Hasta Kabul Sözleşmesi, Özellikleri ve Kapsamı 2026

Hastaneye Hasta Kabul Sözleşmesi Nedir?

Tedavi amacıyla özel bir hastaneye yatan hasta ile onun yatış yaptığı özel hastane arasında Türk Borçlar Kanunumuz ile Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunumuz kapsamında bir özel hukuk ilişkisi kurulmuş olur. Bu sözleşme Türk Borçlar Kanunu’nda düzenlenmemiştir; birden fazla edimi içeren isimsiz (karma) bir sözleşmedir. Ancak uygulamada bu sözleşmelere "hasta kabul sözleşmesi" veya "hastaneye kabul sözleşmesi" denildiği görülmektedir. Hasta kabul sözleşmesi, hem hastaya uygulanacak olan tıbbi uygulamaları hem de hastane tarafından hastaya sağlanacak olan diğer imkanları (oda, yatak, özel hasta giysisi, temizlik, yemek, bakım, otelcilik gibi edimler) kapsamaktadır. Hastaneye hasta kabul sözleşmeleri, malpraktis (doktor hatası veya tıbbi uygulama hatası) nedeniyle tazminat davalarında sıklıkla söz konusu edilmektedir.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 20.11.2024 tarihli ve 2024/144 E., 2024/565 K. sayılı kararında bu sözleşmenin kanunda düzenlenmediği “Özel hastane ile hasta arasındaki sözleşme, Borçlar Kanunu’nda düzenlenmiş tipik bir sözleşme değildir.” denilerek ifade edilmiş; sözleşmenin “birden fazla edimi içeren, karma yapıda ve nitelikte” olduğu belirtilmiştir.

Hastaneye kabul sözleşmesinin yalnızca özel hastaneler açısından geçerli olacağı, devlet hastanelerinde hasta ile hastane arasında bir çeşit özel hukuk sözleşmesinden ziyade, idari hizmet temininin söz konusu olduğu hususunun dikkate alınması gerekir. Bu nedenle bu makalemizi yalnızca özel hastanelere ilişkin olarak okumanız daha sağlıklı olacaktır.

Hasta kabul sözleşmesi veya hastaneye kabul sözleşmesi, hasta ve hastane arasında sözlü veya yazılı, açık veya örtülü olarak kurulabilen hukuki bir ilişkidir. Bir hasta, hastaneye kabul edilmesiyle birlikte artık hastane yetkililerinin hukuki sorumluluk alanındadır ve onların himayesine girdiği kabul edilir. Bir hastaneye kaydı sağlanan hasta ile hastane arasında "hasta kabul sözleşmesi" adında isimsiz bir sözleşme ilişkisi kurulur. Hastane tüzel kişiliği hastaneye kabul sözleşmesi ile birlikte bir çeşit organizasyon yükümlülüğü altına girmektedir. Bu anlamda hastane tüzel kişiliği ve hastane personeli tarafından hastaya özen ve dikkat ile yardımcı olunması gerekmektedir. Özel hastanelerde kural olarak sözleşme hekimle değil hastaneyle kurulur; Yargıtay Hukuk Genel Kurulu da yukarıda andığımız kararında “Özel hastanelerde kural olarak hekim ile hasta arasında değil, hastane ile hasta arasında bir sözleşme ilişkisi vardır.” demektedir.

Tarafların Karşılıklı Hak ve Yükümlülükleri

Hasta kabul sözleşmesinin tarafı olan hastanenin, hastaya karşı yükümlülükleri:

1. Hasta Hakları Yönetmeliği ve diğer ilgili mevzuat uyarınca hasta haklarını korumak ve hasta haklarına uygun davranmak, ayrıca çalışanları da bu hususa ilişkin olarak bilgilendirmek ve çalışanların her birinin de hasta haklarına uygun davranıp davranmadıklarını denetlemek,
2. Hastanın şikayet ve taleplerine istinaden gerekli testleri gerçekleştirmek,
3. Test sonuçları uyarınca indikasyonları da gözetmek suretiyle doğru teşhiste bulunmak,
4. Tanı konulması akabinde uygun tedavi veya cerrahi operasyon seçeneklerini hastaya sunmak,
5. Sürece dair hastayı bilgilendirmek,
6. Yapılacak her türlü iş ve işlem için hastadan aydınlatılmış onam almak,
7. Hastayla ve uygulanan işlemlerle ilgili gerekli kayıtları tutmak,
8. Hastanın hastalıkları ve tedavi sürecine istinaden sır saklama ve özen yükümlülüklerine uygun davranmak,
9. Hastane organizasyonunu her bir hastaya uygun şekilde teşkil etmek, hastane organizasyonunun hastaya bakım ve hastanın tedavisi konusunda yetersiz kalması halinde başka bir hastaneye sevk işlemlerini gerçekleştirmek

şeklinde özetlenebilir.

