İş ve Sosyal Güvenlik HukukuBağlı olduğu rehber: İş ve Sosyal Güvenlik Davaları 2026
İhbar Tazminatı Davası Nedir, Nasıl Hesaplanır, Kimler Talep Edebilir? 2026
İhbar tazminatı, belirsiz süreli iş sözleşmesini haklı bir neden olmaksızın ve usulüne uygun bildirim süresi tanımadan fesheden tarafın karşı tarafa ödediği tazminattır; ödeme yükü işverene de işçiye de düşebilir. Tutar, giydirilmiş brüt ücretin günlük tutarı ile kıdeme göre belirlenen iki, dört, altı ya da sekiz haftalık sürenin çarpımıyla bulunur. Brüt tutardan gelir vergisi stopajı ve damga vergisi kesilir; kıdem tazminatındaki tavan uygulanmaz. Dava açmadan önce arabuluculuğa başvurmak dava şartıdır ve zamanaşımı beş yıldır.
İhbar Tazminatı Nedir?
İhbar tazminatı, belirsiz süreli iş sözleşmesinin bildirim öneli tanınmaksızın sona erdirilmesi halinde ödenen tazminattır. 4857 sayılı İş Kanunu'nun 17. maddesi bildirim sürelerini (ihbar önellerini) ve bu sürelere uyulmamasının sonucunu düzenler; madde metninde tanım yer almaz. Tanım, Yargıtayın uygulamasında kurulmuştur. Bu yazı, aksi belirtilmedikçe 4857 sayılı İş Kanunu kapsamındaki iş ilişkilerini ele alır.
Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 03.02.2026 tarihli ve 2025/9524 E., 2026/756 K. sayılı kararı:
“İhbar tazminatı, belirsiz süreli iş sözleşmesini haklı bir neden olmaksızın ve usulüne uygun bildirim öneli tanımadan fesheden tarafın, karşı tarafa ödemesi gereken bir tazminattır.”
Aynı tanım 04.12.2025 tarihli kararda da yinelenmiştir (2025/8678 E., 2025/9538 K.). Tanımın ilk sonucu, tazminatın fesheden tarafın kendi feshine bağlı olmasıdır. Daire bunu şöyle ifade eder:
Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 03.02.2026 tarihli ve 2025/9524 E., 2026/756 K. sayılı kararı:
“İhbar tazminatı iş sözleşmesini fesheden tarafın karşı tarafa ödemesi gereken bir tazminat olduğu için iş sözleşmesini fesheden tarafın feshi haklı bir nedene dayansa dahi ihbar tazminatına hak kazanması mümkün olmaz.”
İkinci sonuç, ödeme yükünün tarafın sıfatına bağlı olmamasıdır; usulsüz fesihte bulunan işveren de işçi de ödeme yükümlüsü olabilir. Üçüncü sonuç, bildirim sürelerinin bölünemezliğidir; sürenin bir kısmının kullandırılması da usulsüz fesihtir. Bu üç sonuç aşağıdaki bölümlerde ayrı ayrı açılmıştır.
Bildirim öneli ile ihbar tazminatı birbirinin alternatifidir. İşveren süreyi tanırsa tazminat ödemez; süre boyunca ücret ödeme ve iş arama izni verme yükümlülükleri devam eder. Süreyi tanımadan feshederse tazminat öder. Bu nedenle hesabın konusu, tanınmayan sürenin ücretidir.
Kanun'un kurduğu düzen iki katmanlıdır: bildirim süresi ve bu süreye uyulmamasının tazminatı.
4857 sayılı İş Kanunu'nun 17. maddesi:
“Belirsiz süreli iş sözleşmelerinin feshinden önce durumun diğer tarafa bildirilmesi gerekir.
İş sözleşmeleri;
a) İşi altı aydan az sürmüş olan işçi için, bildirimin diğer tarafa yapılmasından başlayarak iki hafta sonra,
b) İşi altı aydan birbuçuk yıla kadar sürmüş olan işçi için, bildirimin diğer tarafa yapılmasından başlayarak dört hafta sonra,
c) İşi birbuçuk yıldan üç yıla kadar sürmüş olan işçi için, bildirimin diğer tarafa yapılmasından başlayarak altı hafta sonra,
d) İşi üç yıldan fazla sürmüş işçi için, bildirim yapılmasından başlayarak sekiz hafta sonra,
feshedilmiş sayılır.
Bu süreler asgari olup sözleşmeler ile artırılabilir.
Bildirim şartına uymayan taraf, bildirim süresine ilişkin ücret tutarında tazminat ödemek zorundadır…”
Tazminat, tanınmayan sürenin ücreti tutarındadır. Bu nedenle ayrıca zararın ispatı aranmaz; tazminat ücretle sınırlıdır. Kanun, hesapta 32. maddenin birinci fıkrasındaki ücrete ek olarak işçiye sağlanan menfaatleri de dikkate alır; bu nedenle hesabın kalemi çıplak ücret değil, giydirilmiş ücrettir.
İhbar Süresi Kaç Gündür?
Bildirim süresi işçinin kıdemine göre dört basamakta belirlenir: iki, dört, altı ya da sekiz hafta. Süre, bildirimin karşı tarafa yapılmasından başlar ve sözleşme sürenin sonunda feshedilmiş sayılır.
Kıdem | Bildirim süresi | Gün karşılığı |
|---|---|---|
Altı aydan az | İki hafta | 14 gün |
Altı ay ile bir buçuk yıl arası | Dört hafta | 28 gün |
Bir buçuk yıl ile üç yıl arası | Altı hafta | 42 gün |
Üç yıldan fazla | Sekiz hafta | 56 gün |
Süreler asgari olup sözleşmelerle artırılabilir. İş sözleşmesi ya da toplu iş sözleşmesi süreyi uzatmışsa hesapta uzatılmış süre esas alınır; kanun süreyi asgari olarak belirlediği için işçi aleyhine azaltma geçerli değildir.
Bildirim süreleri bölünemez. Daire, sürenin kısmen kullandırılmasını usulsüz fesih sayar ve tazminatın yalnız kullandırılmayan kısım üzerinden hesaplanamayacağını belirtir:
Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 03.02.2026 tarihli ve 2025/9524 E., 2026/756 K. sayılı kararı:
“Bildirim süreleri bölünemez nitelikte olduğundan, kısmen kullandırılmış olması da usulsüz bir fesih niteliğindedir. Üstelik bu durumda ihbar tazminatı hesaplanırken sadece kullandırılmayan kısım değil, uyulması gereken tüm bildirim süresi dikkate alınarak ihbar tazminatının hesaplanması gerekir…”
Bu nedenle iki yıl kıdemi bulunan işçiye iki haftalık önel tanınıp sözleşme sona erdirilirse tazminat iki hafta üzerinden değil, kıdeme karşılık gelen altı hafta üzerinden hesaplanır. Aynı kural, sürenin hiç tanınmadığı fesihte de geçerlidir.
İhbar Tazminatı Nasıl Hesaplanır?
