Ticaret HukukuBağlı olduğu rehber: Ticaret Hukuku Davaları ve Şirket İşlemleri 2026
Anonim Şirket Nedir, Nasıl Kurulur? 2026
Anonim şirket, sermayesi belirli ve paylara bölünmüş olan, borçlarından dolayı yalnız malvarlığıyla sorumlu bulunan ve pay sahiplerinin şirkete karşı sadece taahhüt ettikleri sermaye paylarıyla yükümlü olduğu şirkettir. Kuruluşu için tek bir kurucu yeterlidir ve esas sermaye 250.000 TL'den, kayıtlı sermaye sisteminde halka açık olmayan anonim şirketlerde başlangıç sermayesi 500.000 TL'den az olamaz. Şirket, kurucuların anonim şirket kurma iradelerini esas sözleşmede açıklamalarıyla kurulur ve tüzel kişiliğini ticaret siciline tescil ile kazanır. Tescil başvurusundan önce nakden taahhüt edilen payların en az yüzde 25'inin bankaya yatırılması gerekir.
Anonim Şirket Nedir?
Anonim şirket, sermayesi belirli ve paylara bölünmüş olan, borçlarından dolayı yalnız malvarlığıyla sorumlu bulunan şirkettir. Tanım, Türk Ticaret Kanunu’nun (TTK) 329. maddesinde bu sözlerle yer alır ve aynı maddenin ikinci fıkrası pay sahiplerinin sorumluluğunu şirkete karşı taahhüt ettikleri sermaye payıyla sınırlar. Sermayenin paylara bölünmüş olması, her ortağın şirkette sermayenin bir parçasıyla yer alması ve bu parçanın pay olarak adlandırılması demektir.
Türk Ticaret Kanunu’nun 329. maddesi:
“Anonim şirket, sermayesi belirli ve paylara bölünmüş olan, borçlarından dolayı yalnız malvarlığıyla sorumlu bulunan şirkettir.
Pay sahipleri, sadece taahhüt etmiş oldukları sermaye payları ile ve şirkete karşı sorumludur.”
Şirketin borcu için pay sahibinin kişisel malvarlığına sırf pay sahipliği sıfatıyla gidilemez, çünkü pay sahibi taahhüt ettiği sermaye payını şirkete ödediğinde şirketin borçları bakımından başka bir yükümlülük altında bulunmaz. Şirketin kendi borcundan sorumluluğu da malvarlığıyla sınırlı olduğu için, malvarlığı borca yetmediğinde alacaklı şirket ortaklarına başvuramaz.
Anonim Şirket Kaç Ortakla Kurulur?
Anonim şirket, pay sahibi olan bir veya daha fazla kurucuyla kurulabilir. Kanun ikinci bir ortağı şart koşmadığı için tek kişiyle anonim şirket kurulabilir.
Kurucu, pay taahhüt edip esas sözleşmeyi imzalayan gerçek veya tüzel kişidir. Tüzel kişi de kurucu olabildiği için şirketin ortakları arasında bir şirket de yer alabilir. Yabancı ortakla kurulan şirketlerde sicile verilecek belgeler ve izlenecek yol yabancı ortaklı şirket kuruluşu yazısında anlatılmaktadır.
Şirket Sonradan Tek Ortaklı Olursa Ne Yapılır?
Pay sahibi sayısı bire düşerse şirket sona ermez, ancak iki bildirim yükümlülüğü ve bir yasak devreye girer. Bu sonucu doğuran işlem tarihinden itibaren yedi gün içinde durum yönetim kuruluna yazılı olarak bildirilir ve yönetim kurulu da bildirimi aldığı tarihten itibaren yedi gün içinde şirketin tek pay sahipli olduğunu tescil ve ilan ettirir. Tek pay sahibinin adı, yerleşim yeri ve vatandaşlığı da tescil ve ilan edilir; bu yükümlülüğe aykırılık nedeniyle doğacak zarardan bildirimde bulunmayan pay sahibi ile tescil ve ilanı yaptırmayan yönetim kurulu sorumludur. Şirket, tek pay sahibi olacak şekilde kendi payını iktisap edemez ve ettiremez. Tek pay sahibinin genel kurul sıfatıyla alacağı kararlar ise yazılı olmadıkça geçerli olmaz.
Türk Ticaret Kanunu’nun 338. maddesi:
“Anonim şirketin kurulabilmesi için pay sahibi olan bir veya daha fazla kurucunun varlığı şarttır. …
Pay sahibi sayısı bire düşerse, durum, bu sonucu doğuran işlem tarihinden itibaren yedi gün içinde yönetim kuruluna yazılı olarak bildirilir. Yönetim kurulu bildirimi aldığı tarihten itibaren yedi gün içinde, şirketin tek pay sahipli bir anonim şirket olduğunu tescil ve ilan ettirir. Ayrıca, hem şirketin tek pay sahipli olarak kurulması hem de payların tek kişide toplanması hâlinde tek pay sahibinin adı, yerleşim yeri ve vatandaşlığı da tescil ve ilan edilir. Aksi hâlde doğacak zarardan, bildirimde bulunmayan pay sahibi ve tescil ve ilanı yaptırmayan yönetim kurulu sorumludur.”
Limited Şirketten Farkı Nedir?
Limited şirketle anonim şirket arasındaki fark, ortakların şirketin özel hukuk borçlarından sorumlu olup olmamasında değil, sermaye eşiğinde, pay devrinin zorluğunda ve yönetimin kime bırakıldığında ortaya çıkar. Limited şirkette de ortaklar bu borçlardan sorumlu değildir; yalnız taahhüt ettikleri esas sermaye paylarını ödemekle ve şirket sözleşmesinde öngörülen ek ödeme ile yan edim yükümlülüklerini yerine getirmekle yükümlüdür. Kamu alacakları bakımından ise limited şirket ortağı, 6183 sayılı Kanun’un 35. maddesi uyarınca şirketten tamamen veya kısmen tahsil edilemeyen amme alacağından sermaye hissesi oranında doğrudan sorumlu tutulabilir. Anonim şirket pay sahibi sırf pay sahipliği nedeniyle bu sorumluluğa tabi değildir.
Ayrımı yaratan ilk ölçü sermayedir: limited şirketin esas sermayesi Cumhurbaşkanı Kararıyla 50.000 TL'ye yükseltilmiştir. İkinci ölçü pay devridir. Şirket sözleşmesinde aksi öngörülmemişse esas sermaye payının devri için ortaklar genel kurulunun onayı şarttır ve devir bu onayla geçerli olur. Kurul, şirket sözleşmesinde başka türlü düzenlenmemişse onayı sebep göstermeksizin reddedebilir. Anonim şirkette nama yazılı paylar kural olarak serbestçe devredilebildiği için bu onay engeli kendiliğinden yoktur.
Yönetimde de fark vardır: limited şirketin yönetimi ve temsili müdür sıfatını taşıyan bir veya birden fazla ortağa, tüm ortaklara ya da üçüncü kişilere verilebilir, ancak en az bir ortağın şirketi yönetim ve temsil yetkisini taşıması gerekir. Son olarak limited şirkette esas sermaye pay senetleri ispat aracı şeklinde veya nama yazılı olarak düzenlenir, oysa anonim şirkette pay senetleri hamiline veya nama yazılı olur.
