Tazminat HukukuBağlı olduğu rehber: Tazminat Davaları 2026
İhtarname Nedir, Nasıl Yazılır, Noterden Nasıl İhtar Çekilir? 2026
İhtarname, bir hakkın kullanılması veya bir borcun ifası için muhataba yöneltilen yazılı bildirimdir; noter aracılığıyla tebliğ edildiğinde içeriği ve tebliğ tarihi belgelenir. Noter kullanımı kural olarak zorunlu değildir; tacirler arası ihtarlarda kanun belirli usuller öngörür, konut ve çatılı işyeri kirasında fesih bildirimi ise yazılı olmalıdır. İhtarname muaccel borçta temerrüdü başlatır, kanuni süreleri işletir ve fesih için gerekli uyarıyı taşır. Buna karşılık tek başına zamanaşımını kesmez.
İhtarname Nedir?
İhtarname, bir kimsenin kanun, sözleşme veya örf ve adetten doğan bir hakkını kullanmak ya da karşı taraftan bir borcun ifasını istemek üzere muhatabına yönelttiği yazılı bildirimdir. Noterlik Kanunu Yönetmeliğinin 98. maddesi bu işlemleri, kanun, sözleşme, örf ve adetten doğan hak ve isteklerin yazılı biçimde bildirilmesi veya haber verilmesi olarak tanımlar ve ihtarname ile ihbarnameyi aynı kavram altında toplar.
İhtarnamenin hukuki niteliği bir irade açıklaması ve ihtardır; dava dilekçesi değildir, mahkemeye değil muhataba yönelir. Noterlik Kanununun 106. maddesi ihtarnamenin kapsamını ve notere yazdırılıp yazdırılamayacağını düzenler:
Noterlik Kanununun 106. maddesi:
“Her türlü hukuki işlemlere ait ihtarname ve ihbarname:
1. İstemde bulunan ve diğer tarafın ad ve soyadları ile açık adreslerini,
2. İhtar ve ihbar konusunu,
3. İstemde bulunanın imzasını,
4. Tebliğ şerhini, noterin imza ve mühürünü ve tarihi (Yazı ve rakam ile),
Kapsar.
İhtarname ve ihbarnameler ilgili tarafından yazılıp tebliğ için notere getirebileceği gibi, notere de yazdırılabilir.”
Madde metninden anlaşılacağı üzere noter, ihtarnameyi düzenleyen tarafın beyanını kayda geçirir; ihtar ve ihbar konusunu, tarafların ad ve adreslerini, imzayı ve tebliğ şerhini içerir. Aynı madde, ihtarnamenin ilgili tarafından yazılıp tebliğ için notere getirilebileceğini veya doğrudan notere yazdırılabileceğini açıkça söyler.
Uygulamada noter ihtarnamesi denildiğinde, noterin düzenlediği ve kendi kanalıyla tebliğ ettiği ihtarname anlaşılır. Bu belge, ihtarın yapıldığını ve muhataba hangi tarihte tebliğ edildiğini gösterir; ileride açılacak davada ispat bakımından önem taşır.
İhtarname ile İhbarname Arasındaki Fark Nedir?
Mevzuat, ihtarname ile ihbarnameyi aynı işlem olarak tanımlar; Yönetmeliğin 98. maddesi ihtarname veya ihbarname ifadesini birlikte kullanır. Bu, noterlik işlemi bakımından ortak usule işaret eder; hukuki sonuç, belgenin başlığından çok içerdiği açıklamaya ve ilgili hükme göre belirlenir. Ödeme ihtarı, fesih bildirimi, ayıp ihbarı ve satış bildirimi farklı koşul ve sonuçlara bağlıdır.
Uygulamada ihtarname daha çok borçluya yönelen uyarı ve ihtar için, ihbarname ise bir bildirimin karşı tarafa haber verilmesi için kullanılır. İdare hukukunda ihbarname, vergi ve ceza bildirimleri gibi farklı işlemleri de anlatır; bu yazının konusu özel hukuktaki ihtarnamedir.
İhtar Çekmek Ne Demektir?
İhtar çekmek, hazırlanan ihtarnamenin muhataba gönderilmesi ve tebliğe çıkarılması anlamında kullanılan uygulama deyimidir. Hukuken ayrı bir işlem türü değildir; ihtarnamenin düzenlenmesi, notere tevdii ve tebliği adımlarını kapsar.
İhtarname çekmek, ihtar göndermek ve ihbarname göndermek ifadeleri aynı işlemi anlatır. Belirleyici olan, metnin muhataba ulaşması ve tebliğ tarihinin belgelenmesidir.
İhtarname Ne İşe Yarar?
İhtarnamenin başlıca işlevi, muaccel bir borcun borçlusunu temerrüde düşürmektir. Türk Borçlar Kanununun 117. maddesi bu kuralı açıkça düzenler:
Türk Borçlar Kanununun 117. maddesi:
“Muaccel bir borcun borçlusu, alacaklının ihtarıyla temerrüde düşer.
Borcun ifa edileceği gün, birlikte belirlenmiş veya sözleşmede saklı tutulan bir hakka dayanarak taraflardan biri usulüne uygun bir bildirimde bulunmak suretiyle belirlemişse, bu günün geçmesiyle; haksız fiilde fiilin işlendiği, sebepsiz zenginleşmede ise zenginleşmenin gerçekleştiği tarihte borçlu temerrüde düşmüş olur. Ancak sebepsiz zenginleşenin iyiniyetli olduğu hâllerde temerrüt için bildirim şarttır.”
Maddenin ikinci fıkrası, borcun ifa gününün birlikte belirlendiği veya sözleşmeyle saklı tutulan bir hakka dayanarak usulüne uygun bildirimle belirlendiği hallerde ihtara gerek olmadığını; haksız fiilde fiilin işlendiği, sebepsiz zenginleşmede zenginleşmenin gerçekleştiği tarihte temerrüdün doğduğunu düzenler. Buna göre ihtarname her borçta zorunlu bir adım değildir; borcun muaccel olup olmadığına ve ifa gününün nasıl belirlendiğine göre işlev görür.