Hesap üç adımda yapılır: giydirilmiş brüt ücretin bir güne düşen tutarı bulunur, kıdeme karşılık gelen bildirim süresi gün sayısına çevrilir ve iki değer çarpılır. Günlük tutar, aylık maktu (sabit) ücret ve aylık yardımların otuza bölünmesiyle, ücret dışı yıllık hakların ise son bir yıl toplamının 365'e bölünmesiyle bulunur; hafta sayısı yediyle çarpılarak gün sayısı elde edilir. Çıkan tutar brüt ihbar tazminatıdır; gelir vergisi ve damga vergisi bu tutardan kesilir.
Günlük giydirilmiş ücret = (aylık maktu ücret ve aylık yardımlar / 30) + (ücret dışı yıllık hakların son bir yıl toplamı / 365)
Brüt ihbar tazminatı = günlük giydirilmiş ücret × (hafta sayısı × 7)
Hesap brüt ücret üzerinden yapılır; işçinin eline geçen net ücret esas alınmaz. Net ücret üzerinden hesaplanan tazminat, vergi ve kesintiler düşülmüş bir tutarı yeniden vergilendirmek anlamına gelir ve eksik sonuç verir. Doğru sıra, önce brüt giydirilmiş ücreti bulmak, sonra kesintileri bu tutardan yapmaktır.
Hesapta esas alınan ücret fesih tarihindeki ücrettir; bildirim süresi tanınmışsa sürenin bittiği tarihteki ücret esas alınır. Bildirim süresi tanınmadan ve ihbar tazminatı ödenmeden yapılan fesihte, bildirim süresinin sonuna kadar işyerinde yapılan ücret artışı da dikkate alınır (Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 10.11.2020 tarihli ve 2017/18261 E., 2020/15488 K. sayılı kararı).
a) Günlük Giydirilmiş Ücret Nasıl Bulunur?
Hesabın en tartışmalı kalemi giydirilmiş ücrettir. Kanun, çıplak ücrete ek olarak işçiye sağlanan para veya para ile ölçülmesi mümkün menfaatleri hesaba katar:
4857 sayılı İş Kanunu'nun 17. maddesinin son fıkrası:
“Bu maddeye göre ödenecek tazminatlar ile bildirim sürelerine ait peşin ödenecek ücretin hesabında 32 nci maddenin birinci fıkrasında yazılan ücrete ek olarak işçiye sağlanmış para veya para ile ölçülmesi mümkün sözleşme ve Kanundan doğan menfaatler de göz önünde tutulur.”
Buna göre giydirilmiş ücret, çıplak ücret ile süreklilik taşıyan ek menfaatlerin toplamıdır. Bu ölçüt her ödemeyi kapsamaz: arızi fazla çalışma, ulusal bayram ve genel tatil ücreti, hafta tatili ücreti ile koruyucu elbise, havlu, sabun gibi işle ilgili ayni yardımlar giydirilmiş ücrete girmez (Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 09.03.2021 tarihli ve 2020/2597 E., 2021/5846 K. sayılı kararı). Sözleşmeyle yıllık 270 saate kadar fazla çalışma karşılığı maktu ücrete dahil edilmiş ve sürekli olarak ödenmişse, bu karşılık sonradan ücretten ayrıca düşülemez. Hangi menfaatin hesaba gireceği ispatla belirlenir; Daire iki ölçüt koyar:
Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 15.04.2026 tarihli ve 2026/877 E., 2026/3220 K. sayılı kararı:
“Kıdem ve ihbar tazminatlarına esas giydirilmiş ücret bakımından davacının dava dilekçesinde somutlaştırma yükümünü yerine getirmemesi hâlinde, ücrete ilaveten işçiye sağlanan para veya para ile ölçülmesi mümkün akdi menfaatlerin, salt davacı tanıklarının beyanlarına göre tazminata esas ücrete eklenmesi mümkün değildir. Kanundan doğan menfaatler ile işveren tarafından düzenlenen yazılı delillerden anlaşılan veya karşı tarafın tanıkları tarafından da doğrulanan ücret dışında işçiye sağlanan para veya para ile ölçülmesi mümkün menfaatlerin dava dilekçesinde açıkça belirtilmese de giydirilmiş ücrete eklenmesi mümkündür.”
Buna göre menfaat, dava dilekçesinde somutlaştırılmalı ve yazılı delille ya da karşı taraf tanığının beyanıyla desteklenmelidir. Dilekçesinde somutlaştırılmamış sözleşmesel yan hakların yalnız davacı tanıklarına dayanılarak hesaba eklenmesi mümkün değildir; menfaat dilekçede açıkça ileri sürülmüşse tanık beyanı diğer delillerle birlikte değerlendirilir. Kanundan doğan menfaatler ile işverenin yazılı belgelerinden anlaşılan menfaatler ise dilekçede açıkça yazılmasa da eklenir. Dava dilekçesinde ücret dışında başkaca sosyal hak olmadığı açıkça belirtilmişse, taleple bağlılık kuralı gereği yalnız temel ücret esas alınır (Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 15.04.2026 tarihli ve 2026/877 E., 2026/3220 K. sayılı kararı). Yol, yemek, prim ve ikramiye gibi kalemler bu ölçüte göre değerlendirilir. Yıllık ya da dönemsel ödemeler aylık ücrete olduğu gibi eklenmez; son bir yılda yapılan ödemelerin toplamı 365'e bölünerek günlük tutara eklenir (Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 20.01.2015 tarihli ve 2014/21895 E., 2015/1495 K. sayılı kararı). Bordro, ücret hesap pusulası ve iş sözleşmesi bu tespitte yazılı delil işlevi görür.
Hesaba girmeyen kalemler de vardır. İşçiye değil eşine sağlanan ayni yardımlar ile süreklilik arz etmeyen ödemeler giydirilmiş ücrete eklenmez:
Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 16.12.2025 tarihli ve 2025/8456 E., 2025/9945 K. sayılı kararı:
“Davacıya değil de eşine sağlanan ayni yardımların ve süreklilik arz etmeyen özel okul ödemesinin giydirilmiş ücretin belirlenmesinde dikkate alınmayacağı göz önünde bulundurulmadan, yazılı şekilde karar verilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.”
b) Örnek Hesap
Aşağıdaki tutarlar varsayımsaldır; 2026 asgari ücretine ya da güncel ücret düzeyine bağlanmamıştır. Amaç, formülün nasıl işlediğini göstermektir.
Aylık giydirilmiş brüt ücreti 30.000 TL olan ve iki yıl kıdemi bulunan işçide günlük tutar 30.000 / 30 = 1.000 TL'dir. Kıdem bir buçuk yıl ile üç yıl arası basamakta olduğu için bildirim süresi altı hafta, yani 42 gündür. Brüt ihbar tazminatı 1.000 × 42 = 42.000 TL olur. Bu tutar üzerinden binde 7,59 oranında damga vergisi hesaplanır. İstisna düşülmeden hesaplanan damga vergisi 42.000 TL için 318,78 TL'dir. Aynı ay için kullanılabilir asgari ücret istisnası kalmışsa kesinti bu tutardan düşük olur; istisna o ayın diğer ücret ödemelerinde tüketilmişse bu tutar kesilebilir. Gelir vergisi, ücret gelirlerinde yıl içinde biriken matrah (kümülatif matrah) üzerinden artan oranlı tarifeyle stopaj yoluyla kesildiği için net tutar işçinin vergi dilimine göre değişir; bu nedenle tek bir net rakam yazılamaz.
