Miras Hukuku, Miras Davaları ve Diğer Veraset İşlemleri

Av. Hüseyin Baran DelilAnkara Barosu

Son güncelleme1 Kasım 2026

Okuma11 dk

Miras Hukuku, Miras Davaları ve Diğer Veraset İşlemleri

Ülkemizde en çok görülen hukuk dava ve işlemleri arasında miras davaları ve veraset işlemleri gelmektedir. Bu durum kaçınılmaz olarak vatandaşlarımızın aklına miras hukukuna dair çeşitli soruları getirebilmektedir. Örneğin kimlerin mirasçı olabileceği, mirasçılık belgesinin nasıl alınması gerektiği, yasal mirasçıların saklı paylarının ne kadar olması gerektiği, ölüme bağlı tasarrufların nasıl gerçekleştirilmesi gerektiği ve hangi şekli şartlara bağlı olduğu, ölüme bağlı tasarrufların hangi şartlarda ve nasıl geçersiz kılınabileceği, muris muvazaası halinde hakkı ihlal edilenlerin açabilecekleri davalar ve ortaya koyabilecekleri talepler, ölüm öncesi tanınmamış olan evlilik dışı çocukların mirastan nasıl pay alabileceği gibi soru işaretlerinin giderilmesi gerekebilmektedir.

Hukuki Tanım İtibariyle Miras Hukuku Nedir?

Gerçek kişilerin kişilikleri; ölüm, ölüm karinesi ve gaiplik hallerinde son bulmaktadır. Ölmüş bir kimsenin mülkiyet hakkından söz edilemez. Bu nedenle ortaya hukuken ölmüş ya da öldüğü kabul edilen kimsenin malvarlığına ne olacağı sorunu gündeme gelir. Miras hukuku, hayatını kaybeden veya haklarında ölüm karinesi ya da gaiplik kararı verilmiş olan kimselerin malvarlıklarının kimlere ve nasıl, hangi kurallar çerçevesinde intikal edeceğini düzenleyen hukuk dalıdır. Miras bırakanın ölümü halinde tüm malvarlığı, ölüm anından itibaren hukuken bir bütün olarak “tereke” adını verdiğimiz malvarlığı yığınını oluşturur ve miras hukukuna tabii olur. Mirasçıların tereke üzerinde miras hukukundan doğan hakları da ölüm anında doğmuş kabul edilir.

Randevu İçin Arayınız

Görüşmeler randevu ile, büroda ya da telefonla veya WhatsApp, Google Meet ya da Zoom Meetings gibi araçlarla çevrim içi olarak yapılabilir.

Bize ulaşın

Kimler Mirasçı Olabilir? Miras Hakkım Olup Olmadığını Nasıl Anlarım?

Mirasçıları iki ana başlık halinde gruplandırmaktayız: Yasal mirasçılar ve atanmış mirasçılar.

1) Yasal Mirasçılar: Miras bırakana kan bağı ile bağlı olan ve miras hukukunun kendilerine mirasçılık sıfatı tanıdığı mirasçılar yasal mirasçılardır. Yasal mirasçıların miras hakkı doğrudan kanundan doğmaktadır; dolayısıyla yasal mirasçıların miras haklarında miras bırakanın iradesi aranmamaktadır. Ayrıca yasal mirasçıların miras hakları saklı payları oranında miras bırakanın ölüme bağlı tasarruflarına karşı korunmaktadır. Çeşitli şartların varlığı halinde mirasçılıktan çıkarılma gerçekleşmiş olması kuralın istisnasını oluşturur.

Hukuk sistemimizde miras hukukunda zümre sistemi esas alınmış olduğundan dolayı yasal mirasçıların kendi aralarındaki ayrım ve sıralama da bu zümre sistemine göre belirlenmektedir. Yasal mirasçılık kural olarak kan bağı ile kurulur. Evlatlık ve evlatlığın altsoyu kan bağına bağlı zümre sisteminin istisnasıdır. Evlatlık ve evlatlığın altsoyu aynı kan hısımları gibi yasal mirasçı olurlar. Ancak bu durum tek taraflıdır. Evlatlık, miras bırakanın yasal mirasçısı konumundayken, evlat edinen evlatlığın mirasçısı olamaz.

Miras hukukumuzda yasal mirasçıların mirastan alacakları payları belirleyen 3 zümre mevcuttur. Miras bırakanın eşi varsa, her zümre ile birlikte belirli bir oranda miras hakkı mevcuttur.