İhtarnamenin ikinci işlevi süre başlatmaktır. Kirada temerrüt ihtarı, kiracıya fesih için süre verir. Üçüncü işlevi ispat ve uyarıdır: noter ihtarnamesi, ihtarın içeriğini ve tebliğ tarihini gösterir. Dördüncü işlevi, kanunun aradığı hallerde fesih, tahliye veya men sonucuna zemin hazırlamasıdır.
İhtarname, zamanaşımını kesen bir işlem değildir. Bu konu aşağıda ayrıca açıklanmıştır.
İhtarname Hangi Hallerde Zorunludur?
Kural olarak ihtarname çekmek zorunlu değildir; kanunun açıkça öngördüğü hallerde maddi şart ya da şekil şartı olarak karşımıza çıkar. Zorunluluğun türü, hangi hakkın kullanıldığına göre değişir.
a) Kirada temerrüt ihtarı, kiraya verene fesih ve tahliye davası açma imkanı verir (TBK 315).
b) İki haklı ihtar, kiracının tahliyesi için ayrı bir maddi şarttır (TBK 352/2).
c) Kiracının belirli süreli sözleşmenin bitiminden önce yapacağı bildirim, sözleşmenin yenilenmesini engeller (TBK 347).
d) İş sözleşmesinin feshine ilişkin bildirimler her halde yazılıdır (İş Kanunu 109).
e) Satılan maldaki ayıbın satıcıya bildirilmesi, alıcının haklarını koruması için gereklidir (TBK 223).
f) Paylı mülkiyette ecrimisil istenecekse, kural olarak paydaşın intifadan men edilmesi gerekir; taşınmazın kiraya verilmesi, doğal ürün getirmesi veya paydaşlığın inkar edilmesi gibi hallerde men aranmaz (Türk Medeni Kanununun 693. maddesi ve Yargıtay uygulaması).
g) Tacirler arasında temerrüt, fesih ve dönme ihtarları için Türk Ticaret Kanunu belirli usuller öngörür (18. maddenin üçüncü fıkrası).
h) Terk nedeniyle boşanmada, hakim veya noter tarafından yapılan ihtar sonuçsuz kalmadıkça ve ihtardan sonra iki ay geçmedikçe dava açılamaz (Türk Medeni Kanununun 164. maddesi).
Bu liste örnek niteliğindedir; TBK 316 (özen yükümlülüğü), TBK 351 (yeni malikin gereksinimi) ve TMK 733 (önalım hakkının noterle bildirilmesi) gibi özel hükümler ayrıca incelenmelidir. Bu haller dışında ihtarname, ispat ve uyarı amacıyla tercihen çekilir; çekilmemesi hakkı tek başına ortadan kaldırmaz.
Tacirler Arasında İhtarname Zorunlu mu?
Tacirler arasında, diğer tarafı temerrüde düşürmeye, sözleşmeyi feshe veya sözleşmeden dönmeye ilişkin ihbar ve ihtarlar için Türk Ticaret Kanunu özel usuller öngörür:
Türk Ticaret Kanununun 18. maddesinin üçüncü fıkrası:
“Tacirler arasında, diğer tarafı temerrüde düşürmeye, sözleşmeyi feshe, sözleşmeden dönmeye ilişkin ihbarlar veya ihtarlar noter aracılığıyla, taahhütlü mektupla, telgrafla veya güvenli elektronik imza kullanılarak kayıtlı elektronik posta sistemi ile yapılır.”
Madde, noteri tek yol olarak göstermez; taahhütlü mektup, telgraf ve güvenli elektronik imzayla kayıtlı elektronik posta da sayılır. Madde yalnız temerrüt, fesih ve dönme bildirimlerine ilişkindir; tacirler arasındaki diğer yazışmalar bu şekle tabi değildir. 6102 sayılı Kanunun madde gerekçesinde bu usullerin artık geçerlilik değil ispat şartı olduğu belirtilmiştir. Hukuk Genel Kurulu, gerekçeyi aktararak “Hükümdeki şekil, geçerlilik şartı olmaktan çıkarılmış, ispat şartına dönüştürülmüştür.” demiştir; ancak karar, olay tarihinde yürürlükte olan 6762 sayılı Kanunu uygulamıştır (25.05.2016 tarihli 2014/861 E., 2016/632 K. sayılı karar). Buna göre sayılan usullerden biriyle gönderim, ihtarın yapıldığını ve içeriğini güçlü biçimde ispatlar; başka bir yolla yapılan ihtarın karşı tarafça kabul edilmesi halinde de sonuç doğurması mümkündür. Uygulamada en güvenli yol noterdir; çünkü tebliğ tarihi ve içerik belgelenir.
Tacir olmayan kişiler arasında bu tür bir bildirim usulü öngörülmemiştir; noter, ispat gücü nedeniyle tercih edilir.
Kirada İhtarname: Hangi Madde, Hangi Süre?
Bu yazıda kirada üç başlıca bildirim ele alınmaktadır; bunlar birbirine karıştırılmamalıdır.
a) Temerrüt ihtarı (TBK 315). Kiracı, muaccel kira bedelini veya yan gideri ödemezse kiraya veren yazılı olarak süre verip, bu sürede ifa etmemesi halinde sözleşmeyi feshedeceğini bildirebilir:
Türk Borçlar Kanununun 315. maddesi:
“Kiracı, kiralananın tesliminden sonra muaccel olan kira bedelini veya yan gideri ödeme borcunu ifa etmezse, kiraya veren kiracıya yazılı olarak bir süre verip, bu sürede de ifa etmeme durumunda, sözleşmeyi feshedeceğini bildirebilir.