Asgari Sermaye Ne Kadardır?
Anonim şirkette esas sermaye 250.000 TL'den az olamaz. Bu tutar TTK’nın 332. maddesinde öngörülen asgari sermayenin 7887 sayılı Cumhurbaşkanı Kararıyla yükseltilmiş halidir ve karar 1/1/2024 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Kanun, en az sermaye tutarının Cumhurbaşkanınca artırılabilmesine izin verdiği için bugünkü tutar kanun metnindeki sayı değil, kararla belirlenen sayıdır.
İnfisah, şirketin ayrı bir karara gerek olmadan sona ermesidir. Sermayesi bu tutarın altında kalan şirketler bakımından kanun geçici bir süre tanımıştır: sermaye 31/12/2026 tarihine kadar kanunda öngörülen tutara yükseltilir, aksi halde şirket infisah etmiş sayılır. Ticaret Bakanlığı bu süreyi birer yıl olarak en çok iki defa uzatabilir ve uzatma yetkisi kullanılarak sermayelerin yeni tutarlara yükseltilmesi için öngörülen süre 31/12/2027 tarihine kadar uzatılmıştır. Sermaye artırımının usulü ve nisapları asgari sermaye uyum rehberi yazısında anlatılmaktadır.
Kayıtlı Sermaye Sistemi Nedir?
Kayıtlı sermaye sisteminde iki ayrı sermaye kavramı vardır. Başlangıç sermayesi, kuruluşta ve sisteme ilk geçildiğinde sahip olunması zorunlu sermayedir, çıkarılmış sermaye ise çıkarılmış payların tümünün itibari değerlerinin toplamını temsil eder. Çıkarılmış sermayesi en az 250.000 TL olan kayıtlı sermaye sistemini kabul etmiş halka açık olmayan anonim şirketlerde başlangıç ve çıkarılmış sermaye 500.000 TL'ye yükseltilir. Yükseltme yapılmazsa şirket infisah etmiş sayılmaz, kayıtlı sermaye sisteminden çıkmış sayılır.
Sistemin şirkete sağladığı kolaylık, sermaye artırımı yetkisinin yönetim kuruluna bırakılabilmesidir. Halka açık olmayan bir anonim şirkette, esas sözleşmede belirlenen kayıtlı sermaye tavanına kadar sermayeyi artırma yetkisi yönetim kuruluna tanınabilir ve bu yetki en çok beş yıl için verilir. Artırım sonrasında çıkarılmış sermayeyi gösteren esas sözleşme maddesinin yeni şekli yönetim kurulunca tescil ettirilir. Yönetim kurulunun sermaye artırımı kararı aleyhine, kararın ilanı tarihinden itibaren bir ay içinde iptal davası açılabilir.
Pay sahibinin rüçhan hakkı, yani yeni çıkarılan paylardan öncelikle pay alma hakkı, ancak haklı sebepler bulunduğu takdirde ve en az esas sermayenin yüzde 60'ının olumlu oyuyla sınırlandırılabilir veya kaldırılabilir. Sınırlandırma veya kaldırma ile hiç kimse haklı görülmeyecek şekilde yararlandırılamaz veya kayba uğratılamaz. Kayıtlı sermaye sisteminde ise nisap aranmaz; esas sözleşmeyle yetkilendirilmiş yönetim kurulu, aynı şartlar saklı kalmak üzere, kendi karar nisabına göre rüçhan hakkını sınırlandırabilir veya kaldırabilir. Sermaye, belirli bir amaca özgülenmemiş yedek akçeler ile kanuni yedek akçelerin serbestçe kullanılabilen kısımlarının sermayeye dönüştürülmesi yoluyla iç kaynaklardan da artırılabilir.
Sermaye Nasıl Ödenir?
Nakden taahhüt edilen payların itibari değerlerinin en az yüzde 25'i tescilden önce, geri kalanı şirketin tescilini izleyen yirmi dört ay içinde ödenir. Payların çıkarma primlerinin tamamı tescilden önce ödenir.
Türk Ticaret Kanunu’nun 344. maddesi:
“Nakden taahhüt edilen payların itibarî değerlerinin en az yüzde yirmibeşi tescilden önce, gerisi de şirketin tescilini izleyen yirmidört ay içinde ödenir. Payların çıkarma primlerinin tamamı tescilden önce ödenir.”
Pay bedelinin tamamı ödenmeden şirketin tescili istenebilir, ancak ödenmeyen kısım pay sahibinin şirkete karşı borcu olarak durur.
Yatırılan Sermaye Bankada Ne Zaman Çözülür?
Nakdi ödemeler, kurulmakta olan şirket adına bir bankada açılacak özel bir hesaba sadece şirketin kullanabileceği şekilde yatırılır. Taahhüt edilen payların ödendiği, ticaret siciline yöneltilecek bir banka mektubuyla ispatlanır. Banka, yatırılan tutarı şirketin tüzel kişilik kazandığını bildiren sicil müdürlüğü yazısının sunulması üzerine sadece şirkete öder.
Şirket esas sözleşmenin imzalanmasından itibaren üç ay içinde tüzel kişilik kazanamazsa, bu hususu doğrulayan sicil müdürlüğü yazısının sunulması üzerine bedeller banka tarafından sahiplerine geri verilir.
Ayni Sermaye Olarak Neler Konulabilir?
Ayni sermaye, nakit yerine şirkete konulan malvarlığı değeridir. Üzerlerinde sınırlı ayni bir hak, haciz ve tedbir bulunmayan, nakden değerlendirilebilen ve devrolunabilen malvarlığı unsurları ayni sermaye olarak konulabilir. Hizmet edimleri, kişisel emek, ticari itibar ve vadesi gelmemiş alacaklar ise kanunun açık hükmü gereği anonim şirkette sermaye olamaz.
Ayni sermayeye, şirket merkezinin bulunacağı yerdeki asliye ticaret mahkemesince atanan bilirkişilerce değer biçilir, yani değeri kurucuların beyanı değil mahkemenin atadığı bilirkişilerin biçtiği değer belirler. Değerleme raporuna kurucular ve menfaat sahipleri itiraz edebilir; mahkemenin onayladığı bilirkişi kararı kesindir. Bilirkişi raporunun tescilden önce ticaret sicili müdürlüğüne verilmesi gerektiği için ayni sermaye ile kuruluş, nakdi kuruluşa göre daha uzun bir hazırlık gerektirir.
Kuruluşta Hangi Ödemeler Yapılır?
Yeni kurulacak anonim şirket, sermayesinin on binde dördü nispetinde Rekabet Kurumuna ödeme yapar; ödeme sermayeye oranlandığı için kuruluş sermayesi yükseldikçe yatırılacak tutar da yükselir. Şirketin kuruluşunda esas sözleşmeyi ihtiva eden kağıtlardan ise değerli kağıt bedeli alınmaz.
Esas Sözleşmede Neler Yer Alır?