Birinci zümre yasal mirasçılar miras bırakanın altsoyudur. Miras bırakanın çocukları, evlatlığı ve bunların altsoyları bu gruba girer. Miras bırakanın çocukları 1. zümrenin başı olarak kabul edilirler. Miras bırakanın çocuklarının tereke üzerindeki hakları birbirine eşittir. Miras hakkı sahibi çocuğun, miras bırakandan önce ölmüş olması halinde kendisinin çocukları da miras bırakandan önce ölenin miras hakkına halef olurlar ve miras bırakandan önce ölen mirasçının hakkı olan miras payı aynen ölen mirasçının kendi çocukları arasında bölüştürülür. Birinci zümrenin mevcudiyeti halinde eşin miras payı ¼'tür. Geri kalan ¾ oranında pay, miras bırakanın çocukları arasında eşit oranda bölüştürülür.

İkinci zümre yasal mirasçılar, murisin ana ve babası ile bunların altsoylarından oluşur. İkinci zümredeki mirasçıların miras haklarının söz konusu olabilmesi için 1. zümre dahilinde kimsenin hayatta olmaması gerekir. Örneğin miras bırakanın tek bir çocuğu, torunu ya da torununun çocuğunun hayatta olması halinde ikinci zümrede yer alan mirasçıların yasal mirasçılıktan kaynaklanan miras hakkı doğmamış olacaktır. Miras bırakanın anne ve babası 2. zümrenin başında yer alır ve 1. zümrede mirasçı bulunmaması halinde 2. zümrede miras hakkını ilk olarak anne ve baba kazanır. Anne veya babanın veya her ikisinin de miras bırakandan önce ölmüş olması halinde ise 2. zümrenin başındaki anne ve babanın miras payları eşit oranda altsoylarına geçer.

Örneğin A’nın altsoyu yoksa, miras hakkı 2. zümreye geçer. A’nın annesi B yaşıyor, babası C ise ölmüşse anne B 2. zümreye kalan payın yarısına hak kazanır; ölmüş olan babanın yerini her derecede halefiyet yoluyla kendi altsoyu alır ve onun payı bu altsoy arasında eşit oranda bölüştürülür. O tarafta hiç mirasçı bulunmazsa bütün miras B’ye kalır.

Üçüncü zümre yasal mirasçılar, miras bırakanın 1. zümre ve 2. zümrede hiç mirasçısı olmaması halinde mirasa hak kazanırlar ve miras bırakanın büyükanne ve büyükbabası ile bunların altsoyundan oluşurlar. 3. zümredeki mirasçıların altsoyları, miras bırakanın amca,hala, dayı ve teyzeleri ve onların da altsoyu olan kuzenleridir.

2) Atanmış Mirasçılar: Miras bırakan tarafından gerçekleştirilen bir ölüme bağlı tasarruf ile miras hukukuna konu malvarlığı unsurları olan tereke üzerinde hak iddia edebilir hale gelen kimselere de atanmış mirasçılar denmektedir. Miras bırakan ile atanmış mirasçılar arasında kan bağı bulunmasına gerek yoktur ancak yasal mirasçıların miras payları da diğer yasal mirasçıların saklı paylarına zarar vermemek kaydıyla ölüme bağlı tasarruf ile artırılabilmektedir. Atanmış mirasçıların miras hakkı doğrudan kanundan değil, vasiyetname veya miras sözleşmesi ile doğmaktadır. Burada vasiyetname veya miras sözleşmesinin kanunda gerekli görülen tüm şekil şartlarını muhteviyatında barındırması önemlidir; bu şartların mevcut olmaması halinde atanmış mirasçıların mirasçılıklarına yönelik iddialar haklılık kazanacaktır. Tüm şekil ve esasa ilişkin şartlar dahilinde atanmış mirasçı olmaya hak kazanan kişiler, bu haklarını yasal mirasçılardan usule uygun şekilde talep edebileceklerdir. Atanmış mirasçılar da miras bırakanın ölümüyle mirasa hak kazanırlar.

Eşin Mirasçılığı

Birinci, ikinci ve üçüncü zümrelerde mirasçı yoksa, eşin tek başına mirasçılığı söz konusudur.

Birinci zümrede mirasçı olması halinde, 2. ve 3. zümredekiler mirastan pay alamaz; bu durumda eş mirası birinci zümre mirasçılarıyla paylaşır. Bu halde eşin miras payı ¼ olacaktır. Geri kalan ¾ oranında miras payı, 1. zümre mirasçıları arasında eşit olarak paylaştırılır.

Birinci zümrede mirasçı bulunmayıp, ikinci zümrede mirasçı bulunması halinde üçüncü zümrede mirasçı bulunması halinde dahi miras 3. zümreye intikal etmez. Bu halde eş ikinci zümredekilerle birlikte mirasçı olur ve miras payı da 2/4 yani ½ oranında olacaktır. Geri kalan ½ oranında miras payı ise 2. zümredekiler arasında eşit olarak paylaştırılır.