Kiracıya verilecek süre en az on gün, konut ve çatılı işyeri kiralarında ise en az otuz gündür. Bu süre, kiracıya yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden itibaren işlemeye başlar.”
Konut ve çatılı işyeri kiralarında süre en az otuz gün, diğer kiralarda en az on gündür; süre tebliği izleyen günden işler. Ürün (hasılat) kirasında ise Türk Borçlar Kanununun 362. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca en az altmış günlük önel verilmelidir: “Kiracı, kiralananın tesliminden sonra vadesi gelmiş kira bedelini veya yan giderleri ödemezse kiraya veren, kiracıya yazılı olarak en az altmış günlük bir önel verip, bu önel içinde ödememesi durumunda sözleşmeyi feshedeceğini bildirebilir.” Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, ihtarda miktar ve tutarın, ödenmemesi halinde sözleşmenin feshedileceği ve tahliye davası açılacağı uyarısının bulunması gerektiğini belirtmiştir: “İhtarda bu mehil içerisinde miktar ve tutarı belirtilen kira borcu ödenmediği takdirde kira sözleşmesinin feshedileceği ve tahliye davası açılacağının yazılması zorunludur.” (Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 30.11.2021 tarihli 2017/1541 E., 2021/1516 K. sayılı kararı).
b) İki haklı ihtar (TBK 352/2). Kiracının kira bedelini ödemediği ayrı ödeme ihlalleri için iki ihtar çekilmesi, tahliye davasının maddi şartıdır:
Türk Borçlar Kanununun 352. maddesinin ikinci fıkrası:
“Kiracı, bir yıldan kısa süreli kira sözleşmelerinde kira süresi içinde; bir yıl ve daha uzun süreli kira sözleşmelerinde ise bir kira yılı veya bir kira yılını aşan süre içinde kira bedelini ödemediği için kendisine yazılı olarak iki haklı ihtarda bulunulmasına sebep olmuşsa kiraya veren, kira süresinin ve bir yıldan uzun süreli kiralarda ihtarların yapıldığı kira yılının bitiminden başlayarak bir ay içinde, dava yoluyla kira sözleşmesini sona erdirebilir.”
Buna göre bir yıldan kısa sözleşmede kira süresi içinde, bir yıl ve daha uzun sözleşmede bir kira yılı veya bir kira yılını aşan süre içinde iki ihtar gerekir; dava, kira süresinin ve uzun kiralamalarda ihtarların yapıldığı kira yılının bitiminden itibaren bir ay içinde açılmalıdır. Her ihtar ayrı bir ödeme ihlaline dayanmalı ve o ayın kirası muaccel olduktan sonra çekilmelidir. Bir ihtar birden fazla ayın kirasını içerebilir (Yargıtay 6. Hukuk Dairesinin 21.05.2014 tarihli 2014/5023 E., 2014/6562 K. sayılı kararı); ancak aynı ay veya aynı alacak ikinci ihtara konu edilemez (Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin 07.03.2018 tarihli 2017/8858 E., 2018/2112 K. sayılı kararı). Hukuk Genel Kurulu ise her ay kirası için ayrı ihtar çekilmesi gerektiğini belirtmiştir; bu nedenle uygulamada her ay için ayrı ihtar çekmek daha güvenli yoldur (02.11.2021 tarihli 2017/1289 E., 2021/1314 K. sayılı karar).
Kira sözleşmesinde muacceliyet koşulu varsa, muaccel hale gelen kira bedelleri tek ihtarla istenmelidir; bu bedeller bölünerek iki haklı ihtar oluşturulamaz. Ancak bu kural, 1 Temmuz 2012 ile 1 Temmuz 2020 arasında tacir kiracılar bakımından TBK 346'nın ertelenmesine dayanan dönem uyuşmazlıklarına ilişkindir (Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin 12.06.2017 tarihli 2017/3772 E., 2017/9751 K. sayılı kararı). Bugün konut ve çatılı işyeri kiralarında, kira bedelinin zamanında ödenmemesi halinde sonraki kira bedellerinin muaccel olacağına ilişkin anlaşma TBK 346 uyarınca geçersizdir. Bu nedenle muacceliyet şartına dayanan ihtarlar kural olarak sonuç doğurmaz.
İhtarda otuz günlük ödeme süresi verilmesi ve tahliye uyarısı bulunması konusunda uygulama birleşik değildir. Hukuk Genel Kurulu bir kararında, ihtarın hangi ay kirasına ait olduğunu, otuz günlük süreyi ve tahliye uyarısını içermesi gerektiğini belirtmiştir; kararın uyuşmazlığı kiracının tacir sıfatının araştırılmasına ilişkindir (02.11.2021 tarihli 2017/1289 E., 2021/1314 K. sayılı karar). Buna karşılık Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, TBK 315'ten farklı olarak iki haklı ihtarda otuz günlük ödeme süresi verilmesine gerek olmadığını, muaccel kira bedelinin ödenmesinin istenmesinin ve ödemenin ihtardan sonra yapılmasının yeterli olduğunu kabul eder (09.11.2017 tarihli 2017/6324 E., 2017/15623 K. sayılı karar). Bu nedenle ihtara otuz günlük süreyi ve tahliye uyarısını koymak, iki çizgi bakımından da güvenli yoldur; 3. Hukuk Dairesi çizgisine göre bunların yokluğu tek başına ihtarı geçersiz kılmaz.
İki haklı ihtarın oluşması için ihtar tebliğinden sonra yapılan ödeme, ihtarın haklılığını ortadan kaldırmaz. Buna karşılık borç, ihtarın tebliğinden önce ödenmişse ihtar haklı sayılmaz; düzenleme, tebliğ ve ödeme tarihleri birlikte incelenmelidir (Yargıtay 6. Hukuk Dairesinin 30.11.2015 tarihli 2015/8560 E., 2015/10534 K. sayılı kararı). Süresiz sözleşmelerde ve kira parasının yıllık ödenmesi gereken hallerde iki haklı ihtar oluşmaz (Yargıtay 6. Hukuk Dairesinin 10.12.2015 tarihli 2015/7911 E., 2015/10961 K. sayılı kararı).
