Mirasçılık Belgesinin (Veraset İlamının) İptali Davası 2026: Mahkeme, Taraflar ve Süre

Sulh hukuk mahkemesinin verdiği mirasçılık belgesinin (veraset ilamının) iptali, belgede mirasçı gösterilen herkese karşı asliye hukuk mahkemesinde açılan hasımlı bir davayla istenir; noterin verdiği mirasçılık belgesine karşı ise sulh hukuk mahkemesine itiraz edilir. Türk Medeni Kanunu’na göre mirasçılık belgesinin geçersizliği her zaman ileri sürülebildiğinden bu dava bir süreye bağlı değildir. İptal kararı, hatalı belgeye dayanılarak tapuda yapılmış intikali kendiliğinden düzeltmez; somut duruma göre tapu müdürlüğünde düzeltme ya da tapu iptali ve tescil davası gerekir.

Mirasçılık Belgesi Nedir, Ne Zaman İptal Ettirilir?

Mirasçılık belgesi, halk arasındaki adıyla veraset ilamı, bir kişinin ölümüyle kimlerin mirasçı olduğunu ve her mirasçının miras payını gösteren belgedir. Türk Medeni Kanunu’nun (TMK) 598. maddesine göre bu belge, başvurusu üzerine yasal mirasçı oldukları belirlenenlere sulh mahkemesince veya noterlikçe verilir. Mirasçılar mirası mirasbırakanın ölümüyle kazanır (Türk Medeni Kanunu’nun 599. maddesi); belge bu sıfatı yaratmaz, yalnız gösterir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 10.06.2026 tarihli ve 2025/495 E., 2026/373 K. sayılı kararında da bu nitelik şöyle ifade edilmiştir: “Mirasçılık belgesi mirasçılık sıfatını kuran değil, mevcut durumu açıklayan nitelikte bir belgedir.”

Mirasçılık belgesindeki bilgiler kimi zaman gerçek hak durumunu yansıtmaz. Mirasçılardan biri belgede hiç yer almayabilir, payı eksik gösterilebilir ya da aslında mirasçı olmayan bir kişi belgede mirasçı sıfatıyla hak sahibi görünebilir. Bu durumda hatalı belge iptal ettirilmeli ve gerçek hak durumunu gösteren yeni bir mirasçılık belgesi verilmesi istenmelidir. Belge iptal edilinceye kadar hüküm doğurmaya devam eder; Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin 16.12.2024 tarihli ve 2024/4045 E., 2024/5707 K. sayılı kararında belirtildiği üzere “Mirasçılık belgesi, aksi ispat edilinceye kadar, adına düzenlenmiş bulunan kişi ve kişilerin mirasçılığı lehine bir karine oluşturur.” Bu nedenle iptal ettirilmeyen hatalı belge, tapu, banka ve diğer işlemlerde esas alınmaya devam eder ve hak kayıplarına yol açar.

Mirasçılar tarafından miras malları üzerinde işlem yapılmadan, mirasın taksimi davası ve miras paylaşım sözleşmesi gibi davalara ve hukuki işlemlere başlanmadan önce mirasçılık belgesi alınmalıdır. Belgenin nasıl alındığı ve kimlerin yasal mirasçı olduğu ayrı yazılarımızda anlatılmıştır: Mirasçılık Belgesi (Veraset İlamı) Nedir?

Mahkeme Belgesi mi, Noter Belgesi mi: İzlenecek Yol

Hatalı belgeye karşı izlenecek yolu, belgeyi kimin verdiği belirler. Sulh hukuk mahkemesinin verdiği belgenin iptali asliye hukuk mahkemesinde dava açılarak, noterin verdiği belgenin iptali ise sulh hukuk mahkemesine itiraz edilerek istenir. Yanlış mahkemeye başvurulması görevsizlik kararıyla sonuçlanır.

a) Noterden Alınan Mirasçılık Belgesine İtiraz

Noterin verdiği mirasçılık belgesine karşı yol, Noterlik Kanunu’nun 71/C maddesinde gösterilmiştir:

Noterlik Kanunu’nun 71/C maddesi:
“Noterlerin verdikleri mirasçılık belgesi hakkında, menfaati ihlal edilenler tarafından sulh hukuk mahkemesine itirazda bulunulabilir. Sulh hukuk mahkemesi, itiraz üzerinde verdiği kararın bir örneğini ilgili notere ve Türkiye Noterler Birliğine bildirir.”

Yargıtay bu istemi çekişmeli dava değil, noter belgesine itiraz olarak nitelendirmektedir. Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin 12.01.2023 tarihli ve 2021/8059 E., 2023/144 K. sayılı kararına konu dosyada noter belgesinin iptali asliye hukuk mahkemesinde istenmiş, ilk derece mahkemesi davayı kabul etmiş, Bölge Adliye Mahkemesi istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir. Daire ise davacının talebinin “çekişmeli yargıya ilişkin bir husus olmayıp, daha önce noter tarafından verilen mirasçılık belgesine itiraz niteliğindedir” diyerek Bölge Adliye Mahkemesi kararını ortadan kaldırmış; “anılan istek bakımından görevsizlik kararı verilmesi gerekirken davanın esasının karara bağlanması” doğru görülmediği için ilk derece mahkemesi kararını bozmuştur.

Aynı yöndeki kararlarda Yargıtay, itiraz üzerine görevsizlik kararı veren sulh hukuk mahkemesinin kararını da bozmuştur. Yargıtay 14. Hukuk Dairesinin 17.12.2018 tarihli ve 2016/4728 E., 2018/9106 K. sayılı kararında “Davacının bu itirazının, mahkemece esasa yönelik karara bağlanması gerekirken, yanılgılı gerekçeyle görevsizlik kararı verilmesi doğru görülmemiş” denmiştir. Yargıtay 20. Hukuk Dairesinin 20.09.2016 tarihli ve 2016/9222 E., 2016/7926 K. sayılı kararında da sulh hukuk ve asliye hukuk mahkemeleri arasındaki görev uyuşmazlığında sulh hukuk mahkemesi yargı yeri olarak belirlenmiştir. Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin 10.06.2024 tarihli ve 2023/2504 E., 2024/3325 K. sayılı kararına konu dosyada da noter belgesinin iptali için asliye hukuk mahkemesinde açılan dava, kapatılan 14. Hukuk Dairesinin bu gerekçeyle verdiği bozma kararından sonra sulh hukuk mahkemesinde görülmüştür.

İtirazın kime karşı yapılacağı Kanun’da ve noterlerin mirasçılık belgesi vermesine ilişkin yönetmelikte gösterilmemiştir. Yargıtay, belgede mirasçı gösterilenler taraf yapılmadan yapılan itirazı da incelenmesi gereken bir itiraz saymıştır. Yargıtay 14. Hukuk Dairesinin 13.01.2016 tarihli ve 2015/6831 E., 2016/322 K. sayılı kararına konu dosyada sulh hukuk mahkemesi, “mirasçılık belgesinin iptali davasının diğer mirasçılar taraf gösterilerek açılması gerektiği, hasımsız açılmaması gerektiği” gerekçesiyle görevsizlik kararı vermişti. Daire şöyle demiştir: “Dava konusu çekişmeli yargıya ilişkin bir husus olmayıp, daha önce noter tarafından verilen mirasçılık belgesine itiraz niteliğindedir. Mahkemece davacının itirazı değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde görevsizlik kararı verilmesi doğru görülmemiş, bu sebeple hükmün bozulması gerekmiştir.” Bununla birlikte itirazın sonucu belgedeki payları değiştireceğinden, belgede adı geçen mirasçıların dilekçede adresleriyle gösterilmesi yararlıdır.

Yetkili mahkeme için yönetmelik Hukuk Muhakemeleri Kanunu’na göndermede bulunur. Mirasçılık Belgesi Verilmesi ve Terk Eden Eşin Ortak Konuta Davet Edilmesi İşlemlerinin Noterler Tarafından Yapılmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 6. maddesine göre “Noterlikçe verilen mirasçılık belgesi hakkında, başvuruyu yapan ya da bu belge sebebiyle menfaatinin ihlâl edildiğini iddia edenler tarafından, 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununa göre yetkili sulh hukuk mahkemesine itirazda bulunulabilir.” Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 384. maddesine göre “Kanunda aksine hüküm bulunmadıkça, çekişmesiz yargı işleri için talepte bulunan kişinin veya ilgililerden birinin oturduğu yer mahkemesi yetkilidir.” Belgeyi veren noterliğin bulunduğu yer ayrı bir yetki sebebi değildir. Yargıtay mirasçılık belgesi işlerinde kesin yetki bulunmadığını kabul eder; Yargıtay 20. Hukuk Dairesinin 12.12.2016 tarihli ve 2016/12158 E., 2016/12105 K. sayılı kararında sulh hukukta görülen bir iptal ve yeni belge isteminde “mirasçılık belgesi verilmesi davalarında kesin yetki söz konusu olmayıp davalıların yetki itirazı da olmadığına göre” davanın açıldığı ilk mahkemede görülmesi gerektiği belirtilmiştir.

Noter her mirasçılık belgesini veremez. Noterlik Kanunu’nun 71/B maddesine göre “Mirasçılık belgesi verilmesinin yargılamayı gerektirmesi, nüfus kayıtlarının mirasçılık belgesi verilmesi konusunda yeterli olmaması veya mirasçılık belgesinin yabancılar tarafından talep edilmesi durumunda, mirasçılık belgesi noterler tarafından verilemez.” Bu hallerde belge, Türk Medeni Kanunu’nun 598. maddesi uyarınca sulh mahkemesinden istenir.

b) Mahkemeden Alınan Mirasçılık Belgesinin İptali

Sulh hukuk mahkemesinin hasımsız olarak verdiği mirasçılık belgesinin iptali ise hasımlı bir davayla, asliye hukuk mahkemesinde istenir. Görevli ve yetkili mahkeme aşağıda, davanın tarafları ise sonraki iki başlıkta anlatılmıştır.