Dört yıl kıdemi bulunan işçide bildirim süresi sekiz hafta, yani 56 gündür. Aynı günlük tutarla brüt ihbar tazminatı 56.000 TL, istisna düşülmeden hesaplanan damga vergisi 425,04 TL olur. Kıdem basamağı yükseldikçe tazminatın artması, sürenin kıdemle birlikte uzamasından kaynaklanır; günlük tutar değişmez.
İhbar Tazminatından Hangi Kesintiler Yapılır?
İşverenin işçiye ödediği ihbar tazminatından gelir vergisi stopajı ve damga vergisi kesilir. İş hukukunda tazminat olan bu ödeme, gelir vergisi bakımından hizmet karşılığı olduğu için ücret sayılır. Kanun, ödemenin hangi ad altında yapıldığının niteliği değiştirmediğini açıkça söyler:
193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun 61. maddesi:
“Ücretin ödenek, tazminat, kasa tazminatı (Mali sorumluluk tazminatı), tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması veya bir ortaklık münasebeti niteliğinde olmamak şartı ile kazancın belli bir yüzdesi şeklinde tayin edilmiş bulunması onun mahiyetini değiştirmez.”
Bu nedenle ihbar tazminatı gelir vergisi stopajına tabidir. Kıdem tazminatına tanınan istisna ihbar tazminatına uygulanmaz; istisna hükmü yalnız kıdem tazminatını sayar:
193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun 25. maddesinin 7 numaralı bendi:
“…25/8/1971 tarihli ve 1475 sayılı İş Kanunu ve 20/4/1967 tarihli ve 854 sayılı Deniz İş Kanununa göre ödenmesi gereken kıdem tazminatlarının tamamı ile 13/6/1952 tarihli ve 5953 sayılı Basın Mesleğinde Çalışanlarla Çalıştıranlar Arasındaki Münasebetlerin Tanzimi Hakkında Kanuna göre ödenen kıdem tazminatlarının hizmet erbabının 24 aylığını aşmayan miktarları…”
Damga vergisi bakımından ölçü, kağıdın taşıdığı nispettir:
488 sayılı Damga Vergisi Kanunu'nun 14. maddesi:
“Kağıtların Damga Vergisi bu kanuna ekli (1) sayılı tabloda yazılı nispet veya miktarlarda alınır.”
(1) sayılı tablonun IV/1-b satırı, maaş, ücret, tazminat ve benzeri adlarla hizmet karşılığı alınan paralar için verilen kağıtları binde 7,59 oranında vergilendirir. Gelir vergisinde asgari ücret istisnası, brüt asgari ücretten işçi SGK ve işsizlik sigorta primi düşüldükten sonra kalan tutara isabet eden ücret gelirinin vergisiyle sınırlıdır (193 sayılı Kanun'un 23. maddesinin 18 numaralı bendi). Damga vergisinde istisna, ödemenin yapıldığı ayda geçerli aylık brüt asgari ücrete isabet eden vergi tutarıyla sınırlıdır (488 sayılı Kanuna ekli (2) sayılı tablo IV/34); o ayın diğer ücret ödemeleriyle birlikte tek sınır içinde uygulanır. Bu nedenle damga vergisi, brüt tutardan istisna düşüldükten sonra kalan matrah üzerinden hesaplanır.
İşçinin işverene ödediği ihbar tazminatı ise işverenin elde ettiği ücret değildir; bu ödemede stopaj ve damga vergisi, ödemenin niteliğine ve düzenlenen kağıda göre ayrıca değerlendirilir. İhbar tazminatı, çalışma karşılığı hak edilen ücret olmadığından sosyal güvenlik primi bakımından prime esas kazanca da dahil edilmez; bu nedenle tazminattan sosyal güvenlik primi kesilmez (5510 sayılı Kanun m. 80).
İhbar tazminatında tavan yoktur. 1475 sayılı Kanun'un 14. maddesindeki üst sınır kıdem tazminatına aittir:
1475 sayılı İş Kanunu'nun 14. maddesi:
“…Ancak, toplu sözleşmelerle ve hizmet akitleriyle belirlenen kıdem tazminatlarının yıllık miktarı, Devlet Memurları Kanununa tabi en yüksek Devlet memuruna 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu hükümlerine göre bir hizmet yılı için ödenecek azami emeklilik ikramiyesini geçemez.”
4857 sayılı İş Kanunu'nun 17. maddesinde ihbar tazminatı için böyle bir üst sınır öngörülmemiştir. Bu nedenle yüksek ücretli işçide ihbar tazminatı, ücretin tamamı üzerinden hesaplanır; kıdem tazminatındaki tavan hesabı burada uygulanmaz.
İhbar Tazminatına Hak Kazanma Şartları Nelerdir?
İhbar tazminatına hak kazanmak için dört koşul birlikte aranır: belirsiz süreli iş sözleşmesi, feshin 24. ve 25. maddelerdeki haklı nedenlere dayanmaması, bildirim önelinin usulüne uygun tanınmamış olması ve tazminatı isteyen tarafın fesheden taraf olmaması. Koşullardan biri yoksa tazminat doğmaz.
4857 sayılı İş Kanunu'nun 17. maddesi belirsiz süreli iş sözleşmelerinin feshini düzenler. Belirli süreli sözleşme süresinin bitiminde kendiliğinden sona erdiği için süre bitiminde ihbar tazminatı doğmaz. Zincirleme sözleşme belirsiz süreli sayılırsa durum değişir:
4857 sayılı İş Kanunu'nun 11. maddesi:
“Belirli süreli iş sözleşmesi, esaslı bir neden olmadıkça, birden fazla üst üste (zincirleme) yapılamaz. Aksi halde iş sözleşmesi başlangıçtan itibaren belirsiz süreli kabul edilir.”
Deneme süresi içinde taraflar sözleşmeyi bildirim süresine gerek olmaksızın ve tazminatsız feshedebilir:
4857 sayılı İş Kanunu'nun 15. maddesi:
“Deneme süresi içinde taraflar iş sözleşmesini bildirim süresine gerek olmaksızın ve tazminatsız feshedebilir. İşçinin çalıştığı günler için ücret ve diğer hakları saklıdır.”
Fesih 24. ve 25. maddelerdeki haklı nedenlere dayanıyorsa ihbar tazminatı doğmaz. Buna karşılık haklı neden varsa bile fesih hakkı süresinde kullanılmazsa sonuç değişir; 4857 sayılı Kanun'un 26. maddesindeki altı iş günlük ve bir yıllık hak düşürücü süreler, 24 ve 25. maddelerin ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan hallerine (24/II ve 25/II) ilişkindir. Daire, bu süre içinde fesih yoluna gidilmemesi halinde karşı tarafa ihbar tazminatı ödeme yükümlülüğünün doğacağını belirtmiştir (2025/9524 E., 2026/756 K.).