Bir aylık dava süresi hak düşürücüdür ve mahkemece re'sen gözetilir; dava, kira yılının bitiminden önce açılırsa süresinde sayılmaz (Yargıtay 6. Hukuk Dairesinin 09.11.2016 tarihli 2015/12584 E., 2016/6556 K. sayılı kararı). Kiraya veren, en geç davanın açılması için öngörülen sürede dava açacağını kiracıya yazılı olarak bildirmişse dava açma süresi bir kira yılı için uzar: “Kiraya veren, en geç davanın açılması için öngörülen sürede dava açacağını kiracıya yazılı olarak bildirmişse, dava açma süresi bir kira yılı için uzamış sayılır.” (TBK 353).
c) Kiracının bildirimi (TBK 347). Belirli süreli konut ve çatılı işyeri kiralarında kiracı, sürenin bitiminden en az on beş gün önce bildirimde bulunmazsa sözleşme bir yıl uzar:
Türk Borçlar Kanununun 347. maddesi:
“Konut ve çatılı işyeri kiralarında kiracı, belirli süreli sözleşmelerin süresinin bitiminden en az onbeş gün önce bildirimde bulunmadıkça, sözleşme aynı koşullarla bir yıl için uzatılmış sayılır. Kiraya veren, sözleşme süresinin bitimine dayanarak sözleşmeyi sona erdiremez.”
Madde, kiracının bildirimine ve yenilenmeye ilişkindir; kiraya verene süre bitimine dayanarak sona erdirme yetkisi vermez. Konut ve çatılı işyeri kiralarında fesih bildiriminin geçerliliği ise yazılı şekle bağlıdır: “Konut ve çatılı işyeri kiralarında fesih bildiriminin geçerliliği, yazılı şekilde yapılmasına bağlıdır.” (TBK 348). Bu nedenle salt kısa mesaj veya imzasız e-posta, kural olarak yazılı fesih şeklini karşılamaz; tarafların ayrıca sona erdirme anlaşması yapmış olması ihtimali saklıdır. Kiraya veren, kendisi, eşi, altsoyu, üstsoyu veya bakmakla yükümlü olduğu kişilerin konut ya da işyeri gereksinimi veya esaslı onarım nedeniyle TBK 350 uyarınca sürenin sonunda bir ay içinde tahliye davası açabilir. On yıllık uzama süresinin sonunda kiraya veren, her uzama yılının bitiminden en az üç ay önce bildirimde bulunarak sözleşmeyi sona erdirebilir. Bu nedenle konut ve çatılı işyeri kirasında kiraya verenin süre bitimine dayanan tahliye talebi, kural olarak TBK 347 ile bağdaşmaz; tahliye için TBK 315, TBK 350 veya TBK 352/2 gibi sebepler gerekir. Kira bedelinin tespiti ve kira artışı konuları ayrı bir yazının konusudur; ayrıntı için kira bedelinin tespiti davası yazısına bakılabilir.
Kira ilişkisinden kaynaklanan uyuşmazlıklarda, ilamsız icra yoluyla tahliye hariç, dava açmadan önce arabulucuya başvurulması dava şartıdır (Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu (HUAK) 18/B). Arabuluculuk bürosuna başvurulmasından son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar hak düşürücü süre işlemez (HUAK 18/A/15). Bu nedenle bir aylık süre, arabuluculuk süresince durur. Kira ilişkisinden doğan alacak, tahliye ve tespit davalarında görevli mahkeme Sulh Hukuk Mahkemesidir (Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) 4. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi).
İş İlişkisinde İhtarname ve Yazılı Fesih
İş hukukunda ihtarname, çoğunlukla fesih bildirimi, ihtarda bulunma ve ispat amacıyla kullanılır. İş Kanununun 19. maddesi işverenin fesih bildirimini yazılı yapmasını ve sebebini açıkça belirtmesini emreder:
İş Kanununun 19. maddesinin birinci fıkrası:
“İşveren fesih bildirimini yazılı olarak yapmak ve fesih sebebini açık ve kesin bir şekilde belirtmek zorundadır.”
Belirsiz süreli iş sözleşmesinin feshinde bildirim öneli, İş Kanununun 17. maddesinde işçinin kıdemine göre iki haftadan sekiz haftaya kadar düzenlenmiştir. İşveren, bildirim süresine ait ücreti peşin ödeyerek sözleşmeyi feshedebilir. 20.07.2025 tarihli ve 7555 sayılı Kanunla değişik İş Kanunu 109, bu Kanunda öngörülen bildirimlerin yazılı ve imza karşılığında veya işçinin yazılı kabulü şartıyla KEP üzerinden yapılmasını, fesih sonucu doğuran bildirimlerin ise her halde yazılı olmasını emreder: “İş sözleşmesinin feshi sonucunu doğuracak bildirimler her hâlde yazılı yapılır.” Buna göre işçinin istifa veya fesih bildirimi de yazılı olmalıdır. İşe iade davasının şartları ve süresi işe iade davası yazısında anlatılmıştır.
Ayıplı Mal ve Ecrimisilde Bildirim
Satışta ayıp bildirimi, ihtarnamenin tipik kullanım alanlarından biridir. Türk Borçlar Kanununun 223. maddesi alıcıya, satılanı gözden geçirme ve ayıbı satıcıya bildirme yükümlülüğü getirir:
Türk Borçlar Kanununun 223. maddesinin birinci fıkrası:
“Alıcı, devraldığı satılanın durumunu işlerin olağan akışına göre imkân bulunur bulunmaz gözden geçirmek ve satılanda satıcının sorumluluğunu gerektiren bir ayıp görürse, bunu uygun bir süre içinde ona bildirmek zorundadır.”