Görevli ve Yetkili Mahkeme

Mahkemeden alınan mirasçılık belgesinin iptali davasında görevli mahkeme asliye hukuk mahkemesidir. Mirasçılardan her birinin oturduğu yer mahkemesi de yetkilidir ve bu davada kesin yetki kuralı yoktur.

a) Görevli Mahkeme: Asliye Hukuk Mahkemesi

Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 382. maddesi çekişmesiz yargı işleri arasında yalnız “Mirasçılık belgesi verilmesi”ni saymaktadır; belgenin iptali bu listede yer almaz. Yargıtay 14. Hukuk Dairesinin 12.03.2015 tarihli ve 2015/2525 E., 2015/2744 K. sayılı kararında bu nedenle şu sonuca varılmıştır: “mirasçılık belgesinin iptali davalarının hasımlı olarak açıldığı, sonucunun tarafları açısından kesin hüküm oluşturduğu dikkate alındığında çekişmeli yargı kapsamında kalan davalardan olduğu, bu nedenle 6100 sayılı HMK'nın yürürlüğe girdiği 01.10.2011 tarihinden sonra açılan mirasçılık belgesinin iptali davalarına bakmakla görevli mahkemenin asliye hukuk mahkemesi olduğu kuşkusuzdur.”

Yargıtay 14. Hukuk Dairesinin 14.05.2015 tarihli ve 2015/1724 E., 2015/5520 K. sayılı kararında da oy çokluğuyla aynı sonuca varılmıştır:

“Buradan hareketle mirasçılık belgesinin değiştirilmesi veya daha önce verilen mirasçılık belgesinin iptali davalarının sulh hukuk mahkemesinde görülemeyeceği sonucuna varılmaktadır. Kaldı ki mirasçılık belgesinin iptali davalarının hasımlı olarak açılması zorunlu bulunduğundan çekişmesiz yargı kapsamından çıkıp çekişmeli yargı mahiyetini aldığı da bir gerçektir.”

Görev kamu düzenine ilişkindir. Mahkemeden alınan belgenin iptali sulh hukuk mahkemesinde istenirse, bu mahkemenin görevsizlik kararı vermesi gerekir.

b) Yetkili Mahkeme

Yetki, Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 11. maddesinin üçüncü fıkrasında özel olarak düzenlenmiştir:

Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 11. maddesinin üçüncü fıkrası:
“Mirasçılık belgesinin iptali ve yeni mirasçılık belgesi verilmesine ilişkin davalarda, mirasçıların her birinin oturduğu yer mahkemesi de yetkilidir.”

Aynı maddenin birinci fıkrası, ölenin son yerleşim yeri mahkemesini terekenin paylaşılması, ölüme bağlı tasarrufların iptali ve tenkisi, miras sebebiyle istihkak gibi davalarda kesin yetkili kılar; mirasçılık belgesinin iptali bu davalar arasında sayılmamıştır. Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin 03.03.2025 tarihli ve 2024/10756 E., 2025/2750 K. sayılı kararı, mirasçılık belgesinin iptali ve yeni mirasçılık belgesi verilmesi istemine ilişkin bir yetki uyuşmazlığında şu kuralı uygulamıştır: “Mirasçılık belgesi verilmesi davalarında kesin yetki kuralı bulunmayıp mirasçıların her birinin oturduğu yer mahkemesinin de yetkili olup, bir davada birden fazla genel ve özel yetkili mahkeme varsa, davacı bu mahkemelerden birinde dava açmak hususunda bir seçimlik hakka sahiptir.” Davalı, cevap dilekçesiyle birlikte süresinde yetki itirazında bulunmadığı için Daire, davanın ilk açıldığı mahkemeyi yargı yeri olarak belirlemiştir.

Davayı Kimler Açabilir?

Mirasçılık belgesinin iptalini, belgede hiç yer almayan ya da eksik pay verilen mirasçı isteyebilir. Mirasçı olmayan kişi bu davayı ancak mahkemeden yetki belgesi alarak açabilir. Atanmış mirasçı ve vasiyet alacaklısı ise yasal mirasçılara verilen belgenin iptalini isteyemez, kendi belgesini ister.

a) Yasal Mirasçılar

Yargıtay 14. Hukuk Dairesinin 28.05.2018 tarihli ve 2017/2516 E., 2018/4179 K. sayılı kararında dava hakkı şöyle tanımlanmıştır: “Mirasçılık belgesinde mirasçı olarak gösterilmeyen ve kendisine mirastan pay verilmeyen mirasçılarla, mirasçı olarak gösterilmesine rağmen gerekenden az pay verilen mirasçılar daha önce alınmış mirasçılık belgesinin iptali istemiyle dava açabilirler.” Başka bir kişinin haksız olarak mirasçı gösterildiğini ileri süren mirasçı da, bu durum kendi payını azalttığı için davayı açabilir.

Dava açan mirasçı iddiasını ispatla yükümlüdür. Yargıtay 14. Hukuk Dairesinin 27.01.2021 tarihli ve 2017/766 E., 2021/395 K. sayılı kararına göre “Mirasçılık belgesinin iptali davalarında, davacı taraf miras bırakanın mirasçısı olduğunu, iptali istenilen mirasçılık belgesinde mirasçı olarak gösterilmediğini ve pay verilmediğini veya mirasçı gösterilmesine rağmen mirastan kendisine olması gerekenden daha az pay verildiğini, bu nedenle önceki günlü mirasçılık belgesinin hatalı olduğunu kanıtlamak zorundadır.”

Hukuki yarar, her davada olduğu gibi bu davada da dava şartıdır (Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 114. maddesi). Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, yukarıda anılan 2025/495 E. sayılı kararında kişinin kendi lehine düzenlenmiş belgenin iptalini istemesinde hukuki yarar görmemiştir: “Davacının lehine sonuç doğuran ve mirasçılık sıfatını tanıyan bu belgenin iptalini istemesinde korunmaya değer güncel ve meşru bir hukuki yararın bulunduğu da söylenemez.”

b) Atanmış Mirasçılar ve Vasiyet Alacaklıları

Atanmış mirasçı ya da vasiyet alacaklısı, yalnız bu sıfatına dayanarak yasal mirasçılara Türk Medeni Kanunu’nun 598. maddesinin birinci fıkrasına göre verilmiş belgenin iptalini isteyemez. Kişi aynı zamanda yasal mirasçıysa, örneğin vasiyetnameyle atanmış bir çocuksa, yasal mirasçı sıfatıyla belgede yer almadığını ya da eksik pay verildiğini ileri sürerek iptal davası açabilir. Bu kişilerin yolu, aynı maddenin ikinci fıkrasına göre sulh mahkemesinden kendi belgesini istemektir. Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin 22.10.2024 tarihli ve 2024/947 E., 2024/4729 K. sayılı kararında Daire, Bölge Adliye Mahkemesi kararını şu değerlendirmeyle onamıştır: “davacının ise atanmış mirasçı olarak ... atanmış mirasçılık belgesi isteyebileceğinden 4721 sayılı Kanun'un 598 inci maddesinin birinci fıkrasına göre verilmiş mirasçılık belgesinin iptalini istemekte davada aktif husumetinin bulunmadığı anlaşılmaktadır.”

Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin 19.10.2023 tarihli ve 2023/3178 E., 2023/4917 K. sayılı kararına konu dosyada, ivazlı olarak mirastan feragat etmiş sağ kalan eş, el yazılı vasiyetnameye dayanarak yasal mirasçılara verilen belgenin iptalini ve kendisine atanmış mirasçılık belgesi verilmesini istemiştir. Daire, aynı dosyada verdiği önceki bozma kararında “yasal mirasçı sıfatı kalmayan davacının murisle kan ve soy ilişkisini gösteren mirasçılık belgesinin iptalini isteyemeyeceği” sonucuna varmış, vasiyetnamede oran belirlenmediği için atanmış mirasçılık belgesi isteminin de kabul edilemeyeceğini belirtmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi bozmaya uyarak iptal istemini aktif husumet yokluğundan, atanmış mirasçılık belgesi istemini esastan reddetmiş; Daire bu kararı onamıştır.

c) Alacaklılar ve Diğer Üçüncü Kişiler

Mirasbırakanın ya da mirasçının alacaklısı gibi mirasçı olmayan kişiler, bu davayı ancak mahkemeden yetki belgesi alarak açabilir. Yargıtay 14. Hukuk Dairesinin 12.06.2015 tarihli ve 2015/2088 E., 2015/6518 K. sayılı kararında bu kural şöyle ifade edilmiştir: “Mirasçılık belgesinin iptalini dava etme hakkı iptali istenilen mirasçılık belgesinde kendisine olması gerekenden daha az pay verilen ya da mirasçı gösterilmeyerek hiç pay verilmeyen mirasçılar ile mahkemelerce yetki verilmiş olmak koşuluyla üçüncü kişilere aittir. Mirasçı sıfatına sahip olmayan kişilerin mahkemelerce yetkilendirilmiş olmadıkça açacağı bu tür davaların dinlenmesi mümkün değildir.”

Aynı kararda, alacaklı sıfatıyla aldığı yetki belgesiyle mirasçılık belgesi çıkarmış bir şirketin sonra bu belgenin iptalini istemesi üzerine Daire, “öncelikle davacı şirketin dava açabilmesinin ön koşulu olan mirasçılık belgesinin iptali davası açmaya dair yetki belgesinin aranması gerektiği” gerekçesiyle hükmü bozmuştur. Yetki belgesi yoksa sonuç, 2017/2516 E. sayılı kararda belirtildiği gibi esasa girilmeden rettir: “Mirasçı sıfatı bulunmayan ve kendilerine mahkemelerce yetki de verilmemiş olan kişilerce açılan davalar ise esasa girilmeden, davacının aktif dava ehliyeti bulunmadığından reddedilmelidir.”