Esas sözleşme, kurucuların yazılı olarak düzenleyip imzaladığı, şirketin sermayesini, paylarını ve ilk yönetimini gösteren sözleşmedir. Yazılı yapılması ve bütün kurucuların imzalarının noterce onaylanması veya esas sözleşmenin ticaret sicili müdürü yahut yardımcısı huzurunda imzalanması şarttır.
Esas sözleşmede şirketin sermayesi ile her payın itibari değeri ve bunların ödenmesinin şekil ve şartları yer alır. Pay senetlerinin nama veya hamiline yazılı olacakları, belirli paylara tanınan imtiyazlar ve devir sınırlamaları da sözleşmede gösterilir.
TTK’nın 359. maddesinin birinci fıkrası yönetim kurulu üyelerinin esas sözleşmeyle atanmasını da öngörür. İlk yönetim kurulu üyeleri bu yolla atandığı için kuruluşta ayrıca bir genel kurul toplantısı yapılıp yönetim kurulu seçilmez.
Şirket Ne Zaman Tüzel Kişilik Kazanır?
Şirket tüzel kişiliğini ticaret siciline tescil ile kazanır. Tescil anına kadar ortada henüz tüzel kişiliği bulunmayan, kurulmakta olan bir şirket vardır.
Şirket, kurucuların sermayenin tamamını ödemeyi şartsız taahhüt ettikleri ve imzalarının onaylandığı esas sözleşmede anonim şirket kurma iradelerini açıklamalarıyla kurulur. Esas sözleşmenin tamamı, Bakanlık iznine tabi şirketlerde iznin alınmasından, diğer şirketlerde imzaların onaylanmasından itibaren otuz gün içinde ticaret siciline tescil ve Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinde ilan olunur.
Ticaret Siciline Nasıl Başvurulur?
Müdürlüğe başvuru yazılı şekilde ya da elektronik ortamda yapılır. MERSİS, ticaret sicili işlemlerinin elektronik ortamda yürütüldüğü merkezi kayıt sistemidir. Elektronik ortamda yapılan başvurularda başvuru anı MERSİS'teki tarihe göre belirlenir ve bu işlemlerde tescil tarihi, MERSİS'te zaman damgası ile kayıt altına alınan tarihtir. Kuruluş işlemlerinin sırası ve belgelerin hazırlanması Türkiye'de şirket kuruluş işlemleri yazısında anlatılmaktadır.
Ticaret Siciline Hangi Belgeler Verilir?
Anonim şirketin kuruluş tescilinde müdürlüğe verilecek belgeler kanunda ve Ticaret Sicili Yönetmeliğinde sayılmıştır:
- Kurucuların imzaları noter tarafından onaylanmış veya müdürlükte huzurda imzalanmış şirket sözleşmesi.
- Pay bedellerinin en az yüzde 25'inin kanuna uygun olarak bankaya yatırıldığını gösterir banka mektubu.
- Rekabet Kurumuna yapılacak ödemenin gerçekleştirildiğini gösterir belge.
- Konulan ayni sermaye ile kuruluş sırasında devralınacak işletmelerin ve ayni varlıkların değerinin tespitine ilişkin, mahkemece atanan bilirkişi tarafından hazırlanmış değerleme raporları.
- Ayni varlıkların ve işletmenin devralınmasına ilişkin olanlar da dahil olmak üzere, kurulmakta olan şirket ile kurucular ve diğer kişiler arasında yapılan ve kuruluşla ilgili sözleşmeler.
- Kuruluşu Bakanlık veya diğer resmi kurumların iznine veya uygun görüşüne tabi olan şirketler için bu izin veya uygun görüş yazısı.
- Pay sahibi olmayan yönetim kurulu üyelerinin bu görevi kabul ettiklerine ilişkin yazılı beyanları.
- Yönetim kurulunda bir tüzel kişi bulunması halinde, tüzel kişi adına belirlenen gerçek kişinin adı ve soyadı ile belirlemeye ilişkin yetkili organ kararının noter onaylı örneği.
- Şirketi temsile yetkili kılınan kişilerin TTK’nın 40. maddesi uyarınca düzenlenmiş imza beyannameleri.
Esas sözleşme, değerleme raporları ve kuruluşla ilgili sözleşmeler kuruluş belgesi olduğu için sicil dosyasına konulur ve birer nüshaları şirket tarafından beş yıl süreyle saklanır.
Tescilden Önce Şirket Adına İşlem Yapılırsa Ne Olur?
Tescilden önce şirket adına işlem yapanlar ve taahhütlere girişenler bu işlem ve taahhütlerden şahsen ve müteselsilen sorumludur. Müteselsil sorumluluk, alacaklının alacağın tamamını bu kişilerden herhangi birinden isteyebilmesidir. İşlem ve taahhütlerin ileride kurulacak şirket adına yapıldığı açıkça bildirilmiş ve şirket tescilden sonra üç ay içinde bunları kabul etmişse yalnız şirket sorumlu olur. Şirketçe kabul olunmayan kuruluş giderleri kurucular tarafından karşılanır ve kurucuların bu giderler için pay sahiplerine rücu hakkı yoktur.
Hangi Şirketler Bakanlık İznine Tabidir?
Faaliyet alanları Bakanlıkça yayımlanacak tebliğle belirlenen anonim şirketler Ticaret Bakanlığının izni ile kurulur ve bu şirketlerin esas sözleşme değişiklikleri de aynı Bakanlığın iznine bağlıdır. Esas sözleşme değişikliği için genel kurul toplantıya çağrılmadan önce izin alınmış olmalıdır. Bakanlık iznine tabi şirketler arasında bankalar, finansal kiralama şirketleri, faktoring şirketleri, tüketici finansmanı ve kart hizmetleri şirketleri, varlık yönetim şirketleri, sigorta şirketleri, anonim şirket şeklinde kurulan holdingler, döviz büfesi işleten şirketler, umumi mağazacılıkla uğraşan şirketler, tarım ürünleri lisanslı depoculuk şirketleri, ürün ihtisas borsası şirketleri, bağımsız denetim şirketleri, gözetim şirketleri, teknoloji geliştirme bölgesi yönetici şirketleri, Sermaye Piyasası Kanununa tabi şirketler ile serbest bölge kurucusu ve işleticisi şirketler yer alır. Kayıtlı sermaye sistemine kabul edilen Sermaye Piyasası Kanununa tabi halka açık anonim şirketlerin kayıtlı sermaye tavanı içinde yapacakları sermaye artışlarında ise Bakanlık izni aranmaz.
Bakanlık incelemesi sadece kanunun emredici hükümlerine aykırılık bulunup bulunmadığı yönünden yapılabilir. İzin rejimi tebliğde sayılan faaliyet alanlarıyla sınırlı olduğu için bunların dışında kalan bir şirkette, hukuki konumu, niteliği ve işletme konusu ne olursa olsun, kuruluş ve esas sözleşme değişiklikleri herhangi bir makamın iznine bağlanamaz. Özel kanunlardan doğan izinler saklıdır: bankalarda kuruluş ve esas sözleşme değişiklikleri hem Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulunun (BDDK) hem Ticaret Bakanlığının iznine tabidir.
Yönetim Kurulu Kaç Kişiden Oluşur?