Madde, uygun bir süre içinde bildirimi arar. Ancak bu genel kural her satışta aynı değildir. Alıcı gözden geçirmeyi ve bildirimi ihmal ederse satılanı kabul etmiş sayılır; olağan gözden geçirmeyle ortaya çıkarılamayan ayıp sonradan anlaşılırsa hemen bildirilmelidir (TBK 223/2). Tacirler arasındaki ticari satışlarda ise TTK 23/1-c özel süre öngörür: “Malın ayıplı olduğu teslim sırasında açıkça belli ise alıcı iki gün içinde durumu satıcıya ihbar etmelidir. Açıkça belli değilse alıcı malı teslim aldıktan sonra sekiz gün içinde incelemek veya incelettirmekle ve bu inceleme sonucunda malın ayıplı olduğu ortaya çıkarsa, haklarını korumak için durumu bu süre içinde satıcıya ihbarla yükümlüdür.” Tüketici satışlarında Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunun 10 ila 12. maddeleri uygulanır. Ayıplı maldan sorumluluk kural olarak teslimden itibaren iki yıllık, konut veya tatil amaçlı taşınmazlarda beş yıllık zamanaşımına tabidir; ikinci el satışlarda bu süreler bir yıl, ikinci el konut veya tatil amaçlı taşınmazlarda üç yıldan az olamaz (TKHK 12). Ağır kusurlu satıcı veya satıcılığı meslek edinmiş kişi, bildirim gecikmesini ileri sürerek sorumluluktan kurtulamaz (TBK 225). Bildirimin yazılı olması ve tebliğ tarihinin belgeli olması, sonraki davada ispatı kolaylaştırır.
Paylı mülkiyette ecrimisil, paydaşlar arasında sık görülen bir talep türüdür. Türk Medeni Kanununun 693. maddesi paydaşların paylı maldan yararlanmasını düzenler:
Türk Medeni Kanununun 693. maddesi:
“Paydaşlardan her biri, diğerlerinin hakları ile bağdaştığı ölçüde paylı maldan yararlanabilir ve onu kullanabilir.”
Yargıtay, kural olarak intifadan men edilmedikçe paydaşların birbirinden ecrimisil isteyemeyeceğini kabul eder: “Kural olarak, intifadan men edilmedikçe paydaşlar birbirlerinden ecrimisil isteyemezler.” (Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin 04.05.2026 tarihli 2026/1787 E., 2026/2440 K. sayılı kararı). Men koşulu, ecrimisil istenen süreden önce yararlanma isteğinin davalı paydaşa bildirilmesiyle gerçekleşir. Yargıtay 1. Hukuk Dairesi, ihtarnamenin tebliğ edildiği tarihi men tarihi olarak esas almıştır (12.04.2016 tarihli 2014/10032 E., 2016/4440 K. sayılı karar). İhtarda süre verilmişse sürenin dolduğu tarihi esas alan kararlar da vardır; 7. Hukuk Dairesi, anılan 2026 tarihli kararında ihtarnameyle bildirilen yedi günlük sürenin dolduğu tarihi men tarihi saymıştır. Bu nedenle men tarihi, ihtarnamenin tebliği ile verilen sürenin sonu arasında somut olaya göre belirlenir; ecrimisil talebinde bu tarih açıkça gösterilmelidir.
Men şartı mutlak değildir. Taşınmaz doğal ürün veriyorsa, kiraya verilerek kira geliri getiriyorsa, işgalci paydaş taşınmazın tamamında hak iddia edip diğerlerinin paydaşlığını inkar ediyorsa, paydaşlar arasında kullanım anlaşması varsa veya daha önce elatmanın önlenmesi, ortaklığın giderilmesi, ecrimisil davası açılmış ya da icra takibi yapılmışsa intifadan men aranmaz (Yargıtay 8. Hukuk Dairesinin 29.06.2020 tarihli 2018/16188 E., 2020/4107 K. sayılı kararı). İstisnanın kapsamı ve hangi tarihten itibaren etkili olduğu somut olaya göre belirlenir; ihtarname öncesi dönemin tamamının otomatik olarak ecrimisile elverişli olduğu söylenemez. Kullanım anlaşmasına dayanılıyorsa paydaşların yararlanacağı taşınmaz veya bölümlerin belirli olması gerekir. İntifadan men her türlü delille ispatlanabilir. Ecrimisil talebinin kapsamı ve hesabı ecrimisil yazısında ayrıntılı olarak ele alınmıştır.
İhtarname Nasıl Yazılır?
İhtarname, hukuki bir metin olarak açık, ölçülü ve kendi içinde tutarlı olmalıdır. Metnin başarısı süslemeye değil, talebin ve dayanağın eksiksiz gösterilmesine bağlıdır. Aşağıdaki tablo genel bir kontrol listesidir:
Bölüm | İçerik | Dikkat |
|---|---|---|
Başlık ve tarih | İhtarname başlığı, düzenleme tarihi | Noter tarih ve yevmiye numarası verir |
Taraflar | Gönderen ve muhatabın adı, soyadı, açık adresi | Tüzel kişide unvan ve yetkili kişi yazılır |
Konu | İhtarın tek cümlelik özeti | Birden çok konu varsa ayrı başlık açılır |
Olay ve dayanak | Sözleşme, tarih, taraf, ilgili madde, ödeme ve yazışmalar | Belge numarası ve tarih verilir |
Talep | İstenen edim, miktar ve hesap | Her kalem ayrı gösterilir |
Süre | Kanunda öngörülen süre | Tebliğden itibaren işleyeceği yazılır |
Sonuç ve uyarı | Ödenmemesi veya yerine getirilmemesi halinde fesih, dava, icra | Uyarı açık ve tek anlamlı olur |
Ekler ve imza | Sözleşme, fatura, hesap, imza | Eklerin listesi metne yazılır |
Tablodaki sıra zorunlu değildir. Tablo genel bir kontrol listesidir; Noterlik Kanununun 106. maddesinin aradığı taraf, adres, konu ve imza her ihtarnamede bulunmalıdır. Hesap, süre, fesih veya dava uyarısı gibi unsurlar, hedeflenen hukuki sonuca göre gerekli olur.