İhbar Tazminatını Kimler Talep Edebilir?
Tazminatı usulsüz fesheden taraf öder. Bu taraf işveren olabileceği gibi işçi de olabilir:
Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 03.02.2026 tarihli ve 2025/9524 E., 2026/756 K. sayılı kararı:
“İhbar tazminatını usulsüz fesih yapan taraf ödemekle yükümlüdür. Bu işveren olabileceği gibi işçi de olabilir.”
Bu nedenle ihbar tazminatı davasının tarafları işçi ve işverendir; davayı yalnız işçi değil, işveren de açar. İşveren de ihbar tazminatı isteyebilir; talebini dava veya icra takibiyle ileri sürer. İşçinin bildirimsiz ayrılışı, ancak fesih beyanı olarak nitelenmesine imkan veren koşullarda gerçekleşmişse ve haklı bir nedene dayanmıyorsa usulsüz fesihtir; bu halde işçi işverene ihbar tazminatı ödemekle yükümlü olur. 4857 sayılı Kanun'un 24. maddesindeki haklı nedenle derhal fesihte işçi ihbar tazminatı ödemez.
İşçinin kendi iradesiyle sona erdirdiği emeklilik, askerlik ve evlilik hallerinde ihbar tazminatı doğmaz; bu haller 1475 sayılı Kanun'un 14. maddesinde kıdem tazminatına hak kazandıran haller arasında sayılmıştır (Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 20.01.2015 tarihli ve 2014/21895 E., 2015/1495 K. sayılı kararı):
1475 sayılı İş Kanunu'nun 14. maddesi:
“…Feshedilmesi veya kadının evlendiği tarihten itibaren bir yıl içerisinde kendi arzusu ile sona erdirmesi veya işçinin ölümü sebebiyle son bulması hallerinde işçinin işe başladığı tarihten itibaren hizmet aktinin devamı süresince her geçen tam yıl için işverence işçiye 30 günlük ücreti tutarında kıdem tazminatı ödenir. Bir yıldan artan süreler için de aynı oran üzerinden ödeme yapılır.”
İhbar Tazminatı ile Kıdem Tazminatı Arasındaki Fark Nedir?
İki tazminat aynı fesihten doğsa da rejimleri ayrıdır. Kıdem tazminatı her tam yıl için 30 günlük ücret üzerinden hesaplanır ve 1475 sayılı Kanun'un 14. maddesindeki üst sınıra tabidir. İhbar tazminatı ise bildirim süresiyle sınırlıdır, tavanı yoktur ve hesabı giydirilmiş ücretin günlük tutarı üzerinden yapılır. Aşağıdaki tablo farkları tek yerde toplar.
Konu | İhbar tazminatı | Kıdem tazminatı |
|---|---|---|
Hesap esası | Günlük giydirilmiş ücret ile bildirim süresinin çarpımı | Her tam yıl için 30 günlük ücret |
Alt sınır | Bir yıllık hizmet koşulu yok | Kural olarak en az bir yıllık hizmet |
Tavan | Yok | En yüksek Devlet memuru ikramiyesi |
Gelir vergisi | Ücret olarak stopaj | İstisna (25. maddesinin 7 numaralı bendi) |
Faiz | Yasal faiz | Mevduata uygulanan en yüksek faiz |
Zamanaşımı | Beş yıl | Beş yıl |
Ödeyen | Usulsüz fesheden taraf | İşveren |
Aynı fesihte iki tazminat birlikte doğabilir; biri diğerinin yerine geçmez. Usulsüz fesihte işçi hem kıdem hem ihbar tazminatı isteyebilir; iki kalem ayrı hesaplanır ve ayrı hüküm altına alınır. Kıdem tazminatı için kural olarak en az bir yıllık hizmet gerekir; ihbar tazminatında böyle bir alt sınır yoktur. Buna karşılık belirli süreli sözleşmenin süre bitiminde iki tazminat da doğmaz.
Faiz rejimi farkı kanundan doğar. Kıdem tazminatının geç ödenmesi halinde hakim mevduata uygulanan en yüksek faize hükmederken, ihbar tazminatına yasal faiz uygulanır. Zamanaşımı ise iki tazminatta ortaktır: 4857 sayılı İş Kanunu'nun Ek 3. maddesi kıdem tazminatını ve bildirim şartına uyulmaksızın fesihten kaynaklanan tazminatı aynı süreye bağlar.
İhbar Tazminatı Ne Zaman Ödenir?
İşveren, bildirim süresini beklemeden sözleşmeyi sona erdirmek isterse süreye ait ücreti peşin ödeyerek feshedebilir:
4857 sayılı İş Kanunu'nun 17. maddesi:
“İşveren bildirim süresine ait ücreti peşin vermek suretiyle iş sözleşmesini feshedebilir.”
Bu halde ihbar tazminatı fesihte ödenir; işçi bildirim süresi boyunca çalışmaya devam etmez. Peşin ödeme, bildirim şartının yerine geçer ve tazminatın hesabı değişmez.
İşçinin ödeme borcu için kanunda ayrı bir ödeme zamanı öngörülmemiştir. Tazminat fesihle doğduğu için fesih tarihinde istenebilir hale gelir. İşverenin ödeme borcunda da ayrı bir vade yoktur; ödeme yapılmazsa alacak dava veya icra yoluyla istenir.
İhbar Tazminatı Ödenmezse Ne Olur?
İhbar tazminatı ödenmezse alacak, iş mahkemesinde dava yoluyla istenir. Dava açmadan önce arabuluculuğa başvurulması dava şartıdır.
İhbar tazminatı, işçilik alacakları ile birlikte tek davada talep edilebilir; işten çıkarılan işçinin diğer hakları aynı dilekçede ayrı kalemler olarak gösterilir. Ancak her alacak kalemi ve dönemi arabuluculuk başvurusuna konu edilmelidir. Son tutanak tarihinden sonra muaccel olan dönem bakımından arabuluculuk yapılmamışsa o dönem yönünden dava, dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddedilir (Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 18.10.2022 tarihli ve 2022/12619 E., 2022/12719 K. sayılı kararı). Son tutanakta kalemin ayrıca yazılmamış olması ise tek başına otomatik ret sebebi değildir; Anayasa Mahkemesi, müzakerenin kapsamını ve arabulucunun bilgilendirme yükümlülüğünü dikkate alarak bu tür bir reddi mahkemeye erişim hakkının ihlali saymıştır (AYM, 18.05.2026, B. No: 2023/33449, Durmuş Çelik; RG 20.10.2026/33406).