Eski kararlarda “aktif dava ehliyeti” diye anılan bu eksiklik, teknik olarak davacı sıfatının (aktif husumetin) yokluğudur; davayı bizzat yürütebilme anlamındaki dava ehliyetiyle karıştırılmamalıdır. Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin 23.02.2026 tarihli ve 2025/3283 E., 2026/970 K. sayılı kararında taraf sıfatı şöyle açıklanmıştır: “Taraf sıfatı, dava şartı değildir. Zira bir kimsenin hak sahibi veya borçlu olup olmadığı ancak davanın esası incelendikten sonra tespit edilebilir ve bu durumda dava ret veya kabul ile sonuçlanır. Diğer bir ifadeyle bir davada taraflardan birinin, aktif ya da pasif husumet ehliyetinin (davacı veya davalı sıfatının) olmadığı belirlenirse, artık uyuşmazlığın esastan çözülmesine geçilmeden, davanın sıfat yokluğundan reddi gerekir.” Taraf sıfatı, davanın her aşamasında mahkemece kendiliğinden gözetilir.

d) Hazine

Mirasbırakanın mirasçı bırakmadan öldüğü ileri sürülüyorsa, mirasın son mirasçı olarak Devlete geçeceği gerekçesiyle Hazine’nin de davayı açmakta hukuki yararı vardır. Yargıtay 14. Hukuk Dairesi, 2017/2516 E. sayılı kararında “murisin mirasçı bırakmaksızın öldüğünün anlaşılması halinde, mirasının son mirasçı olarak Devlete intikal edeceği, bu yönden de davacının davayı açmakta hukuki yararının bulunduğu” sonucuna vararak davayı davacının dava ehliyeti bulunmadığı gerekçesiyle reddeden kararı bozmuştur.

Dava Kime Karşı Açılır?

Dava, iptali istenen belgede mirasçı gösterilen ve kendisine pay verilen herkese karşı açılır; bunlardan dava açılmadan önce ölmüş olanların yerine mirasçıları davalı gösterilir. Davalılar arasında zorunlu dava arkadaşlığı vardır ve taraf eksikliğini mahkeme kendiliğinden gözetir.

a) Belgede Pay Verilen Herkes

Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin 07.10.2021 tarihli ve 2021/2704 E., 2021/1615 K. sayılı kararında kural şöyle ifade edilmiştir:

“Kural olarak mirasçılık belgesinin iptali sonucunda hakları zedeleneceğinden açılacak bu tür davalarda iptali istenilen mirasçılık belgesinde mirasçı gösterilen ve kendilerine mirastan pay verilen tüm kişilerin hasım olarak gösterilmeleri zorunludur. Taraf koşulu kamu düzenine ilişkin olduğundan, taraflarca öne sürülmese dahi mahkemelerce kendiliğinden incelenmesi gerekir.”

Örneğin 2. zümrede yer alan kardeşler arasında miras paylaşımı yapılacaksa ve aslında kardeş olmayan bir kişi de mirasçılar arasında görünüyorsa, belgede yer alan her mirasçı davalı olarak gösterilmelidir. Mirasçılık belgesinin alınması çekişmesiz bir yargı işi olsa da iptali çekişmeli bir yargı işidir; bu nedenle dava dilekçesinde davalılar tek tek gösterilir.

Belgede pay verilen mirasçılardan biri dava açılmadan önce ya da yargılama sırasında ölmüşse onun mirasçıları davaya katılır. Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin 20.09.2021 tarihli ve 2021/1310 E., 2021/834 K. sayılı kararında bu husus şöyle açıklanmıştır:

“Mirasçılık belgesinin iptali halinde, hukuksal durumlarının etkilenmesi sözkonusu olabileceğinden iptali istenilen mirasçılık belgesinde hak sahibi olarak gösterilen kişilerle, davadan önce ölmüş ise bunların tüm mirasçılarının davada taraf olarak gösterilmesi, yine davalılardan herhangi birinin yargılamadan sonra ölmesi halinde de davanın mirasçılarına yönlendirilerek mirasçılar aleyhine sürdürülmesi, hükmün de mirasçı oldukları gösterilerek mirasçılar hakkında verilmesi gerektiği göz önünde bulundurulmalıdır.”

Aynı ifade Yargıtay 14. Hukuk Dairesinin 12.11.2019 tarihli ve 2019/109 E., 2019/7630 K. sayılı kararında da yer almaktadır. Bu kararda Daire, yargılama sırasında ölen davalıların “mirasçılık belgelerinin ilgilisinden teminiyle mirasçıları davaya dahil ettirilmeli, bu şekilde taraf koşulu gerçekleştirildikten sonra davanın esasına girilmeli” olduğunu belirterek eksik taraf teşkiliyle kurulan hükmü bozmuştur.

b) Davacılar Belgedeki Mirasçılarsa

Belgede pay verilen kişilerin kendileri belgenin hatalı olduğunu ileri sürüyorsa davalı, nüfus kaydına göre mirasçı olması gereken kişilerdir. Belgeyi alacaklı sıfatıyla yetki belgesine dayanarak çıkarmış olan kişi mirasçı olmadığı için davalı yapılamaz. Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, yukarıda anılan 2021/2704 E. sayılı kararında, bankanın yetki belgesiyle aldığı mirasçılık belgesinin iptalini belgedeki mirasçıların istediği davada şöyle demiştir: “Mirasçılık belgesinde kendisine pay verilenler tarafından bu dava açıldığından nüfus kaydına göre mirasçı olması gereken kişilere husumet yöneltilerek yargılamanın yürütülmesi gerekirken mirasçı sıfatı bulunmayan TC. Ziraat Bankası A.Ş.’ne husumet yöneltilmiş olması doğru görülmemiştir.”

Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin 20.02.2025 tarihli ve 2024/2640 E., 2025/958 K. sayılı kararına konu dosyada da mirasbırakanın alacaklısının aldığı belge, belgede mirasçı gösterilenlerce alacaklıya karşı açılan davayla iptal ettirilmek istenmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi aynı gerekçeyle davayı pasif husumet yokluğundan reddetmiş, Daire bu kararı onamıştır.

c) Hazine’ye Pay Verilen Belgeler

Hazine’ye pay verilen bir belgenin iptali istendiğinde yalnız Hazine’yi davalı göstermek yetmez. Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin 13.10.2025 tarihli ve 2025/488 E., 2025/4256 K. sayılı kararına konu dosyada dava yalnız Hazine’ye karşı açılmış, belgede pay verilen diğer mirasçılar davaya katılmamıştır. Daire, “iptali istenilen mirasçılık belgesinde mirasçı olarak gösterilen kişiler ile ölmüşlerse bunların mirasçılarının davada taraf olmaları zorunludur” diyerek eksik taraf teşkiliyle kurulan hükmü bozmuştur.

d) Husumet İtirazı Ne Zaman İleri Sürülür?

Davalının pasif husumete ilişkin itirazını cevap dilekçesinde ileri sürmesi yararlıdır; ancak taraf sıfatı mahkemece yargılamanın her aşamasında kendiliğinden gözetildiği için itiraz sonradan da ileri sürülebilir. Yanlış kişiye yöneltilen dava, pasif husumet yokluğundan reddedilir.

Mirasçılık Belgesinin İptali Sebepleri

Mirasçılık belgesi, mirasçılık sıfatını kuran değil, mevcut hukuki durumu gösteren ve aksi her zaman ileri sürülebilen bir belgedir. Belge ile gerçek mirasçılık durumu arasında uyumsuzluk varsa iptali ve yeni bir belge verilmesi istenebilir. İptal sebepleri, genel olarak belgenin gerçek mirasçılık durumunu yansıtmaması temelinde ortaya çıkar: mirasçıların eksik ya da hatalı gösterilmesi, mirasçı olmayan kişilerin belgeye alınması, payların yanlış belirlenmesi, soybağı ya da nüfus kaydı hataları, ölüm tarihinin yanlış tespiti ve mirasın reddi, mirastan feragat ya da mirasçılıktan çıkarma gibi durumların belgeye yansıtılmaması.

Her hata için iptal davası gerekmez. Mahkemenin verdiği belgedeki açık bir yazı ya da hesap hatası, Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 304. maddesine göre tashih yoluyla düzeltilebilir: “Hükümdeki yazı ve hesap hataları ile diğer benzeri açık hatalar, mahkemece resen veya taraflardan birinin talebi üzerine düzeltilebilir.” Bu yol, mirasçıların ya da payların yeniden belirlenmesi için kullanılamaz; mirasçı çevresi ya da paylar tartışmalıysa iptal davası açılır.

a) Gerçek Mirasçının Belgede Yer Almaması

En temel iptal sebebi, gerçekte mirasçı olan bir kişinin belgede hiç yer almamasıdır. Bu durum çoğunlukla nüfus kayıtlarının eksikliği, soybağı ilişkisinin kurulmamış olması ya da kurulmuş olmasına rağmen belgeye yansıtılmaması gibi nedenlerle ortaya çıkar. Belgeye alınmayan yasal mirasçının miras hakkı ortadan kalkmaz, çünkü mirasçılar mirası mirasbırakanın ölümüyle kazanır (Türk Medeni Kanunu’nun 599. maddesi); ancak belge iptal edilinceye kadar bu hakkını tapu, banka ve diğer işlemlerde kullanamaz. Davacı, yukarıda aktarılan Yargıtay 14. Hukuk Dairesinin 2017/766 E. sayılı kararında belirtildiği gibi mirasbırakanın mirasçısı olduğunu ve belgenin bu nedenle hatalı olduğunu ispatla yükümlüdür.

b) Mirasçı Olmayan Kişinin Belgede Mirasçı Gösterilmesi

Gerçekte mirasçı olmayan bir kişinin belgede mirasçı olarak gösterilmesi de iptal sebebidir. Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin 24.04.2024 tarihli ve 2023/1464 E., 2024/2177 K. sayılı kararına konu dosyada davacı, nüfus kayıtlarında bulunmayan ve gerçekte mirasçı olmayan bir kişinin belgede mirasçı gösterildiğini ileri sürmüş; Daire, iddianın nüfus kayıtları, dayanak belgeler ve bilirkişi incelemesiyle araştırılmadan davanın reddedilmesini bozma sebebi saymıştır.

