alınması durumunda madde hükmünde düzenlenen ehliyetsizliğin ortadan kalkacağı” sonucuna varmış ve bölge idare mahkemesinin kararını bozmuştur (03.07.2024 tarihli ve 2021/5330 E., 2024/4084 K. sayılı karar, oy çokluğuyla). Daire, meslekten çıkarma cezası almış avukatlar bakımından ise ayrım yapar: iade 5. maddenin birinci fıkrasının (a) bendindeki ehliyetsizliği kaldırsa da “yargı merciince yasaklanmış hakların geri verilmesi kararının daha önce verilmiş olan meslekten çıkarma cezasını (kesinleşmiş disiplin cezasını) ortadan kaldırıcı veya dayanaksız kılıcı etki doğurmayacağı” için (b) bendindeki engel sürer; ilgili, bu cezanın kaldırılması için İYUK’un 10. maddesine göre baroya başvurabilir (08.11.2022 tarihli ve 2018/6068 E., 2022/6331 K. sayılı karar, oy birliğiyle; aynı yönde 21.10.2021 tarihli ve 2019/6246 E., 2021/4733 K. sayılı karar, esasta oy birliği, gerekçede oy çokluğuyla).

Anayasa Mahkemesi de aynı noktadan hareket etmektedir. Mahkeme, Avukatlık Kanunu’nun 5. maddesinin ikinci fıkrasındaki “paraya çevrilmiş” ibaresine yönelik itiraz başvurusunu reddederken, birinci fıkranın (a) bendinde sayılan suçlardan mahkum olanların, 5352 sayılı Kanun’un 13/A maddesindeki şartlarla verilecek yasaklanmış hakların geri verilmesi kararıyla avukatlık mesleğini serbestçe icra etmelerinin önünde engel kalmadığını belirtmiştir. Mahkeme, hak yoksunluğunun bu sayede süresiz olmadığını kuralın orantılılık değerlendirmesinde gözetmiştir (05.12.2024 tarihli ve E. 2024/87, K. 2024/208 sayılı karar, § 27-30; karar oy çokluğuyla verilmiştir). Avukatlığa kabulün diğer şartları ve kesinleşmiş disiplin cezaları ise ayrıca değerlendirilir. İdari Dava Daireleri Kurulu ise avukatlık dışındaki başka bir meslek hükmünde, bağımsız denetçi olarak yetkilendirilme başvurusunda, iadenin dolandırıcılıktan mahkum olmama koşulunu ortadan kaldırmadığına ve “affa uğramış olsalar bile” kaydı karşısında hak doğurmayacağına karar vermiştir (16.12.2024 tarihli ve 2024/993 E., 2024/3391 K. sayılı karar, oy çokluğuyla).

Milletvekilliği. Anayasa’nın 76. maddesi sayılan suçlardan hüküm giyenlerin “affa uğramış olsalar bile” milletvekili seçilemeyeceğini öngörür. Yargıtay 14. Ceza Dairesine göre Anayasa’nın 76. maddesindeki hak yoksunluğunun giderilmesi “ancak yasaklanmış hakların geri verilmesiyle mümkün olabilecektir”; Daire bu gerekçeyle, bir yıldan fazla hapis cezası alan hükümlünün iade talebini Genel Müdürlüğe başvurması gerektiği gerekçesiyle karara bağlamayan mahkeme kararını kanun yararına bozmuştur (22.03.2016 tarihli ve 2016/1995 E., 2016/2794 K. sayılı karar, oy birliğiyle).

Silah Ruhsatı İçin Memnu Hakların İadesi Gerekir mi?

Belli mahkumiyetlerde evet. Ateşli silah taşıma ve bulundurma izni için 6136 sayılı Kanun iade kararını açıkça şart koşar:

Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanun’un 7. maddesi:
“26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun İkinci Kitap Dördüncü Kısım Dördüncü, Beşinci, Altıncı ve Yedinci Bölümünde tanımlanan suçlar ile 3713 sayılı Kanun kapsamına giren suçlardan mahkûm olanlara affa uğramış olsalar bile ateşli silah taşıma ve bulundurma izni verilemez. Ateşli silahla işlenen suçlardan hükümlü bulunanlar ile taksirli suçlar hariç olmak üzere bir yıldan fazla hapis cezasına mahkûm olanlara, mahkûm olunan cezanın infazının tamamlandığı tarihten itibaren beş yıl geçmedikçe ve haklarında yasaklanmış hakların geri verilmesine ilişkin karar verilmedikçe, ateşli silah taşıma ve bulundurma izni verilemez.”

Buna göre iki grup vardır. Ateşli silahla işlenen suçlardan hükümlüler ile taksirli suçlar dışında bir yıldan fazla hapis cezası alanlar için iki şart birlikte aranır: infazdan itibaren beş yıl geçmesi ve iade kararı. Türk Ceza Kanunu’nun İkinci Kitap Dördüncü Kısmının dördüncü ila yedinci bölümlerindeki suçlar ile 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu kapsamındaki suçlardan mahkum olanlara ise affa uğramış olsalar bile izin verilmez; bu grupta iade kararı tek başına ruhsatın yolunu açmaz.

Silah ruhsatı bakımından doğan bu yoksunluk, arşiv kaydının silinme süresini de etkiler. Yukarıda anlatıldığı gibi Danıştay 10. Dairesi, taşıma ruhsatı olmayan tabancayla havaya ateş edildiği için yalnız para cezası verilen mahkumiyeti ateşli silahla işlenen suçtan mahkumiyet saymış, bu nedenle hak yoksunluğu doğurduğunu ve kaydın beş yıllık genel kurala değil, on beş ve otuz yıllık sürelere tabi olduğunu kabul etmiştir. Bu sonuç, 6136 sayılı Kanun’a aykırılıktan verilen her mahkumiyet için kendiliğinden çıkmaz; mahkumiyetin 7. maddedeki engellerden birine girmesi gerekir.