Alacağa ihtarname ile temerrüt (ödemede gecikme) doğmuşsa, ihtarda ödeme için süre verilmişse bu sürenin bitiminden, süre verilmemişse ihtarın tebliğ tarihinden; aksi halde arabuluculuk son tutanağı tarihinden, o da yoksa dava tarihinden itibaren yasal faiz işler. Ödeme yapılmaması tazminat hakkını ortadan kaldırmaz; borç, ödeninceye kadar istenebilir kalır. Zamanaşımı beş yıldır; süre fesih tarihinden başlar ve arabuluculuk süresince durur. Bu iki başlık, davanın usulüne ilişkin aşağıdaki bölümde ayrıntılandırılmıştır.
İhbar Tazminatı Davası
İhbar tazminatı davası, iş sözleşmesinin 17. maddedeki bildirim önellerine uyulmaksızın feshedilmesi halinde diğer tarafın açtığı davadır. Davada ihbar tazminatı yanında kıdem tazminatı, fazla çalışma ücreti, yıllık izin ücreti ve ulusal bayram ve genel tatil ücreti gibi kalemler de istenebilir. Usul bakımından altı nokta belirleyicidir.
a) Zorunlu Arabuluculuk
İşçi veya işveren alacağı ve tazminatı ile işe iade talebiyle açılan davalarda arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır:
7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun 3. maddesi:
“Kanuna, bireysel veya toplu iş sözleşmesine dayanan işçi veya işveren alacağı ve tazminatı ile işe iade talebiyle açılan davalarda, arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır.”
Davacı, anlaşmaya varılamadığına ilişkin son tutanağı dava dilekçesine eklemek zorundadır. Tutanak eklenmezse mahkeme bir haftalık kesin süre verir; süre içinde sunulmazsa dava usulden reddedilir. Arabuluculuğa hiç başvurulmadan dava açılmışsa dava, dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddedilir. Arabuluculuk süresince zamanaşımı durduğu için başvuru tarihi ve son tutanağın tarihi ayrıca önem taşır. Kanun, son tutanağın sunulmaması ile hiç başvurulmaması hallerini ayrı ayrı düzenler:
7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun 3. maddesi:
“Bu zorunluluğa uyulmaması hâlinde mahkemece davacıya, son tutanağın bir haftalık kesin süre içinde mahkemeye sunulması gerektiği, aksi takdirde davanın usulden reddedileceği ihtarını içeren davetiye gönderilir. İhtarın gereği yerine getirilmez ise dava dilekçesi karşı tarafa tebliğe çıkarılmaksızın davanın usulden reddine karar verilir. Arabulucuya başvurulmadan dava açıldığının anlaşılması hâlinde herhangi bir işlem yapılmaksızın davanın, dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddine karar verilir.”
b) Dava Türü ve Talep Artırımı
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 107. maddesi 7589 sayılı Kanun'un 19. maddesiyle yürürlükten kaldırılmıştır. Değişiklik 31.07.2026'da yürürlüğe girmiştir; bu tarihten sonra açılan davalarda belirsiz alacak davası yoktur. Alacağın tamamı biliniyorsa tam dava açılabilir; bölünebilir bir alacağın yalnız bir kısmı da kısmi dava ile istenebilir. Kısmi davada talep bir kez artırılabilir:
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 109. maddesi:
“Alacağın sadece bir kısmının dava edildiği durumlarda talep konusu, aynı davada bir defaya mahsus olmak üzere iddianın genişletilmesi yasağına tabi olmaksızın tahkikatın sona ermesine kadar artırılabilir. Bu durumda zamanaşımı, artırılan kısım bakımından da dava tarihinden itibaren kesilmiş sayılır.”
Artırım bir kez yapılabilir ve tahkikatın sona ermesine kadar istenebilir. Uygulamada artırım, dilekçeyle ve artırılan tutar gösterilerek talep edilir; zamanaşımı, artırılan kısım bakımından da dava tarihinden kesilmiş sayılır. Artırılan kısma faizin hangi tarihten işleyeceği kanunda düzenlenmemiştir; bu nokta davada ayrıca değerlendirilir. 31.07.2026'dan önce açılmış davalarda ise mülga 107. madde uygulanmaya devam eder:
7589 sayılı Kanun'un geçici 1. maddesi:
“Bu maddeyi ihdas eden Kanunla 6100 sayılı Kanunun yürürlükten kaldırılan 107 nci maddesi, yürürlükten kaldırılma tarihinden önce açılan davalar bakımından uygulanmaya devam olunur.”
c) Görevli ve Yetkili Mahkeme
Görevli mahkeme iş mahkemesidir. İş ilişkisinden doğan her türlü hukuk uyuşmazlığı iş mahkemesine aittir:
7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun 5. maddesi:
“…5953 sayılı Kanuna tabi gazeteciler, 854 sayılı Kanuna tabi gemiadamları, 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanununa veya 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun İkinci Kısmının Altıncı Bölümünde düzenlenen hizmet sözleşmelerine tabi işçiler ile işveren veya işveren vekilleri arasında, iş ilişkisi nedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğan her türlü hukuk uyuşmazlıklarına,…”
İş mahkemesi kurulmamış yerlerde bu mahkemenin görev alanına giren işlere, 7036 sayılı Kanun'un 2. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca asliye hukuk mahkemesi bakar. Yetkili mahkeme ise davalının yerleşim yeri ile işin veya işlemin yapıldığı yer mahkemesidir:
7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun 6. maddesi:
“İş mahkemelerinde açılacak davalarda yetkili mahkeme, davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesi ile işin veya işlemin yapıldığı yer mahkemesidir.
(2) Davalı birden fazla ise bunlardan birinin yerleşim yeri mahkemesi de yetkilidir.”
7036 sayılı Kanun'un 6. maddesinde şube ya da işyeri merkezi ölçütü yer almaz; temel yetki sebepleri davalının yerleşim yeri ile işin yapıldığı yerdir. Ancak aynı maddenin dördüncü fıkrası diğer kanunlardaki yetki hükümlerini saklı tutar; örneğin 6100 sayılı Kanun'un 14. maddesi, bir şubenin işlemlerinden doğan davalarda şubenin bulunduğu yer mahkemesini de yetkili kılar. İşçinin kendi yerleşim yeri bu iki temel yetki sebebi arasında sayılmamıştır. Yetki sözleşmesi ise geçersizdir:
7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun 6. maddesi:
“Bu madde hükümlerine aykırı yetki sözleşmeleri geçersizdir.”