İhtarname saygılı ve mesafeli bir dille yazılır; hakaret, tehdit ve suçlama içermez. Talep tek tek ve şüpheye yer bırakmayacak biçimde gösterilir. Birden çok konu varsa her biri ayrı paragrafta ele alınır.
İhtarname, ileride aleyhe delil olarak kullanılabilecek bir metindir. Bu nedenle borcun varlığını, miktarını veya kusuru gereksiz yere kabul eden ifadelerden kaçınılmalıdır. Örneğin borcun tamamını kabul eden bir cümle, sonraki davada ikrar olarak değerlendirilebilir ve zamanaşımı bakımından sonuç doğurabilir.
Uygulamada en sık görülen hatalar şunlardır:
a) Muhatabın yanlış gösterilmesi: Şirket yerine ortağın, kiracı yerine kefilin muhatap yazılması.
b) Borç muaccel olmadan ihtar çekilmesi: Vadesi gelmemiş borç için ihtar temerrüt doğurmaz.
c) Süre verilmemesi veya kanuni süreden kısa süre verilmesi: TBK 315'teki süreler asgari sürelerdir.
d) Talebin belirsiz bırakılması: Miktar, hesap ve dayanak gösterilmelidir.
e) Tebliğ adresinin eksik veya yanlış olması: İhtar muhataba ulaşmazsa sonuç doğurmaz.
f) Birden çok konunun tek ihtarda karıştırılması: Her talep ayrı ve anlaşılır yazılmalıdır.
Noterden İhtarname Nasıl Çekilir?
Noterden ihtarname çekmek birkaç adımda tamamlanır. Süreç, metnin hazırlanmasıyla başlar, tebliğ belgesinin saklanmasıyla biter.
a) Metni hazırlayın. İhtarname metni, yukarıdaki unsurları taşıyacak biçimde yazılır. Metin notere kağıt ya da dijital olarak götürülebilir; noterde de yazdırılabilir (Noterlik Kanunu 106).
b) Belgeleri toplayın. Kimlik belgesi, muhatabın açık adresi, ihtarname metni ve dayanak belgeler hazırlanır. Başkası adına işlem yapılacaksa temsil yetkisini gösteren belge istenir.
c) Notere başvurun. Noter, tarafların ad ve adreslerini, ihtar konusunu, imzayı ve tebliğ şerhini işler; işlemi yevmiye defterine kaydeder (Noterlik Kanunu 106).
d) Tebliğ biçimini seçin. Noter ihtarnameyi muhataba tebliğ eder; tebliğ şerhi tarih ve muhatabı gösterir. Tebliğin noter aracılığıyla yapılması, ihtarın ispatını kolaylaştırır.
e) Belgeyi saklayın. Noter ihtarnamesinin onaylı nüshası ve tebliğ şerhi saklanır; dava veya icra takibinde bu belge kullanılır.
Noterin işlemi yapması, talebin maddi hukuk bakımından haklılığını veya amaçlanan bütün sonuçların doğacağını garanti etmez; noterin kanuni denetim yükümlülükleri saklıdır (Noterlik Kanunu 53). Metnin hukuki doğruluğu düzenleyene aittir. Bu nedenle metnin bir hukukçu tarafından hazırlanması, özellikle süre ve fesih sonucu doğuracak ihtarlarda önemlidir.
Noter İhtarnamesi Ücreti ve Masrafları
Noter ücreti, her yıl Adalet Bakanlığınca hazırlanan Noterlik Ücret Tarifesine göre belirlenir. Noterlik Kanununun 112. maddesi bu tarifenin çerçevesini çizer:
Noterlik Kanununun 112. maddesi:
“Noterlerin yaptıkları işlemlere ait harç üzerinden hesaplanacak ücretleri … Türkiye Noterler Birliğinin mütalaası alındıktan sonra Adalet Bakanlığı tarafından düzenlenecek bir tarife ile tespit olunur.”
Sayfa hesabı ise aynı Kanunun 113. maddesinde düzenlenmiştir:
Noterlik Kanununun 113. maddesi:
“Ücretlerin alınmasında sayfa hesabı Harçlar Kanunundaki esaslara göre yapılır.”
Buna göre ihtarnamenin sayfa sayısı ücreti etkiler; metin kısaldıkça sayfa ücreti azalır. Noter ücreti ile tebliğ masrafı ayrı kalemlerdir; tebliğ için ayrıca posta masrafı alınabilir.
Ücretin kesin tutarı; işlem ücreti, sayfa ücreti ve tebliğ masrafı gibi kalemlerin toplamı olarak noterde hesaplanır. Tarife her yıl değiştiği için bu yazıda tutar verilmemiştir. Güncel tarife, Türkiye Noterler Birliğinin ve Adalet Bakanlığının resmi yayınlarında yer alır.
İhtarname Muhataba Nasıl Tebliğ Edilir?