Sıkça Sorulan Sorular

Arşiv kaydının silinmesi için başvuru yapmak şart mı?

Kural olarak hayır. Adli Sicil Yönetmeliği’nin 13. maddesine göre süresi dolan kayıtları Genel Müdürlük bünyesindeki komisyon re’sen siler. Silme yapılmamışsa ya da kayıtta hata varsa Adalet Bakanlığının e-Devlet Kapısı’ndaki “Adli Sicil Silme ve Düzeltme Talebi” hizmetiyle Genel Müdürlüğe başvurulabilir.

Ceza mahkemesi arşiv kaydının silinmesine karar verdi; kayıt neden hala duruyor?

Çünkü 11.04.2012’den beri silme yetkisi yalnız Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğündedir. Yargıtay, ceza mahkemelerinin bu yöndeki ek kararlarını kanun yararına bozmaktadır. Kaydın silinmesi için Genel Müdürlüğe başvurulmalı; başvuru reddedilirse ya da otuz gün içinde cevaplanmazsa altmış gün içinde idare mahkemesinde dava açılmalıdır.

Yalnız adli para cezası aldım; kaydım ne zaman silinir?

Türk mahkemesinin verdiği adli para cezası önce adli sicile kaydedilir, ceza ödenip infaz tamamlanınca arşive alınır; silme süresi bu tarihten işler. Mahkumiyet Anayasa’nın 76. maddesine ya da Türk Ceza Kanunu dışındaki bir kanuna göre hak yoksunluğu doğurmuyorsa arşiv kaydı beş yılda silinir. Ancak hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma gibi Anayasa’nın 76. maddesinde ya da 657 sayılı Kanun’un 48. maddesinde sayılan bir suçtan verilen para cezası, cezanın miktarına bakılmaksızın hak yoksunluğu doğurur; ateşli silahla işlenen bir suçtan verilen para cezası da 6136 sayılı Kanun’un 7. maddesi gereği silah ruhsatı bakımından aynı sonucu doğurabilir. Bu kayıtlar, 12. maddenin birinci fıkrasının (b) bendine göre iade kararı alınırsa on beş, alınmazsa otuz yılda silinir; Yargıtay 11. Ceza Dairesi de ertelenen ağır para cezasına ilişkin bir kaydı bu gruba sokmuştur (2024/5947 K. sayılı karar). Süreyi kısaltmanın yolu iade başvurusudur; Yargıtay, yalnız para cezası alan kişinin iade talebinin de incelenmesi gerektiğini kabul etmiştir.

Koşullu salıverildim; memnu hakların iadesi için üç yıl ne zaman başlar?

Koşullu salıverilme tarihinden değil, denetim süresi de dahil olmak üzere cezanın tamamının infaz edildiği tarihten başlar. Yargıtay 10. Ceza Dairesi, cezanın infazından kastedilenin koşullu salıverilerek tahliye değil, dışarıdaki denetim süresinin de tamamlanması olduğunu belirtmiştir.

Memnu hakların iadesi kararını ne zaman almak gerekir?

Mümkünse hakkın kullanılacağı başvurudan önce. İade kararı ileriye etkilidir; Danıştay 12. Dairesi, işlemden sonra alınan iade kararının işlem tarihindeki hukuka uygunluğu değiştirmediğini kabul etmiştir. Dava sürerken alınan iade kararı yine de mahkemeye sunulmalıdır; Anayasa Mahkemesi, bölge idare mahkemesinin böyle bir kararı hiç değerlendirmemesini gerekçeli karar hakkının ihlali saymıştır.

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) kararı adli sicil belgesinde görünür mü?

Hayır. HAGB kararları adli sicile değil, mahsus bir sisteme kaydedilir ve yalnız bir soruşturma ya da kovuşturmayla bağlantılı olarak Cumhuriyet savcısı, hakim veya mahkemeye verilir. Ancak 7315 sayılı Kanun bu kararları kamu görevine girişteki arşiv araştırmasının kapsamına alır; Danıştay, idarenin bu kayıttaki olguları değerlendirebileceğini kabul etmekte, sonucu ise olayın niteliğine göre belirlemektedir.

Ertelenen hapis cezası memuriyete engel olur mu?

Olabilir. Erteleme mahkumiyeti ortadan kaldırmaz; Anayasa Mahkemesine göre ertelenen hapis cezasının, infazın şekli dışında normal bir hapis cezası mahkumiyetinden sonuçları bakımından farkı yoktur. Mahkeme, 657 sayılı Kanun’un 48. maddesindeki engelin, şartları varsa cezası ertelenen kişiler hakkında da uygulanabileceğini kabul etmiş ve ertelenen 1 yıl 4 ay 20 gün hapis cezası nedeniyle atanmayan kişinin başvurusunda ihlal bulmamıştır. Arşiv kaydı bakımından ertelenen cezanın silme süresi denetim süresinin iyi halle bittiği tarihten işler; ceza sayılan bir suçtan verilmişse on beş ya da otuz yıllık süreler uygulanır.

Memnu hakların iadesi ya da silme başvurusunu avukat yapabilir mi?

Evet. 13/A maddesi iade talebinin hükümlü ya da vekili tarafından yapılabileceğini düzenler. Adli sicil ve arşiv bilgileri de vekile, ancak vekaletnamede bu yetki açıkça belirtilmişse verilir (Kanun’un 7. ve 10. maddeleri).