Yabancı ülke belgesine dayanılarak verilmiş belgeler de bu kapsamdadır. Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin 05.02.2024 tarihli ve 2022/5278 E., 2024/570 K. sayılı kararına konu dosyada ilk derece mahkemesi, veraset ilamına dayanak Bulgaristan belgesinin o ülke makamlarınca usulüne uygun düzenlenmiş gerçek bir belge olmadığını tespit ederek belgenin iptaline karar vermiş, Bölge Adliye Mahkemesi kararı düzelterek davayı kabul etmiş, Daire de bu kararı onamıştır.

c) Miras Paylarının Hatalı Belirlenmesi

Mirasçılar doğru belirlenmiş olsa bile payların hatalı gösterilmesi iptal sebebidir. Özellikle sağ kalan eşin payının yanlış hesaplanması, altsoy ve yansoy mirasçılarının paylarının hatalı belirlenmesi ya da Devletin mirasçılığının yanlış kurulması bu hataların başında gelir. Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin 02.10.2023 tarihli ve 2022/1744 E., 2023/4294 K. sayılı kararında ilk derece mahkemesi, mirasbırakanın kardeşlerinden birine, terekedeki bir taşınmazdaki payını hibe ettiği gerekçesiyle pay vermemiştir. Daire bu işlemin “mirasçılık sıfatını etkileyen bir işlem olmayıp terekedeki tek bir mal hakkında miras payının devri sözleşmesini ihtiva ettiğinden” kardeşin mirasçılığını etkilemeyeceğini belirtmiş; aynı kararda yabancı uyruklu mirasçıların, taşınmazlar bakımından karşılıklılık koşulu aransa bile, “mirasçılık sıfatının terekedeki taşınırlar yönünden devam edeceği” sonucuna vararak hükmü bozmuştur.

d) Soybağı ve Nüfus Kaydı Hataları

Uyuşmazlığın en yoğun olduğu alan soybağı ve nüfus kayıtlarıdır. Nüfus kaydı eksik, hatalı ya da gerçeğe aykırıysa veraset ilamı da buna bağlı olarak hatalı düzenlenir. Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin 29.11.2023 tarihli ve 2023/4617 E., 2023/5805 K. sayılı kararına konu dosyada belge Hazine’yi mirasçı gösteriyordu. Davacılar, nüfus kaydının düzeltilmesi davasıyla mirasbırakan ile anneleri arasındaki anne-kız bağını kesinleşmiş kararla kurdurmuş; ilk derece mahkemesi belgeyi iptal ederek davacıları anne bir kardeş olarak mirasçı gösteren yeni belge vermiş, Bölge Adliye Mahkemesi istinaf başvurularını reddetmiş, Daire de bu kararı onamıştır. Belge düzenlendikten sonra soybağı kurulan ya da nüfus kaydı düzeltilen kişi bakımından da durum böyledir: önceki belge, düzenlendiği gün doğru görünse bile sonradan ortaya çıkan gerçek durum karşısında iptal edilir.

e) Mirasbırakanın Ölüm Tarihinin Yanlış Tespiti

Mirasçılık mirasbırakanın ölüm anına göre belirlendiğinden ölüm tarihinin yanlış olması belgeyi hatalı kılabilir. Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin 05.06.2024 tarihli ve 2023/2422 E., 2024/3236 K. sayılı kararında nüfus kaydındaki düzeltmeyle mirasbırakanın ölüm tarihi bir gün geriye alınmış; Daire, “Değiştirilen ölüm tarihine göre mirasçılık belgesinin iptali gerektiğinden hükmün bozulmasına karar verilmiştir.”

Ölüm tarihi, uygulanacak kanunu da belirler. Türk Medeni Kanunu’nun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun’un 17. maddesine göre “Mirasçılık ve mirasın geçişi, miras bırakanın ölümü tarihinde yürürlükte olan hükümlere göre belirlenir.” Bu nedenle eski tarihli ölümlerde mirasçılar ve paylar, bugünkü kurallara göre değil ölüm tarihinde yürürlükte olan hükümlere göre belirlenir; eski bir belgenin iptalinde bu nokta ayrıca kontrol edilmelidir.

f) Mirasın Reddi, Mirastan Feragat ve Mirasçılıktan Çıkarmanın Belgeye Yansıtılmaması

Türk Medeni Kanunu’na göre bu üç durum kural olarak kişinin mirastan pay almasını engeller. Mirastan feragat eden mirasçılık sıfatını kaybeder (528. maddenin ikinci fıkrası); ivazlı feragat, sözleşmede aksi öngörülmedikçe feragat edenin altsoyu için de sonuç doğurur (528. maddenin üçüncü fıkrası). Mirasçılıktan çıkarılan kişi mirastan pay alamaz ve tenkis davası açamaz. Mirasbırakan başka türlü tasarrufta bulunmamışsa çıkarılanın payı, kendisi mirasbırakandan önce ölmüş gibi altsoyuna, altsoyu yoksa mirasbırakanın yasal mirasçılarına kalır; çıkarılanın altsoyu saklı payını isteyebilir (511. madde). Hakkında borç ödemeden aciz belgesi bulunan altsoyun yalnız saklı payının yarısı için mirasçılıktan çıkarılması ise ayrı bir türdür (513. madde).

Mirasın reddinde payın kime geçeceği, kimin reddettiğine göre değişir (611-613. maddeler):

• Yasal mirasçılardan biri reddederse payı, miras açıldığı zaman kendisi sağ değilmiş gibi hak sahiplerine geçer.
• Atanmış mirasçı reddederse payı, mirasbırakanın ölüme bağlı tasarrufundan başka bir arzusu anlaşılmadıkça en yakın yasal mirasçılarına kalır.
• Altsoyun tamamı reddederse payları sağ kalan eşe geçer.
• En yakın yasal mirasçıların tamamı reddederse miras bir sonraki zümreye geçmez; sulh mahkemesince iflas hükümlerine göre tasfiye edilir ve arta kalan değerler, reddetmemişler gibi hak sahiplerine verilir.

Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin yukarıda anılan 2025/3283 E., 2026/970 K. sayılı kararına konu dosyada birinci zümredeki mirasçıların tamamı mirası reddetmiş, belgede ikinci zümre mirasçı gösterilmişti. Daire “mirasbırakanın tüm yakın mirasçıları tarafından reddedilen mirasının iflas hükümlerine göre tasfiyeye girecek, miras ikinci zümreye geçmeyecektir” demiş; davanın, belgeyi çıkaran alacaklı şirkete değil mirası reddeden en yakın yasal mirasçılara yöneltilmesi gerektiği gerekçesiyle kararı bozmuştur. Bu durumların ve payın kime geçtiğinin belgede doğru gösterilmemesi iptal sebebidir. Her birinin sonuçları mirasın reddi, mirastan feragat sözleşmesi ve mirastan çıkarma (ıskat) yazılarımızda anlatılmıştır.

Yargıtay bu durumların belgeye nasıl yazılacağını ayrıca belirlemiştir. Belge, mirasbırakan ile mirasçılar arasındaki soybağı ilişkisini gösterdiği için reddeden, feragat eden ya da çıkarılan kişi belgede yine yer alır; hükümde ise bu kişinin payının kime kaldığı gösterilir. Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin 04.12.2025 tarihli ve 2025/1973 E., 2025/5175 K. sayılı kararında kural şöyle ifade edilmiştir:

“Mirastan çıkarma ve yoksunluk sebeplerinin gerçekleşmesi ya da mirasın reddi veya mirastan feragat edilmiş olması, ilgili kişinin mirasçılık belgesi istemesine engel bir neden olmadığı gibi, ilgili kişinin mirasçılık sıfatını da ortadan kaldırmaz. Bu nedenle mirasçılardan biri veya birkaçı yönünden mirastan çıkarma ve yoksunluk sebeplerinin gerçekleşmesi ya da mirasın reddi veya mirastan feragat edilmiş olması durumunda bu olgular yok sayılarak miras bırakanın tüm mirasçılarını ve miras paylarını gösterir şekilde mirasçılık belgesinin düzenlenmesi, hüküm yerinde ilgili mirasçı veya mirasçılar yönünden mirastan çıkarma ve yoksunluk sebeplerinin gerçekleştiği ya da mirası ret veya mirastan feragat ettikleri açıklanarak ret, feragat, mirasçılıktan çıkarma, mirastan yoksunluk hukuki sonuçlarının terekenin bölüştürülmesi sırasında gözetileceğine işaret edilmek suretiyle mirasçılık sıfatını yitiren kişinin payının kime veya kimlere kaldığını gösterir mirasçılık belgesi verilmelidir.”

Alıntının sonundaki “mirasçılık sıfatını yitiren kişi” ifadesinden de anlaşıldığı gibi Daire, Kanun’daki sonucu değiştirmemekte, bu sonucun belgeye yazılış biçimini düzenlemektedir: kişi soybağı ilişkisi nedeniyle belgede gösterilir, payı ise hükümde hak sahiplerine verilir. Aynı kararda Daire, altsoyunu da bağlayacak biçimde ivazsız olarak belirli bir kişi lehine yapılan feragatte payın altsoya değil lehine feragat edilen davacıya verilmesi gerektiğini belirterek hükmü bozmuştur. Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin 05.06.2023 tarihli ve 2023/1360 E., 2023/3088 K. sayılı kararında ise iki sonuç birlikte görülmektedir: kesinleşmiş ıskatın Türk Medeni Kanunu’nun 511. maddesine göre belgeye yansıtılmaması bozma sebebi sayılmış, buna karşılık mirasbırakanın sağlığında mirasçının yaptığı pay devri sözleşmelerinin “açılmamış bir miras üzerindeki payın devri sözleşmesi niteliğinde olup, mirasçının mirasçılık sıfatı ve paylarını etkilemeyeceğinden” bu sözleşmelere dayanan iptal isteminin reddedilmesi gerektiği belirtilmiştir.

g) Vasiyetname ve Miras Sözleşmesi

Vasiyetname, yasal mirasçılara verilen belgede sayısal bir pay olarak gösterilmez. Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin 14.02.2022 tarihli ve 2021/2458 E., 2022/965 K. sayılı kararına göre mahkeme, mirasbırakanın bütün mirasçılarını yasal paylarıyla göstermeli; vasiyetnamenin ise terekenin paylaşılması sırasında gözetileceğini hükümde belirtmelidir. Atanmış mirasçı ya da vasiyet alacaklısı için yol, Türk Medeni Kanunu’nun 598. maddesinin ikinci fıkrasındaki belgedir; bu belge, tasarrufa mirasçılar ya da başka vasiyet alacaklıları tarafından kendilerine bildirilmesinden başlayarak bir ay içinde itiraz edilmedikçe sulh mahkemesince verilir. Vasiyetnamenin geçerliliği tartışmalıysa uyuşmazlık vasiyetnamenin iptali davası ile çözülür (aşağıda, İlişkili Diğer Davalar).