Hastanın hastaneye karşı yükümlülükleri ise:

1. Kendisi ve hastalığıyla ilgili bilgi ve belgeleri sağlamak,
2. Aldığı hizmetlerin karşılığı olarak bedel ödemek,
3. Kendisine sorular sormak suretiyle hastalığının doğasını anlamaya çalışan hekimlerin sorularını saygılı bir şekilde cevaplamak,

şeklinde özetlenebilir.

Hastanenin Hastaya Karşı Tazminat Sorumluluğu

Hastane işleticisi, hastanede çalışan personel ve hastane organizasyonu dahilinde: Türk Medeni Kanunumuzun 2. maddesinde yer alan dürüstlük kuralı ve hakkın kötüye kullanılması yasağı kapsamında hastanın sağlık durumu ile hastalığın tipi ve ağırlığına göre alınması zorunlu olan tedbirleri almak durumundadır. Bunun sağlanıp sağlanmadığının tespitinde ise çeşitli hususlar ele alınır. Hastanenin hastaya karşı sahip olduğu yükümlülüklerin ihlali halinde, hastane tarafından hastaya tazminat ödenmesi gündeme gelir. Hastanenin tazminat yükümlülüğünü doğurabilecek bazı halleri örneklendirmek gerekecek olursa:

• Hastalığın teşhisinde gerekli testlerin yapılmamış olması,
• İndikasyonların tespiti akabinde gerekli değerlendirmenin yapılmamış olması,
• Cerrahi müdahale ve tedavide kullanılan ilaçlar ile araç ve gereçlerin nitelik ve niceliğinin yetersiz olması,
• Ameliyat sonrasında kullanılacak olan kompresin uygun sıcaklık derecesine sahip olmaması,
• Akıl sağlığı yerinde olmayan kişinin kontrolsüz bırakılması sonucunda intihar etmesi veya başkaca bir şekilde kendisine zarar vermesi,
• Hastane yemeklerinin planlanması, hazırlanması ve sunumunda gerekli önlemlerin alınmaması sonucunda hastaların gıda zehirlenmesi yaşaması,
• Uygun ortamın sağlanmaması (örneğin kaloriferlerin yanmaması) sonucunda hastaların sağlık durumlarının etkilenmesi,
• Hastane ortamına uygun hijyen koşullarının sağlanmaması sonucunda hastane enfeksiyonunun meydana gelmesi,
• Hatalı şırınga uygulamaları sonucunda HIV vb. virüslerin kapılması veya uzuv kaybı yaşanması,
• Hastanın kan grubunun tespitinde hataya düşülmesi veya kan grubu doğru tespit edilmiş olsa dahi, hastaya yanlış kan verilmesi

şeklinde bazı durumlar sayılabilir. Ancak bu örneklerin yalnızca yukarıda saydıklarımızla sınırlı olması düşünülemez. Bu nedenle her somut olay kendi özelinde değerlendirilir. Bu gibi hallerin varlığı durumunda hastanenin meydana gelen zararı tazmin etmesi gündeme gelebilecektir. Hasta kabul sözleşmesi, son derece kapsayıcı bir sözleşmedir; tıbbi tedavinin yanında otelcilik, bakım ve organizasyon hizmetlerini de kapsar.

Hastanenin Somut Organizasyon Yükümlülükleri

Somut organizasyon yükümlülükleri, hastanenin teşkilat yapısı içerisinde yer alan hekimler de dahil olmak üzere tüm sağlık personelinin seçimi, denetlenmesi ve sağlık hizmetleri süreçlerinin bu şekilde organize edilmesi demektir. Bu anlamda örneğin görevinin uzmanı olmayan bir kişiye uzmanlık görevi verilmesi, cinsel suçlara ilişkin adli sicil kaydı bulunan bir kişinin hasta bakıcı olarak görevlendirilmesi gibi hallerde meydana gelebilecek olan her türlü zarardan hastane yönetiminin sorumluluğunun doğacağı düşünülebilir. Dolayısıyla her somut olay kendi özelinde değerlendirilerek hastanenin organizasyon sorumluluğunun incelenmesi söz konusu olacaktır. Organizasyon kusurunun tespiti halinde de tazminat yükümlülüğü söz konusu olabilmektedir.

Hasta Kabul Sözleşmesine Hangi Hükümler Uygulanır?