Yönetim kurulu, anonim şirketi yöneten ve temsil eden, esas sözleşmeyle atanmış veya genel kurul tarafından seçilmiş bir veya daha fazla kişiden oluşan organdır. Bu nedenle kurul tek kişiden oluşabilir.
Bir tüzel kişi yönetim kuruluna üye seçilirse, tüzel kişiyle birlikte, tüzel kişi adına, tüzel kişi tarafından belirlenen sadece bir gerçek kişi de tescil ve ilan olunur. Yönetim kurulu üyeleri en çok üç yıl süreyle görev yapmak üzere seçilir.
Yönetim Kurulunun Görevleri Nelerdir?
Anonim şirket yönetim kurulu tarafından yönetilir ve temsil olunur, ancak kanunda sayılan bazı görev ve yetkiler devredilemez ve vazgeçilemez niteliktedir:
- Şirketin üst düzeyde yönetimi ve bunlarla ilgili talimatların verilmesi.
- Şirket yönetim teşkilatının belirlenmesi.
- Muhasebe, finans denetimi ve şirketin yönetiminin gerektirdiği ölçüde finansal planlama için gerekli düzenin kurulması.
- Şube müdürleri hariç olmak üzere müdürlerin ve aynı işleve sahip kişilerin atanmaları ve görevden alınmaları.
- Yönetimle görevli kişilerin kanunlara, esas sözleşmeye, iç yönergelere ve yönetim kurulunun yazılı talimatlarına uygun hareket edip etmediklerinin üst gözetimi.
- Pay, yönetim kurulu karar ve genel kurul toplantı ve müzakere defterlerinin tutulması, yıllık faaliyet raporunun ve kurumsal yönetim açıklamasının düzenlenmesi ve genel kurula sunulması, genel kurul toplantılarının hazırlanması ve genel kurul kararlarının yürütülmesi.
- Borca batıklık durumunun varlığında mahkemeye bildirimde bulunulması.
Bu görevler devredilemez olduğu için yönetim devredilse bile kurulun üzerinde kalır.
Yönetimin Devri
Yönetim kurulu, esas sözleşmeye konulacak bir hükümle ve düzenleyeceği bir iç yönergeye göre yönetimi kısmen veya tamamen bir veya birkaç yönetim kurulu üyesine ya da üçüncü kişiye devretmeye yetkili kılınabilir. Yönetim devredilmediği takdirde yönetim kurulunun tüm üyelerine aittir.
Özen ve Bağlılık Yükümü
Yönetim kurulu üyeleri görevlerini tedbirli bir yöneticinin özeniyle yerine getirmek ve şirketin menfaatlerini dürüstlük kurallarına uyarak gözetmek yükümlülüğü altındadır. Tedbirli yönetici özeni, görevin benzer durumdaki dikkatli bir yöneticinin göstereceği özenle yürütülmesidir.
Üye, kendisinin veya yakınlarının kişisel menfaatiyle şirketin menfaatinin çatıştığı konulara ilişkin müzakerelere katılamaz ve bu yasağa aykırı hareket eden yönetim kurulu üyesi şirketin uğradığı zararı tazminle yükümlüdür.
Şirketle İşlem Yapma ve Rekabet Yasağı
Yönetim kurulu üyesi genel kuruldan izin almadan şirketle kendisi veya başkası adına herhangi bir işlem yapamaz. Böyle bir işlemde şirket işlemin batıl olduğunu ileri sürebilir, diğer taraf ise bu iddiayı ileri süremez. Rekabet yasağı gereği üye, genel kurulun iznini almaksızın şirketin işletme konusuna giren ticari iş türünden bir işlemi kendi veya başkası hesabına yapamaz ve aynı tür ticari işlerle uğraşan bir şirkete sorumluluğu sınırsız ortak sıfatıyla giremez.
Rekabet yasağı çiğnendiğinde şirket tazminat istemekte veya tazminat yerine yapılan işlemi şirket adına yapılmış saymakta ve üçüncü kişiler hesabına yapılan sözleşmelerden doğan menfaatlerin şirkete ait olduğunu dava etmekte serbesttir. Bu üç seçimlik hak, işlemin yapıldığını veya üyenin diğer bir şirkete girdiğini diğer yönetim kurulu üyelerinin öğrendiği tarihten itibaren üç ay ve her halde bunların gerçekleşmesinden itibaren bir yıl geçince zamanaşımına uğrar.
Şirketi Kim Temsil Eder?
Esas sözleşmede aksi öngörülmemiş veya yönetim kurulu tek kişiden oluşmuyorsa temsil yetkisi çift imza ile kullanılmak üzere yönetim kuruluna aittir. Çift imza, şirket adına yapılan işlemlerde iki kişinin imzasının birlikte aranmasıdır. Yönetim kurulu bu yetkiyi bir veya daha fazla murahhas üyeye, yani yönetim kurulu üyesi olup yönetimle görevlendirilen kişiye, ya da müdür olarak üçüncü kişilere devredebilir ve devir halinde de en az bir yönetim kurulu üyesinin temsil yetkisini taşıması şarttır.
Temsil yetkisinin sınırlandırılması iyi niyet sahibi üçüncü kişilere karşı hüküm ifade etmez. Tescil ve ilan edilmiş olmak koşuluyla yalnız iki sınırlama geçerlidir: temsil yetkisinin sadece merkezin veya bir şubenin işlerine özgülenmesi ve yetkinin birlikte kullanılması. Yönetim kurulu, temsile yetkili olmayan yönetim kurulu üyelerini veya şirkete hizmet akdiyle bağlı olanları sınırlı yetkiye sahip ticari vekil ya da diğer tacir yardımcısı olarak atayabilir; bunların görev ve yetkileri, tescil ve ilan edilecek bir iç yönergede açıkça belirlenir.
Yönetim Kurulu Üyeleri Hangi Hallerde Sorumlu Olur?
Kurucular, yönetim kurulu üyeleri, yöneticiler ve tasfiye memurları, kanundan ve esas sözleşmeden doğan yükümlülüklerini kusurlarıyla ihlal ettikleri takdirde şirkete, pay sahiplerine ve şirket alacaklılarına karşı verdikleri zarardan sorumludur. Sorumluluk için yükümlülüğün kusurlu ihlali ile bundan doğan zarar birlikte aranır ve ihlalin tek başına varlığı sorumluluk doğurmaz.
Türk Ticaret Kanunu’nun 553. maddesi:
“Kurucular, yönetim kurulu üyeleri, yöneticiler ve tasfiye memurları, kanundan ve esas sözleşmeden doğan yükümlülüklerini kusurlarıyla ihlal ettikleri takdirde, … hem şirkete hem pay sahiplerine hem de şirket alacaklılarına karşı verdikleri zarardan sorumludurlar.”
Şirketin uğradığı zararın tazminini şirket ve her bir pay sahibi isteyebilir, ancak pay sahipleri tazminatın yalnızca şirkete ödenmesini isteyebilir, çünkü zarar şirketin malvarlığında kalır.
Sorumluluktan Kurtulma ve Kusurun İspatı
Kanundan veya esas sözleşmeden doğan bir görevi kanuna dayanarak başkasına devredenler, devralanların seçiminde makul derecede özen göstermedikleri ispat edilmedikçe onların fiil ve kararlarından sorumlu olmaz. Hiç kimse kontrolü dışında kalan kanuna veya esas sözleşmeye aykırılıklar veya yolsuzluklar sebebiyle sorumlu tutulamaz.