Mirastan feragat ettiği için yasal mirasçılığı kalmayan kişinin vasiyetnameye dayanarak yasal mirasçılara verilen belgenin iptalini istemesi de, 2023/3178 E. sayılı kararda görüldüğü gibi, aktif husumet yokluğundan reddedilir.

h) Birbiriyle Çelişen Mirasçılık Belgeleri

Aynı mirasbırakan için birden fazla belge bulunması, belgelerin hepsinin iptali için tek başına yeterli değildir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 2025/495 E. sayılı kararında “sırf farklı içerikte birden fazla mirasçılık belgesinin bulunması tek başına tüm belgelerin iptalini gerektirmez” demiş ve şu ölçütü koymuştur: “Mirasçılık belgesinin gerçeğe aykırı düzenlendiği veya mirasçı olmayan kişilere pay verildiği ortaya konulamadığı sürece, yalnızca önceki veraset ilâmları ile çeliştiğinden bahisle bu belgenin iptaline karar verilmesi mümkün değildir.” Davacı, iptalini istediği her belgenin maddi gerçeğe aykırı olduğunu ayrı ayrı göstermelidir. Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin 2024/4045 E. sayılı kararına konu dosyada da ilk derece mahkemesi, iki belgenin nüfus kayıtlarına göre çeliştiğini kabul eden bilirkişi raporuna dayanarak belgeyi iptal etmiştir. Daire, iki belgedeki mirasbırakanların farklı kişiler olduğunu, mahkemenin bunu tartışmadan bilirkişi raporuna dayandığını belirterek kararı bozmuştur.

İspat ve Deliller

İspat yükü, belgenin maddi gerçeğe aykırı olduğunu ileri süren davacıdadır. Dava çekişmeli olmakla birlikte Yargıtay, mirasbırakanın mirasçılarını ve paylarını belirlemeyi hakimin görevi sayar; bu nedenle mahkeme nüfus kayıtlarını ve diğer delilleri kendisi de toplar.

a) Taraflarca Hazırlama İlkesi ve Hakimin Görevi

Türk Medeni Kanunu’nun 6. maddesine ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 190. maddesine göre kendi lehine hukuki sonuç bağladığı vakıaları ileri süren taraf bunları ispatla yükümlüdür. Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, yukarıda anılan 2021/1310 E. sayılı kararında çekişmeli ve çekişmesiz yargı ayrımını şöyle ortaya koymuştur: “Hukukumuzda çekişmeli yargıya tabi davalarda "taraflarca hazırlama ilkesi" geçerlidir. Hakim tarafların talepleriyle bağlı olup talepte bulunan tarafın iddia ettiği olaylar ve ileri sürdüğü deliller ile yetinerek karar vermek zorundadır. Çekişmesiz yargıya tabi davalarda ise re'sen araştırma ilkesi egemendir.”

Bununla birlikte Yargıtay, iptal davalarında da mirasçıları ve payları belirlemeyi hakimin görevi saymaktadır. Yargıtay 14. Hukuk Dairesinin 01.04.2021 tarihli ve 2017/3394 E., 2021/2382 K. sayılı kararında “Bu tür davalarda da miras bırakanın diğer mirasçılarını tespit etmek ve mirasçıların miras paylarını belirlemek hakimin görevidir.” denmiş; mahkemenin, tüm çocukları gösteren nüfus kayıtları kesin süre içinde sunulmadı diye davayı reddetmesi doğru bulunmamıştır. Daire aynı kararda mahkemenin önceki belgelere ait dosyaları ve tapu kayıtlarını getirtmesini, “gerekirse resen tanık dinlenmesi ve kolluk araştırması yapılması, nüfusta kayıtlı iseler nüfus aile kayıtlarının getirtilmesi” gerektiğini belirtmiştir. Yargıtay 7. Hukuk Dairesi de 2025/488 E. sayılı kararında iptal davaları için şu ifadeye yer vermiştir: “Bu tür davalarda da miras bırakanın diğer mirasçılarını tespit etmek ve mirasçıların miras paylarını belirlemek hakimin görevidir ve re'sen araştırma ilkesi uyarınca, davanın ispatı için gerekli bütün delillere başvurabilir.”

Bu davalarda tek bir belgeye mutlak üstünlük tanınmaz. Mirasçılık belgesi gerçek hukuki durumu değiştiren kurucu bir belge değildir; aksi her türlü delille ispat edilebilir. Hakim nüfus kayıtlarını, vasiyetname ve miras sözleşmelerini, feragat ya da ıskat belgelerini, gerekirse DNA incelemesini ve bilirkişi görüşünü birlikte değerlendirir. Kesinleşmiş mahkeme kararları ise tanık ya da bilirkişi görüşüyle aynı düzeyde tartılmaz: Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 204. maddesine göre “İlamlar ile düzenleme şeklindeki noter senetleri, sahteliği ispat olunmadıkça kesin delil sayılırlar.” Taraflar, dava sebebi ve talep sonucu aynıysa kesinleşmiş hüküm sonraki davada kesin hüküm de oluşturur (303. madde). Soybağını kuran ya da kaldıran kesinleşmiş karar da kişinin mirasçı olup olmadığını doğrudan belirler.

b) Nüfus Kayıtları

Nüfus kayıtları mirasçılık ilişkisinin ispatında ilk başvurulan resmi delildir; ancak ispat gücü mutlak değildir. Türk Medeni Kanunu’nun 30. maddesine göre, Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin 2021/1310 E. sayılı kararında aktarıldığı biçimiyle, “nüfus kütüklerinde kayıt bulunmaması veya bulunan kaydın doğru olmadığının anlaşılması halinde gerçek durumun her türlü delille kanıtlanabileceği” kabul edilir. Daire, 2023/1464 E. sayılı kararında mirasbırakana ait nüfus kayıtlarının ve bunların dayanağı belgelerin nüfus müdürlüğünden, gerekirse Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğünden istenmesini ve denetime elverişli bilirkişi incelemesi yaptırılmasını istemiştir.

c) Kesinleşmiş Mahkeme Kararları ve DNA İncelemesi

Soybağını kuran ya da kaldıran, nüfus kaydını düzelten kesinleşmiş kararlar, veraset ilamının dayanağını doğrudan değiştirir. Babalık hükmü, soybağının reddi ya da nüfus kaydının düzeltilmesine ilişkin karar ile önceki belge arasında uyumsuzluk varsa yeni duruma uygun belge düzenlenir. Bu davalar ayrı yazılarımızda anlatılmıştır: soybağının reddi davası, babalık davası.

Nüfus kaydının düzeltilmesi davası ile soybağı davası birbirine karıştırılmamalıdır. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 04.07.2018 tarihli ve 2017/1922 E., 2018/1305 K. sayılı kararında, nüfus kaydındaki anne ve baba adlarının iptali ve haneden terkini istemiyle açılan dava, soybağı davası değil nüfus kaydının düzeltilmesi davası olarak nitelendirilmiş ve “davacılar tarafından açılan davanın nüfus kayıt düzeltim davası olarak kabul edilerek işin esasına girilmesi, tarafların gösterecekleri kanıtlar toplandıktan ve ... DNA testi yaptırıldıktan sonra sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken önceki kararda direnilmesi doğru görülmemiştir.” denmiştir. Kurul bu kararda, sonuca biyolojik bağın DNA testiyle araştırılmasından sonra gidilmesini istemiştir. Kayıt düzeltme ya da soybağı davasında verilen bu tür kesinleşmiş karar, mirasçılık belgesinin iptali davasında belirleyici delil olur.

d) Tanık, Bilirkişi ve Yabancı Belgeler

Tanık anlatımları, özellikle eski tarihli olaylarda ve kayıtların eksik olduğu dosyalarda tamamlayıcı delildir; nüfus kaydını tek başına geçersiz kılmaz, tapu kayıtları, kadastro tutanakları ve bilirkişi incelemesiyle birlikte değerlendirilir. Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, 2024/4045 E. sayılı kararında mahkemenin yapması gerekeni şöyle sıralamıştır:

“mirasbırakanın, mirasçılarının ve ölüm tarihlerinin kuşkuya yer bırakmayacak şekilde tek tek tespit edilmesi ve bunun için gereken her türlü delil ve araştırmaya başvurulması, gerekmesi halinde Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 206/2 nci maddesi uyarınca ilgilisinden evrak aslının teminiyle, taraflardan tanık dahil göstereceği diğer delilleri sorulup incelendikten sonra mirasçılık belgesinin iptalinin gerekeceği kanaatine varılması halinde ise mirasbırakanın öldüğü tarih dikkate alınarak feraiz hukukuna ehil bilirkişiden denetime elverişli rapor alınarak yeni bir mirasçılık belgesi düzenlenmek suretiyle bir karar verilmelidir.”

Karar metnindeki madde atfı bu biçimdedir; Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 206. maddesinin ikinci fıkrası imza atamayanların belgelerine ilişkindir, belge aslının mahkemeye verilmesi ise aynı Kanun’un 216. maddesinde düzenlenmiştir.

Yabancı belgeye dayanan mirasçılık iddialarında tercümenin doğruluğu, belge biçimi ve apostil şerhi ayrıca incelenir; yukarıda anılan 2022/5278 E. sayılı karara konu dosyada belgenin gerçekliği o ülke makamlarıyla yapılan yazışmayla araştırılmıştır.

Dava Nasıl Açılır: Dilekçe, Talep Sonucu, Harç ve Tedbir

Dava, belgenin iptali ile yeni mirasçılık belgesi verilmesi açıkça istenerek, belgede pay verilen herkese karşı açılır. Davacı başvurma harcını ve gider avansını yatırır; taşınmaz için ihtiyati tedbir ve şerh ise asıl olarak taşınmaza ilişkin davada istenir.

a) Dava Dilekçesi ve Talep Sonucu

Dava dilekçesi, Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 119. maddesindeki unsurları içerir. Dilekçede iptali istenen belgeyi veren sulh hukuk mahkemesi, kararın tarih ve sayısı, belgede pay verilen bütün mirasçılar ve belgedeki hatanın somut gerekçesi gösterilir.