ç) Zamanaşımı
İhbar tazminatının zamanaşımı beş yıldır. Süre, 4857 sayılı İş Kanunu'na 7036 sayılı Kanun'un 15. maddesiyle eklenen Ek 3. maddeye dayanır:
4857 sayılı İş Kanunu'nun Ek 3. maddesi:
“İş sözleşmesinden kaynaklanmak kaydıyla hangi kanuna tabi olursa olsun, yıllık izin ücreti ve aşağıda belirtilen tazminatların zamanaşımı süresi beş yıldır…”
Maddenin b bendi şu ifadeyi taşır: “İş sözleşmesinin bildirim şartına uyulmaksızın feshinden kaynaklanan tazminat.” Bu bent ihbar tazminatını kapsar. Ek 3. madde 25.10.2017'de yürürlüğe girmiştir ve bu tarihten sonra sona eren iş sözleşmelerinden doğan alacaklara uygulanır. 25.10.2017'den önce sona eren sözleşmelerde Ek 3 uygulanmaz; ancak 4857 sayılı Kanun'un geçici 8. maddesinin ikinci fıkrası, o tarihte işlemeye başlamış sürenin dolmamış kısmı beş yıldan uzunsa zamanaşımının 25.10.2017'den itibaren beş yılda dolacağını öngörür:
4857 sayılı İş Kanunu'nun geçici 8. maddesi:
“Ek 3 üncü maddede belirtilen yıllık izin ücreti ve tazminatlar için bu maddenin yürürlüğe girmesinden önce işlemeye başlamış bulunan zamanaşımı süreleri, değişiklikten önceki hükümlere tabi olmaya devam eder. Ancak, zamanaşımı süresinin henüz dolmamış kısmı, ek 3 üncü maddede öngörülen süreden uzun ise, ek 3 üncü maddede öngörülen sürenin geçmesiyle zamanaşımı süresi dolmuş olur.”
Bu nedenle eski on yıllık sürenin aynen işlemeye devam ettiği varsayılmamalıdır; süre geçiş hükmüne göre hesaplanır ve zamanaşımının durduğu süreler eklenir (Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 30.03.2026 tarihli ve 2026/389 E., 2026/2800 K. sayılı kararı). Zamanaşımı, dava açılmasını engelleyen bir hak düşürücü süre değildir; davalı süresinde zamanaşımı def'i ileri sürerse alacak reddedilir. 25.10.2017 öncesinde yürürlükte olan genel süre on yıldı:
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 146. maddesi:
“Kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça, her alacak on yıllık zamanaşımına tabidir.”
Süre fesih tarihinden işler. Arabuluculuğa başvurulması halinde zamanaşımı, son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar durur:
7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun 3. maddesi:
“Arabuluculuk bürosuna başvurulmasından son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar geçen sürede zamanaşımı durur ve hak düşürücü süre işlemez.”
d) Taraflar ve İspat
Davanın tarafları işçi ve işverendir. Alt işveren ilişkisinde asıl işveren, alt işverenin işçilerine karşı bu Kanundan, iş sözleşmesinden veya toplu iş sözleşmesinden doğan yükümlülüklerden alt işveren ile birlikte sorumludur (4857 sayılı Kanun'un 2. maddesinin altıncı fıkrası); husumet (davalı sıfatı) bu nedenle asıl işverene de yöneltilebilir.
İspat bakımından ilk adım fesih bildiriminin usulüdür. 4857 sayılı Kanun'un 109. maddesi, iş sözleşmesinin feshine ilişkin bildirimlerin yazılı yapılmasını ve bildirimi alan kişi imzalamazsa durumun tutanakla tespitini öngörür:
4857 sayılı İş Kanunu'nun 109. maddesi:
“Bu Kanunda öngörülen bildirimlerin ilgiliye yazılı olarak ve imza karşılığında veya işçinin yazılı kabulü şartıyla elektronik iletilerin, gönderimi ve teslimatı da dâhil olmak üzere kullanımına ilişkin olarak hukuki delil sağlayan, elektronik postanın nitelikli şekli olan kayıtlı elektronik posta (KEP) hesabı üzerinden gönderilmek suretiyle yapılması gerekir. İş sözleşmesinin feshi sonucunu doğuracak bildirimler her hâlde yazılı yapılır. Yazılı bildirim yapılan kişi bunu imzalamazsa, durum o yerde tutanakla tespit edilir…”
4857 sayılı Kanun'un 19. maddesi iş güvencesi kapsamındaki işçilerin geçerli feshi için aranan şartları düzenler; 19. maddeye uyulmaması tek başına ihbar tazminatı doğurmaz.
Fesih bildiriminin tebliğinden imtina edilmesi halinde tutanak düzenlenir. Daire, önceki kararında bu ölçütü kurmuş ve somut olayda uygulamıştır:
Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 03.02.2026 tarihli ve 2025/9524 E., 2026/756 K. sayılı kararı:
“Bu anlamda işverenin fesih bildiriminin tebliğden imtina edildiği tutanakların tutulduğu tarih, tutanak düzenleyicilerinin doğrulaması halinde tebliğ tarihi sayılacaktır.”
Somut olayda tutanak tanıklarca doğrulanmış, fesih bildirimi bu tarihte tebliğ edilmiş sayılmış ve tanınan dört haftalık süre tam kullanıldığı için ihbar tazminatı talebinin reddi gerektiği sonucuna varılmıştır. Daire bu gerekçeyle kararı kanun yararına bozmuştur. Giydirilmiş ücretin ispatı ise işçiye düşer; menfaatin dava dilekçesinde somutlaştırılması ve yazılı delille ya da karşı taraf tanığının beyanıyla desteklenmesi gerekir (yukarıda hesap bölümü).
e) Faiz
Türk lirası alacağında, sözleşmede daha yüksek bir akdi faiz kararlaştırılmamışsa faiz türü yasal faizdir. Oran, 31.07.2026'dan itibaren Merkez Bankasının reeskont oranına bağlanmıştır:
3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun'un 1. maddesi:
“11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu ile 13/1/2011 tarihli ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununa göre faiz ödenmesi gereken hallerde, miktarı sözleşme ile tespit edilmemişse bu ödeme yıllık, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının önceki yılın 31 Aralık günü kısa vadeli kredi işlemlerinde uyguladığı reeskont oranının yüzde sekseni üzerinden yapılır.”
30 Haziran'daki reeskont oranı önceki 31 Aralık oranından beş puan veya daha fazla farklıysa, yılın ikinci yarısında 30 Haziran oranının yüzde sekseni uygulanır.
Faiz, borçlunun temerrüde düştüğü tarihten işler. İhtarname ile temerrüt doğmuşsa, ihtarda ödeme için süre verilmişse bu sürenin bitiminden, süre verilmemişse ihtarın tebliğ tarihinden; dava öncesinde zorunlu arabuluculuğa başvurulmuşsa, Dairenin yerleşik uygulamasına göre arabuluculuk son tutanağının düzenlendiği tarihten; hiçbiri yoksa dava tarihinden işletilir (Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 07.11.2023 tarihli ve 2023/14520 E., 2023/16808 K. sayılı kararı). İhtara gerek olmayan hallerde borç, istenebilir hale geldiği anda temerrüt de doğar.
Dairenin 25.03.2026 tarihli kararında da arabuluculuk son tutanağı tarihinden itibaren faiz benimsenmiş, yalnız yabancı para alacağında faiz türü 3095 sayılı Kanun'un 4. maddesinin (a) bendine göre değiştirilmiştir (2026/842 E., 2026/2600 K.).
İşe İade Davası İhbar Tazminatını Nasıl Etkiler?