Kusursuzluğu ispat yükünü kuran ibare 2012 yılında 553. maddenin metninden çıkarıldığı için kanunda üyenin kusursuzluğunu ispatlamasını isteyen bir cümle yoktur. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 20.11.2024 tarihli ve 2023/1312 E., 2024/8108 K. sayılı kararında, 6762 sayılı Kanun dönemine ilişkin uyuşmazlıkta yönetim kurulu üyeleri aleyhine kusur karinesi kabul edildiğini belirtmiştir.
İbra ve Zamanaşımı
İbra, genel kurulun yönetim kurulu üyelerini görev dönemlerindeki işlemlerden dolayı sorumlu tutmama kararıdır. İbra kararı, ibranın kapsadığı açıklanan maddi olaylara ilişkin olarak şirketin, ibraya olumlu oy veren pay sahiplerinin ve ibra kararını bilerek payı iktisap etmiş olan pay sahiplerinin dava hakkını kaldırır. Diğer pay sahiplerinin dava hakları ise ibra tarihinden itibaren altı ay geçmesiyle düşer. Kuruluştan ve sermaye artırımından doğan sorumluluk, şirketin tescili tarihinden itibaren dört yıl geçmedikçe sulh ve ibra yoluyla kaldırılamaz. Dört yıl geçtikten sonra sulh ve ibra ancak genel kurulun onayıyla geçerlilik kazanır. Esas sermayenin onda birini, halka açık şirketlerde yirmide birini temsil eden pay sahipleri karşıysa genel kurul sulh ve ibrayı onaylayamaz.
Türk Ticaret Kanunu’nun 560. maddesi:
“Sorumlu olanlara karşı tazminat istemek hakkı, davacının zararı ve sorumluyu öğrendiği tarihten itibaren iki ve her hâlde zararı doğuran fiilin meydana geldiği günden itibaren beş yıl geçmekle zamanaşımına uğrar. Şu kadar ki, bu fiil cezayı gerektirip, Türk Ceza Kanununa göre daha uzun dava zamanaşımına tabi bulunuyorsa, tazminat davasına da bu zamanaşımı uygulanır.”
Zamanaşımı iki ayrı başlangıca bağlanmıştır: zararın ve sorumlunun öğrenildiği tarih ile zararı doğuran fiilin meydana geldiği gün. Öğrenme tarihinden itibaren işleyen süre kısadır ve dava hakkı bu süre içinde kullanılmalıdır. Zararı doğuran fiilin üzerinden beş yıl geçmesi ise tazminat istemini zamanaşımına uğratır. Fiil cezayı gerektiriyorsa ve Türk Ceza Kanununa göre daha uzun bir dava zamanaşımına tabiyse, tazminat davasına beş yıllık süre yerine bu zamanaşımı uygulanır.
Genel Kurul Hangi Yetkileri Kullanır?
Genel kurul, pay sahiplerinin oy kullandığı ve kanunda öngörülen kararları aldığı organdır. Kanun, esas sözleşmenin değiştirilmesinden şirketin feshine uzanan bazı görev ve yetkileri genel kurula devredilemez biçimde vermiştir.
Türk Ticaret Kanunu’nun 408. maddesi:
“Çeşitli hükümlerde öngörülmüş bulunan devredilemez görevler ve yetkiler saklı kalmak üzere, genel kurula ait aşağıdaki görevler ve yetkiler devredilemez: a) Esas sözleşmenin değiştirilmesi. b) Yönetim kurulu üyelerinin seçimi, süreleri, ücretleri ile huzur hakkı, ikramiye ve prim gibi haklarının belirlenmesi, ibraları hakkında karar verilmesi ve görevden alınmaları. c) Kanunda öngörülen istisnalar dışında denetçinin seçimi ile görevden alınması. d) Finansal tablolara, yönetim kurulunun yıllık raporuna, yıllık kâr üzerinde tasarrufa, kâr payları ile kazanç paylarının belirlenmesine, yedek akçenin sermayeye veya dağıtılacak kâra katılması dâhil, kullanılmasına dair kararların alınması. e) Kanunda öngörülen istisnalar dışında şirketin feshi. f) Önemli miktarda şirket varlığının toptan satışı.”
Önemli miktarda şirket varlığının toptan satışı da genel kurulun devredilemez yetkileri arasındadır. Yetkiler devredilemez olduğu için yönetim kurulu genel kurul adına bu kararları alamaz.
Pay sahibinin kar payı hakkı da bu yetkiye bağlıdır: her pay sahibi, kanun ve esas sözleşme hükümlerine göre pay sahiplerine dağıtılması kararlaştırılmış net dönem karına, esas sözleşmede aksi hüküm yoksa sermaye payı için şirkete yaptığı ödemelerle orantılı olarak katılma hakkına sahiptir. Yıllık karın yüzde 5'i, ödenmiş sermayenin yüzde 20'sine ulaşıncaya kadar genel kanuni yedek akçeye ayrılır ve dağıtılabilir kısmın hesabı bu ayrımdan sonra yapılır. Pay sahiplerine yüzde 5 oranında kar payı ödendikten sonra kardan pay alacak kişilere dağıtılacak toplam tutarın yüzde 10'u da genel kanuni yedek akçeye eklenir.
Genel Kurul Nasıl Toplantıya Çağrılır?
Olağan genel kurul toplantısı her faaliyet dönemi sonundan itibaren üç ay içinde yapılır. Sermayenin en az onda birini, halka açık şirketlerde yirmide birini oluşturan pay sahipleri, yazılı olarak gerektirici sebepleri ve gündemi belirterek yönetim kurulundan genel kurulu toplantıya çağırmasını isteyebilir ve genel kurul zaten toplanacak ise karara bağlanmasını istedikleri konuların gündeme konulmasını talep edebilir. Çağrı ve gündeme madde konulması istemi noter aracılığıyla yapılır. Gündeme madde konulması istemi, çağrı ilanının Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinde yayımlanmasına ilişkin ilan ücretinin yatırılmasından önce yönetim kuruluna ulaşmış olmalıdır.
Yönetim kurulu çağrıyı kabul ettiği takdirde genel kurul en geç kırk beş gün içinde yapılacak şekilde toplantıya çağrılır; kabul etmezse çağrı istem sahiplerince yapılır. İstem reddedilirse veya yedi iş günü içinde olumlu cevap verilmezse pay sahipleri şirket merkezinin bulunduğu yerdeki asliye ticaret mahkemesine başvurabilir; mahkeme toplantıya gerek görürse gündemi düzenlemek ve çağrıyı yapmak üzere kayyım atar.
Yönetim kurulunun devamlı olarak toplanamaması, toplantı nisabının oluşmasına imkan bulunmaması veya mevcut olmaması durumlarında mahkemenin izniyle tek bir pay sahibi genel kurulu toplantıya çağırabilir. Gündemde bulunmayan konular genel kurulda müzakere edilemediği ve karara bağlanamadığı için karara bağlanması istenen konunun çağrı aşamasında gündeme yazılması gerekir. Yönetim kurulu üyelerinin görevden alınmaları ve yenilerinin seçimi yıl sonu finansal tablolarının müzakeresi maddesiyle ilgili sayıldığı için bu konular ayrıca gündeme yazılmamış olsa da görüşülebilir.