Talep sonucunda belgenin iptali ile birlikte yeni mirasçılık belgesi verilmesi ve mirasçılar ile paylarının gösterilmesi de açıkça istenmelidir. Hakim talep sonucuyla bağlıdır; Yargıtay 14. Hukuk Dairesinin 08.03.2021 tarihli ve 2017/5330 E., 2021/1542 K. sayılı kararına konu dosyada yalnız belgenin iptali istenmişken mahkemenin yeni belge de vermesi, Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 26. maddesine aykırı bulunmuş ve “davacının talebine konu olmayan yeni mirasçılık belgesi verilmesi doğru görülmemiş” denerek hüküm bozulmuştur.

b) Harç, Gider Avansı ve Vekalet Ücreti (2026)

Mirasçılık belgesinin iptali davası maktu harca tabidir. Tablo, resmi kaynaklara göre 07.11.2026 tarihli durumu gösterir:

Gider avansının yatırılmış olması dava şartıdır (Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 114. maddesi); tebligat sayısı davalı sayısıyla arttığı için çok mirasçılı dosyalarda avans da artar. Bilirkişi, DNA incelemesi ve müzekkere giderleri yargılama sırasında ayrıca istenebilir.

Tablodaki avukatlık ücretleri, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinde maktu olarak belirlenen tutarlardır. Tarifenin 3. maddesine göre “Yargı yerlerince avukata ait olmak üzere karşı tarafa yükletilecek avukatlık ücreti, bu Tarifede yazılı miktardan az ve üç katından çok olamaz.” Tarifenin özel hükümleri saklıdır: 6. maddeye göre anlaşmazlık davanın konusuz kalması, feragat, kabul, sulh ya da herhangi bir nedenle ön inceleme tutanağı imzalanıncaya kadar giderilirse ücretin yarısına, sonra giderilirse tamamına hükmolunur; görevsizlik, yetkisizlik ve husumet nedeniyle ret gibi haller için 7. madde ayrı kurallar koyar. Karşı taraf vekalet ücreti, davayı vekille takip eden taraf yararına hükmedilir (Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 323. maddesinin birinci fıkrasının (ğ) bendi). Tarifenin 21. maddesine göre “Avukatlık ücretinin takdirinde, hukuki yardımın tamamlandığı veya dava sonunda hüküm verildiği tarihte yürürlükte olan Tarife esas alınır.” Avukat ile müvekkil arasında kararlaştırılan ücret de bu tarifenin altında olamaz (Tarifenin 1. maddesi). Ayrıntı için miras davalarında avukatlık ücreti ve mahkeme masrafları yazımıza bakılabilir.

Yargılama giderleri ve karşı taraf vekalet ücreti kural olarak aleyhine hüküm verilen tarafa yükletilir (Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 326. maddesi). Davalı davanın açılmasına kendi davranışıyla sebep olmamışsa sonuç değişebilir. Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin 06.11.2025 tarihli ve 2025/1255 E., 2025/4727 K. sayılı kararına konu dosyada belge, verildiği tarihte diğer mirasçılar nüfusa kayıtlı olmadığı için o günkü kayıtlara göre düzenlenmişti. Daire, davaya cevap vermeyen davalı bakımından “eldeki davanın açılmasından davalının sorumlu tutulamayacağı anlaşıldığından, karar ve ilam harcı ile yargılama giderlerinin davalıya yüklenmesi doğru değildir” demiş ve hükmü, yargılama giderlerinin davacılar üzerinde bırakılması ve davacılar yararına vekalet ücretine yer olmaması biçiminde düzelterek onamıştır. Davalı davanın reddini savunmuşsa giderler kural olarak ona yükletilir: Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin 05.01.2026 tarihli ve 2025/2169 E., 2026/10 K. sayılı kararında, nüfus kaydı sonradan düzeltilen bir dosyada davanın reddini savunan davalılara yargılama giderlerini yükleten Bölge Adliye Mahkemesi kararı onanmıştır.

c) İhtiyati Tedbir ve Tapuya Şerh

Hatalı belgeye dayanılarak tereke mallarının elden çıkarılması tehlikesi varsa geçici hukuki koruma düşünülmelidir. İhtiyati tedbir, Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 389. maddesine göre “uyuşmazlık konusu hakkında” verilir. Mirasçılık belgesinin iptali davasının konusu taşınmaz değil belgedir; bu nedenle taşınmaz için tedbir ve şerh asıl olarak miras sebebiyle istihkak davasında ya da tapu iptali ve tescil davasında istenir. Türk Medeni Kanunu’nun 637. maddesinin üçüncü fıkrasına göre istihkak davasında hakim, “davacının istemi üzerine hakkın korunması için davalının güvence göstermesi veya tapu kütüğüne şerh verilmesi gibi gerekli her türlü önlemi alır.”

Tapu kütüğüne işlenen şerh, taşınmazın devrini kendiliğinden engellemez. Türk Medeni Kanunu’nun 1010. maddesinin son fıkrasına göre “Tasarruf yetkisi kısıtlamaları, şerh verilmekle taşınmaz üzerinde sonradan kazanılan hakların sahiplerine karşı ileri sürülebilir.” Şerh, taşınmazı sonradan edinen kişinin iyi niyet savunmasının önüne geçer; taşınmazın devrini durdurmak için ise devir yasağı içeren ihtiyati tedbir kararı istenmelidir.

d) Yargılama Aşamaları ve Bekletici Mesele

Mirasçılık belgesinin iptali davası yazılı yargılama usulüne tabidir. Dava dilekçesinin tebliğinden itibaren taraflar ikişer dilekçe sunar. Ön incelemede hakim dava şartlarını ve ilk itirazları inceler, uyuşmazlık noktalarını belirler ve taraf teşkilinin tamamlanıp tamamlanmadığını denetler.

İptal davasının sonucunu etkileyecek bir nüfus kaydı düzeltme ya da soybağı davası görülüyorsa bu davanın sonucu beklenir. Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin yukarıda anılan 2023/1464 E. sayılı kararına konu dosyada davalılar, mirasbırakanın nüfus kayıtlarının düzeltilmesi için ayrı bir dava açmıştı. Daire, bu davanın “yargılama sonucunun iş bu dava sonucunu etkileyeceği anlaşılmaktadır” tespitini yaparak şu sonuca varmıştır:

“... dosyasının bekletici mesele yapılarak sonuçlandıktan sonra esas talep hakkında bir karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiştir.”

Yargıtay 14. Hukuk Dairesinin 07.05.2019 tarihli ve 2018/4863 E., 2019/4063 K. sayılı kararında da aynı mirasbırakan için açılmış bir iptal davası bulunan mirasçılık belgesi dosyasında “İptal dosyasının eldeki dosyayla fiili ve hukuki irtibatının bulunduğunun anlaşılması halinde dosyanın sonucu bekletici mesele yapılmalıdır.” denmiştir.

e) Hüküm

Mahkeme iptal sebebini sabit görürse belgenin iptaline ve, talep edilmişse, gerçek duruma uygun yeni mirasçılık belgesi verilmesine hükmeder. Hüküm fıkrası mirasçıları ve paylarını tereddüde yer vermeyecek biçimde göstermelidir. Yeni belgenin nasıl kurulacağı aşağıda, Kararın Sonuçları başlığında anlatılmıştır.

Zamanaşımı ve İlgili Davaların Süreleri

Mirasçılık belgesinin iptali davası zamanaşımına ya da hak düşürücü süreye bağlı değildir. Ancak aynı uyuşmazlıkta açılması gerekebilecek istihkak, tenkis, vasiyetnamenin iptali davaları ve vergi iadesi başvurusu süreye bağlıdır; iptal davasının süresiz olması bu sürelerin işlemesini durdurmaz.

Türk Medeni Kanunu’nun 598. maddesi:
“Mirasçı atamaya veya vasiyete ilişkin ölüme bağlı tasarrufa mirasçılar veya başka vasiyet alacaklıları tarafından kendilerine bildirilmesinden başlayarak bir ay içinde itiraz edilmedikçe, lehine tasarrufta bulunulan kimseye, sulh mahkemesince atanmış mirasçı veya vasiyet alacaklısı olduğunu gösteren bir belge verilir. Mirasçılık belgesinin geçersizliği her zaman ileri sürülebilir. Ölüme bağlı tasarrufun iptaline ilişkin dava hakkı saklıdır.”

İptal davasının süresizliğinin dayanağı, belgenin kesin hüküm oluşturmaması değil, Türk Medeni Kanunu’nun 598. maddesinin üçüncü fıkrasındaki açık hükümdür. İstihkak, tenkis ya da vasiyetnamenin iptali davasının süresi tehlikedeyse bu davalar, iptal davasının sonucu beklenmeden açılmalıdır. Miras sebebiyle istihkak davasında hakim mirasçılık sıfatıyla ilgili uyuşmazlığı da çözer (Türk Medeni Kanunu’nun 637. maddesinin ikinci fıkrası).

Ketmi veraset nedeniyle açılan tapu davasında Yargıtay 1. Hukuk Dairesinin 04.12.2019 tarihli ve 2019/3588 E., 2019/6222 K. sayılı kararında aktarılan, aynı dosyadaki önceki bozma kararında Daire, “taşınmazın aynına yönelik ketmi verese olgusu nedeniyle açılan davalar hiçbir zamanaşımı veya hak düşürücü süreye tabi değildir” demiştir. Bu davada da Türk Medeni Kanunu’nun 1023. maddesi saklıdır: “Tapu kütüğündeki tescile iyiniyetle dayanarak mülkiyet veya bir başka aynî hak kazanan üçüncü kişinin bu kazanımı korunur.”

Kararın Sonuçları: Kesin Hüküm, Yeni Belge, Tapu ve Kurumlar

İptal davasında verilen karar, mirasçılık sıfatını kuran bir karar değil, gerçek mirasçılık durumunu ortaya koyan ve önceki belgeyi hükümden düşüren bir tespit hükmüdür. Hasımlı davada verilip kesinleşen bu karar taraflar arasında kesin hüküm oluşturur; aynı belge ikinci kez iptal ettirilemez. Kararın tapuya, bankaya ve vergi dairesine yansıması ise ayrı işlem ya da dava gerektirir.

a) Kararın Hukuki Niteliği ve Kesin Hüküm

Mirasçılık belgesinin kendisi kesin hüküm oluşturmaz. Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 388. maddesine göre “Kanunda aksine hüküm bulunmayan hâllerde, çekişmesiz yargı kararları maddi anlamda kesin hüküm teşkil etmez.” Yargıtay 14. Hukuk Dairesi de 2018/4863 E. sayılı kararında bu durumu şöyle ifade etmiştir: “Hasımsız açılan ve çekişmesiz yargıya tabi olan davalarda verilen kararlar kesin hüküm teşkil etmediği gibi bu kararlar açılacak bir iptal davası sonucunda değiştirilebilir veya ortadan kaldırılabilir.” İptal davasının mümkün olmasının nedeni budur.