Fesih işe iade davasında geçersiz sayılırsa kural olarak ihbar tazminatı doğmaz; geçersiz fesih, sözleşmeyi sona erdiren bir fesih olarak kabul edilmez. İşçi, kesinleşen kararın tebliğinden itibaren on iş günü içinde işe başlamak için işverene başvurmazsa ilk fesih geçerli sayılır ve işveren yalnız bunun hukuki sonuçlarından sorumlu olur (4857 m. 21/6). İşçi süresi içinde başvurduğu halde işe başlatılmazsa farklı bir sonuç doğar:
Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 05.02.2026 tarihli ve 2025/9561 E., 2026/868 K. sayılı kararı:
“İşçinin işe iade sonrasında başvurusuna rağmen işe başlatılmaması hâlinde, işe başlatılmayacağının sözlü ya da eylemli olarak açıklandığı tarihte veya bir aylık başlatma süresinin sonunda iş sözleşmesi işverence feshedilmiş sayılır. Bu hâlde, ihbar ve kıdem tazminatı ile işe başlatmama tazminatı belirtilen fesih tarihindeki ücrete göre hesaplanır.”
Bu halde ihbar tazminatı, ilk fesih tarihindeki değil, işe başlatılmama ile gerçekleşen fesih tarihindeki ücrete göre hesaplanır. İşe başlatmama tazminatı ve boşta geçen süre ücreti bu hesabın dışında kalan ayrı kalemlerdir; ihbar tazminatı yalnız bildirim süresinin karşılığıdır. Anılan karar, işe iade davası 7036 sayılı Kanunun yürürlüğünden önce açılmış bir dosyaya ilişkindir. 4857 sayılı Kanun'un 21. maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca işe başlatmama tazminatı ile boşta geçen süre ücreti dava tarihindeki ücret esas alınarak belirlenir; ihbar ve kıdem tazminatı ise fesih tarihindeki ücrete göre hesaplanır. Ücretin bu tarihte daha yüksek olduğunu ileri süren işçi, iddiasını ispatlamakla yükümlüdür:
Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 05.02.2026 tarihli ve 2025/9561 E., 2026/868 K. sayılı kararı:
“Ücret miktarının ispat yükü davacıda olduğundan, işe başlatmama suretiyle fesih tarihindeki ücretin ispat yükü de davacıya aittir.”
Daire, emsal işçi ücretinin araştırılmasını ve emsal bulunamazsa işçinin iddiasını ispat edemediğinin kabul edilmesini istemiştir. İşe iade davası ile ihbar tazminatı bu nedenle ayrı davalara konu olabilir; ancak ikinci fesih tarihi ve bu tarihteki ücret, ihbar tazminatının hesabında belirleyicidir.
İhbar tazminatı bu halde de koşulsuz doğmaz. 4857 sayılı Kanun'un 21. maddesinin beşinci fıkrası, işe başlatılmayan işçiye bildirim süresi verilmemiş veya bildirim süresine ait ücret peşin ödenmemişse bu süreye ait ücretin ayrıca ödeneceğini öngörür. İlk fesihte önel usulüne uygun tanınmış ya da süreye ait ücret tam olarak peşin ödenmişse, sonraki ücret artışına dayanılarak fark ihbar tazminatı istenemez. Buna karşılık ilk fesihteki yükümlülük eksik ifa edilmişse, eksik kalan kısım istenebilir (Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 30.05.2023 tarihli ve 2023/9085 E., 2023/8074 K. sayılı kararı).
İşyerinin Devri Halinde İhbar Tazminatından Sorumluluk
İşyeri hukuki bir işleme dayalı olarak devredilirse iş sözleşmeleri bütün hak ve borçlarıyla devralana geçer. Devralan, ihbar süresini belirlerken işçinin önceki işveren yanında işe başladığı tarihi esas alır:
4857 sayılı İş Kanunu'nun 6. maddesi:
“İşyeri veya işyerinin bir bölümü hukukî bir işleme dayalı olarak başka birine devredildiğinde, devir tarihinde işyerinde veya bir bölümünde mevcut olan iş sözleşmeleri bütün hak ve borçları ile birlikte devralana geçer.
Devralan işveren, işçinin hizmet süresinin esas alındığı haklarda, işçinin devreden işveren yanında işe başladığı tarihe göre işlem yapmakla yükümlüdür.
Yukarıdaki hükümlere göre devir halinde, devirden önce doğmuş olan ve devir tarihinde ödenmesi gereken borçlardan devreden ve devralan işveren birlikte sorumludurlar. Ancak bu yükümlülüklerden devreden işverenin sorumluluğu devir tarihinden itibaren iki yıl ile sınırlıdır…”
Buna göre ihbar süresi yalnız devralan yanında çalışılan süreye göre değil, önceki süre de eklenerek belirlenir. Devirden sonra yapılan fesihte muhatap kural olarak devralandır; devirden önce doğmuş ve devir tarihinde ödenmesi gereken borçlarda devreden işveren iki yıl boyunca devralanla birlikte sorumlu tutulur. Devir tek başına fesih için haklı sebep oluşturmaz.
İstifa Eden İşçi İhbar Tazminatına Hak Kazanabilir Mi?
Kural olarak kazanamaz. Tazminatı usulsüz fesheden taraf öder; istifa, işçinin kendi feshi olduğu için işçi ihbar tazminatı isteyemez. İşçi bildirim süresini beklemeden ve haklı bir nedene dayanmadan ayrılırsa usulsüz fesihte bulunmuş olur ve işverene karşı ödeme yükümlüsü haline gelir:
Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 03.02.2026 tarihli ve 2025/9524 E., 2026/756 K. sayılı kararı:
“…fesih beyanı olarak nitelenmesine imkan veren koşullarda işyerini terk eden veya bildirim süresinin dolmasını beklemeden işyerinden ayrılan işçi, usulsüz fesihte bulunmuş olur ve bu nedenle de işverene ihbar tazminatı ödeme yükümü altına girer…”
İşçi, 24. maddedeki haklı nedenlere dayanarak sözleşmeyi derhal feshetmişse fesheden taraf yine işçidir; bu halde de ihbar tazminatı istenemez. İstifa ederken bildirim süresine uyan işçi işverene tazminat ödemez; süreyi tanımadan ayrılırsa öder. Ancak emeklilik, muvazzaf askerlik ve evlilik gibi 1475 sayılı Kanun'un 14. maddesinde sayılan nedenlerle ayrılmada işveren de ihbar tazminatı isteyemez (Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 01.03.2022 tarihli ve 2021/13393 E., 2022/2709 K. sayılı kararı). Kıdem tazminatı bakımından sonuç farklıdır; ancak kıdem tazminatı da yalnız 1475 sayılı Kanun'un 14. maddesinde sayılan hallerde doğar. İstifa eden işçi bu haller dışında kıdem tazminatına da hak kazanamaz.
İş Arama İzni Nedir?