Toplantı ve Karar Nisapları
Genel kurullar, kanunda veya esas sözleşmede aksine daha ağır nisap öngörülmüş bulunan haller hariç, sermayenin en az dörtte birini karşılayan payların sahiplerinin varlığıyla toplanır. Bu nisabın toplantı süresince korunması şarttır. Kararlar toplantıda hazır bulunan oyların çoğunluğu ile verilir. İlk toplantıda bu nisaba ulaşılamazsa ikinci toplantı için nisap aranmaz.
Esas sözleşmeyi değiştiren kararlar, şirket sermayesinin en az yarısının temsil edildiği genel kurulda toplantıda mevcut oyların çoğunluğu ile alınır. İlk toplantıda öngörülen toplantı nisabı elde edilemezse en geç bir ay içinde ikinci toplantı yapılabilir ve bu toplantıda nisap, şirket sermayesinin en az üçte birinin temsil edilmesidir.
Karar nisabı kararın türüne göre ağırlaşır: işletme konusunun tamamen değiştirilmesi, imtiyazlı pay oluşturulması ve nama yazılı payların devrinin sınırlandırılması kararları sermayenin en az yüzde 75'ini oluşturan payların sahiplerinin olumlu oylarıyla alınır, bilanço zararlarının kapatılması için yükümlülük ve ikincil yükümlülük koyan ve şirket merkezinin yurt dışına taşınmasına ilişkin esas sözleşme değişiklikleri ise payların tümünün oybirliğini gerektirir. Yüzde 75 ve oybirliği nisaplarına ilk toplantıda ulaşılamazsa izleyen toplantılarda da aynı nisap aranır. İşletme konusunun yalnız bir kısmının değiştirilmesi bu ağırlaştırılmış nisaba girmez; esas sözleşmeyi değiştiren kararlar için aranan nisaba tabidir. Hangi kararın hangi çoğunluğa bağlı olduğu şu tabloda toplanmıştır:
Karar | Aranan oy |
|---|---|
Genel kurul kararları | Toplantıda hazır bulunan oyların çoğunluğu |
İşletme konusunun tamamen değiştirilmesi, imtiyazlı pay oluşturulması ve nama yazılı payların devrinin sınırlandırılması | Sermayenin en az yüzde 75'ini oluşturan payların olumlu oyu |
Bilanço zararlarının kapatılması için yükümlülük ve ikincil yükümlülük koyan kararlar ile merkezin yurt dışına taşınması | Payların tümünün oybirliği |
Oy Hakkı ve Oydan Yoksunluk
Pay sahipleri oy haklarını genel kurulda paylarının toplam itibari değeriyle orantılı olarak kullanır ve her pay sahibi sadece bir paya sahip olsa da en az bir oy hakkını taşır. Pay sahibi kendisi, eşi, alt ve üstsoyu veya bunların ortağı oldukları şahıs şirketleri ya da hakimiyetleri altındaki sermaye şirketleriyle şirket arasındaki kişisel nitelikte bir işe veya işleme veya herhangi bir yargı kurumu ya da hakemdeki davaya ilişkin müzakerelerde oy kullanamaz. Şirket yönetim kurulu üyeleriyle yönetimde görevli imza yetkisine sahip kişiler, yönetim kurulu üyelerinin ibra edilmelerine ilişkin kararlarda kendilerine ait paylardan doğan oy haklarını kullanamaz.
Genel Kurul Kararının İptali
İptal davası, kanun veya esas sözleşme hükümlerine ve özellikle dürüstlük kuralına aykırı genel kurul kararının mahkeme kararıyla ortadan kaldırılmasını isteme yoludur ve dava, karar tarihinden itibaren üç ay içinde şirket merkezinin bulunduğu yerdeki asliye ticaret mahkemesinde açılır. Pay sahibi iptal davası açabilmek için kural olarak toplantıda hazır bulunup karara olumsuz oy vermiş ve bu muhalefetini tutanağa geçirtmiş olmalıdır. Bu koşul, çağrının usulüne göre yapılmadığı, gündemin gereği gibi ilan edilmediği, genel kurula katılma yetkisi bulunmayan kişilerin toplantıya katılıp oy kullandığı veya katılmasına haksız olarak izin verilmediği iddialarına dayanan pay sahipleri bakımından aranmaz; ancak bu pay sahipleri aykırılıkların kararın alınmasında etkili olduğunu ileri sürmelidir. Yönetim kurulu muhalefet şerhi olmadan iptal davası açabilir. Kararların yerine getirilmesi kişisel sorumluluğuna sebep olacaksa yönetim kurulu üyelerinden her biri de iptal davası açabilir.
Pay sahibinin genel kurula katılma, asgari oy, dava ve kanundan kaynaklanan vazgeçilemez haklarını sınırlandıran genel kurul kararları batıldır, yani hükümsüzdür. Genel kurul kararının iptaline ilişkin mahkeme kararı kesinleştikten sonra bütün pay sahipleri hakkında hüküm ifade eder. Şirketler hukukundan doğan dava ve talepler ticaret hukuku davaları yazısında toplanmıştır.
Bağımsız Denetim Zorunlu mudur?
Bağımsız denetim her anonim şirket için zorunlu değildir. Bağımsız denetim, finansal tabloların şirket dışından bir denetçi tarafından denetim standartlarına göre incelenmesidir. Denetime tabi olan anonim şirketlerin finansal tabloları, Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumunca yayımlanan Türkiye Denetim Standartlarına göre denetlenir. Hangi şirketlerin bu kapsama gireceği ise Cumhurbaşkanınca belirlenir.
Pay Devri Nasıl Yapılır?
Pay senetleri hamiline veya nama yazılı olur ve devrin yolu senedin türüne göre değişir: hamiline yazılı pay zilyetliğin geçirilmesiyle, nama yazılı pay ise ciro edilmiş senedin zilyetliğinin devralana geçirilmesiyle devredilir. Pay senedi bastırılıncaya kadar yerine ilmühaber, yani pay senedinin yerine çıkarılan geçici belge çıkarılabilir. Kanunda veya esas sözleşmede aksi öngörülmedikçe nama yazılı paylar herhangi bir sınırlandırmaya bağlı olmaksızın devredilebilir.
Pay defterine kayıt devrin kendisini değil, şirketle ilişkilerde pay sahipliğini belirler. İradi devirde şirketin onayı aranıyorsa, onay verilmediği sürece payların mülkiyeti ve paylara bağlı tüm haklar devredende kalır. Paylar miras, mirasın paylaşımı, eşler arasındaki mal rejimi hükümleri veya cebri icra gereği iktisap edilmişse mülkiyet ve malvarlığına ilişkin haklar derhal, genel kurula katılma ve oy hakları ise ancak şirketin onayıyla devralana geçer.