Hasımlı iptal davasında verilip kesinleşen karar ise farklıdır. Yukarıda anılan Yargıtay 14. Hukuk Dairesinin 2015/2525 E. sayılı kararı bu kararların “sonucunun tarafları açısından kesin hüküm oluşturduğu”nu belirtmiştir. Yargıtay 7. Hukuk Dairesi de 2022/1744 E. sayılı kararında, daha önce hasımlı bir iptal davasında verilip kesinleşmiş kararın “taraflar arasında maddi anlamda da kesin hüküm teşkil edecek nitelikte olduğundan, hasımsız mirasçılık belgesi gibi iptaline karar verilmesi doğru görülmemiştir” demiştir.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 2025/495 E. sayılı kararında bu sınırı açıkça çizmiştir: “Bununla birlikte mirasçılık belgesinin iptaline ilişkin davalarda da genel dava şartları ile hukuki yarar ve kesin hüküm ilkelerinin gözetilmesi zorunludur.” Kurul, daha önce kesinleşmiş bir kararla iptal edilmiş belgenin yeniden iptalini isteyen davada şu sonuca varmıştır: “Kesinleşen mahkeme kararıyla hükümden düşen bir mirasçılık belgesinin yeniden dava konusu yapılarak ikinci kez iptaline karar verilmesi hukuken mümkün değildir.” Kurul kararını oy birliğiyle vermiştir.

b) Yeni Mirasçılık Belgesi

Yeni belge, önceki hatalı belgenin düzeltilmiş bir kopyası değil, gerçek mirasçılık durumuna dayanan bağımsız bir tespittir. Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, yukarıda anılan 2021/2458 E. sayılı kararında “mahkemece murisin tüm mirasçılarının gösterilerek yasal miras paylarının dağıtılması, vasiyetname ile atanmış mirasçının miras payının ne şekilde dağıtılacağının ise terekenin bölüştürülmesi sırasında gözetileceğine hükmedilmesi gerekmektedir” demiş; aynı kararda “Mahkemece söz konusu mirasçılık belgesi iptal edilse de yeni verilen mirasçılık belgesinde miras payları, iptal edilen mirasçılık belgesindeki paylarla aynı oranda dağıtılması doğru görülmemiştir.” diyerek iptal edilen belgedeki yanlış payların yeni hükme taşınamayacağını belirtmiştir.

c) Tapu İntikallerinin Düzeltilmesi

Hatalı veraset ilamına dayanılarak tapuda intikal yapılmışsa, mirasçılık belgesinin iptaline ilişkin karar tapu kaydını kendiliğinden düzeltmez. Kaydın nasıl düzeltileceği somut duruma göre değişir. Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün Tapu Sicilinde Düzeltmelere İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında 2016/2 sayılı Genelgesinin 19. maddesi, 02.06.2023 tarihli Makam Oluruyla eklenen fıkralarla, elbirliği mülkiyeti olarak yapılmış intikalin dava açılmadan tapu müdürlüğünde düzeltilmesine imkan tanır. Mahkemeden alınan belge için maddenin üçüncü fıkrası şöyledir:

Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün 2016/2 sayılı Genelgesinin 19. maddesinin üçüncü fıkrası:
“Sulh hukuk mahkemesince çekişmesiz olarak verilmiş mirasçılık belgesi ile elbirliği mülkiyeti olarak yapılan intikal tescilinin düzeltilmesi, mirasçılardan birinin istemi üzerine, tescile dayanak mirasçılık belgesini iptal eden ve Asliye Hukuk Mahkemesince çekişmeli olarak verilen mirasçılık belgesinin ibrazı halinde mümkündür.”

Noterden alınan belgeyle yapılmış intikal de, belgeye itiraz üzerine sulh hukuk mahkemesince verilen yeni mirasçılık belgesinin ibrazıyla düzeltilebilir (dördüncü fıkra). Mirası reddeden, mirastan feragat eden ya da ıskat edilen kişi adına yapılmış intikalde ise gerçek durumu gösteren mirasçılık belgesiyle düzeltme istenir; tapu müdürlüğü önce o kişiye tebligat yapar ve kişi 30 gün içinde dava açtığını belgelemezse kayıt yeni belgeye göre düzeltilir (birinci ve ikinci fıkralar). Bu yolun sınırı beşinci fıkradadır:

Aynı maddenin beşinci fıkrası:
“Bu maddenin uygulanabilmesi için elbirliği halindeki taşınmazda dava bulunmaması,mülkiyet değişikliği yapılmamış veya taşınmaz üzerinde ayni/şahsi hak tesis edilmemiş olması gerekir.”

Taşınmaz hakkında dava varsa, intikalden sonra paylaşılmış, satılmış ya da üzerinde ipotek gibi bir hak kurulmuşsa bu yol kapanır ve tapu iptali ve tescil davası açılır; bu durumda uyuşmazlık yolsuz tescil, ketmi verese ve üçüncü kişinin iyi niyeti sorunlarını da içerir.

Yargıtay 1. Hukuk Dairesinin 22.09.2025 tarihli ve 2024/4050 E., 2025/3886 K. sayılı kararında dava, “ketmi verese hukuki nedenine dayalı tapu iptali ve tescil istemine ilişkindir” şeklinde nitelendirilmiştir. Bu dosyada sulh hukuk mahkemesinden alınan iki veraset ilamı, asliye hukuk mahkemesinde görülen hasımlı davalarla iptal edilmiş, davacının da mirasçı olduğu kesinleşmiştir. Daire, “yargısal uygulamalar ile ketmi verese hukuki nedenine dayalı olarak mirasçı olmayan kişiye karşı dahi pay oranında iptal-tescil istemiyle dava açılabileceği benimsenmiştir” diyerek davacının “kendi miras payına hasren dava açabileceği” sonucuna varmıştır. Kararda ayrıca, dava tereke adına değil kendi miras payı için açılmışsa “tüm mirasçıların onayının alınmasına gerek bulunmamaktadır” denmiş; taşınmazı sonradan satın alan davalının iyi niyetli olup olmadığının ve Türk Medeni Kanunu’nun 1023. maddesinin korumasından yararlanıp yararlanamayacağının araştırılması gerektiği gerekçesiyle hüküm bozulmuştur.

d) Banka ve Diğer Kurum Kayıtları

Banka mevduatı, mirasbırakanın ölmeden önce doğmuş alacaklarının tahsili, belediye ve trafik gibi kurumlardaki mirasçılık esaslı kayıtlar bakımından da aynı ilke geçerlidir. İptal kararı bu kurumların işlem dayanağını ortadan kaldırır; ancak her kurumdaki kayıt ve ödeme süreçlerinin ayrıca düzeltilmesi gerekir. Kuruma kesinleşmiş mahkeme kararıyla başvurularak yeni mirasçılık durumuna göre ödeme, bloke çözümü ya da kayıt düzeltmesi istenir. Kurum buna rağmen işlem yapmazsa, uyuşmazlığın niteliğine göre ayrıca dava açılması gündeme gelebilir.

SGK ölüm aylığı ise bu kapsamda değildir. Ölüm aylığı terekeye girmez ve miras paylarına göre paylaştırılmaz; 5510 sayılı Kanun’un 32. maddesine göre ölen sigortalının “hak sahiplerine, yazılı istekte bulunmaları halinde bağlanır”, kime ve hangi oranda bağlanacağı da aynı Kanun’un 34. maddesinde eş, çocuklar, ana ve baba için ayrı ayrı belirlenir. Bu nedenle mirasçılık belgesinin iptali ölüm aylığını kendiliğinden değiştirmez; soybağı ya da evlilik durumundaki bir değişikliğin aylığa etkisi sosyal güvenlik hükümlerine göre değerlendirilir.

e) Veraset ve İntikal Vergisi

Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu’nun 7. maddesine göre veraset yoluyla mal edinenler, edindikleri malları bir beyannameyle bildirmeye mecburdur. Beyanname, ölüm Türkiye’de olmuş ve mükellefler Türkiye’de bulunuyorsa ölümü izleyen dört ay içinde verilir (9. madde). İptal kararı vergiyi ödeyen kişinin gerçekte mirasçı olmadığını ya da payının farklı olduğunu ortaya koyarsa iade için Kanun’un 22. maddesindeki süreye uyulmalıdır:

Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu’nun 22. maddesi:
“Veraset ve İntikal Vergisinin ödenmesinden sonra bir malın vergi verenden başka bir şahsa ait olduğu mahkeme karariyle sabit olur ve ilamın katileşmesinden sonra bir sene içinde müracaat edilirse fazla alınan vergi, verene iade ve hakiki mükelleften tahsil olunur.”

İptal kararının kesinleşmesinden başlayarak bir yıl içinde vergi dairesine başvurulmazsa fazla ödenen vergi bu hükme göre iade edilmez.

İlişkili Diğer Davalar

Mirasçılık belgesinin iptali davası çoğu zaman tek başına yeterli olmaz. Uyuşmazlık yalnız kimin mirasçı olduğundan ibaret değilse; terekeye el atma, saklı payın ihlali, muris muvazaası, vasiyetnamenin geçersizliği ya da soybağının yanlış kurulması gibi daha geniş bir sorun varsa, iptal davasıyla birlikte ya da onun yerine başka davalar da açılır. Bu davaların bir kısmı süreye bağlıdır; süreler yukarıdaki tablodadır.

a) Miras Sebebiyle İstihkak Davası

Gerçek mirasçı belgede yer almamış ve tereke malları başkasının elindeyse, malların teslimi miras sebebiyle istihkak davasıyla istenir:

Türk Medeni Kanunu’nun 637. maddesi:
“Yasal veya atanmış mirasçı, terekeyi veya bazı tereke mallarını elinde bulunduran kimseye karşı mirasçılıktaki üstün hakkını ileri sürerek miras sebebiyle istihkak davası açabilir. Bu davada hâkim, mirasçılık sıfatıyla ilgili uyuşmazlıkları da çözer. Hâkim, davacının istemi üzerine hakkın korunması için davalının güvence göstermesi veya tapu kütüğüne şerh verilmesi gibi gerekli her türlü önlemi alır.”