Hastaneye kabul sözleşmesi karma yapılıdır ve tarafların karşılıklı olarak ifa edecekleri birden fazla edimi içerir. Sözleşmenin asıl edimi tıbbi tedavi olduğundan bu edime Türk Borçlar Kanunu’nun (TBK) 502 ve devamı maddelerinde düzenlenen vekalet sözleşmesi hükümleri uygulanır; oda, yemek ve temizlik gibi diğer edimlere ise niteliklerine uygun düşen tipik sözleşme hükümleri kıyasen uygulanır. Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin 14.10.2024 tarihli ve 2023/4772 E., 2024/3029 K. sayılı kararında bu kural, hastaneye kabul sözleşmesinin “karma sözleşme olarak kabul edildiği ve asıl edimi oluşturan tıbbî tedavi ediminin ait olduğu vekâlet sözleşmesi hükümlerine tabi tutulması, ancak diğer yükümlülüklere ilişkin tipik sözleşme hükümlerinin de niteliklerine uygun düştüğü oranda kıyasen uygulanması gerektiği” biçiminde ifade edilmiştir.

Vekalet hükümlerinin sonucu olarak hastane ve hekim, tedavinin istenen sonucu vermemesinden değil, gerekli özeni göstermemesinden sorumludur. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi 20.04.2026 tarihli ve 2025/4876 E., 2026/2360 K. sayılı kararında “Mesleki iş gören vekil özenle davranmak zorunda olup, en hafif kusurundan bile sorumludur” diyerek bu ilkenin hastane için de geçerli olduğunu belirtmiştir: “O nedenle doktor ve hastanenin meslek alanı içinde olan bütün kusurları hafif de olsa sorumluluğun unsuru olarak kabul edilmelidir.”

Estetik amaçlı müdahalelerde durum farklıdır. Yargıtay, estetik amaçlı müdahaleyi tedaviye ilişkin sözleşmeden ayırarak eser sözleşmesi (TBK’nın 470 ve devamı maddeleri) olarak nitelendirmekte ve hekim ile hastaneyi taahhüt edilen sonuçtan sorumlu tutmaktadır. Yargıtay 6. Hukuk Dairesinin 04.02.2025 tarihli ve 2023/3906 E., 2025/315 K. sayılı kararında “Estetik müdahalelerde yüklenici, somut olayda hastane ve hekim hastanın istediği sonucu elde etmesini garanti etmektedir.” denilmiş; aynı Daire 12.03.2025 tarihli ve 2024/2449 E., 2025/1005 K. sayılı kararında meme küçültme ameliyatı için eser sözleşmesi hükümlerini uygulamıştır. Ayrıntı için hatalı estetik ameliyat yazımıza bakılabilir.

Tıbbi uygulama hatası davalarında kusur çoğunlukla Adli Tıp Kurumundan ya da üniversitelerden alınan bilirkişi raporlarıyla belirlenir. Yargıtay bu raporların sonucu gerekçeleriyle açıklamasını, taraf itirazlarını karşılamasını ve denetime elverişli olmasını aramaktadır. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 07.07.2021 tarihli ve 2017/1981 E., 2021/960 K. sayılı kararında, Adli Tıp Kurumu raporu da dahil dosyadaki raporlarda davacının iddiaları tartışılmadığı ve varılan sonucun teknik gerekçeleri ortaya konulmadığı için hüküm bozulmuş; mahkemenin “taraf itirazlarını karşılar ve denetime açık rapor” alması gerektiği belirtilmiştir.

Hastaneye Kabul Sözleşmelerinde Şekil Şartı

Hastaneye hasta kabul sözleşmesinin kurulması, herhangi bir şekil şartına tabi değildir. Hasta kabul sözleşmesi yazılı olarak kurulabileceği gibi, sözlü olarak da kurulabilir; aynı şekilde bu sözleşme açık olarak kurulabileceği gibi, zımni olarak da kurulabilir. Hastanenin hastayı fiilen kabul etmesi ve tanı-tedavi çalışmalarına başlaması, hastaneye kabul sözleşmesinin zımni olarak kurulmuş olması anlamına gelir.

Hastaneye Kabul Sözleşmesi Çeşitleri

Hastaneye kabul sözleşmesi, sözleşmenin içeriğine ve niteliğine göre tam (bölünmemiş) kabul sözleşmesi ya da kısmi (bölünmüş) kabul sözleşmesi olarak kurulabilir.

a) Hastaneye Tam Kabul Sözleşmesi

Hastaneye tam kabul sözleşmesinde hastane tarafından hastalığın teşhis ve tedavisi için gerekli tıbbi hizmetlerin verilmesi başta olmak üzere hasta bakımının sağlanması, hastane organizasyonu ve işleyişini gerçekleştirme yükümlülükleri yerine getirilmelidir.