Senede bağlanmamış çıplak paylar da serbestçe devredilebilir. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 21.02.2024 tarihli ve 2022/4698 E., 2024/1327 K. sayılı kararında, bu payların devrinin 6098 sayılı Kanun’un 183. maddesi uyarınca alacağın temliki hükümlerine göre yapılacağını belirtmiştir.
Hamiline Yazılı Payların Devri
Hamiline yazılı pay senedinin devri, şirket ve üçüncü kişiler hakkında ancak zilyetliğin geçirilmesi suretiyle payı devralanın Merkezi Kayıt Kuruluşuna yapacağı bildirimle hüküm ifade eder. Zilyetlik senedin fiili hakimiyetinin devredilmesidir, Merkezi Kayıt Kuruluşu ise pay kayıtlarının tutulduğu merkezi kuruluştur. Bedelleri tamamen ödenmemiş paylar için hamiline yazılı pay senedi çıkarılamaz.
Nama Yazılı Paylarda Şirketin Onayı
Bedeli tamamen ödenmemiş nama yazılı paylar ancak şirketin onayı ile devrolunabilir; devir miras, mirasın paylaşımı, eşler arasındaki mal rejimi hükümleri veya cebri icra yoluyla gerçekleşmişse bu onay aranmaz. Bu paylarda şirket, onayı ancak devralanın ödeme yeterliliği şüpheli ise ve istenen teminat verilmemişse reddedebilir. Esas sözleşme, nama yazılı payların ancak şirketin onayıyla devredilebileceğini ayrıca öngörebilir; bu halde bedeli ödenmiş paylar bakımından da onay aranır.
Borsaya kote edilmemiş nama yazılı paylarda şirket, esas sözleşmede öngörülmüş önemli bir sebebi ileri sürerek veya devredene paylarını başvurma anındaki gerçek değeriyle kendi ya da diğer pay sahipleri yahut üçüncü kişiler hesabına almayı önererek onay istemini reddedebilir. Pay sahipleri çevresinin bileşimine ilişkin esas sözleşme hükümleri, şirketin işletme konusu veya işletmenin ekonomik bağımsızlığı yönünden onayın reddini haklı gösteriyorsa önemli sebep oluşur. Şirket onaylamaya ilişkin istemi aldığı tarihten itibaren en geç üç ay içinde reddetmemişse veya ret haksızsa onay verilmiş sayılır. Paylar miras, mirasın paylaşımı, eşler arasındaki mal rejimi hükümleri veya cebri icra gereği iktisap edilmişse şirket, esas sözleşmeye dayanan onayı ancak payları gerçek değeriyle devralmayı önerdiği takdirde reddedebilir.
Borsaya kote nama yazılı paylarda ise ret sebepleri farklıdır: şirket bir kimseyi pay sahibi olarak tanımayı, ancak esas sözleşme sermayeyi esas alan ve yüzdeyle ifade edilen bir iktisap üst sınırı öngörmüş ve bu sınır aşılmışsa reddedebilir. Devralan istemde bulunmasına rağmen payları kendi ad ve hesabına aldığını açıkça beyan etmezse şirket payların pay defterine kaydını reddedebilir. Borsada iktisap edilen paylarda haklar devirle birlikte geçer, borsa dışında iktisapta ise hakların geçmesi devralanın şirkete başvurusuna bağlıdır. Şirketçe tanınmayan devralan, oy hakkından yoksun pay sahibi olarak pay defterine yazılır.
Pay Defteri ve Pay Sahipliğinin İspatı
Merkezi Kayıt Kuruluşu tarafından kayden takibi yapılan nama yazılı paylara ilişkin Sermaye Piyasası Kanunu hükümleri saklı kalmak kaydıyla, şirketle ilişkilerde sadece pay defterinde kayıtlı bulunan kimse pay sahibi kabul edilir; ancak payın usulüne uygun olarak devredildiği ispat edilmediği sürece devralan pay defterine yazılamaz. Pay defteri, pay sahiplerinin ve paylarının şirket tarafından kaydedildiği defterdir ve şirkete karşı pay sahipliğinin ölçüsü bu kayıttır. Borsaya kote edilmiş nama yazılı paylarda şirket, devralanın pay sahibi olarak tanınması istemini aldığı tarihten itibaren yirmi gün içinde reddetmezse devralan pay sahibi olarak tanınmış sayılır. Borsaya kote edilmemiş nama yazılı paylarda ise yirmi günlük süre işlemez; devralanın pay sahibi olarak tanınması, devir onayına ilişkin üç aylık sürenin geçmesiyle veya reddin haksız olmasıyla gerçekleşir.
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 17.03.2025 tarihli ve 2024/6481 E., 2025/1865 K. sayılı kararında, devrin ortaklığa karşı ancak pay defterine kayıt ile geçerli olacağını ve ortaklık sıfatının pay defterine göre belirleneceğini belirtmiştir. Daire aynı kararda, esas sözleşmede pay devrini sınırlayan bağlam hükmünün şirket tarafından ileri sürülebilmesi için esas sözleşmede yer alması ve kanundaki haklı sebeplere uygun biçimde somutlaştırılması gerektiğini de belirtmiştir. Daire, somut olayda esas sözleşmedeki bağlam hükmünün hisse senetlerinin ortaklara değil üçüncü kişilere devrini yasakladığı, mevcut bir ortağa yapılan devirde uygulanma imkanı bulunmadığı ve esas sözleşmede bulunmayan haklı sebebin ret sebebi olarak gösterilmesinin geçersiz olduğu gerekçesiyle pay defterine kayıt talebinin reddini bozmuştur.
Kuruluşu 1/1/2026 tarihinden itibaren ticaret siciline tescil edilen şirketler pay defteri ile genel kurul toplantı ve müzakere defterini elektronik ortamda tutmak zorundadır.
Anonim Şirket Hangi Hallerde Sona Erer?
Anonim şirket şu hallerde sona erer:
- Esas sözleşmede öngörülen sürenin sona ermesi, işlere fiilen devam edilerek şirketin belirsiz süreli hale gelmemesi şartıyla.
- İşletme konusunun gerçekleşmesi veya gerçekleşmesinin imkansız hale gelmesi.
- Esas sözleşmede öngörülmüş herhangi bir sona erme sebebinin gerçekleşmesi.
- Genel kurulun 421. maddenin üçüncü ve dördüncü fıkralarına uygun olarak, sermayenin en az yüzde 75'ini oluşturan payların olumlu oyuyla aldığı karar.
- İflasına karar verilmesi.
- Kanunlarda öngörülen diğer haller.
Kanunen gerekli organlardan biri uzun süreden beri mevcut değilse veya genel kurul toplanamıyorsa pay sahipleri, şirket alacaklıları veya Bakanlık mahkemeden şirketin durumunu kanuna uygun hale getirmesi için bir süre belirlemesini isteyebilir. Mahkeme yönetim kurulunu da dinleyerek bu süreyi belirler ve süre içinde durum düzeltilmezse şirketin feshine karar verir.
Haklı Sebeple Fesih Davası
Haklı sebeplerin varlığında sermayenin en az onda birini, halka açık şirketlerde yirmide birini temsil eden pay sahipleri şirketin merkezinin bulunduğu yerdeki asliye ticaret mahkemesinden şirketin feshine karar verilmesini isteyebilir. Mahkeme, fesih yerine davacı pay sahiplerine paylarının karar tarihine en yakın tarihteki gerçek değerinin ödenip şirketten çıkarılmalarına veya duruma uygun düşen kabul edilebilir başka bir çözüme karar verebilir.