İstihkak davasında mirasçılık sıfatı da çözüldüğü için önce iptal davasını sonuçlandırmak zorunlu değildir. Bu dava Türk Medeni Kanunu’nun 639. maddesindeki zamanaşımı sürelerine bağlıdır ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 11. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine göre ölenin son yerleşim yeri mahkemesinde açılır; bu yetki kesindir. Terekedeki bir mal hakkındaki istihkak davası, terekenin yazımı ve tespiti zamanında malın bulunduğu yerde de açılabilir (aynı maddenin ikinci fıkrası). İptal davası sıfatı, istihkak davası malın teslimini hedefler.

b) Tenkis Davası

Belgede payların yanlış gösterilmesi ile saklı payın ihlali aynı şey değildir. Belge yasal payları gösterir; mirasbırakanın tasarruflarının saklı payı zedeleyip zedelemediği ise tenkis davası ile çözülür. Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin yukarıda anılan 2021/2458 E. sayılı kararında da vasiyetnamenin etkisinin terekenin bölüştürülmesi sırasında gözetileceği belirtilmiştir. Bu nedenle iptal davası saklı pay ihlalini kendiliğinden gidermez; tenkis davası Türk Medeni Kanunu’nun 571. maddesindeki bir yıllık ve on yıllık hak düşürücü sürelerde ayrıca açılmalıdır. Bu süreler dava açma hakkı içindir; aynı maddenin üçüncü fıkrasına göre “Tenkis iddiası, def'i yoluyla her zaman ileri sürülebilir.”

c) Muris Muvazaasına Dayalı Tapu İptali ve Tescil Davası

Bazı dosyalarda hatalı veraset ilamı, mirasbırakanın taşınmazlarını mirasçılardan kaçırma işlemlerinin yalnızca bir halkasıdır. Böyle bir durumda mirasçılık belgesinin iptali davası önce gerçek mirasçı çevresini belirler; muris muvazaasına dayalı tapu iptali ve tescil davası ise mirasbırakanın görünüşte satış, gerçekte bağış niteliğindeki tasarrufunu hedef alır. İki dava aynı hukuki sebebe dayanmaz; fakat çoğu kez aynı tereke ve aynı taraf çevresi içinde birbirini tamamlar. Konu mirastan mal kaçırma yazımızda ayrıca anlatılmıştır.

d) Vasiyetnamenin İptali Davası

Uyuşmazlığın kaynağı vasiyetnamenin geçersizliğiyse veraset ilamının iptali tek başına yeterli değildir; vasiyetnamenin iptali davası açılmalıdır. Bu dava Türk Medeni Kanunu’nun 559. maddesindeki bir yıllık ve on ya da yirmi yıllık hak düşürücü sürelere bağlıdır. Belgenin iptali davasının süresiz olması vasiyetnamenin iptali davasını da süresiz kılmaz; süre tehlikedeyse vasiyetnamenin iptali davası, belgenin iptali davası beklenmeden açılmalıdır. Hükümsüzlük ise def’i yoluyla her zaman ileri sürülebilir (559. maddenin ikinci fıkrası).

e) Soybağının Reddi, Tanıma ve Babalık Davaları

Mirasçılık belgesinin en sık iptal sebeplerinden biri soybağına ilişkin uyuşmazlıklardır. Bir kişinin mirasbırakanla soybağı bulunup bulunmadığı çoğu zaman veraset ilamı davasının içinde çözülemez; bunun için ayrı soybağı davaları gerekir. Örneğin davacı, nüfus kayıtlarında annelik bağı kurulmadığı için belgede yer alamadığını ileri sürebilir; uyuşmazlık esasen soybağı ve nüfus kaydı meselesidir ve bu uyuşmazlık giderildikten sonra belgenin iptali istenir. Bu tür durumlarda soybağına ilişkin dava sonucu, veraset ilamının iptalinde belirleyici olur.

f) Nüfus Kaydının Düzeltilmesi Davası

Nüfus kaydı hatalıysa mirasçılık belgesinin iptali davası çoğu zaman nüfus kaydının düzeltilmesi davasıyla birlikte düşünülür; kimi hallerde kayıt düzeltilmeden sağlıklı bir mirasçılık tespiti yapılamaz. Yukarıda anılan Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin 2023/1464 E. sayılı kararı, görülmekte olan nüfus kaydı düzeltme davasının iptal davasında bekletici mesele yapılmasını zorunlu saymıştır. Yargıtay 14. Hukuk Dairesi de 2017/766 E. sayılı kararında, evliliğin butlanı ya da nüfus kaydının iptaline ilişkin talebin bu davadan ayrılarak yeni bir esasa kaydedilmesini, mahkemenin bu talep bakımından görevli olup olmadığını değerlendirmesini ve iptal davasının “HMK m165. gereğince ayrılan davanın sonucuna talik edilmesine karar verilmesi gerekmektedir” diyerek bu davanın sonucunun beklenmesini istemiştir.

Sıkça Sorulan Sorular

Noterden alınan mirasçılık belgesi nasıl iptal ettirilir?

Noterin verdiği mirasçılık belgesine karşı sulh hukuk mahkemesine itiraz edilir. Noterlik Kanunu’nun 71/C maddesine göre menfaati ihlal edilen kişi sulh hukuk mahkemesine başvurur; Yargıtay bu başvuruyu çekişmeli dava değil itiraz sayar ve asliye hukuk mahkemesinin esastan verdiği kararı bozar (Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, 2021/8059 E., 2023/144 K.).

Mirasçılık belgesinin iptali davası hangi mahkemede ve nerede açılır?

Sulh hukuk mahkemesinin verdiği belgenin iptali davası asliye hukuk mahkemesinde açılır. Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 11. maddesinin üçüncü fıkrasına göre mirasçılardan her birinin oturduğu yer mahkemesi de yetkilidir; bu davada kesin yetki yoktur.

Atanmış mirasçı ya da vasiyet alacaklısı bu davayı açabilir mi?

Yalnız bu sıfatlarıyla açamaz. Atanmış mirasçı ve vasiyet alacaklısının, bu sıfatlarına dayanarak yasal mirasçılara verilen belgenin iptalini istemekte aktif husumeti yoktur; bu kişiler Türk Medeni Kanunu’nun 598. maddesinin ikinci fıkrasına göre sulh mahkemesinden kendi belgelerini ister (Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, 2024/947 E., 2024/4729 K.).

Alacaklı mirasçılık belgesinin iptalini isteyebilir mi?

Ancak mahkemeden yetki belgesi alırsa. Mirasçı olmayan ve mahkemece yetkilendirilmemiş kişinin davacı sıfatı (aktif husumeti) yoktur; açtığı dava esasa girilmeden reddedilir (Yargıtay 14. Hukuk Dairesi, 2017/2516 E., 2018/4179 K.).

Mirasçılık belgesinin iptali davası için zamanaşımı var mı?

Hayır. Türk Medeni Kanunu’nun 598. maddesinin üçüncü fıkrasına göre mirasçılık belgesinin geçersizliği her zaman ileri sürülebilir. Buna karşılık miras sebebiyle istihkak, tenkis ve vasiyetnamenin iptali davaları ile vergi iadesi başvurusu süreye bağlıdır.

İptal kararı tapu kaydını kendiliğinden düzeltir mi?

Hayır. İptal kararı yalnız hatalı belgeyi hükümden düşürür. Elbirliği mülkiyeti olarak yapılmış bir intikal, asliye hukuk mahkemesinin verdiği yeni mirasçılık belgesi (noter belgesinde sulh hukukun itiraz üzerine verdiği yeni belge) tapu müdürlüğüne sunularak düzeltilebilir (Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün 2016/2 sayılı Genelgesinin 19. maddesi). Taşınmazda dava varsa, mülkiyet değişmişse ya da taşınmaz üzerinde bir hak kurulmuşsa bu yol kapanır ve tapu iptali ve tescil davası açılması gerekir. Taşınmazı tapu kaydına iyi niyetle güvenerek edinen üçüncü kişinin kazanımı Türk Medeni Kanunu’nun 1023. maddesine göre korunur.

Aynı mirasçılık belgesi ikinci kez iptal ettirilebilir mi?

Hayır. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, kesinleşmiş kararla hükümden düşen bir belgenin yeniden dava konusu yapılarak ikinci kez iptal edilmesini kesin hükme aykırı saymıştır (2025/495 E., 2026/373 K.).

Mirasçılık belgesinin iptali davası ne kadara mal olur?

Dava açılırken 2026 yılı için 732,00 TL başvurma harcı ve davalı sayısına göre artan gider avansı yatırılır; karar ve ilam harcı da maktu olarak 732,00 TL’dir. Bilirkişi ve DNA incelemesi gibi giderler ayrıca doğabilir. Davayı vekille takip eden taraf yararına hükmedilecek avukatlık ücreti, 2026-2027 tarifesine göre asliye mahkemesinde tam maktu ücret olarak 62.000 TL’dir; dava ön inceleme tutanağı imzalanmadan feragat, kabul ya da sulh gibi bir nedenle sona ererse bunun yarısına hükmolunur (Tarifenin 6. maddesi). Davalı davanın açılmasına sebep olmamış ve davaya karşı çıkmamışsa giderler davacıda kalabilir ve davacı yararına vekalet ücretine hükmedilmeyebilir (Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, 2025/1255 E., 2025/4727 K.).

E-Devlet üzerinden mirasçılık belgesi iptal edilebilir mi?

Hayır, mirasçılık belgesi e-Devlet üzerinden iptal edilemez. E-Devlet ve UYAP yalnızca başvuru ve takip bakımından kolaylık sağlar. Mahkemeden alınan belgenin iptali için asliye hukuk mahkemesinin kararı, noter belgesi için sulh hukuk mahkemesine itiraz gerekir.

İptal davasında avukat tutmak zorunlu mudur?

Hayır, avukat tutmak zorunlu değildir. Kişi davasını kendisi de açabilir ve takip edebilir. Buna karşılık soybağı, nüfus kaydı, pay hesabı ve tapu işlemleri gibi teknik meseleler bulunduğunda avukat yardımı önemli kolaylık sağlar.