İhtarnamenin hukuki sonuç doğurması, kural olarak muhataba ulaşmasına bağlıdır. Noter, ihtarnameyi muhatabın adresine tebliğ eder ve tebliğ şerhini düzenler (Noterlik Kanunu 106). Tebliğ şerhi, ihtarın kime, hangi tarihte yapıldığını gösterir.
a) Noter aracılığıyla tebliğ: Noter ihtarnameyi kendi kanalıyla tebliğ eder; en güvenli yol budur.
b) İadeli taahhütlü posta veya APS: Noter kullanılmayacaksa, tebliğ tarihinin belgelenmesi için iadeli taahhütlü posta ya da APS tercih edilir.
c) Kayıtlı elektronik posta: Tacirler arasında TTK 18/3'te sayılan usullerden biridir. KEP, bu maddedeki özel bildirim usulüdür; Tebligat Kanunu kapsamındaki UETS ile aynı sistem değildir. UETS üzerinden yapılan elektronik tebligatın tarihi, kendi özel kurallarına göre belirlenir.
d) E-posta, kısa mesaj ve benzeri araçlar: TBK 117 ihtar için şekil öngörmez; muhataba ulaştığı ispatlanan e-posta veya kısa mesaj da temerrüt doğurur. Ancak tebliğ tarihi ve içeriğin ispatı bakımından zayıftır; tacirler arasında TTK 18/3'teki usuller ayrıca uygulanır.
Noter ihtarnameleri, Noterlik Kanununun 70. maddesi uyarınca Tebligat Kanunu hükümlerine göre tebliğ edilir. Muhatap adreste bulunamazsa önce aynı konutta oturanlara veya hizmetçiye tebliğ denenir (Tebligat Kanunu 16); geçici ayrılma varsa 20. madde uygulanır. Bunlar mümkün değilse ve 21. maddenin koşulları gerçekleşmişse tebliğ memuru evrakı muhtara veya zabıtaya teslim eder ve ihbarnameyi kapıya yapıştırır; “İhbarnamenin kapıya yapıştırıldığı tarih, tebliğ tarihi sayılır.” Muhatabın adres kayıt sistemindeki adresi esas alınmışsa 21/2 uygulanır. Bu nedenle ihtarın tebliğ edilmediği sonucuna hemen varılmamalı; tebliğ tutanağı ve iade sebepleri incelenmelidir.
Kanunda ihtarnamenin kaç günde tebliğ edileceğine ilişkin sabit bir süre yoktur; süre posta ve tebliğ işlemlerine göre değişir. Bu nedenle ihtarname şu kadar günde ulaşır biçiminde kesin bir süre verilemez.
İhtarnamenin Hukuki Sonuçları
a) Temerrüt ve faiz: Muaccel borçta ihtar, borçluyu temerrüde düşürür (TBK 117). Temerrüt faizi, temerrüt tarihinden itibaren işler; ihtarın tebliğ tarihi bu bakımdan önemlidir.
b) Süre başlatma: TBK 315'teki süre, ihtarın tebliğini izleyen günden işlemeye başlar.
c) Fesih ve tahliye: Kirada temerrüt ihtarı ve iki haklı ihtar, fesih ve tahliye davasının maddi şartıdır.
d) İspat: Noter ihtarnamesi, ihtarın içeriğini ve tebliğini belgeler.
e) Zamanaşımı: İhtarname zamanaşımını kesmez. TBK 154 zamanaşımını kesen sebepleri sınırlı olarak sayar:
Türk Borçlar Kanununun 154. maddesi:
“Aşağıdaki durumlarda zamanaşımı kesilir:
1. Borçlu borcu ikrar etmişse, özellikle faiz ödemiş veya kısmen ifada bulunmuşsa ya da rehin vermiş veya kefil göstermişse.
2. Alacaklı, dava veya def’i yoluyla mahkemeye veya hakeme başvurmuşsa, icra takibinde bulunmuşsa ya da iflas masasına başvurmuşsa.”
İhtar bu listede yer almadığı için zamanaşımını kesmez. Yargıtay 22. Hukuk Dairesi de “Zamanaşımını kesen sebepler Borçlar Kanunu’nun 132 ve devamı maddelerinde açıkça belirtilmiş olup, davalı işverene gönderilen ihtarname zamanaşımını kesmeyeceğinden…” gerekçesiyle bu kuralı uygulamıştır (31.10.2017 tarihli 2017/8822 E., 2017/23669 K. sayılı karar). Zamanaşımını kesmek için TBK 154'te sayılan sebeplerden birinin gerçekleşmesi gerekir; icra takibi için icra takibi yazısına bakılabilir.
f) İkrar ve kısmi ödeme: Borçlunun borcu ikrar etmesi veya bir kısmını ödemesi, TBK 154 uyarınca zamanaşımını kesebilir. Bu nedenle ihtarnameye verilecek cevapta borcun kabul edilip edilmediği açıkça yazılmalıdır.
İhtarnameye Cevap Verilmeli mi?
İhtarnameye cevap verme yükümlülüğü kanunda genel olarak düzenlenmemiştir; muhatap cevap vermek zorunda değildir. Ancak cevap, ihtarın içeriğine itiraz etmek, borcu kabul etmediğini bildirmek ve kendi taleplerini ileri sürmek için kullanılabilir.
Ticari ilişkilerde bazı bildirimlere süresinde itiraz edilmemesi, içeriğin kabulü sonucunu doğurur. Bir fatura alan kişi, aldığı tarihten itibaren sekiz gün içinde itiraz etmezse fatura içeriğini kabul etmiş sayılır (TTK 21/2). Teyit mektubu için de aynı süre geçerlidir (TTK 21/3). Cari hesap bakiye cetvelini alan taraf, bir ay içinde noter, taahhütlü mektup, telgraf veya güvenli elektronik imzalı yazıyla itiraz etmezse bakiyeyi kabul etmiş sayılır (TTK 94/2). Bu kabul, aksinin ispatlanabildiği bir karinedir; faturanın tek başına sözleşmenin kurulduğunu, malın teslim edildiğini veya bütün ek şartların bağlayıcı olduğunu kesinleştirmez (Yargıtay 23. Hukuk Dairesinin 01.06.2015 tarihli 2014/7976 E., 2015/4126 K. sayılı kararı). İhtarname ekinde fatura, teyit mektubu veya bakiye cetveli varsa cevap süresi kaçırılmamalıdır.