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 06.11.2025 tarihli ve 2025/971 E., 2025/6677 K. sayılı kararında, yöneticilerin usulsüz işlemlerine ilişkin iddiaların ispat edildiğinde şirketin feshine gerekçe olabilecek ciddi iddialar olduğunu belirtmiştir. Daire aynı kararda, yöneticiler aleyhine sorumluluk davası açılabilmesinin usulsüz işlemlerin haklı sebep olarak değerlendirilmesine engel olmadığını da belirtmiştir.
Tasfiye Nasıl Yürütülür?
Sona eren şirket tasfiye haline girer ve tasfiye sonuna kadar tüzel kişiliğini korur. Tasfiye, sona eren şirketin borçlarının ödenmesi ve kalan varlığının pay sahiplerine dağıtılması sürecidir. Tasfiye, esas sözleşme veya genel kurul kararıyla ayrıca tasfiye memuru atanmadığı takdirde yönetim kurulu tarafından yapılır, şirketin feshine mahkemenin karar verdiği hallerde ise tasfiye memuru mahkemece atanır.
Tasfiye memuru göreve başlar başlamaz şirketin malvarlığına ilişkin durumu ile finansal durumunu gösteren bir envanter ve bilanço düzenleyip genel kurulun onayına sunar, ardından şirket defterlerinden alacaklı oldukları anlaşılan ve yerleşim yerleri bilinen kişileri taahhütlü mektupla, diğer alacaklıları birer hafta arayla yapılacak üç ilanla alacaklarını bildirmeye çağırır. Alacaklı oldukları bilinenler bildirimde bulunmazlarsa alacaklarının tutarı bankaya depo edilir; henüz muaccel olmayan veya hakkında uyuşmazlık bulunan borçlar için notere para depo edilir ya da yeterli teminat sağlanır. Şirket borçları şirket varlığından fazla çıkarsa durumu derhal şirket merkezinin bulunduğu yerdeki asliye ticaret mahkemesine bildirir ve mahkeme iflasın açılmasına karar verir.
Tasfiye halinde bulunan şirketin borçları ödendikten ve pay bedelleri geri verildikten sonra kalan varlık, esas sözleşmede aksi kararlaştırılmamışsa pay sahipleri arasında ödedikleri sermayeler ve imtiyaz hakları oranında dağıtılır. Alacaklılara üçüncü kez yapılan çağrı tarihinden itibaren üç ay geçmedikçe kalan varlık dağıtılamaz, ancak hal ve duruma göre alacaklılar için bir tehlike yoksa mahkeme üç ay geçmeden de dağıtmaya izin verebilir.
Tasfiyenin kapanmasından sonra ek tasfiye işlemlerinin yapılması zorunlu olursa son tasfiye memurları, yönetim kurulu üyeleri, pay sahipleri veya alacaklılar şirketin merkezinin bulunduğu yerdeki asliye ticaret mahkemesinden, bu ek işlemler sonuçlandırılıncaya kadar şirketin yeniden tescilini isteyebilir.
Avukat Bulundurmak Zorunlu mudur?
Anonim şirketlerde avukat bulundurma zorunluluğu sermaye büyüklüğüne bağlıdır: esas sermayesi TTK’da öngörülen asgari sermaye miktarının beş katı veya daha fazla olan anonim şirketler sözleşmeli bir avukat bulundurmak zorundadır.
Sözleşmeli avukat bulundurmayan bu şirketlere, bulundurmadıkları her ay için Cumhuriyet savcısı tarafından asgari ücretin iki aylık brüt tutarı kadar idari para cezası verilir. Yükümlülük aylık olarak işlediği için avukatla sözleşmenin kesintisiz sürmesi gerekir.
Sıkça Sorulan Sorular
Anonim şirket kaç ortakla kurulur, tek kişi kurabilir mi?
Bir kurucu yeterlidir ve tek kişiyle anonim şirket kurulabilir. Kanun pay sahibi olan bir veya daha fazla kurucunun varlığını yeterli görür, ikinci bir ortağı şart koşmaz.
Asgari sermaye ne kadardır?
Esas sermaye 250.000 TL'den az olamaz. Çıkarılmış sermayesi en az 250.000 TL olan kayıtlı sermaye sistemini kabul etmiş halka açık olmayan anonim şirketlerde başlangıç ve çıkarılmış sermaye 500.000 TL'ye yükseltilir; yükseltilmezse şirket kayıtlı sermaye sisteminden çıkmış sayılır.
Kuruluşta sermayenin ne kadarı ödenmek zorundadır?
Nakden taahhüt edilen payların itibari değerlerinin en az yüzde 25'i tescilden önce ödenir. Payların çıkarma primlerinin tamamı da tescilden önce ödenir. Kalan kısım için ödeme süresi tescilin ardından başlar.
Sermayenin kalanı ne zaman ödenir?
Şirketin tescilini izleyen yirmi dört ay içinde ödenir. Süre tescile bağlandığı için ödeme planı kuruluş tarihine göre değil, tescil tarihine göre kurulur.
Şirket ne zaman tüzel kişilik kazanır?
Ticaret siciline tescil ile kazanır. Esas sözleşmenin imzalanması tek başına tüzel kişilik doğurmaz, çünkü tüzel kişilik tescil anında doğar ve ilan yalnız esas sözleşmeyi aleniyete kavuşturur.
Kuruluşta hangi ödemeler yapılır?
Sermayenin on binde dördü nispetinde Rekabet Kurumuna ödeme yapılır ve ödemenin yapıldığını gösterir belge sicile verilir. Esas sözleşmeyi ihtiva eden kağıtlardan değerli kağıt bedeli alınmaz.
Yönetim kurulu kaç kişiden oluşur?
Bir veya daha fazla kişiden oluşur. Tüzel kişi üye seçilirse tüzel kişi adına bir gerçek kişi tescil ve ilan olunur.
Yönetim kurulu üyeleri hangi hallerde sorumlu olur?
Kanundan veya esas sözleşmeden doğan yükümlülüklerini kusurlarıyla ihlal edip şirkete, pay sahiplerine veya şirket alacaklılarına zarar verdiklerinde sorumlu olurlar.
Anonim şirket hangi hallerde sona erer?
Esas sözleşmede öngörülen sürenin sona ermesi (işlere fiilen devam edilerek şirketin belirsiz süreli hale gelmemesi kaydıyla), işletme konusunun gerçekleşmesi veya imkansız hale gelmesi, esas sözleşmede öngörülen sona erme sebebinin gerçekleşmesi, 421. maddenin üçüncü ve dördüncü fıkralarına uygun olarak alınan genel kurul kararı, iflas ve kanunlarda öngörülen diğer hallerde sona erer.
Avukat bulundurmak zorunlu mu?
Belli bir büyüklüğün üzerindeki şirketler için zorunludur. Esas sermayesi asgari sermaye miktarının beş katı veya daha fazla olan anonim şirketler sözleşmeli avukat bulundurmak zorundadır.