Hastaneye tam kabul sözleşmesinde hastane yönetimi tarafından görevlendirilen hemşire, doktor veya başkaca yardımcı 3. kişiler, Türk Borçlar Kanunumuzun 116. maddesinde düzenlenmiş olan yardımcı kişilerden sayılır; bu nedenle hastane, bu kişilerin fiillerinden veya ihmallerinden de sorumludur. Hekimlik ve hemşirelik kanunla verilen izne bağlı mesleklerden olduğundan, hastanenin yardımcı kişilerin fiillerinden sorumlu olmayacağına ilişkin önceden yapılan anlaşma kesin olarak hükümsüzdür (TBK’nın 116. maddesinin üçüncü fıkrası). Yargıtay 3. Hukuk Dairesi de yukarıda andığımız 14.10.2024 tarihli kararında, hastanenin çalıştırdığı görevlilerin sağlık hizmetinin ifasında yardımcı kişi konumunda olduğunu ve hastanenin bunların kusurlu ifasından TBK’nın 116. maddesi uyarınca sorumlu olacağını belirtmiştir.

Türk Borçlar Kanunu’nun 116. maddesinin üçüncü fıkrası:
“Uzmanlığı gerektiren bir hizmet, meslek veya sanat, ancak kanun veya yetkili makamlar tarafından verilen izinle yürütülebiliyorsa, borçlunun yardımcı kişilerin fiillerinden sorumlu olmayacağına ilişkin anlaşma kesin olarak hükümsüzdür.”

Hastaneye tam kabul sözleşmesi, hekimlik sözleşmesi ilaveli olarak yapılabileceği gibi, yalnızca hastane ile de gerçekleştirilebilmektedir. Hastaneye tam kabul sözleşmesinin ilave olarak hekimlik sözleşmesini de ihtiva edip etmediği hususu, sorumlulukların tespiti noktasında önem arz etmektedir.

b) Hastaneye Kısmi Kabul Sözleşmesi

Hastaneye kısmi kabul sözleşmesinde hastane, tıbbi bakım ve tedavi haricindeki edimleri yükümlenmekte, tıbbi bakım ve tedavi hizmetlerine ilişkin olarak hasta ile doktor arasında bir sözleşme akdedilmektedir. Bu sözleşme tipinin en sık karşılaşılan örneği olarak: Hastane personeli olmayan, kendi muayenehanesi bulunan bir hekimin, hastane ile sözleşmeli olarak kendi hastasını getirmesi ve hastanede yatışını sağlaması gösterilebilir. Örneğin sıklıkla karşılaşıldığı üzere kadın doğum uzmanı olup da kendi muayenehanesinde bakım ve muayene hizmeti veren bir doktor, doğum operasyonu için anlaştığı hastaneye hastasını yatırıp, doğum olayına istinaden bu hastanenin imkanlarından faydalanabilir. Bu halde hastane, hekimin salt teşhis ve tedavi kusurundan kural olarak sorumlu tutulmaz; ancak tıbbi altyapıyı sağlama, sterilizasyon, ameliyat öncesi ve sonrası bakım gibi organizasyon ve bakım yükümlülüklerinden sorumludur.

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi 20.04.2026 tarihli ve 2025/4876 E., 2026/2360 K. sayılı kararında, gebeyi muayenehanesinde takip eden hekimin doğum için yönlendirdiği hastanenin adam çalıştıran sıfatıyla sorumlu tutulamayacağını belirtmiş; buna karşılık hastanenin organizasyon ve bakım yükümlülüğü nedeniyle kusurunun bulunup bulunmadığının bilirkişi incelemesiyle araştırılması gerektiğini vurgulayarak, bu araştırma yapılmadan hastaneyi sorumlu tutan kararı bozmuştur. Aynı Dairenin 16.05.2023 tarihli ve 2023/2080 E., 2023/1465 K. sayılı kararında ise hekimin kadrosunda olmadığını savunan hastane, ameliyatın kendisinde yapılması nedeniyle hekimle birlikte sorumlu tutulmuştur; karar oy çokluğuyla verilmiş, karşı oyda bölünmüş hastaneye kabul sözleşmesinde hastanenin hekimin teşhis ve tedavi kusurundan sorumlu olmayacağı savunulmuştur.

Hasta Kabul Sözleşmesinden Doğan Davalara Hangi Mahkeme Bakar?

Özel hastane ve hekime karşı açılan tazminat davalarında tüketici mahkemesi görevlidir ve dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır; ayrıntı ve ilgili kararlar için bedensel zararlardan doğan tazminat davaları yazımıza bakılabilir.