Cevabi ihtarname, muhatabın kendisine gelen ihtarnameye karşı çektiği ihtarnamedir. Aynı özenle hazırlanır; noter aracılığıyla gönderilmesi ispatı kolaylaştırır. Cevapta borcun miktarına, dayanağına ve süresine ilişkin itirazlar açıkça yer almalıdır.
Cevap vermemek, ihtarın kendiliğinden borç doğurması sonucunu vermez; ihtarın hukuki sonuçları kanunda öngörülen hallerde doğar.
İhtarname Geçersiz Olursa Ne Olur?
İhtarnamedeki eksiklik veya haksızlık, her zaman ihtarı tümüyle etkisiz kılmaz; hangi hukuki sonucu engellediği ayrı değerlendirilir. Örneğin tahliye şartlarını taşımayan bir bildirim, ödeme talebini veya beyanı ispatlayabilir. Uygulamada en sık görülen sakatlıklar şunlardır:
a) Muhatabın yanlış gösterilmesi: İhtar, hakkı ileri sürenin karşısındaki gerçek muhataba yönelmelidir. Şirket yerine ortağın, kiracı yerine kefilin gösterilmesi ihtarın sonucunu etkiler.
b) Borç muaccel değilken ihtar çekilmesi: TBK 117 muaccel borçtan söz eder; vadesi gelmemiş borç için çekilen ihtar temerrüt doğurmaz.
c) Süre verilmemesi veya kısa süre verilmesi: TBK 315'teki on ve otuz günlük süreler asgari sürelerdir; daha kısa süre verilen ihtar fesih için yeterli olmaz.
d) Tebliğ usulüne uygun yapılmaması: Usulsüz tebliğ, Tebligat Kanunu 32 uyarınca muhatabın tebliği öğrenmesiyle geçerli sayılabilir; muhatabın bildirdiği öğrenme tarihi tebliğ tarihi olur. Bu nedenle her usulsüzlük ihtarın yenilenmesini gerektirmez; tebliğ tutanağı, mazbata ve PTT veya KEP teslim kaydı incelenmelidir. Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, somut olayda usulsüz tebliğin hukuki sonuç doğurmadığını kabul etmiştir (14.05.2015 tarihli 2015/2676 E., 2015/13739 K. sayılı karar).
e) Temsil yetkisinin gösterilmemesi: Başkası adına işlem yapılıyorsa temsil yetkisi belgelenmelidir.
f) İhtarın haksız olması: Borç ihtar tarihinde ödenmişse veya henüz muaccel değilse ihtar haklı sayılmaz ve iki haklı ihtar hesabında kullanılamaz (Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin 14.11.2017 tarihli 2017/6593 E., 2017/15862 K. sayılı kararı). İhtarda istenen miktarın gerçek borçla uyuşup uyuşmadığı da ihtarın haklılığı bakımından değerlendirilir.
Tacirler arası ihtarda TTK 18/3'teki usuller ise geçerlilik değil ispat şartıdır; bu nedenle şekle uyulmaması tek başına ihtarı geçersiz kılmaz. Gönderim ve tebliğ olgusu noter ihtarnamesi, tebliğ mazbatası, PTT veya KEP teslim kaydı ve tebliğ şerhiyle ispatlanır; hukuki geçersizlik, içerik ve uygulanacak kurala göre değerlendirilir.
İhtarnamenin geçersizliği, kural olarak ayrı bir iptal davasına konu edilmez; geçersizlik, ihtara dayanan davada incelenir.
Sıkça Sorulan Sorular
İhtarname noterden çekilmek zorunda mı? Hayır. Kural olarak noter şartı yoktur. Tacirler arasında TTK 18/3'te sayılan temerrüt, fesih ve dönme bildirimlerinde bu usuller ispat bakımından önemlidir; başka yolla yapılan bildirimin sonucu, türü ve mevcut delillere göre değerlendirilir.
İhtarname kaç günde tebliğ edilir? Kanunda sabit bir süre yoktur. Tebliğ, adrese ve posta işlemlerine göre değişir; tebliğ şerhindeki tarih esas alınır.
Noter ihtarnamesi ücreti ne kadar? Tarifeye göre değişir. Ücret, ihtarnamenin sayfa sayısı ve tebliğ biçimine göre noterde hesaplanır; kesin tutar işlem anında öğrenilir.
İhtarname zamanaşımını keser mi? Hayır. TBK 154 zamanaşımını kesen sebepleri sayar; ihtar bu listede yoktur. Zamanaşımı; borçlunun ikrarı, alacaklının dava veya def'i yoluyla başvurusu, icra takibi ya da iflas masasına başvurusu ile kesilir.
İhtarnameye cevap verilmezse ne olur? Cevap verme yükümlülüğü yoktur. Cevap verilmemesi, ihtarın kanunda öngörülen sonuçlarını kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Ancak fatura, teyit mektubu veya cari hesap bakiye cetveli gibi belgelerde süresinde itiraz edilmemesi, içeriğin kabulü sonucunu doğurur (TTK 21 ve 94).
İhtarname iptal edilebilir mi? Noter işleminin iptali için ayrı bir dava yoktur. İhtarnamenin geçersizliği, ihtara dayanan davada ileri sürülür.
Avukatsız ihtarname çekilebilir mi? Evet. Kanunda avukat zorunluluğu yoktur; ancak metnin hukuki doğruluğu ve kendi aleyhine beyan riski nedeniyle avukat yardımı önerilir.
İhtarname ile icra takibi arasındaki fark nedir? İhtarname bir bildirimdir; icra takibi ise alacağın cebri icra yoluyla tahsili için başlatılan resmi süreçtir. İhtarname tek başına icra takibi yerine geçmez.
İhtarname ile dava açılır mı? Hayır. İhtarname dava değildir; dava açmak için ayrı bir dava dilekçesi gerekir.