Birinci ve ikinci zümrede hayatta kalan mirasçı bulunmayıp da sadece üçüncü zümrede mirasçı bulunması halinde eş mirası bu 3. zümredekilerle paylaşır ve bu halde eşin miras payı ¾ olacaktır. Geri kalan ¼ oranında miras payı, 3. zümredekiler arasında eşit olarak paylaştırılır.

Miras Hakkının İspatı

Miras hakkı sahipleri, Sulh Hukuk Mahkemesi veya noterlerden mirasçılık belgesi(veraset ilamı) alabilmektedir. Veraset ilamı, diğer adıyla mirasçılık belgesi, kimlerin mirasçı olduğunu ve miras üzerindeki paylarını gösteren belgedir. Aksi ispat oluncaya kadar lehine mirasçılık belgesi düzenlenen kişi mirasçıdır. Aksi mirastan yoksunluğun ispatlanması, mirasçılık belgesinin iptali gibi davalarla ispatlanabilmektedir.

Türk Hukuk Uygulamasında Miras Hukukuna İlişkin Dava ve Talepler

Miras hukukundan doğan hakların sahipleri, bu haklarını somut olayın gereklerine talep edebileceklerdir.

Bu alanda hukuki olarak öne sürülebilecek talep ve davalar çok çeşitli olmakla birlikte, kısaca uygulamada sıklıkla görülenler şu şekilde özetlenebilir: Mirasçılık belgesinin iptali, mirastan çıkarılma, veraset ilamı(Mirasçılık Belgesi Talebi), mirasta istihkak, muris muvazaasına dayalı tapu iptal ve tescil davası, terekenin tespiti, miras sözleşmesinin iptali(ortadan kaldırılması), mirasın paylaştırılması yoluyla ortaklığın giderilmesi, miras taksim sözleşmesinin iptali, vasiyetnamenin iptali, vasiyetnamenin ifası, mirasçının gaipliğine karar verilmesi, murisin gaipliğine karar verilmesi şeklinde kısaca özetlenebilir.

Detaylı bilgi ve iletişim için tıklayınız.

Miras Hukukunun Temel Kavramları Nelerdir?

Miras hukukunda muris (mirasbırakan), mirasçı, tereke ve külli halefiyet kavramları kullanılır. Mirasçılar yasal veya atanmış mirasçı olabilir; miras hakkı murisin ölümüyle kazanılır ve mirasçılar mirası reddedebilir.

Mirasçılık Belgesi ve Terekenin Tespiti Nasıl Yapılır?

Mirasçılık belgesi, noterlikten veya sulh hukuk mahkemesine başvurularak alınmaktadır; belgede mirasçılar ve miras payları gösterilmektedir. Terekenin tespiti ise terekenin tespiti davası açılarak, mirasbırakanın malvarlığı ile üçüncü kişiler nezdindeki hak ve alacaklarının belirlenmesi suretiyle yapılmaktadır.

Mirasın Paylaşılması ve İntikal İşlemleri Nasıl Yürütülür?

Mirasın paylaşılması, mirasçıların anlaşmasıyla miras taksim sözleşmesi düzenlenerek veya anlaşma sağlanamazsa miras taksim davası açılarak yürütülür. İntikal için mirasçılık belgesi alınması, terekenin tespiti, gerekli vergilerin ödenmesi ve intikal işlemlerinin gerçekleştirilmesi gerekir.

Saklı Pay, Tenkis ve Mirasın Reddi Hangi Durumlarda Gündeme Gelir?

Saklı pay, mirasbırakanın kanunda sınırlı sayıda belirlenen mirasçılarına tanınan haktır; bu mirasçıların saklı paylarını ihlal eden tasarruflarda tenkis davası gündeme gelir. Mirasçılar, terekenin borca batık olması gibi nedenlerle mirası reddedebilir.

Muris Muvazaası ve Ölünceye Kadar Bakma Sözleşmesi Ne Anlama Gelir?

Muris muvazaası, mirasbırakanın mirasçıların miras paylarını almasını engellemek amacıyla, esasen bağışlamak istediği malvarlığı değerini satış veya ölünceye kadar bakma sözleşmesi yapılmış gibi göstererek devretmesidir. Ölünceye kadar bakma sözleşmesi ise bir tarafın diğerine yaşamının geri kalanında bakım sağlamayı taahhüt ettiği, karşılığında belirli malvarlığı değerlerini alacağı sözleşmedir.

Vasiyetname Nasıl Düzenlenir ve Sonradan Nasıl İptal Edilir?

Vasiyetname; resmi, el yazılı veya sözlü vasiyetname türlerinden biri seçilerek, her bir tür için kanunda öngörülen şekil şartlarına uygun biçimde düzenlenir. Sonradan iptali, kanunda aranan iptal sebeplerinden birinin varlığı halinde ilgililerce vasiyetnamenin iptali davası açılarak talep edilebilir.