İş arama izni, bildirim süreleri içinde işçiye yeni iş bulması için verilen ve ücretinden kesinti yapılmayan izindir. İzin günde iki saatten az olamaz; işçi isterse saatleri birleştirerek toplu kullanabilir:
4857 sayılı İş Kanunu'nun 27. maddesi:
“Bildirim süreleri içinde işveren, işçiye yeni bir iş bulması için gerekli olan iş arama iznini iş saatleri içinde ve ücret kesintisi yapmadan vermeye mecburdur. İş arama izninin süresi günde iki saatten az olamaz ve işçi isterse iş arama izin saatlerini birleştirerek toplu kullanabilir. Ancak iş arama iznini toplu kullanmak isteyen işçi, bunu işten ayrılacağı günden evvelki günlere rastlatmak ve bu durumu işverene bildirmek zorundadır.”
Toplu kullanımda iki koşul birlikte aranır: izin, işten ayrılacağı günden önceki günlere rastlatılmalı ve durum işverene bildirilmelidir. Bildirim yapılmadan ya da izin son günlere denk getirilmeden toplu kullanım istenemez.
İzin verilmez veya eksik kullandırılırsa o sürenin ücreti işçiye ödenir. İşçi izin sırasında çalıştırılırsa, izin ücretine ek olarak çalıştığı sürenin ücreti yüzde yüz zamlı ödenir. İzin verilmemesinin yaptırımı bu ücretlerdir; kanun bu halde ayrıca ihbar tazminatı öngörmez. İş arama izni ile yıllık izin ücreti ayrı haklardır ve biri diğerinin yerine kullanılamaz.
Kötüniyet Tazminatı Nedir, İhbar Tazminatıyla Birlikte İstenebilir Mi?
İki tazminat birlikte istenebilir. Kötüniyet tazminatı, fesih hakkının kötüye kullanılması halinde ödenen tazminattır; 18. madde kapsamı dışında kalan işçiler bakımından uygulanır ve tutarı bildirim süresinin üç katıdır:
4857 sayılı İş Kanunu'nun 17. maddesi:
“…18 inci maddenin birinci fıkrası uyarınca bu Kanunun 18, 19, 20 ve 21 inci maddelerinin uygulanma alanı dışında kalan işçilerin iş sözleşmesinin, fesih hakkının kötüye kullanılarak sona erdirildiği durumlarda işçiye bildirim süresinin üç katı tutarında tazminat ödenir. Fesih için bildirim şartına da uyulmaması ayrıca dördüncü fıkra uyarınca tazminat ödenmesini gerektirir.”
Bildirim şartına uyulmaması dördüncü fıkradaki ihbar tazminatını doğurur; fesih hakkının kötüye kullanılması ise ayrıca kötüniyet tazminatına yol açar. Kanun ikisini birbirinin yerine geçen yaptırımlar olarak kurmamıştır. Kötüniyet tazminatının koşulları somut olayın özelliklerine göre değerlendirilir.
Sıkça Sorulan Sorular
İhbar tazminatı nasıl hesaplanır?
Giydirilmiş brüt ücretin günlük tutarı, kıdeme göre belirlenen bildirim süresinin gün sayısıyla çarpılır. Aylık maktu ücret ve aylık ödenen yardımlar otuza bölünür; ücret dışı yıllık ya da dönemsel haklar ise son bir yıl toplamının 365'e bölünmesiyle günlük tutara eklenir. Hafta sayısı yediyle çarpılır; çıkan brüt tutardan gelir vergisi stopajı ve damga vergisi kesilir.
Bir yıllık kıdemi olan işçinin ihbar süresi kaç gündür?
Yirmi sekiz gündür. Kıdem altı ay ile bir buçuk yıl arasında olduğu için bildirim süresi dört haftadır.
İhbar tazminatında tavan var mıdır?
Yoktur. Kıdem tazminatındaki üst sınır ihbar tazminatına uygulanmaz; tazminat giydirilmiş ücretin tamamı üzerinden hesaplanır.
İhbar tazminatından vergi kesilir mi?
Kesilir. İhbar tazminatı gelir vergisi bakımından ücret sayılır ve kıdem tazminatı istisnası uygulanmaz; ayrıca binde 7,59 oranında damga vergisi alınır. Gelir vergisinde istisna, brüt asgari ücretten işçi SGK ve işsizlik sigorta primi düşüldükten sonra kalan tutara isabet eden ücret gelirinin vergisiyle sınırlıdır; damga vergisinde ise ödemenin yapıldığı ayda geçerli aylık brüt asgari ücrete isabet eden vergi tutarı kadardır.
İstifa eden işçi ihbar tazminatı alabilir mi?
Kural olarak alamaz. Tazminatı usulsüz fesheden taraf öder; işçi bildirim süresini beklemeden ve haklı bir nedene dayanmadan ayrılırsa işverene karşı ödeme yükümlüsü olur.
İşveren işçiden ihbar tazminatı isteyebilir mi?
İsteyebilir. İşçi bildirim süresine uymadan ve haklı bir nedene dayanmadan sözleşmeyi sona erdirdiyse işveren talebini dava veya icra takibiyle ileri sürer.
İhbar tazminatı davasında arabuluculuk zorunlu mudur?
Zorunludur. Arabulucuya başvurulmadan açılan dava, dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddedilir; son tutanak da bir haftalık kesin süre içinde sunulmalıdır. Her alacak kalemi ve dönemi başvuruya konu edilmelidir; son tutanak tarihinden sonra muaccel olan dönem için dava usulden reddedilir. Buna karşılık kalemin son tutanakta ayrıca yazılmamış olması tek başına otomatik ret sebebi değildir.
İhbar tazminatı zamanaşımı ne kadardır?
Beş yıldır. 25.10.2017'den sonra sona eren sözleşmelerde beş yıllık süre uygulanır; 25.10.2017'den önce sona eren sözleşmelerde, o tarihte dolmamış süre beş yıldan uzunsa beş yılla sınırlanır ve bu süre 25.10.2017'den itibaren işler; kısa kalan süre eski hükme göre işlemeye devam eder. Arabuluculuk süresince zamanaşımı durur.
İş arama izni günde kaç saat, kullanılmazsa ne olur?
Günde iki saatten az olamaz. İzin verilmezse o sürenin ücreti ödenir; izin sırasında çalıştırılan işçiye çalıştığı sürenin ücreti yüzde yüz zamlı ödenir.
İşe iade davası ihbar tazminatını etkiler mi?
Etkiler. Fesih geçersiz sayılırsa kural olarak ihbar tazminatı doğmaz; işçi kesinleşen kararın tebliğinden itibaren on iş günü içinde başvurmazsa ilk fesih geçerli sayılır. İşçi başvurduğu halde işe başlatılmazsa, işe başlatılmayacağının açıklandığı tarihte veya bir aylık sürenin sonunda sözleşme feshedilmiş sayılır ve tazminat bu tarihteki ücrete göre hesaplanır. Ancak ilk fesihte bildirim süresi verilmemiş veya süreye ait ücret peşin ödenmemişse tazminat doğar; önel usulüne uygun tanınmış ya da ücret peşin ödenmişse ikinci kez istenemez.