Miras Ortaklığında Elbirliği Mülkiyeti ve Ortaklığın Giderilmesi Nasıl İşler?

Miras ortaklığında mirasçılar arasındaki mülkiyet, belirlenmiş paylar olmaksızın elbirliği mülkiyeti olarak kurulur ve her mirasçının hakkı ortaklık mallarının tamamına yayılır. Yönetim ve tasarruf işlemleri, aksine hüküm yoksa ortakların oybirliğiyle karara bağlanır. Anlaşma sağlanamazsa ortaklığın giderilmesi davası açılır; mülkiyet, aynen taksim veya satış bedelinin paylaşımı yoluyla sona erdirilir.

Miras Uyuşmazlıklarında Tapu İptali ve Tescil Davası Ne Zaman Açılır?

Tapuda gerçek hak durumuna aykırı tescil işlemi, yani yolsuz tescil bulunduğu hallerde tapu iptali ve tescil davası açılabilmektedir. Miras uyuşmazlıklarında bu dava, muris muvazaası (mirastan mal kaçırma) veya murisin hukuki ehliyetsizliği gibi sebeplere dayanılarak açılabilmektedir.

Mirasla Bağlantılı Gaiplik, Vesayet ve Mal Rejimi Konuları Nelerdir?

Mirasla bağlantılı olarak gaiplik, ölüm hakkında kuvvetli olasılık bulunması halinde mahkemece hükme bağlanır ve gaibin eşi ile diğer mirasçıların aile ve miras hukukuna ilişkin menfaatlerini etkiler. Vesayet, kişisel ve mali menfaatlerini yönetemeyenlerin korunması ve temsilini sağlar; mal rejimi sözleşmesi ise eşlerin kanunda öngörülen mal rejimlerinden birini seçmesine imkan verir.

Terekeye Dahil Taşınmazlarda Muhdesat ve İntifa Hakkı Nasıl Değerlendirilir?

Muhdesat, taşınmazın bütünleyici parçası haline gelen yapı ve dikili ağaçların kim tarafından meydana getirildiğinin tespitiyle değerlendirilir. İntifa hakkı, taşınmazda kullanma ve yararlanma yetkisi veren sınırlı ayni hak olup malikte çıplak mülkiyet bırakır.

Miras Davalarında Yargılama Usulüne İlişkin Hangi Konular Öne Çıkar?

Delil tespiti, ileride açılması düşünülen veya halihazırda açılmış davalarda kullanılmak üzere delil elde edilmesini sağlar; muris muvazaası yoluyla mirastan mal kaçırma hali de delil tespiti talep edilebilen haller arasındadır. Taraflar ve tanıklar dinlenebilir, keşif yapılabilir, bilirkişi raporu alınabilir, ilgili kişi ve kurumlardan deliller getirtilebilir.

Miras Avukatı Diye Ayrı Bir Unvan Var mı?

Hayır. Miras avukatı ya da veraset avukatı, miras işlerini takip eden avukat için halk arasında kullanılan adlardır; ayrı bir unvan değildir.

Mirasçılık belgesi, mirasın reddi, tenkis, muris muvazaası ve ortaklığın giderilmesi gibi işleri baroya kayıtlı her avukat takip edebilir; 1136 sayılı Avukatlık Kanunu’nun 35. maddesi bu yetkiyi hukuk dallarına göre ayırmaz.

Mirasın paylaşılması, ölüme bağlı tasarrufların iptali ve tenkis davalarında Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 11. maddesi uyarınca ölen kişinin son yerleşim yeri mahkemesi kesin yetkilidir. Mirasbırakanın son yerleşim yeri Ankara ise "Ankara miras avukatı" ya da "Ankara miras hukuku avukatı" diye arama yapan kişinin aradığı da bu davaları Ankara mahkemelerinde takip eden bir avukattır; "Ankara’da en iyi miras avukatı" gibi bir derece ise hukuken yoktur.

Avukatlık Kanunu’nun 35. maddesi, dava açma ehliyeti olan herkesin davasını kendisinin açıp takip edebileceğini de düzenler. Avukatla çalışmak çoğu miras işinde zorunlu değildir; ancak süreye bağlı haklarda (örneğin mirasın reddi) gecikme geri dönülmez sonuç doğurabilir. "Miras avukatı ücreti" sorusunun cevabı Miras Davası Avukatlık Ücretleri ve Mahkeme Masrafları yazımızdadır.

Randevu İçin Arayınız

Görüşmeler randevu ile, büroda ya da telefonla veya WhatsApp, Google Meet ya da Zoom Meetings gibi araçlarla çevrim içi olarak yapılabilir.

Bize ulaşın